წყარო


მთარგმნელი: ანეტ შტრაუსი; Ikigai / იკიგაი

 

მაქს რიხტერი წარმოშობით გერმანელი, ბრიტანელი კომპოზიტორია, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა პოსტ-მინიმალისტურ კომპოზიციებში. ის ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს კლასიკურისა და ინდი მუსიკის თანხვედრაში.

rixter- მისტერ რიხტერ, რა ფერისაა თქვენი მუსიკა?

- (იცინის) ეს ძალიან საინტერესოა - ყველა სიმღერა სხვადასხვანაირია, მაგრამ ლურჯი დიდი ხნის განმავლობაში რელიგიასავით იყო ჩემთვის, ბავშვობაშიც კი რაღაც ნათესაობა მაკავშირებდა მასთან. ზოგ შემთხვევაში, ეს ალბათ პირადულია, არა? შენ რაღაცებს უნიკალურად უკავშირდები. სინესთეზია არ მაქვს, მაგრამ ვფიქრობ, რომ როცა მუსიკა ძალიან ძლიერია, ეს თითქოს მოსმენაზე მეტია. თუ რაღაც პერფორმანსს უყურებ და რაღაც ძალიან მაგარი ხდება, ეს მხოლოდ მოსმენა არ არის, ეს უფრო მთლიანი სხეულებრივი შეგრძნებაა, არა? ტრანსპორტირდები და თითქოს, შენი ყველა გრძნობა ერთიანდება. და ეს არის რაღაც იმდაგვარი, რასაც მე მუსიკაში ვეძებ.

- ფიქრობთ, რომ აუდიტორიაც ამასვე ეძებს თქვენს მუსიკაში?

- საქმე ისაა, რომ მე, მუსიკას, როგორც საუბრის ნახევარს ვუყურებ; რაც დამიწერია, მისი ნახევარია, და ვიღაცას, ვინც მას უსმენს, თავიანთი ბიოგრაფია მოაქვს, ყველაფერი მოაქვს, რაც მთელი თავისი ცხოვრების განმავლობაში გაუვლია, სხვა მუსიკა, რომელიც მოსწონს... და ეს რაღაცნაირად ავსებს, ამთავრებს მას. ასე რომ, შემდეგ შენ იღებ ამ შესანიშნავ შედეგს - და სწორედ აქ არის ნამუშევარი, მსმენელის, ჩემ მიერ შექმნილი ტექსტისა და ობიექტის შეხვედრისას. და ეს ჩემთვის მართლა აღმაფრთოვანებელია.

- როგორ მუშაობს ეს საუბარი, როცა თქვენ ასრულებთ რამეს, მაგალითად „ძილის“ მაგვარს, სადაც მსმენელს რეალურად სძინავს?

- ეს საინტერესო რამეა, არა? ერთ-ერთი რამე, რაც „ძილის“ შექმნისას აღმოვაჩინე (რვა საათიანი, გრძელი, კლასიკური ალბომი, რომელიც მაშინ სრულდება, როცა აუდიტორიას სძინავს), არის ის, რომ ჩვენი იდეები, ძილისა და ღვიძილის მნიშვნელოვნების შესახებ, ცოტათი უცნაურია. როგორც წესი, ვფიქრობთ, რომ როცა გვღვიძავს, ჩვენ „ჩართულები“ ვართ, ხოლო როცა გვძინავს, ჩვენი გონება „გამორთულია“, მაგრამ რეალურად გამორთულები არ ვართ. ბევრი რამე ხდება!

- აქ, ბერლინში, „ძილის“ პერფორმანსზე წავედი და ბევრმა ადამიანმა მითხრა, რომ „უეჭველად მოსაწყენი იყო, თუ ჩაძინება შეგეძლო“. მაგრამ მე აღმოვაჩინე, რომ რეალურად ის მუსიკა მესიზმრა, რასაც უკრავდით.

- (იცინის) ჰო, როცა გვძინავს, მაშინაც მაინც არის აბსოლუტური ინტერაქცია. აქ უბრალოდ განსხვავებულ რამესთან გვაქვს საქმე. ჩემთვის ნამდვილად ძალიან ამაღელვებელია.

- რამ შეიძლება თქვენთვის მუსიკა მოსაწყენი გახადოს?

- სასტიკი კითხვაა! ვგულისხმობ, არის რაღაცები, რასაც მართლა არ ვუსმენ. არ მინდა, ვინმე დავამცირო, მაგრამ ესენია მეინსტრიმული ჩარტის მუსიკა, მუსიკა, რომელიც უფრო მეტად ინდუსტრიული პროდუქტივით ჟღერს. და არ აქვს არანაირი ვალიდურობა; ეს განსხვავებული გზაა ხელოვნების შექმნისთვის.

- სამართლიანი იქნება, თუ ვიტყვით, რომ თქვენი ნამუშევრები, რომლებიც ხშირად ძალიან კონცეპტუალურია, რეაქციაა ამაზე?

- რაც სურვილს მიჩენს, რომ მუსიკის ფრაგმენტი დავწერო, ისაა, რომ რაღაც მქონდეს სალაპარაკო, ხვდები? რაღაც, რაც მინდა გავიგო. რადგან კომპოზიტორი ვარ, მუსიკა ჩემი მშობლიური ენაა და სწორედ ისაა, რასაც ვეპოტინები, როცა რამის გამოხატვა მინდა. მგონი, ერთ-ერთი რამე, რაც „ლურჯ წიგნაკებს“ ახასიათებს (რომელიც ამ თვეში ხელახლა გამოიცემა), არის ის, რომ აქ განზრახ ვამარტივებ საკუთარ ენას.

- რას გულისხმობთ?

- მე კონსერვატიული ფონიდან მოვდივარ, სადაც კომპლექსურობის იდეა, უმეტესწილად, კარგ მუსიკასთან იყო ასოცირებული - კარგი მუსიკა აღიქმებოდა როგორც კომპლექსური და გასაგებად რთული რამ. მსგავსი აკადემიურ-მუსიკალური ნამუშევრები ხშირად ისეთ შეგრძნებას გიჩენს, თითქოს ლექციას გიტარებენ, რადგან შენ მიმართ ძალიან ბევრი ინფორმაცია მოემართება და შენ ეს ყველაფერი რაღაც კონკრეტული გზით უნდა გადახარშო და კიდევ ძალიან ბევრი წესია... ასე რომ, უბრალოდ ისეთი შეგრძნება გაქვს, თითქოს ამ გამოცდილებაში შენთვის ადგილი არ არის. მე ვცდილობ, დავტოვო სივრცე მსმენელისათვის. ამ იდეით უკმაყოფილო გავხდი, ამიტომ, ვცდილობ შევქმნა ისეთი ენა, რომელიც ძალიან პირდაპირად და მარტივად გაიჟღერებს. ეს არ ნიშნავს რომ ის ნამდვილად არის მარტივი, უბრალოდ, მე ბევრს ვმუშაობ იმაზე, რომ მარტივი ჩანდეს.

- როგორ ფიქრობთ, არის ეს რაღაც, რამაც შეცვალა ის, თუ რასთანაც არის ახლა დაკავშირებული კლასიკური მუსიკა? ამ ჟანრმა მართლა იცვალა სახე და ახლა სხვადასხვა გზები არსებობს მის მოსასმენად, ტრადიციულის გარდა.

- აღტაცებული ვარ იმით, რომ კლასიკური მუსიკის შესუსტება სხვადასხვა ადამიანების მხრიდან სხვადასხვა საშუალებით ხდება. თუ იფიქრებ იმ კომპოზიტორებზე, რომლებიც ახლა ორკესტრებთან ერთად მუშაობენ... ჯონი გრენვუდი, ტაი ბრექსტონი, ბიჭები The National-იდან...

- ჯეფ მილსი...

- ჰო, ზუსტად! ბევრი რამე ხდება. ამაღელვებელია, არა? ვგულისხმობ, იმედია, ვერ შევძლებთ, ვილაპარაკოთ ამ რაღაცაზე, სახელად „კლასიკური მუსიკა“, აღარ იქნება იგივე მორალი და სოციალური ბარიერები. „ხმები და ხედვები“ - ღონისძიებაში, რომელიც Barbican-ში დავგეგმეთ, მაგალითად, გვაქვს ბევრი რამ, ძალიან მრავალფეროვანი. ლონდონის სირიული ორკესტრი, Moog-ის სინთეზატორული ანსამბლი, შემდეგ კოლინ სტეტსონის ახალი ბენდი, რომელიც მეტალ-ბენდის მაგვარია... და კიდევ ძალიან ბევრი ელექტრონული მუსიკა. ასე რომ, ეს ყველაფერი ერთმანეთს ეჯახება.

- ერთხელ თქვით, რომ როცა მუსიკას წერთ, ცდილობთ, მსმენელს მისცეთ აბსოლუტურად მთლიანი სურათი, სრული სამყარო. მრავალფეროვნება ამ სურათის ძირითადი ნაწილია?

- რაღაც მხრივ. ეს ასევე არის მცდელობა, რომ გააკეთო მაქსიმუმი მინიმუმით - ნოტების ეკოლოგია; მცდელობა, რომ თითოეული ნოტი დაითვალო, ვიდრე მასალის ქარიშხალი გამოვიდეს. ვფიქრობ, კომპოზიტორებისთვის მაცდუნებელია, რომ რაღაც-რაღაცების ფუთა თითქოს უკან დამალონ, ხომ ხვდები. მე მომწონს, როცა ვცდილობ, ძირითადს, არსობრივს მივყვე. რაღაც, რაც მუსიკის შექმნის შესახებ აღმაფრთოვანებს, ისაა, როცა გრძნობ ვიღაცის უნიკალურ ანაბეჭდს, მის უნიკალურ ხმას, და მის გულისცემას შექმნილ მასალაში.

- ნილ ფრემმა თქვა იგივე. ყველაზე კარგი რამე, რაც შეიძლება მოისმინო, ისაა, როცა ვიღაცა ხვდება, რომ ამას ის (ნილი) უკრავს, მაშინაც კი, როცა ამ კონკრეტული სიმღერის შესახებ არ იცის.

- ჰო, რაღაც მხრივ ეს ერთ-ერთი რამაა, რისკენაც ვისწრაფვი: ავთენტურობა. რომ ვაკეთო რაღაცები, რაც ბუნებრივია და გავაკეთო არჩევანი, რომელიც ავთენტურად და რეალურად ჟღერს. ვფიქრობ, რაღაცნაირად, არ შეგიძლია, რომ საკუთარი თავივით არ ჟღერდე (იცინის). ეს უბრალოდ ხდება, არა? უამრავ ხელოვანს, რომელთა ნამუშევრებსაც ვაღმერთებ, ვუსმენ და ვფიქრობ: „ეს მხოლოდ ის შეიძლება იყოს“. არ შეგიძლია გააკონტროლო შენი თავის არსებობა შენივე შემოქმედებაში. რაღაც მხრივ, შემოქმედებითი მუშაობა არის გზა, რომ ეცადო და გაარკვიო, თუ როგორ იცხოვრო და საერთოდ რას ეძებ.