banchaaaf

ავტორი: ჰაიო ბანცჰაფი

მთარგმნელი: მამუკა გურული 

ავტორის წინასიტყვაობა

ტარო — ესაა სიმბოლოთა სისტემა, რომლის ბედიც ისე აეწყო, რომ მას ხშირად უბრალოდ მკითხაობის სისტემად თვლიან და რადგანაც კარტის და სხვა ბაზრის მკითხაობები ყველა დროში ხალხის გასართობად ითვლებოდა, სერიოზულ მკვლევართაგან მხოლოდ მცირე მათგანი აძლევდა საკუთარ თავს უფლებას, რომ შეესწავლა ეს სისტემა და ნაწილობრივ მაინც ჩაწვდომოდა მის არსს. კარტებს რაღაც სამარცხვინოდ თვლიდნენ და გონიერი ადამიანები, ვინც მის სერიოზულად შესწავლას ცდილობდნენ, რისკავდნენ და ახლაც რისკავენ, რომ დაცინვის ობიექტები გახდნენ.

აი, რატომაა, რომ მასში ჩადებული ინფორმაციის ღრმა, არქეტიპული დონე ჩვენს დროში მხოლოდ ცოტასთვისაა მისაწვდომი. შეეცადეთ თქვათ, რომ ტაროში კაცობრიობის პირვანდელ სიბრძნეს ხედავთ - პასუხად საუკეთესო შემთხვევაში გაკვირვებას მიიღებთ: «ნუთუ ეს შესაძლებელია?», — ყველაზე ხშირად კი — თანამგრძნობ ღიმილს.

განსხვავებით ასტროლოგიისგან, რომელიც უკვე ხუთიათასწლიან ისტორიას ითვლის და მთელი ამ დროის განმავლობაში, თუკი უკანასკნელ სამას წელს არ ჩავთვლით, ელიტის ცოდნად და საქმიანობად ითვლებოდა, ტარო ამით ვერ დაიტრაბახებს. როცა ამბობენ, რომ ტაროც ასევე წარმოადგენს უძველეს ტრადიციას, რომელიც ინდოეთამდე ან ძველ ეგვიპტემდე მიდის და მხოლოდ XIV საუკუნეში აღმოაჩინეს ევროპელებმა, ეს საკმაოდ მომხიბვლელად ჟღერს, მაგრამ ამის მტკიცებულება ჯერ ნაპოვნი არაა. უდიდესი სპეცილისტი ამ სფეროში - არტურ-ედვარდ უეიტი, რომელმაც XX საუკუნის დასაწყისში გამოუშვა დღემდე ყველაზე პოპულარული ტაროს თავისი დასტა, კატეგორიულად ამბობდა: «არანაირი ტაროს ისტორია XIV საუკუნემდე არ არსებობდა».

ასტროლოგიის ისტორია, რა თქმა უნდა უფრო მდიდარია. მისი ფესვები ძველ ბაბილონამდე მიდის. იგივე შეიძლება ითქვას ჩინურ სისტემაზე - ი-ძინზე. ცნობილია, რომ მას იყენებდა დიდი კონფუცი, და ამ წიგნს თავისი კომენტარებიც დაურთო. მას შემდეგ, რაც ი-ძინის წიგნი XX საუკუნის 20-იან წლებში გერმანულად ითარგმნა უდიდესი ჩინეთმცოდნის რიხარდ ვილჰელმის მიერ, მისით დაინტერესდნენ ისეთი დიადი გონებები, როგორებიც იყვნენ კარლ-გუსტავ იუნგი, ჰერმან ჰესე, მარია-ლუიზა ფონ ფრანცი და ლამა ანგარიკა გოვინდა, აღმოაჩინეს რა მასში სიბრძნის ამოუწურავი წყარო.

სამწუხაროდ, ჩვენ ხშირად გვიზიდავს ეგზოტიკური, არაღრმა საგნები, რომლებიც უმაღლესი სიბრძნის შედევრებადაა აღიარებული. და ამ დროს არსებობს მართლაც ღირებული საგნები, რომლებიც ჩვენს ფეხებთან გდია და ამა თუ იმ მიზეზით სამარცხვინოდ ან „უბრალო ხალხის“ გასართობად ვთვლით. ტარო არც პირველი და არც უკანასკნელი განძია, რომელიც ქუჩის მტვრიდან აღმოაჩინეს. დაე, ეს წიგნი ამის ახალი მტკიცებულება გახდეს.

ჰაიო ბანცჰაფი, მიუნხენი, 1997 წლის მაისი.

(ტექსტის სანახავად გადადით შემდეგ თავზე)


tarotcardscreditShutterstockcom

რა არის ტარო?

ისტორია, სტრუქტურა და კარტების სიმბოლიზმი

ტარო - ესაა კარტის დასტა, რომელიც ამჟამინდელი ფორმით ცნობილია XVI საუკუნიდან. ამ დროიდან მოყოლებული დასტა შედგება 78 კარტისგან , რომელიც იყოფა ორ ძირითად ჯგუფად: 22 კარტი, რომელსაც მაღალ (უფროს) არკანებს უწოდებენ, და 56 დაბალი (უმცროსი) არკანი. თუ 22 მაღალი არკანი - ეს 22 სხვადასხვა სიუჟეტია, რომელთაგანაც არცერთი არ იმეორებს მეორეს, და რიგითი ნომრებით დალაგებულნი, მკაფიო ლოგიკურ თანმიმდევრობად ეწყობიან, დაბალი არკანები, თანამედროვე სათამაშო კარტების წინაპრები, შედგებიან მხოლოდ ოთხი სერიისგან, ანუ მასტებისგან - კვერთხებისგან, ხმლებისგან, თასებისგან და დინარებისგან, რომლებიც მოგვიანებით ჯვრებად, ყვავებად, გულებად და აგურებად იქცნენ. ყოველი მასტი, ისევე, როგორც სათამაშო კარტებში, იწყება ტუზით, რომელსაც მოსდევს ორიანი, სამიანი და ა.შ. ათიანამდე. არის ასევე ფიგურული კარტები, ანუ „ნახატები“ - მეფე, დედოფალი, რაინდი და პაჟი - ერთით მეტი, ვიდრე სათამაშო კარტებში.

ეს ორივე ჯგუფი მაშინვე ერთად გაჩნდა თუ დროთა განმავლობაში გაერთიანდა ერთ დასტად - იმაზე მეტად გარკვეული არაა, ვიდრე თავად ტაროს წარმომავლობა. ზოგიერთი ვარაუდით, დაბალი არკანების კარტები ევროპაში XIV საუკუნეში, ისლამური ქვეყნებიდან შემოვიდა, მაგრამ რა იყო მათზე გამოსახული და რისთვის გამოიყენებოდა, მკითხაობისთვის თუ უბრალოდ სათამაშოდ, ასევე არაა ცნობილი. ჩვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანის, მაღალი არკანების წარმოშობის შესახებ კიდევ უფრო ცოტაა ცნობილი. ერთნი თვლიან, რომ რადგანაც ისინი პირველად XVI საუკუნეშია ნახსენები, ამიტომ სწორედ მაშინ შეიქმნენ, სხვები მის ისტორიას ძველ ეგვიპტეს უკავშირებენ, სადაც ისინი ქურუმებისთვის სიბრძნის წიგნს წარმოადგენდნენ, შემდეგ კი რაღაც იდუმალი გზებით ევროპაში მოხვდნენ.

მრავლიდან ერთ-ერთი ამასთან დაკავშირებული ლეგენდა ამბობს, რომ კარტები პალესტინაში მოსემ შემოიტანა, როდესაც მან თავისი ხალხი ეგვიპტიდან წაიყვანა (მოსე ხელდასხმული გახლდათ ეგვიპტურ მისტერიებში). პალესტინაში მათ დაემატა კაბალა, საიდუმლო ცოდნა, რომელიც დაფუძნებული იყო ივრითული ანბანის ოცდაორ ასოზე. ამის მნიშვნელოვან მტკიცებულებად ითვლება ამ ასოების და მაღალი არკანების რაოდენობის დამთხვევა. თუმცაღა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ მაღალ არკანებთან აკავშირებენ 22 ელემენტის შემცველ სხვა მრავალ რამესაც, მაგალითად იოანეს სახარებას, რომელშიც ასევე ოცდაორი თავია. ადამიანები ხშირად იღებენ სასურველს რეალობად. მიმართავენ რა, მოხერხებულ და როგორც წესი ჩახლართულ მსჯელობებს, თავიანთი იდეის არგუმენტაციისთვის, ასეთი ადამიანები ამ მსჯელობებს შემდეგ მისი სიმართლის მტკიცებულებად იღებენ.

აი, როგორ კომენტარს უკეთებს მსგავს მტკიცებულებებს სინტია ჯილზი თავის შესანიშნავ წიგნში ტაროს შესახებ: «ყოველი ავტორი, რომელსაც პრეტენზია აქვს რაღაც განსაკუთრებულ ცოდნაზე, მთელი ძალით ცდილობს, რომ „განყენებული“ იყოს სხვებისგან და უსაფუძვლოს უწოდებს სხვების პრეტენზიებს ჭეშმარიტების ძიებაზე, და რადგანაც თავიანთ ცოდნას ისინი საიდუმლოდ თვლიან, საკუთარ თავსაც თავისუფლად თვლიან თავიანთი სიტყვების რაიმე მტკიცებულების წარმოდგენისგან. ამიტომ ასეთი ავტორების სერიოზულად მიღება არ ღირს, თუმცა ჭეშმარიტების გაცხადების სურვილის მათ გულწრფელობაში შეგვიძლია ეჭვიც არ შეგვეპაროს. საკმარისია შეგახსენოთ, რომ ყველას, ვისაც ტაროში „ჭეშმარიტების“ აღმოჩნა მოუნდება, სულ თავიდან მოუწევს დაწყება, რადგანაც კარტების საიდუმლო, თუკი იგი არსებობს, ჯერ კიდევ არაა ამოხსნილი».

იმაზე, თუ რას ნიშნავს თავად სიტყვა „ტარო“, ასევე პირველად XVI საუკუნის ბოლოდან მოდის ცნობები, ვერსიები და ლეგენდები ამაზეც ბევრია, დაწყებული ძველეგვიპტურიდან („მეფეთა გზა“, ტარ=“გზა“ და როშ=“მეფე“) ან ძველებრაულიდან („ღვთაებრივი კანონი“=ტორა) დამთავრებული ყველაზე მარტივით: იტალიაში, ქალაქ პარმასთან ახლოს მიედინება მდინარე ტარო, და კარტები სადღაც აქ შეიქმნა. რამდენადაც სიტყვა „ტარო“-ში (Tarot) ბოლო ასო „ტ“ არ წარმოითქმება, შეიძლება ჩავთვალოთ, რომ ეს სიტყვა - ფრანგულია. თუმცაღა არსებობენ ტაროლოგები, რომლებიც ხაზს უსვამენ ამ ასოს. ამას იმით ხსნიან, რომ პირველი და ბოლო „ტ“ - ეს ერთი და იგივე ასოა, ისინი „ედებიან“ ერთმანეთს, თითქოს ეს სიტყვა ბორბალზე იყოს დაწერილი, ამიტომ კარტის დასახელება მოდის ლათინური rota=”ბორბალი“-სგან. გვრჩება გავიხსენოთ კიდევ ლათინური სიტყვა orat=”ლაპარაკი“ და ეგვიპტური ქალღმერთის სახელი - ator (ჰათჰორი(, და მაშინ გამოდის მთელი ფრაზა, რომელიც ამერიკელმა ოკულტისტმა პოლ ფოსტერ კეისიმ ააწყო ამ სიტყვის ხუთი სხვადასხვა ვარიაციიდან: ROTA TARO ORAT TORA ATOR = «ტაროს ბორბალი აცხადებს ხელდასმის კანონს (Колесо Таро провозглашает Закон Посвящения)».

ჭეშმარიტება კარტის წარმოშობისა და მისი სახელის მნიშვნელობის შესახებ, სავარაუდოდ, სადღაც შუაშია მთელ ამ სპეკულაციებს შორის. პირადად მე ზუსტი დათარიღებისა და ეტიმოლოგიის საკითხები ნაკლებად მაინტერესებს. თუკი ტარო მართლა გვაძლევს არქეტიპულ ინფორმაციას, რომელიც კოლექტიური არაცნობიერის სიღრმეებში იმალება, ანუ ადამიანური ცნობიერების დაბადების საწყისებამდე მიდის, მაშინ პრაქტიკაში დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, რამდენი წლისაა ეს კარტები, 400 თუ 4000. თუმცა ცხადია, რომ ეს ხატ-სახეები უფრო ასაკოვანია, ვიდრე საბეჭდი დაზგა ან ქაღალდი, რომელზეც ისინია დაბეჭდილი.

პრინციპში, ამ სიმბოლიკას მხოლოდ მაღალი არკანების 22 კარტი შეიცავს. 56 დაბალი არკანი ასეთ სირრმეს არ ატარებს. „ის ფაქტი, რომ ოკულტისტთაგან ან სხვა ავტორთაგან არავინ არ ანიჭებდა დაბალ არკანებს უფრო მეტ მნიშვნელობას, ვიდრე სამკითხაო ინსტრუმენტს, უფრო ადასტურებს ჰიპოთეზას, რომ კარტების ეს ჯგუფები არანაირად არ უკავშირდება ერთმანეთს“, - თვლის არტურ ედვარდ უეიტი. შემდეგ იგი ხაზს უსვამს, რომ მაღალი არკანები „მიეკუთვნებიან ფილოსოფიის ღვთაებრივი საკითხების სფეროს“, ხოლო ყველა დანარჩენი - კარტებით მკითხაობის სფეროს. დაბალი არკანების კარტები არასოდეს თარგმნილა რაიმე სხვა უფრო მაღალ ენაზე, ვიდრე მკითხაობაა.

XX საუკუნის დასაწყისამდე დაბალი არკანები იმაზე ინფორმატიულები არ იყვნენ, ვიდრე ჩვეულებრივი სათამაშო კარტები. მათზე გამოსახული იყო მასტების სიმბოლოები რაოდენობრივად, კარტის ნომერის შესაბამისად. მაგალითად, თასების სამიანზე გამოსახული იყო სამი თასი, ხოლო დინარების ცხრიანზე - ცხრა წრე ან მონეტა. მათი ინტერპრეტაცია ისევე რთული იყო, როგორც გულების სამიანის ან აგურების ცხრიანის. ან უნდა დაგემახსოვრებინათ ყველა კარტის მნიშვნელობა, ან უნდა გაგეხსენებინათ კარტის რიცხვის (ნომერის) მისტიური მნიშვნელობა და დაგეკავშირებინათ იგი სტიქიასთან (მასტთან) და დამოუკიდებლად გამოგეყვანათ ეს მნიშვნელობა. ასე იყო 1910 წლამდე, როცა გაჩნდა არტურ ედვარდ უეიტის მიერ მოფიქრებული და პამელა კოლმენ სმიტის მიერ დახატული რაიდერის დასტა, რომელშიც სიუჟეტური ნახატებით პირველად იქნა აღჭურვილი დაბალი არკანებიც. მას შემდეგ ასეთი ნახატები ყველა 78 კარტზეა.

რაც არ უნდა კარგი იყოს ჩვენი შესაძლებლობების ასეთი გაფართოება, არ უნდა დაგვავიწყდეს, თუ რა დიდი სხვაობაა იმ ხატ-სახეებს შორის, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში ლაგდებოდა კაცობრიობის კოლექტიურ არაცნობიერში, რომლებადაც მიღებულია ჩაითვალოს მაღალი არკანები, და იმ ილუსტრაციებს შორის, თუნდაც გენიალურების, რომლებიც ერთი ადამიანის მიერაა მოგონილი. ასეთი ნახატები, რა თქმა უნდა გვეხმარებიან კარტის მნიშვნელობის გაგებაში, მაგრამ ისინი ვერასოდეს მიაღწევენ ხატ-სახე - არქეტიპის სიღრმეს და სიმბოლიზმს. ამიტომ, მე აზრს ვერ ვხედავ, რომ გავარჩიო ნახატების დეტალები დაბალ არკანებზე. ისინი უბრალოდ გარკვეული სიუჟეტის ილუსტრირებას ახდენენ, მაგალითად, თასების სამიანი გვაჩვენებს ცეკვას, მოსავლის დღესასწაულის საპატივცემულოდ, რადგანაც მოცეკვავეების ფეხებთან მწიფე ნაყოფები აწყვია. როდესაც ამას ვხედავთ, ჩვენ გვესმის, რას ნიშნავს ეს კარტი: საქმემ ნაყოფები მოგვცა, ადამიანი კი კმაყოფილი და მადლიერია. მეტი იქ არაფერია. ნებისმიერი სპეკულაცია იმაზე, თუ რატომ აცვია ერთ-ერთ გრაციას ოქროსფერი ფეხსაცმელი, მეორეს კი ცისფერი, და რა ნაყოფებია ეს - ვაშლები თუ პომიდორები, უკეთეს შემთხვევაში რაღაც წვრილმანებს ნიშნავს, უარესში კი - არაფერს.

მაღალი არკანები კი წარმოადგენენ სიმბოლისტურ საკვანძო მომენტებს ადამიანის ცხოვრების გზაზე. საქმე იმაშია, რომ სიმბოლო, განსხვავებით ნიშნებისგან, „ხატებისგან“, შიფრებისგან და კოდებისგან არასოდესაა გამოგონილი. იგი არაფერს მალავს, არამედ პირიქით, ხსნის რაღაც უფრო ღრმა და მნიშვნელოვანს, ვიდრე ის, რისი გადმოცემაც სიტყვებით შეიძლება, გაგება კი მხოლოდ გონებით. თუკი, მაგალითად, წრე წარმოადგენს განუყოფელი მთელის, სამოთხის, ღვთაებრივი სფეროს, ცნობიერის და ქვეცნობიერის, ადამიანურ „მე“-ს, სრულყოფილების, მარადისობის და კიდევ ბევრი რამის სიმბოლოს, ეს მნიშვნელობები გამოგონილი კი არაა, არამედ გახსნილია, როგორც ამ სიმბოლოში ჩადებული გარკვეული პირველადი ცოდნა. ამიტომაც ასეთი სიმბოლოების გასაღებიც ხშირად არა იმდენად ეზოთერულად წოდებულ ოკულტისტთა ჯგუფების, სხვადასხვა საიდუმლო საზოგადოებების, ორდენების ან ლოჟების მიერ განზრახ შექმნილ „საიდუმლოებებში“ იმალება, რამდენადაც ადამიანური სულის სიღრმეში. XX საუკუნეში ამ ყველაფერში მნიშვნელოვანი როლი უკავია კ.გ. იუნგის ფსიქოლოგიას, რომელმაც მისაწვდომი გახადა არქეტიპების სიმბოლოები, ის, რასაც საიდუმლო ცოდნას ეძახდნენ და ეძახიან. ეს არაა იდუმალთმეტყველება, არაა ვინმეს საიდუმლოს ცოდნა და მითუმეტეს გასაიდუმლოებული ცოდნა. ესაა ცოდნა საგნებისა, რომლებიც იდუმალნი არიან თავიანთი ბუნებით, რადგანაც ზედაპირზე არ ჩანან, არამედ არსებობენ, ასე ვთქვათ, უხილავ პლანზე, რეალობის „მეორე მხარეს“. ასეთი - მართლაც ეზოთერული! - ცოდნა, რომელიც საოცრად მგავსი ფორმით არსებობს ყველა კულტურაში, არა მხოლოდ ყველა რელიგიაზე უფროსია, არამედ თითქმის ყოველთვის თავად ხდებოდა მათი საფუძველი და ხშირად დღესაც შენახულია მათში, როგორც ღრმა, მყარი ბირთვის. და ამ ცოდნის ცენტრში ყოველთვის დგას საკითხი ადამიანის ცხოვრებისეული გზისა და სიკვდილის საზრისის შესახებ.

თუკი ვეცდებით, რომ მოკლედ მოვახდინოთ ამ საიდუმლო ცოდნის საფუძველში მყოფი აზრის ფორმულირებას, ეს იქნება აზრი იმ სამყაროს პოლარობის შესახებ, რომელშიც ჩვენ ვცხოვრობთ: ამ სამყაროს და იმ ყველაფრის შეცნობა, რაც მასში იმყოფება, ჩვენ შეგვიძლია მხოლოდ მაშინ შეგვეძლება, თუკი ყოველ საგანს მის საპირისპირო მხარესთან დავაკავშირებთ. ჩვენ, ალბათ, თავშიც არ მოგვივიდოდა, რომ აგვეღნიშნა რაღაც, როგორც მამაკაცური საწყისი (და მითუმეტეს გაგვეცნობიერებინა იგი ასეთად), თუკი არ იარსებებდა ქალური საწყისი. ღამის გარეშე დღეც არ იქნებოდა, სიკვდილის გარეშე კი - სიცოცხლე. და რადგანაც პოლარობის ეს კანონი მთელ ჩვენს რეალობას განმსჭვალავს, ეს ნიშნავს, რომ პოლარობასაც აქვს საპირისპირო მხარე - ის ყველაზე საოცარი ყოვლის-ერთიანობა, რომელსაც ყველა რელიგია აღწერს, როგორც სამოთხისეულს და ღვთაებრივს, თუმც კი - ყოველი თავისებურად. ამ საწყისი ერთიანობიდან გამოვარდნა, მისი დაყოფა მრავალრიცხოვნებად და დაბრუნება იქ, დაკარგულ სამოთხეში, წარმოადგენს კიდეც ეზოთერულ ცოდნას ადამიანის ცხოვრებისეული გზის შესახებ.

აი, რატომ უწოდებს ყველა სულიერი სწავლება ამ გზას - ხსნის გზას: მისი მიზანია - ადამიანის მიერ სიმრთელის (სიმრთელე=ჯანმრთელობა) მოპოვება. აქედანაა ცნობილი, მათ შორის იუნგის ფსიქოლოგიაში, პოსტულატი იმის შესახებ, რომ ყოველგვარი ადამიანი პირველსაწყისად „არაჯანმრთელია“, რამეთუ მისი პიროვნების მნიშვნელოვანი ნაწილები „დაჩრდილულია“, ანუ ცნობიერების მიერ აღიქმება, როგორც უცხო წარმოშობის, ან საერთოდ არ აღიქმება - მანამ, სანამ ცნობიერად არ დამუშავდება. სანამ პიროვნების ეს ნაწილები ცნობიერების „ჩრდილშია“, ჩვენ არ გვაქვს მთლიანობა, მათ კი მიზანი აქვთ - გაგვახსენონ თავიანთი თავი, რასაც აკეთებენ კიდეც, და გვაიძულებენ სისულელეების კეთებას. ეს გზა თვალსაჩინოდაა წარმოდგენილი 22 მაღალი არკანის ნახატებში. სწორედ ამაშია მათი ნამდვილი ღირებულება. ამგვარად განხილვის შემთხვევაში, ისინი გვაძლევენ მაგალითს, რომელიც თავისი მნიშვნელობით და მასშტაბებით ბევრად აღემატება იმ ყველაფერს, რისი გაგებაც მათგან უბრალოდ მკითხაობით შეგვეძლო. ასეთია ტაროს ღრმა არსი, მისი უმაღლესი ამოცანა. ის, ვინც აცნობიერებს მაღალი არკანების ამ ურთიერთკავშირს, მათ აზრს, როგორც ცხოვრებისეული გზის ეტაპებს, მათში საოცრად ცხად ცხოვრებისეულ ორიენტირებს იპოვნის.

ამასთან, შეიძლება გაჩნდეს კითხვა, რამდენად აუთენტურად უნდა ჩავთვალოთ ამ კარტების სიმბოლიზმი დღეს, რადგანაც ყოველი ახალი დასტა ხომ თავის ნახატებს იღებდა, ან როგორც მინიმუმ, რაღაც დეტალებს, რომლებიც ძველებში, მთლიანობაში საკმაოდ მარტივ კარტებში არ იყვნენ. პასუხი დამოკიდებულია იმაზე, შენარჩუნდა თუ არა ახალ ნახატებში სიმბოლოს საწყისი აზრი, და რა როლი ითამაშეს ამ დეტალებმა - გაამდიდრეს იგი, თუ პირიქით, დაამახინჯეს. თუკი, მაგალითად, დაკიდული კაცის კარტში კაცი უბრალოდ ჩამოკიდებულია სახრჩობელაზე თავით ქვემოთ, აქედან როგორც წესი, გამომდინარეობს, რომ მხატვარი მხოლოდ დასახელებიდან გამოდიოდა და თავად სიმბოლოს არსს ვერ წვდებოდა. ხოლო თუ ფიგურა კარტზე ჩამოკიდებულია მარჯვენა ფეხით (გაცნობიერებული მოქმედება), და არა მარცხენათი (გაუცნობიერებელი), და არა სახრჩობელაზე, არამედ T-ს მაგვარ ჯვარზე, რჩეულობის სიმბოლოზე, მაშინ ეს არა მხოლოდ არ ამახინჯებს, არამედ ამდიდრებს პირველსაწყის სიმბოლიზმს, აჩვენებს რა, რომ რომ კოსმოსის მიერ გარკვეული მიზნით „არჩეული“ ეს ადამიანი მსხვერპლს ცნობიერად და ნებაყოფლობით იღებს.

ალისთერ ქროულის დასტაში, რომელიც 1944-წელს გამოვიდა, იგივე კარტში გამოსახულია ადამიანი, რომელიც უსუსურადაა გაკრული სიცოცხლესა და სიკვდილს შორის. ზემოთ - სიცოცხლის გველია, რომელიც ჯერ კიდევ ინარჩუნებს მას ამქვეყნად, მსგავსად ცნობილი ბეწვისა, მაგრამ მისი მზერა უკვე ქვემოთაა მიმართული - სიკვდილის გველისკენ. ეს დეტალები არ ამახინჯებენ დაკიდული კაცის აზრს, არამედ წარმოადგენენ ამპლიფიკაციას, ლათინურად „გამდიდრებას“, როგორც იუნგთან, რომელიც დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა მსგავს დეტალებს სიზმრების ანალიზის დროს.

რაიდერ უეიტის დასტაში კი დაშვებულია საწყისი სიმბოლიზმის (ცოტას მიერ შემჩნეული) დამახინჯეება, რომელიც ჩემი აზრით დაუშვებელია: მართლმსაჯულებისა და ძალის კარტებმა ადგილები გაცვალეს. ძველ კარტებში მართლმსაჯულება მერვე, ძალა კი - მეთერთმეტე ადგილს იკავებს. სურდა რა, მისი სიტყვებით, „გამოესწორებინა“ მაღალი არკანების რიგი, არტურ ედვარდ უეიტმა ძალა მერვე ადგილზე, ხოლო მართლმსაჯულება - მეთერთმეტეზე გადაიტანა.

თავად უეიტს არ მოუცია არანაირი დამაჯერებელი ახსნა ამ გადაწყვეტილებისთვის, ამიტომ ამის თაობაზე მაშინვე მრავალი სპეკულაცია გაჩნდა. პირველ რიგში, რა თქმა უნდა, კაბალას ეყრდნობიან, საიდუმლო ებრაულ სწავლებას, რომელსაც საფუძვლად უდევს სიცოცხლის ხედ წოდებული ხის ხატ-სახე - ქმნილების სიმბოლო. ეს ხე შედგება ათი ენერგეტიკული ცენტრისგან - „სეფიროტებისგან“ და დაკავშირებულია ერთმანეთთან ოცდაორი „ბილიკით“, ანუ კავშირით. ითვლება, რომ ათი სეფიროტი შეესაბამება პირველ ათ რიცხვს, ხოლო ოცდაორი კავშირი მათ შორის - ივრითული ანბანის 22 ასოს, საიდანაც ბევრი აკეთებს დასკვნას, რომ ისინი 22 მაღალ არკანსაც შეესაბამებიან. რთული არაა ვივარაუდოთ, რომ ამ კაბალისტური კავშირების არსის ცოდნამ მიიყვანა კიდეც უეიტი იქამდე, რომ ადგილები გადაენაცვლებინა მერვე და მეთერთმეტე არკანებისთვის. მიუხედავად ამისა, ალისთერ ქროულიმ, რომელიც კაბალაში, ყოველ შემთხვევაში, უეიტზე ცუდად არ ერკვეოდა, ეს გადანაცვლება არ მიიღო: 1944 წლის მის დასტაში ძალაც და მართლმსაჯულებაც თავიანთ უწინდელ ადგილებს დაუბრუნდნენ.

მეორე ჰიპოთეზა გულისხმობს, რომ ტაროს კარტის შემქმნელმა ძველმა ბრძენებმა განზრახ დაამახინჯეს ისინი ისე, რომ მათი გამოყენება არახელდასმულებს არ შეძლებოდათ. რა თქმა უნდა, ჩვენ არ შეგვიძლია ბოლომდე გამოვრიცხოთ ეს შესაძლებლობა, მაგრამ ამის წინააღმდეგ მეტისმეტად ბევრი ფაქტი მეტყველებს. პირველ რიგში, აქ შერეულია ორი რამ: სიმბოლო, რომელიც მოწოდებულია იმისთვის, რომ თვალნათლივ აჩვენოს რაღაც და საიდუმლო ენა, რომელიც მოგონილია რაღაცის დამალვის მიზნით. მეორეც, თუკი ტაროში რაღაც იყო კიდეც დაფარული, ეს ისე მოუხერხებლად გაკეთდა, რომ ამ „შიფრის“ ამოხსნა ნებისმიერს შეუძლია, ვინც ამაზე ცოტას მაინც იმუშავებს. თუკი გავერკვევით ყოველი არკანის მითოლოგიურ ქვეტექსტში, როგორც ამას მოცემულ წიგნში ვაკეთებთ, მაშინ მისი აზრი და ადგილი არკანების რიგში სრულიად ცხადი ხდება. იგივე დასკვნებამდე მივალთ, თუკი გავაანალიზებთ რვის და თერთმეტის ნუმეროლოგიურ მნიშვნელობებს, რომლებიც დაკავშირებულნი არიან მათთან პირველადად დაკავშირებული არკანების მნიშვნელობებთან.

როგორ გამოვიყენოთ ეს წიგნი?

კარტის გაშლა იმისთვის, რომ კითხვაზე პასუხი მივიღოთ - მხოლოდ ერთ-ერთი საშუალებაა ტაროსთან მუშაობისთვის. ამ წიგნში აღწერილია სხვა მეთოდი, უფრო ნაკლებად გავრცელებული, რომელიც საშუალებას გვაძლევს, რომ კარტის ღრმა არსში შევიდეთ. მაღალი არკანების ოცდაორი კარტი აქ განიხილება, როგორც მნიშვნელოვანი კვანძები, როგორც არქეტიპული მიმანიშნებლები გზაზე ურთულესი მიზნისკენ - სიმრთელისკენ. ურთიერთკავშირები, რომლებიც ამასთან ერთად კარტებს შორის ჩნდება, არა მხოლოდ აშუქებენ მიმდინარე სიტუაციას ახალი, ხშირად მოულოდნელი კუთხით, არამედ აცნობენ ადამიანს იმ მშვენიერ ცხოვრებისეულ ფილოსოფიასთან, რომელიც ტაროში დევს. ის, ვინც გაეცნობა ამ უძველეს ცოდნას და გაიგებს მას, არა მხოლოდ მოიპოვებს სასარგებლო რჩევების წყაროს ნებისმიერ ყოფით სიტუაციაში, არამედ შეძლებს, რომ ჩაწვდეს იმ ამოცანების, მოვლენების, კრიზისების და წარმატებების არსს, რომლებთანაც ცხოვრება გვახვედრებს, და ისწავლის მათი საკუთარი შინაგანი ზრდისთვის გამოყენებას.

თუკი ცხოვრების გზის სხვადასხვა ეტაპების აღწერის კითხვისას მათში საკუთარ თავს იპოვნით, ამაში გასაკვირი არაფერია. პირველ რიგში, მაღალი არკანების 22 კარტი წარმოადგენს იმ გზას, რომელიც პრინციპში ყოველმა ჩვენგანმა უნდა გაიაროს. სიტყვა „პრინციპში“ ამ შემთხვევაში აღნიშნავს, რომ ყველა ვერ ახერხებს ბოლო კარტების მიღწევას. მაგრამ ყოველ შემთხვევაში ეს ყველაფერი პოტენციალში გვაქვს. მეორე მხრივ კი, გზის ეტაპების ერთი და იგივე თანმიმდევრობა შესაძლებელია რეალიზდეს სხვადასხვა სფეროში, და გარდა ამისა, ყოველი ეტაპი იმეორებს მთელი გზის სტრუქტურას მთლიანობაში, მიკროკოსმოსისა და მაკროკოსმოსის მსგავსების ჰერმეტული კანონის თანახმად. ამიტომ, ადამიანი შესაძლოა ერთდროულად იყოს სხვადასხვა ეტაპზე. მაგალითად:

1. ცხოვრების სფეროში ზოგადად — დაკიდული კაცის ეტაპზე, რომელიც აუცილებელი არაა, რომ ყოველთვის საშუალო ასაკის კრიზისთან იყოს დაკავშირებული.

2. სამსახურის სფეროში ეს შეიძლება იყოს სამყაროს არკანი - ადამიანი, რომეელმაც თავისი ჭეშმარიტი მოწოდება იპოვნა.

3. პარტნიორულ ურთიერთობებში — ეშმაკსა და კოშკს შორის, რაც შეიძლება ნიშნავდეს რაღაც მიჯაჭვულობას და მისგან განთავისუფლების მცდელობას, ან პირიქით, საკუთარი პიროვნების ჩრდილოვანი მხარეების (ეშმაკი) გაცნობიერებას კონფლიქტებისა და ჭიდილების, და ქცევის ძველი შაბლონებისგან განთავისფლების (კოშკი) მეშვეობით.

4. პიროვნული განვითარების სფეროში ეს შეიძლება იყოს არკანი - ვარსკვლავი, თუკი ადამიანი განთავისუფლდა წარსულისგან (კოშკი), მოიპოვა ახალი იმედი, დაინახა ახალი ჰორიზონტები (ვარსკვლავი), მაგრამ ეს შეგრძნება ან ცოდნა ჯერ კიდევ არაა რეალიზებული, ჩანაფიქრები (მთვარე) ჯერ კიდევ მოითხოვენ განხორციელებას (მზე) რაღაც კონკრეტულ შედეგში (სამსჯავრო), რომელიც აუცილებლად უნდა გამყარდეს (სამყარო).

5. იწყებს რა ახალ საქმეს, ადამიანი შესაძლოა იყოს ეტლის ეტაპზე: გეგმის შემუშავების (იეროფანტი) და თავისი არჩევანის (შეყვარებულები) გაკეთების შემდეგ, იგი მუშაობას შეუდგება (ეტლი).

6. იგი შესაძლოა თავის წიაღში ატარებდეს (იმპერატორი ქალი) რაღაც იდეას (მაგი), რომელმაც გარკვეული პროცესი გამოიწვია ქვეცნობიერის სიღრმეებში (ქურუმი ქალი) და ახლა თავის განხორციელებას (იმპერატორი) ელოდება.

7. ცნობიერების სფეროში ეს შეიძლება იყოს განდეგილი, როგორც საკუთარი თავის, საკუთარი ინდივიდუალობის გაცნობიერების ფაზა, შედეგად კი - საკუთარი ცხოვრებისეული დანიშნულების გააზრება.

კარტებთან ასეთი მიდგომის შემდეგ მკითხაობა უკვე აღარაა საჭირო. ვიცნობთ რა ჩვენს სიტუაციაში ამა თუ იმ არკაანს, მისი მეშვეობით შეგვიძლია არა მხოლოდ უკეთ გავიგოთ მისი აზრი, არამედ გავარკვიოთ მისი მიზეზები და შემდგომი განვითარების პერსპექტივები, მას შემდეგ, რაც გავაანალიზებთ წინა და მომდევნო არკანებს. თუმცა, რა თქმა უნდა, შეგვიძლია პირიქითაც მოვიქცეთ: როდესაც არ ვიცით, როგორ შევაფასოთ ჩვენი ამჟამინდელი სიტუაცია, ჩვენ შეგვიძლია შემთხვევითობის პრინციპით ამოვიღოთ ერთ-ერთი მაღალი არკანი, რათა გავიგოთ, როგორ ახასიათებს თავად ტარო ჩვენი ცხოვრების მოცემულ ეტაპს. საკვანძო სიტყვები, რომლებიც მოყვანილია ყოველი არკანის აღწერის ბოლოში, დაგვეხმარება იმაში, რომ გავარკვიოთ, რა კონკრეტული ამოცანები დგას ჩვენს წინ მოცემულ ეტაპზე, და რა საფრთხეები უნდა გავითვალისწინოთ.

იგავი-გზამკვლევი

როცა ადამიანი მითს ეცნობა ან ზღაპარს ისმენს, უფრო ზუსტად, როცა იგი მართლაც მთელი სულით აღიქვამს მას, მაშინ იგი იკურნება, რადგანაც ასეთი აღქმა აბრუნებს მას ქცევის არქეტიპულ შაბლონში, მის ჭეშმარიტ და კანონიერ ადგილში „სამყაროს წესრიგში“. (ემა იუნგი)

გმირის მოგზაურობის წარმოშობა და საზრისი

ამბავი გმირის მოგზაურობაზე - ყველაზე ძველია ზღაპრებს შორის. სწორედ იგი წარმოქმნის ფაბულას მრავალი მითისთვის, ზღაპრისთვის და ლეგენდისთვის იმის შესახებ, თუ როგორ მიემგზავრება ვიღაც შორ გზაზე, რათა თავისი გმირობა აღასრულოს. ყველა ხალხში და კულტურაში ცნობილი ყველა მსგავსი ისტორიის მიღმა, ერთი და იგივე სცენარი იმალება. ეს სცენარი არაა მოგონილი, იგი არავის მიერ არაა გამოგონილი ან შეთხზული. იგი მხოლოდ ასახავს ცოდნას, რომელიც მოპოვებულია სულის მიერ მის განვითარებასთან ერთად, - ასე ვთქვათ, „მემკვიდრეობით მიღებულ“ ცოდნას. რადგანაც, ეს ძველი-ძველი ზღაპარი სხვა არაფერია, თუ არა მაგალითი, იგავი, დარიგება გმირისთვის, მისი „საგზური ცხოვრებაში“. აი, რატომ აღიქმენა იგი ასე ცოცხლად, და არავის ბეზრდება მისი მოსმენა: იგი გვახსენებს, რატომ მოვედით ამქვეყნად და რა უნდა აღვასრულოთ აქ.

ძველი, მითებსა და ზღაპრებში დაფარული მემკვიდრეობის შესწავლით მრავალი ეთნოლოგი, ფსიქოლოგი, ფილოსოფოსი და სოციოლოგი იყო დაკავებული და მის პროტო-ფესვებს ეძებდა. დიდი როლი ამაში მიუძღვის შვეიცარიელ ფსიქოლოგს - კარლ-გუსტავ იუნგს, რომელმაც პირველად აღწერა ეს ფენომენი, როგორც „სულის მეხსიერება“ - გენეტიკური და გვარის. იუნგმა აჩვენა, რომ ჩვენ, ადამიანებს, არა მხოლოდ ასაკობრივი, რასობრივი და სქესობრივი ნიშნები გვაქვს, რომლითაც ერთმანეთისგან განვსხვავდებით, არამედ საერთო გენეტიკური მეხსიერებაც, რომელიც ჩვენ ყველას გვაერთიანებს. ეს მეხსიერება მან აღნიშნა ტერმინით - „კოლექტიური არაცნობიერი“. სწორედ ყველა ადამიანის გამაერთიანებელ ამ დონეზე მოქმედებენ არქეტიპები - ადამიანის სულის პროტო-ფესვები. არქეტიპები - ესაა ხატ-სახეები, რომლებიც ჩვენში პირვანდელადაა ჩადებული, ჩვენი გვარობრივი „ტვირთი“, რომელიც მუდამ თან გვახლავს და ძალისხმევას არ მოითხოვს მის მოსაპოვებლად. ერთ-ერთი ასეთი არქეტიპია - „მოხუცი ბრძენი“. ისეთი ადამიანიც კი, რომელსაც ცხოვრებაში არ უნახავს ასეთი ბრძენი, შესაძლოა სიზმარში შეხვდეს მას. მის ქვეცნობიერში არაა შესაბამისი ხატ-სახე (მაგალითი), მაგრამ იგი, მიუხედავად ამისა, ცნობს მას, რადგანაც ეს არქეტიპული ხატ-სახე კოლექტიურ არაცნობიერშია. იგივე ეხება „ანგელოზსაც“ - ხატ-სახეს, რომლის ცხადში ნახვაც, რბილად რომ ვთქვათ ნაკლებად სავარაუდოა.

ამიტომ გმირის მოგზაურობა სხვა არაფერია, თუ არა ცხოვრებისეული სცენარის არქეტიპული სამაგალითო ხატ-სახე, რომელიც ცალკეული წინარე ხატ-სახეებისგან და პროტო-ფესვებისგან იქმნება. აი, რატომ ვცნობთ ამ ხატ-სახეებს ნებისმიერ მათ გამოსახულებაში. ამბავი მათში ერთი და იგივეა: ცხოვრება გმირს „გამოწვევას“ უცხადებს, და აიძულებს, რომ რაღაც ძნელადმისაწვდომი საგანძურის საძიებლად გაემგზავროს, და ეს ძიებები გარკვეული ეტაპების რიგად ლაგდება, რომელთა შესახებაც შესანიშნავად წერს გერმანელი ფილოლოგი ვალტერ ნურკერტი:

დასაწყისსს, ჩვეულებრივ, წარმოადგენს რაღაც დანაკარგი, საფრთხე ან ამოცანა, რომელთან გამკლავებაც ჩვენს გმირს უწევს. იგი გაემგზავრება მოგზაურობაში, რომლის დროსაც შეიძენს როგორც მტრებს, ასევე მეგობრებს, შემდეგ პოულობს ჯადოსნურ საშუალებას, რომლის მეშვეობითაც ამარცხებს თავის მთავარ მტერს, და ამასთან, დიდება, როგორც წესი მას არ ხვდება ხოლმე; შემდეგ იგი სახლში ბრუნდება, სადაც ამხელს თავის კონკურენტებს და სხვა მატყუარებს. ბოლოს იგი მეფის ასულზე ქორწინდება და სამეფოს მემკვიდრეობად იღებს.

ეს ამბავი გადმოცემულია უამრავ ზეპირ და წერილობით ვარიანტში, თუმცაღა გამომსახველობითი ვარიანტი დღემდე მხოლოდ ერთია ცნობილი: ესაა ტაროს 22 მაღალი არკანი. მათი სიუჟეტები არა მხოლოდ თავისთავად წარმოადგენენ მოგზაურობის გარკვეული ეტაპების არქეტიპულ გამოხატულებებს, არამედ ლაგდებიან გარკვეულ თანმიმდევრობით, რაც გვეხმარება გავაცნობიეროთ ამ გზის კანონზომიერებები.

ყველაზე მნიშვნელოვანები ამ სიუჟეტებიდან, თუყველაფრიდან გამომდინარე ვიმსჯელებთ, „ციდან“ იქნა აღებული: მზისა და მთვარის მოძრაობა განსაზღვრავს ადამიანისს ცხოვრების რიტმს. იმისთვის, რომ მართლაც გავაცნობიეროთ ამ მნათობების როლი ძველების ცხოვრებაში, ჩვენ მოგვიწევს ვაბსტრაგირდეთ იმ გადატრიალებისგან, რაც მეცნიერებაში გალილეიმ და კოპერნიკმა შემოიტანეს.

დღეს, რა თქმა უნდა ჩვენთვის ცნობილია, რომ დედამიწა თავისი ღერძის და მზის გარშემო ტრიალებს. მაგრამ თუ ავიღებთ და დავუჯერებთ საკუთარ თვალებს, მზე უწინდებურად ამოდის აღმოსავლეთიდან და ჩადის დასავლეთში. რა მიღწევებიც არ უნდა ჰქონდეს მეცნიერებას უკანასკნელ საუკუნეებში, ისინი ვერანაირად ვერ ცვლიან ამ სურათს, და თუ მართლა გვინდა, რომ გავიგოთ ის ამბავი, რომელსაც ჩვენი სული გვიყვება, უნდა ვენდოთ საკუთარ თვალებს და დავინახოთ სამყარო ისეთად, როგორადაც მას უძველესი დროის ადამიანები ხედავდნენ:

სამყაროს ცენტრში იმყოფება სამყაროს მთა, რომელზეც ადამიანები ცხოვრობენ. მისგან ორივე მხარეს დგას ორი უზარმაზარი კოლონა. მარცხენა კოლონას მთვარე აგვირგვინებს, მარჯვენას კი - მზე. მათზე გადაჭიმულია ცის თაღი, რომელიც გვიცავს და თავზე გვახურავს.

სამყაროს ასეთი სურათი თვალსაჩინოდაა წარმოდგენილი სქემაზე, რომელმაც ჩვენამდე ძველი ბაბილონიდან მოაღწია. სამყაროსეული მთა აღმართულია კუნძულზე, რომელიც გარშემორტყმულია უზარმაზარი ოკეანით. ჰორიზონტის კიდეებს ეყრდნობა ზეციური სფეროები, რომლებზეც პლანეტები გადაადგილდებიან, მისი ზედაპირის ქვეშ, სიღრმეში კი მიწისქვეშა სამეფო იმყოფება.

ეს სქემა ხსნის ორ ფენომენს, რომელიც დიდი ხანია აფორიაქებს ადამიანის წარმოსახვას და აიძულებს, რომ ამოხსნა ეძებოს. როგორ ხდება, რომ მზე, რომელიც ყოველ საღამოს ჩადის დასავლეთით ჰორიზონტს მიღმა, დილით კვლავ ამოდის აღმოსავლეთით? როგორ გადადის იქ? არავინ იცის, რას აკეთებს მზე ღამით, და მაინც, დილით იგი ყოველთვის ამოდის მეორე მხრიდან. წამოყენებულ იქნა სხვადასხვა ჰიპოთეზები. ერთნი ფიქრობდნენ, რომ გავიდოდა რა საღამოს დასავლეთის ჭიშკრიდან, მზე ნავში ესვენება (რომელთანაც ხშირად მთვარის რკალს აიგივებდნენ) და კვლავ უკან მოცურავს ღამის ცაზე. და რადგანაც მოლურჯო-შავი ღამის ცა ფერით ზღვას გვაგონებს, მზის ეს მოგზაურობა გარდაიქმნა გმირის გზად ღამის ზღვაში.

სხვა მხარეებში, უფრო მეტად ზღვის სანაპიროებზე, - გავრცელდა შეხედულება, რომ ჰორიზონტს იქეთ ჩასვლის შემდეგ მზე კვდება და მისი სული ღამის მზედ იქცევა, რომელმაც თავის გზა მიწისქვეშა სამეფოში უნდა გაიაროს. ასე გაჩნდა ლეგენდები მიწისქვეშა სამეფოში მოგზაურობაზე, მასში მყოფ გარდაცვლილთა სულებზე, რომლებიც მზის სითბოსა და სინათლის გარეშე იტანჯებიან და ხარობენ, როდესაც იგი აჩრდილთა სამყაროში ეშვება, ასევე შუაღამის „სულების საათზე“, როდესაც ბნელი და ნათელი ძალების ბრძოლა ამ უკანასკნელთა გამარჯვებით და მზის ამოსვლით სრულდება, რომელიც ყოველ დილით ამტკიცებს ამ ყველაფრით თავის დაუმარცხებელ ძლევამოსილებას.

მთვარის, მნიშვნელობით ამ მეორე მნათობის მოძრაობა, ასევე გახდა საფუძველი ლეგენდათა მთელი სერიისთვის. თავისი ციკლის ბოლოს, ანუ მთვარის თვის ბოლოს, დაღმავალი მთვარის მილეული რკალი აღმოსავლეთის ჰორიზონტზე ჩანს. ამას მოსდევს სამი უმთვარო ღამე, რომლის შემდეგაც ახალი მთვარის რკალი იქ ჩნდება, სადაც მზე ჩადის, ანუ დასავლეთის ჰორიზონტის თავზე. აქედან ადვილად გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ამ სამი დღე-ღამის განმავლობაში მთვარეც ასევე მოგზაურობს მიწისქვეშა სამეფოში, სხვაგვარად როგორ შეძლებდა ზედა სამყაროში დასავლეთით დაბრუნებას, თუკი აღმოსავლეთით ტოვებდა მას? ამ ციურ მოვლენებთან ანალოგიაში გაჩნდა მრავალი ხალხის თქმულებებიც გმირის შესახებ, რომელიც მიწისქვეშა სამეფოში ჩადიოდა, რათა იქ თავისი გმირობა ჩაედინა და სამი დღის შემდეგ დაბრუნებულიყო ან აღმდგარიყო. ჩვენთვის ეს სიუჟეტი ცნობილია ძველი აღთქმის და განსაკუთრებით ევანგელისტური ლეგენდებით: «გაიხსენეთ, რას გეუბნებოდათ, როცა ჯერ კიდევ გალილეაში იყო, რომ ძე კაცისა ცოდვილ კაცთა ხელთ უნდა გადაეცეს, ჯვარს ეცვას და მესამე დღეს აღდგესო (ლუკა თავი - 24. 7)»

ძველმა ეგვიპტელებმა, რომლებმაც ჩვენთვის შემოინახეს გმირის მოგზაურობის და შესაბამისად მაღალი არკანების უმნიშვნელოვანესი წვრილმანები და სიმბოლიკა, მზის ღმერთს - რა-ს სცემდნენ თაყვანს, რომლის გზაც აღწერეს კიდეც საოცრად მკაფიო ხატ-სახეებით. თავის ეტლში (ладя), რომელსაც ეწოდება ასევე „მილიონწლეულების ეტლი“, „რა“ ასრულებს თავის ყოველდღიურ მოგზაურობას თავიდან დღის, შემდეგ კი ღამის ცაზე.

მაღალი არკანების 22 კარტიც ასევე, თავისი არსით, იმეორებს ამ სიუჟეტს: კარტები ერთნიშნიანი ნომრებით (1-დან 9-ის ჩათვლით) განასახიერებენ მზის დღის გზას, ხოლო ორნიშნიანები (10-დან 18-ის ჩათვლით) - ღამის გზას მიწისქვეშა სამეფოში და დაბრუნებას დღის სინათლეზე. ამ კარტების წყვილები დაკავშირებულია ერთმანეთთან არა მხოლოდ მნიშვნელობებით, არამედ ნუმეროლოგიურადაც.

მოსახვევ პუნქტებს ამ გზაზე წარმოადგენენ განდეგილის(9) და მთვარის(18) არკანები. თუკი კირჩხიბის სიმბოლო სრულიად მკაფიოდაა ასახული მთვარის არკანზე, განდეგილის არკანი უკვე ასტროლოგიის ცოდნას მოითხოვს, რის მიხედვითაც იგი შეესაბამება სატურნს, ხოლო სატურნის გავლით - თხის რქას. ასე ვლინდება მაღალ არკანებში კალენდარის სტრუქტურა მისი უკიდურესი მოსახვევი პუნქტებით, კირჩხიბის ტროპიკით და თხის რქის ტროპიკით.

მოგზაურობის ორივე ნაწილის ლაიტმოტივი აღნიშნულია უკვე პირველივე ორ არკანზე. კარტებისთვის ერთნიშნიანი ნომრებით ესაა I არკანი - მაგი, რომელიც განასახიერებს მამაკაცურ გზას, გზას ცნობიერებისკენ. II არკანი - ქურუმი ქალი - განასახიერებს ქალურ გზას, გზას სიბნელისკენ, ქვეცნობიერისკენ, იდუმალისკენ, მისტერიების გზას, რომელსაც ორნიშნიანი კარტებისკენ მივყავართ. ეს არაა ორი სხვადასხვა გზა, მამაკაცის გზა და ქალის გზა: იმისთვის, რომ მთლიანობას მივაღწიოთ, მამაკაცმაც და ქალმაც ორივე ეს გზა უნდა გაიაროს. ზუსტად ასევე - გმირის (მამრ.) გზა - ამავე დროს გმირი ქალის გზაცაა, მიუხედავად იმისა, რომ შემორჩენილი პატრიარქალური მითების უმეტესობაში მთავარი გმირი მამაკაცია ხოლმე.

იუნგის ანალიტიკურ ფსიქოლოგიაში ადამიანის პიროვნების ჩამოყალიბება განისაზღვრება, როგორც პიროვნების ინდივიდუალიზაცია.

მაღალ არკანებში ასახულია მზის დღის გზა და მიწისქვეშა სამეფოში მოგზაურობა, რომლის პროცესშიც ადამიანმა უნდა გააცნობიეროს თავისი ინდივიდუალობა, განავითაროს იგი და გამოიმუშავოს ქცევის ოპტიმალური მოდელი, რათა მიაღწიოს თვითრეალიზაციას და საბოლოო ჯამში მოიპოვოს მთლიანობა. ისევე, როგორც მზის გზა ცის თაღზე, ეს გზაც შედგება ორი ნაწილისგან: ცხოვრების პირველ ნახევარში ადამიანი ვითარდება და რეალიზდება „შიგნიდან გარეთ“, მეორე ნახევარში კი, იგი უბრუნდება თავის ჩრდილს და ეძებს „გზას საკუთარი თავისკენ“. ინდივიდუაციის ამ პროცესის შედეგი თუ არა ყოველ შემთხვევაში მიზანია მომწიფებული, ინტეგრირებული პიროვნება, რომელმაც მთლიანობას მიაღწია. სწორედ ასეთ პიროვნებას გამოსახავს სამი უკანასკნელი არკანი (19, 20, 21), რომელთა მიღწევაც მხოლოდ მას შეუძლია, ვინც ორივე სამყარო გაიარა. ისინი აღნიშნავენ სინათლესთან დაბრუნებას (მზე), ტრანსფორმაციის მისტერიას (სამსჯავრო) და კვლავ მოპოვებულ სამოთხეს (სამყარო). ოცდამეორე კარტის - სულელის - ნომერი 0-ია. იგი განასახიერებს თავად გმირს, რომელიც მზის გზით მიდის, რათა თავისი დიადი საქმე შეასრულოს. სწორედ მასზე ამბობს შექსპირის მასხარა: „სისულელე, მეფეო, მზესავითაა - თავისი გზებით დაიარება“ (შექსპირი, „მეთორმეტე ღამე“, აქტი III, სცენა 1).


 

0 Fool

ზღაპრის გმირი

უცნაურია, რომ გმირი, რომელიც რთულ გზას გადალახავს, სულელი აღმოჩნდა, ასე არაა? დღეს ჩვენთვის გმირი - სრულიად სხვაგვარი არსებაა. გმირი გამბედავია, ძლიერია, არასოდეს ცდება, სხვებზე სხარტად აზროვნებს და გამარჯვებულის აურითაა გარემოცული. მაგრამ თუკი ისტორიას შევხედავთ, აღმოჩნდება, რომ ასეთი გამარჯვებული-გმირი - შედარებით გვიანი ხატ-სახეა, მაშინაც კი, თუ მისი პირველი ნიმუშები, როგორებიც არიან გილგამეში, ჰერკულესი, ორიონი ან პერსევსი, უკვე სამ ან ოთხ ათასწლეულს ითვლიან. ყველა ეს გმირი - მამაკაცია, ისინი ადრეული პატრიარქატის ეპოქაში გაჩნდნენ და ძლიერ განსხვავდებიან თავიანთი წინამორბედებისგან, რომლებიც ასევე ცნობილნი არიან ჩვენთვის. მათი ხატ-სახეები ზეპირსიტყვიერ ტრადიციაში შემორჩა - ზღაპრებსა და ლეგენდებში. მათში გმირი, ყოველ შემთხვევაში თავიდან, არ გამოირჩევა არანაირი განსაკუთრებული სიმამაცით, ძალით ან მოხერხებულობით. პირიქით, იგი ყოველთვის ყველაზე უმცროსია, ყველაზე გამოუცდელია, ყველაზე სულელია. მაგრამ რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, სწორედ იგი, ეს „სულელი“ ახერხებს გმირობის ჩადენას. სცენარი ყველა ამ ლეგენდას ერთნაირი აქვს. ყველაზე ხშირად მათში საუბარია ოდესღაც აყვავებულ სამეფო-სახელმწიფოზე, რომელსაც უეცრად საფრთხის შავი ჩრდილი დაემუქრა. მეფე ისეთი გმირის ძიებას იწყებს, რომელიც მზადაა გარისკოს სიცოცხლით და გადაარჩინოს სახელმწიფო. ჩვეულებრივ, თავად მეფეს სამი ძე ჰყავს, და ორი უფროსი პირველი შეუდგება ხოლმე საქმეს - ზოგჯერ კეთილსინდისიერად, ზოგჯერ - არც ისე, მაგრამ ყოველთვის წარუმატებლად. ხოლო როცა გზად ყველაზე უმცროსი მიემგზავრება, ყველა იცინის მასზე, და თვლის, რომ მისი ჩანაფიქრი თავიდანვე განწირულია მარცხისთვის. მან ხომ თვითონაც იცის, რომ ჯერ არაფრით გამოუჩენია თავი, არც გონებით და არც ძალით. და მიუხედავად ამისა, მაინც იღებს გამოწვევას და მრავალი გამოცდის, შეხვედრის და საოცარი მოვლენის შემდეგ მოიპოვებს მიუწვდომელ განძს, სახლში მოაქვს იგი და სახელმწიფოს დაღუპვისგან გადაარჩენს. მეფე კი გამარჯვებას ნებისმიერისგან ელოდება, პირველ რიგში, რა თქმა უნდა თავისი უფროსი ვაჟებისგან, თითქმის ისეთივე გონიერებისგან და მამაცებისგან, როგორიც თვითონ იყო ოდესღაც, მაგრამ არა სულელი უმცროსისგან.

ამ ზღაპარს, რა თქმა უნდა, „ქალური“ ვარიანტებიც აქვს, სადაც გმირი უმცროსი ასული ხდება, მას კი უფროსი (ხშირად ავი) დები ჰყავს. გაიხსენეთ, მაგალითად, კონკია, ფსიქეა ან მეფე ლირის უმცროსი ქალიშვილი.

თუმცაღა სწორედ ამაში მდგომარეობს ყველა დროისა და ხალხის ზღაპართა უმეტესობის მარილი. ისინი ასწავლიან, რომ ყველაზე დიდი პრობლემის გადაწყვეტას ბოლოს იქ ვპოულობთ, სადაც ყველაზე ნაკლებად ველით. მარია-ლუიზა ფონ ფრანცი ამას ასე ხსნის: «სულელი განასახიერებს პიროვნების სისუფთავეს და შეურყვნელობას. ეს უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ინტელექტი, თვითდისციპლინა და ყველაფერი სხვა. სწორედ ამ თვისებების წყალობით უმართლებს მას ყველა ზღაპარში». აი, რატომაა, რომ ზღაპარშიც, რომელსაც ტარო გვიყვება, გმირს სულელი წარმოადგენს. თუმცაღა აქედან არანაირად არ გამომდინარეობს, რომ საქმე აქ სულელის მოგზაურობას ეხება. სამოგზაუროდ მართლაც სულელი მიდის, მაგრამ უკვე ძალიან მალე იგი იზრდება და ჭკვიანდება. თუმცაღა ზღაპრის ბოლოს მას კვლავ უწევს, რომ სულელი გახდეს, მაგრამ ეს უკვე ბრძენი - სულელია, რომლის უბრალოება და მოკრძალება საერთოდ არ ჰგავს იმას, რაც დასაწყისშია. პარსიფალის მსგავსად, რომელიც მასხარას სამოსელით გამოვიდა დღის სინათლეზე, ლეგენდის ბოლოს კი თავისი სისუფთავის წყალობით გრაალის თასი იპოვნა, ჩვენი სულელიც თავიდან ჩვეულებრივი უბრალო სულელის სახით გვევლინება, ბოლოს კი სულის უმაღლეს უბრალოებას, ანუ სიბრძნეს მოიპოვებს.

სულელს კარტში თან ახლავს ძაღლი - იმ ბუნებრივი ინსტინქტების სიმბოლო, რომელიც ეხმარება ადამიანს და იცავს მას რთულ გზაზე. იგი არც ეჭვობს საფრთხეებზე, ისე მიაბიჯებს უფსკრულის კიდესთან, მაგრამ ჩვენ ვიცით, რომ არ გადავარდება. ძაღლი თავისი ყეფით აფრთხილებს - ან, რაც უფრო სავარაუდოა, მის ყურადღებას სხვა მიმართულებისკენ მიმართავს, და სულელი ვერც ვერასოდეს გაიგებს, რომ სიკვდილის პირას იყო. მთიანი მწვერვალები უკანა პლანზე განასახიერებენ სიმაღლეებს, რომლებიც სულელმა უნდა დაიპყროს თავის გზაზე. ეს - მთებია, რომელთაგან ერთ-ერთზეც ცხოვრობს განდეგილი - გზის პირველი ნაწილის (ერთნიშნიანი კარტების) მიზნის სიმბოლო. მიზანი შემეცნებაა, უფრო ზუსტად - თვითშემეცნება. ყველაფერი, რაც სულელს ამ გზაზე სჭირდება, მის ბოხჩაში ინახება, რომლის შემადგენლობაზეც ბევრი სპეკულაცია არსებობს. ყველაზე კარგად ეს გადმოსცა შელდონ კოპმა. მან სულელის ბოხჩას «არდაჭირვებული (невостребованный) ცოდნის გროვა» უწოდა.

ასეთი მდგომარეობა არა მხოლოდ ტიპიურია ზღაპრის სულელისთვის, ასევე ჩვენთვისაც ძალიან მნიშვნელოვანია. ესაა ადამიანი, რომელმაც ან უბრალოდ არ იცის, ან იცის, მაგრამ ამ თავის ცოდნას არ იყენებს. ნებისმიერ შემთხვევაში, მოცემულ სიტუაციაში თითქოს აუცილებელი ცოდნა არ უშლის მას ხელს, რომ ამ სიტუაციას მიუკერძოებლად მიუდგეს. რაღაც თვალსაზრისით სულელი განასახიერებს ჩვენს „შინაგან ბავშვს“, ბავშვებს კი, როგორც ცნობილია, უყვართ ყველაფერი ახალის გამოცდა და ახალი ამერიკის მორიგი აღმოჩენა. ცხადია, რომ მსგავსი ღიაობა და მიუკერძოებლობა - საუკეთესო გზაა რაღაც ახალის გაგებისთვის და გაცნობიერებისთვის. ტყუილად არ უწოდებს უეიტი ამ კარტს: „სული შემეცნების ძიებაში“.

რაც უფრო მეტად ვიზრდებით, მით უფრო მეტად ვეჩვევით ერთხელ გათავისებულ წარმოდგენებს და ჩვენში ჩადებულ შაბლონებს. ეს გვაძლევს (ილუზორულ) რწმენას საკუთარ სიმართლეში და ჩვენი გარესამყაროს შესახებ წარმოდგენის შეუმცდარობაში, ანუ, მარტივად რომ ვთქვათ, მის უცვლელობაში. როგორია სინამდვილეში ეს სამყარო და როგორ იცვლება იგი, ყოველ წელს უფრო და უფრო ნაკლებად გვაინტერესებს და რაც უფრო გადის დრო, მით უფრო მეტად ვიწყებთ საკუთარი წარმოდგენების სამყაროში ცხოვრებას, და ამაყად ვუწოდებთ მას „გამოცდილებას“, რომელიც სინამდვილეში წინ გვეღობება ყოველთვის, როცა რაღაც ახალს ვხვდებით. რა თქმა უნდა, ყოველთვის უფო ადვილია ძველ შაბლონებზე დაბრუნება, მათ ხომ იმდენჯერ გვიხსნეს შორეულ, და ხშირად არც ისე შორეულ წარსულში. მაგრამ ამის შედეგიც კანონზომიერია: ცხოვრება უფრო და უფრო გვღლის თავისი მონოტონურობით, სასიხარულო აღარაფერი გვრჩება, და მთავარ განწყობად მოწყენილობა რჩება. და მეორე შედეგი: ახალი, ნამდვილი ცხოვრება მაინც იჭრება ჩვენი ჩვეული წარმოდგენების სამყაროში და გვაიძულებს, რომ მორიგი კრიზისი განვიცადოთ და იმ ძველი შაბლონების ჩარჩოები დავანგრიოთ, რომლებიც ვერანაირად ვერ ესადაგებიან ამ ახალ ცხოვრებას.

თოვლიანი მწვერვალები სულელის კარტის უკანა პლანზე, - ესაა მისთვის ჯერ-ჯერობით შორეული განდეგილის სამყარო. ისინი განასახიერებენ სიმაღლეებს, რომლებიც განდეგილმა უკვე დაიპყრო შემეცნების გზაზე, სულელს კი ეს ყველაფერი ჯერ წინ აქვს.

სულელი კი - პირიქით, განასახიერებს ჩვენი სულის ყველაზე უბრალო და სიცოცხლისმოყვარე ნაწილს, რომელიც არ ფიქრობს, სწორად აკეთებს თუ არა რაღაცას, უბრალოდ განიცდის მორიგ ახალ შეგრძნებას და უხარია, არ ეშინია, რომ შეცდება, შერცხვება ან სასაცილოდ გამოჩნდება. არ გამოვიდა? - კიდევ ვცადოთ, და ასე მანამ, სანამ არ გამოვა, ან სანამ სული ამისადმი ინტერესს არ დაკარგავს. სულელს შეუძლია მთელი სულით უხაროდეს და უკვირდეს ყველაფერი, როგორც ახალი საოცრებაა, რომელსაც მას ცხოვრება ჩუქნის, და თავად სიცოცხლე, რომელიც სავსეა ასეთი საოცრებებით.

საკვანძო სიტყვები სულელის არკანისთვის:

არქეტიპი — ბავშვი, გულუბრყვილო სულელი;
ამოცანა — ახლის მიუკერძოებელი აღქმა, შემეცნება თამაშით;
მიზანი — სიცოცხლით სიხარული, გამოცდილების „თამაშ-თამაშით“ დაგროვება;
რისკი — დარჩეს გაუთლელი, უუნარო, ზედაპირული, ბრიყვი;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — ენთუზიაზმი, ინსტინქტისადმი ნდობა, საოცარი მიმღებლობა, სიცოცხლით სიხარული, რომელიც არაფრითაა დაბინდული, ცნობისმოყვარეობა, ყველაფრის თავად განცდის (გამოცდის) სურვილი.


1 2

ზეციური მშობლები

კლასიკურ გმირს ჩვეულებრივ მშობლების ორი წყვილი ჰყავს - მიწიერი და ზეციური მშობლები. ბევრ მითში გმირები უზენაესი ღვთაებებისგან იბადებიან, მაგრამ ადამიანების ოჯახში იზრდებიან, თუნდაც მეფურში. ამასთან, თავად გმირმა არ იცის თავისი წარმომავლობის შესახებ, ყოველ შემთხვევაში თავიდან მაინც. პრინციპში, ნებისმიერი ზღაპარი, რომელიც იწყება დედინაცვალის ან მამინაცვალის შესახებ ინფორმაციით, გულისხმობს, რომ მთავარ გმირს მშობლების „მეორე წყვილიც“ ჰყავს. ტაროში მშობლების ორივე წყვილი წარმოდგენილია პირველი ოთხი არკანით (I-IV).

მაგი და ქურუმი ქალი - გმირის ზეციური მშობლები არიან. ისინი განასახიერებენ მამაკაცური და ქალური საწყისების პოლარობას კოსმიურ დონეზე - იდეების სამყაროში. ყველგან, სადაც აქაც და შემდეგშიც საუბარი იქნება „მამრობითზე“ ან „მდედრობითზე“, ამის ქვეშ არ უნდა ვიგულისხმოთ არც სოციალური როლების განაწილება და არც მამაკაცური და ქალური თვისებების ნაკრები, არამედ სუფთა სიმბოლური დაყოფა ინად და იანად. და მსგავსად ინისა და იანისა, მამაკაცური საწყისი წარმოუდგენელია ქალურის გარეშე, და საკუთარ თავში შეიცავს მას, ისევე როგორც ქალური შეიცავს მამაკაცურს, და ქმნის ერთ მთლიანობას. ესაა ორი პოლუსი იმ დუალობისა, რომელიც ჩვენი მსოფლმხედველობის საფუძველია. აი, მაგალითებიც:

მამაკაცური — ქალური
აქტიურობა — პასიურობა
მარჯვენა — მარცხენა
ზემოთ — ქვემოთ
დღე — ღამე
მზე — მთვარე
მოქცევა — მიქცევა
გაცნობიერებადი — გაუცნობიერებელი
სული ― სამშვინველი
ლოგიკა — გრძნობები
შეგრძნება ― ინტუიცია
რაოდენობა — ხარისხი
ფლობა — ყოფნა
შეღწევადობა ― მიმღებლობა
ჩარევა — არ-ჩარევა
ჩასახვა — მიღება
დაძაბვა — მოდუნება
განახლება — შენარჩუნება
აქცია — რეაქცია
ექსტრავერტი — ინტროვერტი
ცნება — ხატ-სახე
ლოგოსი — ეროსი
მიზეზობრივობა — ანალოგია
აბსტრაქტული — კონკრეტული
ანალიზი — სინთეზი

ეს დუალობა შეინიშნება იმ ორივე გზაშიც, რომელსაც ადამიანი შემეცნებამდე მიჰყავს: მაგიურში და მისტიურში. ისინი, თავის მხრივ, შეესაბამებიან ბუნებასთან თანაარსებობის ორ ძირითად საშუალებას: ჩარევას და შეგუებას. მაგის გზა - ესაა ფაუსტის გზა, რომელიც შემეცნების ძიების პროცესში ბუნებაში ერევა, მის საიდუმლოებებში აღწევს, რათა გაიგოს იგი, შემდეგ კი დაეუფლოს მას. ამ გზით წავიდა დასავლეთის ადამიანი - და მივიდა ცხოვრების თავის ამჟამინდელ დონემდე ტექნიკური ცივილიზაციის თავისი პლუსებით და მინუსებით. ესაა - ძალის აქტიური გზა, რომელიც გარესამყაროს „ყველა შესაძლო მეთოდით“ ცვლის, და როდესაც რაღაც ისე ვერ გამოდის, ან ხელს უშლის, მას იმავე მეთოდებით იშორებენ. ეს - მაგის ენერგიაა, რომელიც აქტიურ მოქმედებას გულისხმობს, განსხვავებით ქურუმი ქალისგან, რომელიც არ-ჩარევის მისტიური გზით მიდის, სწორედ იმ უმოქმედობის გზით, რომელსაც ჩვენს დროში აღმოსავლეთში ვპოულობთ, როგორც ძირითად ცხოვრებისეულ პოზიციას. მისტიური გზა ნიშნავს ვარჯიშს, მოთმინებას და მზადყოფნას ღვთაებრივი ხმის მოსმენისთვის, ზემოდან დავალების მიღებას და მის შესრულებას. უფრო მარტივად თუ ვიტყვით, მაგი ეძებს, მისტიკოსი კი ელოდება, რომ იპოვონ. ერთიც და მეორეც - შემეცნების გზაა, მაგრამ ყოველი მათგანი შეესაბამება ორიდან ერთ-ერთ პოლუსს როგორც კოსმიური, ასევე ადამიანური დუალობიდან, რომელიც ვლინდება ყველაფერში, დაწყებული ტვინის ორი ნახევარსფეროს სხვადასხვა როლებიდან. ამასთან, არცერთი ეს გზა არაა მეორეზე მნიშვნელოვანი, „სწორი“ და უკეთესი. იგი ცუდია, თუკი ადამიანი მხოლოდ ერთი გზით მიდის, და კარგია, თუკი ადამიანი მათ შორის სწორ ზომას იცავს. ამიტომ ჩვენი ზღაპრის გმირმა, ისევე როგორც ყოველმა ჩვენგანმა, ერთი გზაც უნდა გაიაროს და მეორეც, რათა მიზანს მიაღწიოს.

ზეციური მამა

მაგი - ესაა აქტიური, შემოქმედებითი საწყისის სიმბოლო. იგი განასახიერებს სოლარულ [„სოლ“ - მზე] ცნობიერებას, რომელსაც ყველაფერი მზის შუქზე გამოაქვს და ისწრაფვის სიცხადისკენ და ერთმნიშვნელოვანებისკენ. კარტზე იგი გამოსახულია ოსტატის პოზაში, რომელიც მოქმედებს არა თავისი ძალით, არამედ იღებს ენერგიას ზემოდან და იყენებს მიწაზე. ამ კავშირს „ზემოთას და ქვემოთას“ შორის განასახიერებენ ასევე მისი მაგიური კვერთხი და დაწვენილი რვიანი - უსასრულობის სიმბოლო. იგი განასახიერებს კავშირს სამყაროებს შორის და ენერგიების მუდმივ გაცვლას მათ შორის.

ოთხკუთხა მაგიდა, რომელიც ციფრ ოთხიანს შეესაბამება, განასახიერებს მიწიერ რეალობას. მაგიდაზე დევს ტაროს ოთხი მასტი სიმბოლო: კვერთხი, ხმალი, თასი და მონეტა, რომლებიც შეესაბამებიან სტიქიებს - ცეცხლს, ჰაერს, წყალს და მიწას. ერთად შეკრებილნი, ისინი განასახიერებენ ქმნილების მთლიანობას, რადგანაც ანტიკური წარმოდგენებით ყველაფერი ამ ოთხი სტიქიისგან შედგება. ამ კარტზე ისინი აღნიშნავენ მაგის ამოცანებს, უფრო ზუსტად, იმ დავალებებს, რომლების შესასრულებლადაც იგი ამ ცხოვრებაში განსხეულდა. ამგვარად, თავად კარტი წარმოადგენს ნების და ძალის სიმბოლოს, რომელიც აუცილებელია ცხოვრებისეული ამოცანების გადასაწყვეტად, და ამით მთლიანობის მისაღწევად.

იმაზე, რომ მაგი - არაა შარლატანი და „ხალტურშიკი“, არამედ ადამიანია, რომელსაც შეუძლია მაღალი ამოცანის გადაწყვეტა, მოწმობენ ალისფერი ვარდები (ღვთაებრივი სიყვარული), თეთრი შროშანები (სულიერი სისუფთავე) და ნახატის ოქროსფერი ფონი, რომელიც რაიდერ-უეიტის ტაროში „კეთილშობილ ზრახვებს“ აღნიშნავს.

საკვანძო სიტყვები მაგის არკანისთვის:

არქეტიპი — შემოქმედი, ოსტატი;

ამოცანა - აქტიურობა, ინიციატივა, სტიმული, ამოცანის დასახვა და შესრულება;

მიზანი - ოსტატობა, თვითრეალიზაცია, შეცნობა;

რისკი - განდიდების მანიით, ყოვლისშემძლეობაზე ოცნებებით შეპყრობა, შარლატანობა;

ცხოვრებისეული შეგრძნება - თავდაჯერებულობა, უზარმაზარი პოტენციალი.

ზეციური დედა

ქურუმი ქალი, მაგის საპირისპიროდ, პასიური, მიმღებ საწყისის სიმბოლოა. იგი განასახიერებს მოთმინებას და მზადყოფნას - მივანდოთ საკუთარი თავი ზეციურ მმართველობას, დაველოდოთ იმ ერთადერთ მომენტს, როდესაც აუცილებელი იმპულსი მოვა. მან იცის, რომ „ყველაფერს თავისი დრო აქვს“, ამიტომ არ ერევა მოვლენების მიმდინარეობაში და ყველაფერს აძლევს საშუალებას, რომ თავისი გზით იდინოს. ამგვარად, ეს კარტი გამოხატავს ნდობას შინაგანი ხმისადმი, რომელიც გზას გვიჩვენებს და ყოველთვის ზუსტად გვატყობინებს, უნდა გავაკეთოთ თუ არა რაღაც, და თუ კი, - როდის და როგორ.

ქურუმი ქალი ორ სვეტს შორის ზის, რომლებიც თითქოს ზემოთკენ იხსნებიან: ისინი განასახიერებენ მის მზადყოფნას - მიიღოს და აღიქვას. მათზე გამოხატულია ასოები: B და J, რომლებიც გვახსენებენ იერუსალიმის პირველ ტაძარს, ჯერ კიდევ სოლომონის მიერ აღმართულს: მეფემ იქ ორი სვეტი მოაწყო, „ერთი მარჯვნენა მხარეს, ერთი მარცხენა მხარეს, და მარჯვენას დაარქვა იაჰინ (Jahin), მარცხენას კი - ბოაზ (Boaz)“. ამ სვეტების და მათი დასახელებების პირველადი მნიშვნელობა დიდი ხანია დავიწყებულია, თუმცა ამ თემაზე სპეკულაციებიც ბევრია. განსაკუთრებული პოპულარობით ისინი მასონებში სარგებლობენ. ტაროს მეორე არკანზე ეს სვეტები თავად და თეთრადაა გამოსახული, რაც უნდა აღნიშნავდეს პრინციპულ პოლარობას, მაგალითად - დღის და ღამის, ზაფხულის და ზამთრის, ცნობიერის და არაცნობიერის. ქურუმი ქალის ტახტი ამ ორ პოლუსს შორისაა, რადგანაც ორივე მათგანი მისთვის თანაბარმინშვნელოვანია. იგი ერთმანეთისგან გამოყოფს მათ, მაგრამ არცერთს არ ანიჭებს უპირატესობას, და იცის, რომ ისინი მხოლოდ ერთად ქმნიან მთლიანობას. ის, ვინც ურთიერთწინააღმდეგობებად განიხილავს მათ, არა მხოლოდ კარგავს ამ პირვანდელ მთლიანობას, არამედ ერთმნიშვნელიანობის ნაცვლად ცალმხრივობას იღებს. თუ ამას გავითვალისწინებთ, შეგვიძლია დავეთანხმოთ ასოების - В და J-ს ინტერპრეტაციას, როგორც ბაალი (Baal) და იაჰვე (Jahwe). ღმერთი ბაალი იყო უდიდესი ქანაანელი ქალღმერთის - ასტარტის მეუღლე, რომელსაც თაყვანს სცემდნენ, როგორც მთვარის, ანუ ღამის ქალ-ღმერთს, ხოლო ძველებრაული იაჰვე (იეჰოვა) ითვლებოდა სინათლის ღმერთად, რომელიც სხვა ძველი ღვთაებებივით ბნელ ძალებს ებრძოდა.

ამ კარტე ორივე ეს ძალა თანაბრადაა წარმოდგენილი, რადგანაც ყველაზე ღრმა (ან ყველაზე მაღალ) დონეზე ნებისმიერი ურთიერთ-დაპირისპირება - სინათლისა და სიბნელისა, სიკეთისა და ბოროტებისა, ღმერთისა და ეშმაკისა, სიცოცხლისა და სიკვდილისა - უაზრობაა, რადგან არარეალურია. სულის სიღრმეში ჩვენ შევიგრძნობთ ამ მთლიანობას, რომელიც მხოლოდ ამ ჩვეული შეფასებებისა და საზღვრების მიღმა მიიღწევა, იქ, სადაც ნათელისა და ბნელის ალქიმიური ქორწილი ხორციელდება. ამ ყოვლისმომცველი მთლიანობის გაგება ქურუმი ქალისთვის დამახასიათებელი ის „წიაღური სიბრძნე“ («мудрость лона»), რომელსაც ნახატზე განასახიერებს თორას გრაგნილი - ღვთაებრივი კანონის წიგნი, რომელიც მას მუხლებზე უდევს. ამასთან, ქურუმი ქალისთვის, ისევე როგორც ღვთისმშობლისთვის, მნიშვნელოვანია კანონის არა ასო, არამედ სული, სიტყვებს მიღმა დაფარული ნამდვილი არსი, როგორცაა ნათქვამი სახარებაში: „მარიამმა კი ჩაიმარხა ყოველი სიტყვა და ჩაიდო ისინი გულში“ (ლუკა. 2:19).

იგივე აზრს გამოხატავს გვირგვინი ქურუმი ქალის თავზე, რომელიც განასახიერებს მთვარის სამ ფაზას - ზრდადს, სავსეს და კლებადს, ანუ არა მხოლოდ ყოფიერების ციკლურობას, არამედ ამ კარტის მიერ სიმბოლიზებულ მთვარის ცნობიერებასაც. ესაა - მთვარის არეკლილი სინათლე, რომელიც თუმც კი არ იძლევა საშუალებას, რომ მკაფიოდ დავინახოთ ყველაფერი, როგორც მზის სინათლეზე, მაგრამ სამაგიეროდ იმ ბნელ კუთხეებში აღწევს, რომელიც სოლარული ცნობიერებისგანაა დამალული, რადგანაც მზის ამოსვლის შემდეგ ისინი ქრებიან. ამგვარად, ქურუმი ქალი განასახიერებს ხედვებისა და სიზმრების, წინათგრძნობისა და ჭეშმარიტების ინტუიტიური აღმოჩენების სამყაროს. ესაა ღრმა შთაგონების წყარო, რომელიც მით უფრო ძლიერად ჩქეფს, რაც უფრო მეტად ვაბსტრაგირდებით დღის ცნობიერებისგან და ვიძირებით ე.წ. „ბინდის მდგომარეობაში“.

საკვანძო სიტყვები ქურუმი ქალის არკანისთვის:

არქეტიპი — ზეციური დედოფალი;

ამოცანა — მოთმინებით ლოდინი იმპულსისა (გარედან ან შიგნიდან), ერთადერთი მომენტისა, მიღებისთვის მზადყოფნა;

მიზანი — ინტუიტიური ცოდნა, ღრმა გაგება, არსში შეღწევა, ხედვის გაცნობიერება, მოვლენების განვითარების წინათგრძნობა;

რისკი — შესაძლოა სინამდვილისგან გაქცევა, მეოცნებეობა და უმოქმედობა, ორჭოფობა გადაწყვეტილებებში.

ცხოვრებისეული შეგრძნება —უნარი - მისცე ყველაფერს საშუალება, რომ თავის გზით იაროს, ზეციური წარმმართველისადმი მინდობა; შთაგონება აბსტრაგირებული ცნობიერების მდგომარეობაში.


3 4

მიწიერი მშობლები

თუ ზეციური მშობლები იდეების სამყაროში განასახიერებენ მამრობით და მდედრობით საწყისებს, მიწიერი მშობლები ამ პრინციპებს კონკრეტულის სამყაროში წარმოადგენენ: ესაა დედა-ბუნება (იმპერატორი ქალი) და კულტივირების, ცივილიზაციის მომტანი საწყისი - იმპერატორი. როცა ორივე საწყისი ჰარმონიაშია, ადამიანი სიმშვიდეს და უსაფრთხოებას გრძნობს და არ განიცდის რაიმეს უკმარისობას. დედა-ბუნებას, როგორც ყოველგვარი სიცოცხლის წყაროს, სულ ახალი და ახალი ნაყოფები მოაქვს, ბატონი კი - მოსავალს აგროვებს. დედა-ბუნება მხოლოდ იხსნება მთელი თავისი პირველყოფილობით, ბატონი კი ბაღებს აშენებს ჯუნგლების ადგილას, და თავშესაფარებს ადამიანის დასაცავად - ბუნების შლეგობის და კაპრიზებისგან, რომლებიც წინააღმდეგ შემთხვევაში საფრთხეს შეუქმნიდნენ მის სიცოცხლეს - ყინვით, სიცხით, სინესტით და ქარბუქებით. ბუნება მხოლოდ ციკლური ცვლილებების კანონს ემორჩილება, ბატონი კი ცდილობს, რომ გააწონასწოროს ეს ცვლილებები, შეინარჩუნოს ისინი რაღაც ჩარჩოებში მაინც. დედა-ბუნებას შეუძლია რამდენიმე წლის განმავლობაში ზედიზედ გაანებივროს თავისი შვილები ნაყოფების სიუხვით, შემდეგ აშიმშილოს. ბატონი სათავსოს აშენებს ხორბლისთვის და მაცივრებს დგამს, გათბობას და კონდიციონერებს აყენებს, რათა გააწონასწოროს „მისი“ ტემპერატურის მერყეობა.

იცავს რა ზომას, იგი მართლაც ახდენს ბუნების ცივილიზაციას, მისი სიუხეშის და სიველურის რაფინირებას. ივიწყებს რა ზომას, იგი ძალით იჭრება ბუნებრივ ციკლებში, ცვლის მდინარეთა კალაპოტებს, ჩვეულებრივი ჯუნგლების ნაცვლად ბეტონის და ასფალტის ჯუნგლებს ქმნის, ულამაზესი ბაღების ნაცვლად - მონოტონურ პარკებს და აქცევს დედამიწას სტერილურ, ხელოვნურ კონსტრუქციად. როცა ბეტონის ნაგებობები ქვავდება, დედა-ბუნება არბილებს ან ანგრევს მათ. ბეტონის კედლები სუროს ნაზი ფოთლებით იფარება, ნანგრევებზე კი - ყვავილები ამოდის. რაც არ უნდა შექმნას ბატონმა, ადრე თუ გვიან ყველაფერი იჟანგება, ინგრევა და კვლავ უბრუნდება დედას, თუ მამა არ ზრუნავს თავის ქმნილებებზე და არ ანახლებს მათ.

ამგვარად, დედა-ბუნება, იმპერატორი ქალი, განასახიერებს ყველაფერ ბუნებრივს. იმერატორი კი - ყველაფერს, რაც ადამიანის მიერაა შექმნილი. დედა განასახიერებს ყველაფერს მომრგვალებულს, რადგანაც სწორი ხაზები მის სამყაროში იშვიათი გამონაკლისია. მამა კი პირიქით - განასახიერებს ყველაფერ პირდაპირს, რამეთუ ყველაფერი, რასაც მისი ხელები ან მანქანები აშენებენ, სწორკუთხოვანი გამოდის. დრო დედისთვის - ასევე წრეა, ციკლია, რომელსაც არც დასაწყისი აქვს და არც დასასრული, და ეს ციკლი პრაქტიკულად არ იცვლება. ესაა კალენდარული წელი, მარადიული დაბრუნება იმისა, რაც უკვე იყო. მამისთვის კი დრო სწორხაზოვანია. მასში ყველაფერს აქვს დასაწყისი და დასასრული, და მიმდინარე ცვლილებებს იგი პროგრესს უწოდებს. ამიტომაც დედის სამყარომ იცის, რომ ყველაფერი, რაც წავიდა, ოდესმე დაბრუნდება და მასში ცოცხლობს რწმენა რეინკარნაციის მარადიული ბორბალის შესახებ. მამის სამყაროში კი ასევე ურყევი რწმენა სუფევს იმისა, რომ ყველაფერი იწყება და მთავრდება, და ნებისმიერი ყოფიერება ერთჯერადია.

მიწიერი დედა

დედა-ბუნება დაბრძანებულია ტახტზე და გარემოცულია ნაყოფიერების სიმბოლოებით: ესაა ბროწეულებიც, რომლებიც მის კაბას ამშვენებს, მარცვლეულის ყანაც, ტყეც და მდინარეც. ისინი აჩვენებენ, რომ იგი - ნაყოფიერი ნიადაგია, ყოველი სიცოცხლის წყარო. 12 ალმასი გვირგვინში განასახიერებს 12 თვეს და აჩვენებს, რომ იგი - წელიწადის დროების განმგებია. ვენერას ნიშანი მის ტახტზე განასახიერებს დედა-ბუნების მშვიდობიან მხარეს, მის სიყვარულს, მზრუნველობასა და სიუხვეს. მისი ველური, დაუმორჩილებელი მხარე, რომელიც სტიქიურ უბედურებებში ვლინდება, ამ კარტში უკანა პლანზე გადადის.

იმპერატორი ქალის კარტი აღნიშნავს სასიცოცხლო და შემოქმედებით ძალას მთლიანობაში, იმ ამოუწურავ წყაროს, საიდანაც გამუდმებით იბადება ახალი. ესაა - შემოქმედების, მჩქეფარე ზრდის და ციკლური განახლების პერიოდი.

საკვანძო სიტყვები იმპერატორი ქალის არკანისთვის:

არქეტიპი - დედა (დედა-ბუნება);
ამოცანა - ნაყოფიერება, ახლის დაბადება;
მიზანი - სასიცოცხლო ძალა, ზრდა, ციკლური განახლება, სიცოცხლის შენარჩუნება;
რისკი - შესაძლოა ველურობა, არამუდმივობა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება - ნაყოფიერ ნიადაგზე ყოფნა, სიცოცხლით სიხარული, ცოდნა ციკლების შესახებ, ნდობა ყოფიერების სისავსისადმი.

მიწიერი მამა

იმპერატორი - ესაა სტრუქტურა, წესრიგი, სიცხადე და რეალობა. იგი არა მხოლოდ უსაფრთხოებას და წესრიგს უზრუნველჰყოფს, არამედ დიდ პასუხისმგებლობასაც ატარებს. მისი ძალა -საკუთარ პოზიციაზე მყარად დგომის უნარია. XX საუკუნეში მამის პატრიარქალურმა ხატ-სახემ თანდათან გაფერმკრთალება დაიწყო და ის ღირებულებები, რომლებსაც იგი განასახიერებს, ბევრს უკვე დრომოჭმულად ეჩვენება. ამასთან ადამიანებს ავიწყდებათ, რომ მასში ჩადებულია ძალა, რომელიც ხელს უწყობს მათ იდეებს, სურვილებს და განზრახვებს განხორციელებაში. იგია - სწორედ ის მკეთებელი, რეალიზატორი, რომელსაც „ხელები ყველა ადგილიდან ეზრდება“. ამასთან, იგი საერთოდ არაა სიცოცხლის მოწინააღმდეგე, როგორადაც ხშირად წარმოუდგენიათ ხოლმე. პირიქით: მარჯვენა ხელში ანხის კვერთხი უჭირავს, წრის და ჯვრის ძველეგვიპტური სიმბოლო, რომელიც განასახიერებს მამაკაცური და ქალური საწყისების ცოცხალ შეერთებას. ეგვიპტელებისთვის ეს იყო სიცოცხლის სიმბოლო. ეს კვერთხი ახასიათებს მას, როგორც სიცოცხლის დამცველს.

საკვანძო სიტყვები იმპერატორის არკანისთვის:

არქეტიპი — მამა (მამული);
ამოცანა - იდეების, განზრახვების თანმიმდევრული განხორციელება, საკუთარ პოზიციაზე მყარად დგომა;
მიზანი - წესრიგისა და უსაფრთხოების შექმნა და უზრუნველჰყოფა; სტრუქტურა, მედეგობა;
რისკი - შესაძლებელია სიჯიუტე, პედანტიზმი, სიხისტე, მოუქნელობა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება - პასუხისმგებლობის გაცნობიერება, უნარი - არ დაკარგო წითელი ძაფი, რეალისტურობა, ფხიზელი აზროვნება.

ზეციური და მიწიერი მშობლები

ასეთი თანმიმდევრობით აღებული მშობელთა წყვილების ეს კარტები უკვე ნათელ წარმოდგენას გვაძლევენ გმირის გზის თემებზე და ეტაპებზე.

ორივე წყვილი პირველ ოთხ კარტში შემდეგი თანმიმდევრობთ ლაგდება: მამაკაცური (I), ქალური (II), ქალური (III), მამაკაცური (IV). პრინციპში კენტი რიცხვები მამაკაცურებად ითვლება, ლუწი კი - ქალურებად, ასე რომ თითქოს უფრო ლოგიკური იქნებოდა, მიგვენიჭებინა იმპერატორისთვის III ნომერი, იმპერატორი ქალისთვის კი - IV. თუმცაღა ეს ნუმერაციაც ბევრზე მეტყველებს.

1. მიწიერი წარმოადგენს ზეციურის ანარეკლს, ამიტომ მიწიერი მშობლები, „როგორც სარკეში“, მხარეებს იცვლიან ზეციურთან მიმართებაში.

2. ასეთ ოთხობით რიტმს ექვემდებარება ჩვენს სამყაროში ყველაფერი, რასაც ფიზიკური ან მატერიალური ფორმა აქვს. თავიდან ყოველთვის საჭიროა ჩამსახველი იმპულსი (I), რომელსაც სჭირდება გამოხმაურება, ექო, მისი მიმღები (II). ასეთი ექოს გარეშე იმპულსი ქრება, მაგრამ ექოც ვერ იქნება იმპულსის გარეშე. როცა ორივე სახეზეა, მაშინ - „ერთისგან გაჩნდა ორი, ორისგან წარმოიქმნა სამი“, - მომწიფებას იწყებს ნაყოფი (III), რომელიც ბოლოს და ბოლოს მოიპოვეებს თავის უნიკალურ, კონკრეტულ ფორმას (IV). თუკი ვისაუბრებთ ადამიანის განვითარებაზე, ესაა: თესლი (I), კვერცხუჯრედი (II), ნაყოფი საშვილოსნოში (III) და ბავშვის დაბადების მომენტი (IV). თუკი ავიღებთ შემოქმედების პროცესს, ეს სტადიები აღნიშნავენ: ჩანაფიქრს (I), პოზიტიურ რეზონანსს, ანუ იმ ნაყოფიერ ნიადაგს, რომლის გარეშეც ჩანაფიქრი ვერ განხორციელდება (II), პროექტის დამუშავებას (III), და ბოლოს, მის ცხოვრებაში განხორციელებას (IV).

3. წყვილთა ასეთ განლაგებას მნიშვნელობა აქვს გმირის მოგზაურობისთვისაც. პირველი ოთხი კაარტი უკვე წარმოდგენას გვაძლევს იმის შესახებ, თუ სად მიჰყავს გმირი თავის გზას, რა ამოცანები და რა ეტაპზე უნდა გადაჭრას. მამაკაცური გზა - ესაა ნების, ცნობიერის, ასევე კანონის გზა, რადგანაც გმირმა თავის გზაზე უნდა შეიცნოს ცხოვრების კანონები, სამყაროს კანონები, რომელშიც იგი ცხოვრობს და ისწავლოს მათთან შესაბამისობაში ცხოვრება. თავიდან ეს გზა ერთნიშნა რიცხვიან კარტებზე გადის, და პირველი მათგან მაგია (I). ეს აქტიური კარტია, რომელიც გულისხმობს გამოწვევას და საკმარის სიმამაცეს მის მისაღებად და გამოწვევის პატივით გასავლელად. გარკვეული თვალსაზრისით, ეს ეტაპი აღნიშნავს ცხოვრებისეული გზის დასაწყისს. გმირი, ანუ არსობრივად ყოველი ჩვენგანი, ადრე თუ გვიან თავისუფლდება დედის მზრუნველობისგან (III=იმპერატორი ქალი), რათა ზრდასრული გახდეს. შემდეგ გმირისთვის დგება ქურუმი ქალის (II) ეტაპი, რომელიც აღნიშნავს ორნიშნიანი კარტების რიგში შესვლას, ანუ ადამიანთაშორის ურთიერთობებში შესვლას და პირველ ჩაძირვას საკუთარი ქვეცნობიერის იდუმალ სიღრმეებში, ცხოვრების წმინდა მისტერიაში.

ამ ეტაპზე ადამიანმა უნდა ისწავლოს ცხოვრების ხელოვნება და ამის უფლების სხვებისთვის მიცემაც. უნდა ისწავლოს ყოფიერება, და ამის უფლების სხვებისთვის, მისგან განსხვავებული ადამიანებისთვის მიცემა, რადგან ის, რასაც სხვებთან ურთიერთობით შეიცნობს, შესაძლებელია ათვისებულ და გათავისებულ იქნას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი სხვა ადამიანების გამოცდილებას მიუკერძოებლად მიიღებს. საკუთარი სურვილისა და სხვების მიმართ თანაგრძნობის ამ გზას ძალით ვერ გავივლით: შეგვიძლია მხოლოდ უფლება მივცეთ მას, რომ გვატაროს. როცა ადამიანი მზადაა, რომ მიყვეს ზემოდან წამოსულ მითითებებს, მას შემდეგ რაც დედის მზრუნველობისგან (III=იმპერატორი ქალი) გათავისუფლდება, იგი იზრდება და ახალ გამოწვევას ხვდება: მას მოუწევს, რომ თავიდან ისწავლოს მორჩილება (შეგუება), უარი თქვას მოპოვებულ დამოუკიდებლობაზე (IV=იმპერატორი), რათა თავი მიანდოს უზენაეს მმართველობას. აი, რას წერს ამაზე ძველი მითების მკვლევარი და იუნგიანელი ფსიქოლოგი ჯოზეფ კემბელი: «ცხოვრების მეორე ნახევარში ჩვენი ჩვეული სურვილების და შიშების სიმბოლოები პოლარობას იცვლიან. ახლა ჩვენთან უფრო ახლოს სიკვდილია და არა სიცოცხლე. უარის თქმა უფრო გვიადვილდება არა ქალის საშოზე, არამედ საკუთარ ფალოსზე». მაგრამ იმისთვის, რომ ეს გამოცდა გავიაროთ, უნდა ვფლობდეთ უკვე საკმარისად განვითარებულ პიროვნებას; აი, რატომაა აუცილებელი თავიდან პირველი ეტაპის გავლა, შემდეგ კი მეორის. წინააღმდეგ შემთხვევაში არაფერი გამოვა. თავიდან ადამიანმა თავისი „მე“ უნდა აღზარდოს, ძალა უნდა მიანიჭოს მას, უნდა შეიცნოს ცხოვრების კანონები მაგის ეტაპზე და მხოლოდ ამის შემდეგ შეუძლია გადავიდეს ქურუმი ქალის ეტაპზე, დადგეს გულმოწყალების და საკუთარი „მე“-ს გადალახვის მისტიურ გზაზე, რომელიც დააბრუნებს კიდეც საწყის მთლიანობასთან.


5

გმირის აღზრდა

ანტიკურ მისტერიებში უმაღლეს ქურუმს იეროფანტს უწოდებდნენ. ეს ბერძნული სიტყვა ითარგმნება, როგორც „ის, ვინც წმინდა საგნებს ასწავლის (hieros = წმინდა (священный), phantes = მასწავლებელი). ტაროს ზოგიერთ დასტაში ამ კარტმა შეინარჩუნა ძველი დასახელება იეროფანტი, ზოგჯერ კი მას პაპსაც ეძახიან.

კარტზე გამოსახული ტახტის წინ ორი გასაღები დევს, რომელიც წარმოადგენს პირველი პაპის, წმინდა პეტრეს სიმბოლოს და რომელსაც იესომ, ევანგელისტური ტრადიციის თანახმად, უთხრა: „მოგცემ შენ ცათა სასუფევლის გასაღებს და რასაც შეკრავ მიწაზე, შეკრული იქნება ცაშიც, ხოლო რასაც დახსნი მიწაზე, დახსნილი იქნება ცაშიც. “ (მათე 16:19). ამ სიმბოლური გასაღებების გამო პეტრე ხალხურ თქმულებებში სამოთხის კარიბჭის მცველი გახდა, თავად გასაღებები კი პაპის გერბზე გამოისახა. სამმაგი გვირგვინი (ტიარა), სამი ჯვარი ლენტაზე და სამმაგი ჯვარი პაპის ხელში განასახიერებენ მის პასუხისმგებლობას ადამიანის სამ შემადგენელზე - სხეულზე, სამშვინველზე და სულზე, ასევე ზეცაზე, მიწაზე და მიწისქვეშა სამეფოზე.

განსხვავებით წინა კარტებისგან, ამ კარტზე ჩვენ პირველად ვხედავთ არა მხოლოდ ცენტრალური ხატ-სახე - არქეტიპის გადიდებულ ფიგურას, არამედ ჩვეულებრივი სიმაღლის ადამიანების ფიგურებსაც. ესენი მოსწავლეები არიან, რომლებიც მუხლებზე ან ფეხზე მდგარნი უსმენენ ქურუმის დარიგებებს. ეს სიუჟეტი ასოცირდება ბავშვის გამოღვიძებად ცნობიერებასთან, სხვისი „მე“-ს მის მიერ პირველ აღქმასთან, მზერით ქვემოდან ზემოთ მშობლების ან სხვა ზრდასრულების მიმართ, რომელთა სიმაღლეც ძალიან დიდად ეჩვენება. ესაა პერიოდი, როცა ბავშვი თანდათანობით კარგავს ყველაფერთან ერთიანობის გრძნობას, პირველად ამბობს „მე“-ს და უფრო და უფრო კარგად აცნობიერებს იმ სხვაობებს და საზღვრებს, რომლებიც მას სხვებისგან განაცალკევებენ.

იეროფანტი შეესაბამება გმირის აღზრდის - მომავალი ცხოვრებისთვის მოსამზადებელ უმნიშვნელოვანეს ეტაპს. ეს კარტი განასახიერებს ადამიანში სინდისის ფორმირებას, როცა იგი კეთილის ბოროტისგან გარჩევას სწავლობს. ესაა ასევე ღმერთის განგებისადმი რწმენაც, რომელიც შემდგომ, მოგზაურობაში დასჭირდება, თუმცაღა მისი ფუნდამენტში ჩადება სწორედ ამ დროს ხდება. მთელი სწავლების აზრი კი ყველაზე კარგად უმაღლესი ქურუმის „მაკურთხებელ“ ჟესტშია გამოხატული: მარჯვენა ხელის გაშლილი თითები აღნიშნავენ ხილულს, ცხადს, ხოლო ორი მოდრეკილი თითი - უხილავს, დაფარულს, ტრანსცენდენტულს. ყველა თითის ჯამი, ხუთიანი კი, მისტიკაში წარმოადგენს არსის სიმბოლოს, იმ ყველაფრის, რაზეც მოწმობს სიტყვა კვინტესენცია (ლათ. Cvint=ხუთი, essentia = არსი). ხატ-სახის აზრი ასეთია: მხოლოდ ის, ვინც ყურადღებას აქცევს ხილულსაც და უხილავსაც, შეიცნობს არსს და მოიპოვებს გზას. მას, ვინც საგნების მხოლოდ გარეგნულ მხარეს ხედავს, ამის შანსი ისეთივე ცოტა აქვს, როგორც მას, ვისაც მხოლოდ ტრანსცენდენტული იზიდავს. აი, რატომაა, რომ გმირმა ორივე სამყარო უნდა გაიაროს: გარეგანი სამყარო, გაცნობიერებადი, რომელიც მზის დღის გზას შეესაბამება და შინაგანი სამყარო - გაუცნობიერებელი, რომელიც შეესაბამება მის გზას ღამის ზღვაში. საგაში ნიბელუნგების შესახებ მოთხრობილია, როგორ აღიზარდა ზიგფრიდი ჯუჯა რეგინის მიერ. ბერძნულ მითებში იგივე როლი ეკუთვნის პირველ რიგში კენტავრ ქირონს, ისეთი გმირების მასწავლებელს და აღმზრდელს, როგორებიც იყვნენ იასონი, ასკლეპიოსი, აქილევსი და ჰერკულესი: იგი გადასცემდა მას ცოდნას და უნარებს, რომლებიც აუცილებლად დასჭირდებოდათ ცხოვრების გზაზე. კენტავრის სახით ხშირად გამოსახავენ ასევე მშვილდოსნის ნიშანს, რომელიც არქეტიპულად კვლავაც ქურუმის არკანს შეესაბამება.

საკვანძო სიტყვები ქურუმის არკანისთვის:

არქეტიპი - წმინდანი;
ამოცანა - ყურადღება ხილულისა და უხილავისადმი, მიზნის არსის ძიება;
მიზანი - კვინტესენციის, არსისა და გზის მოპოვება;
რისკი - გახდე „წმინდანი“, „დიადი გურუ“;
ცხოვრებისეული შეგრძნება - შინაგანი სიმყარე განგებისადმი რწმენის შედეგად, საგანთა არსის ცოდნა.


6

არჩევანი

არტურ-ედვარდ უეიტის ტაროში და მრავალ თანამედროვე დასტაში ეს კარტი გამოხატავს „სუფთა სახის სიყვარულის“ თემას. მასზე გამოსახულია ადამი და ევა ცოდვით დაცემამდე: შიშვლები და უცოდველები, ისინი იმყოფებიან სამოთხეში, რაფაელის - შეყვარებულთა მფარველი მთავარანგელოზის, რაფაელის კურთხევის ქვეშ. ადამის და ევას უკან იზრდებიან სიცოცხლის ხე და მწიფე ვაშლებით დახუნძლული შემეცნების ხე, რომლის გარშემოც გველის შემოხვეული. მთა უკანა პლანზე აქ, ისევე როგორც სხვა არკანებში, წარმოადგენს ადამიანური განცდების პიკებს, გრძნობათა კულმინაციებს, ბედნიერების მწვერვალებს. თუკი გმირის გზას მზის დღის გზას შევადარებთ, დავრწმუნდებით, რომ შეყვარებულების არკანი შეესაბამება მზის გზის უმაღლეს მწვერვალს, შუადღეს, ანუ ბედნიერების მწვერვალს თვითშემეცნების გზაზე.

ისევე, როგორც შეყვარებულების „შუაღამის“ ანტიპოდი - ეშმაკის არკანი, ეს არკანიც ძლიერ იქნა შეცვლილი ძველ დასტებთან შედარებით, და ახლა უნდა გავერკვეთ, ღირდა თუ არა ამის გაკეთება. იმისთვის, რომ უკეთ გავიგოთ გმირის გზის მოცემული ეტაპის საზრისი, მოდით გავიხსენოთ, როგორ გამოსახავდნენ ამ კარტს ძველად: ყმაწვილი, რომელიც შუაში დგას, დედასა და შეყვარებულს შორის. მის თავზე კუპიდონი ფარფატებს, ხელში მშვილდით, რომლის ისარიც მზადაა განგმიროს ყმაწვილი. ეს “გულის ამაალებელი გასროლა“ განასახიერებს არჩევანს გულის კარნახით, მოცემულ შემთხვევაში - არჩევანს მშობლიურ სახლს (დედას) და საკუთარ გზას (შეყვარებული) შორის. თუმცა ესეც არ უნდა გავიგოთ პირდაპირ, შეყვარებულის გული ხომ ჯერ არაა მოპოვებული. შესაძლოა სულ ერთხელ ნახა, ან სულაც მხოლოდ გაიგო მის შესახებ, და ახლა წინ აქვს, რომ იპოვოს, გამარჯვებით მოიპოვოს, გაანთავისუფლოს და ა.შ.

მოცარტის ჯადოსნურ ფლეიტაში ეს სცენა, როდესაც ღამის დედოფალი პირველად ატყობინებს მთავარ გმირს - ტამინოს, რომ მისი მშვენიერი ქალიშვილი ტყვედ ჩაუვარდა ბოროტ (როგორც თავიდან ჩანს) ჯადოქარს - ზარასტროს, და ისიც მთელი გულით დაიფიცებს, რომ გაანთავისუფლებს მას. ეს არჩევანი, რომელიც გულის კარნახით იქნა გაკეთებული, წარმოადგენს ვნების კულმინაციის, ბედნიერების მწვერვალის ტიპიურ მაგალითს თვითშემეცნების გზაზე. ამგვარად, გულის ძახილი და უკანმოუხედავი მტკიცე გადაწყვეტილება წარმოადგენენ ამ კარტის არა მხოლოდ სიუჟეტს, არამედ აუცილებელ პირობას ნებისმიერი „გმირის მოგზაურობისთვის“, რადგანაც მტკიცე გადაწყვეტილების გარეშე მშობლიური სახლის დატოვება საერთოდ ვერ მოხდება. ძველი ტაროს ეს სიუჟეტი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა მხატვრებში, რომლებმაც მრავალი კარტი შექმნეს სახელწოდებით: „ვიღაცის არჩევანი“, ან „ვიღაცის განზრახვა“. ქრისტიანობაში იგი გახდა არჩევანი სათნოებასა და ცოდვას შორის. ასეთი ინტერპრეტაციის კარგი მაგალითია ლუკას კრანახის ტილო, ერთ-ერთი პირველი მისი ნახატების ციკლში ჰერაკლეს შესახებ.

საკვანძო სიტყვები შეყვარებულების არკანისთვის:

არქეტიპი - არჩევანი, „გმირი გზაგასაყარზე“;
ამოცანა - არჩევანი გულის კარნახით, გადაწყვეტილება, რომელიც მთელი სულით და გულითაა მიღებული;
მიზანი - მტკიცე გადაწყვეტილება მოცემული გზით სიარულისა, მოცემულ ადამიანთან ყოფნისა, მოცემული ამოცანის შესრულებისა;
რისკი - საკუთარი ძალების გადაფასება, ოცნებებში წასვლა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება - „გულო, რა კარგია ამქვეყნად ცხოვრება!“, არჩევანის გაკეთების უნარი და ამისთვის მზადყოფნა.


7

გმირის გამოსვლა

თავისი არჩევანის გაკეთების შემდეგ გმირი ეტლზე ადის, რათა ბოლოს და ბოლოს დაადგეს თავის გზას, ან როგორც ერთ ძველ ზღაპარშია ნათქვამი, „შეიცნოს, რა არის შიში“. იგი უკან იტოვებს თავისი ბავშვობის ქალაქს, რომელიც მანამდე უსაფრთხოებას და თავშესაფარს აძლევდა. მარჯვენა ხელში კვერთხი უჭირავს, რომლის წვერზე ოქროსფერი მიუთითებს იმ მაღალ მიზნებზე, რომლებიც მას ამოძრავებს: საგანძურის პოვნა, მშვენიერი ტყვე ქალის განთავისუფლება, სამკურნალო ბალახის ან დაკარგული სამოთხის ძიება.

კარტზე გმირი გამოსახულია გაზაფხულის ღმერთის სახით, რომელსაც ყველა დროისა და ხალხის ადამიანი პატივს სცემდა, როგორც განმათავისუფლებელს, რადგანაც მისი დღესასწაულის შემდეგ მოდის წელიწადის ყველაზე თბილი, ყველაზე ნაყოფიერი დრო, რომელიც მათ ზამთრის სიცივისგან და სიბნელისგან ათავისუფლებს. ყველგან, დასავლეთში, ეს მშვენიერი ახალგაზრდა ღმერთი ზეცის დედოფლის ძედ ითვლება. ვარსკვლავიანი ცა საბურველია მისთვის - კარტზე იგი განასახიერებს ბალდახინს ეტლის თავზე. ზოდიაქოს ნიშნები - ქამარი, რომელიც მან ასევე აჩუქა თავის ძეს. გმირი მხრებზეც ატარებს დედის საჩუქრებს - მთვარის ორ ნიღაბს, რამეთუ მას თაყვანს სცემდნენ, როგორც მთვარის ქალღმერთს. უეიტი ამ ნიღბებს „ურიმს“ და „ტუმიმს“ უწოდებს. ისინი წარმოადგენდნენ ატრიბუტებს ძელი ებრაელების მღვდელმთავრებისთვის, და მოხსენიებულნი არიან ძველ აღქმაში (გამოსვლა 28:30 და პირველი ეზრა 2:62), თუმცაღა, არსობრივად არანაირად არ არიან ახსნილი. შესაძლოა აქ საუბარია რიტუალურ ნიღბებზე, უძველესი დედა-ღვთაების კულტის რელიქტებზე.

მრავალი ზღაპრის გმირს, როგორც ცნობილია, „შუბლზე ვარსკვლავი უკიაფებს“; ეტლის არკანზეც გმირს თავს რვაქიმიანი ვარსკვლავი უმშვენებს, რომელიც ციფრ - რვიანის თანახმად, განასახიერებს უმაღლეს სფეროებთან კავშირს, მაშინ, როცა კვადრატი მის მკერდზე - მიწიერ რეალობას აღნიშნავს. ეს დეტალები ახასიათებს მას, როგორც ზეცისგან (რვიანი) წარმოგზავნილ განმათავისუფლებელს, რათა მან მიწაზე (ოთხიანი) განახორციელოს თავისი მისია. ამ სიუჟეტმა, რომელიც მრავალ მითში შენარჩუნდა, ყველაზე ნათელი და ყველასთვის ცნობილი გამოხატულება იესო ქრისტეს ხატ-სახეში ჰპოვა - ზეციური ქალწულის ძეში, რომელიც წარმოგზავნილი იყო დედამიწის მკვიდრთა ცოდვებისგან გასანთავისუფლებლად.

გმირის ეტლი ორ სფინქსს მიჰყავს, თეთრს და შავს, რომელთაგანაც ყოველი მეორის ფერებსაც შეიცავს. შესაბამისად ორივე განასახიერებს მთლიანობის უძველესი ჩინურ სიმბოლოს - ინ-იანს:

შავი და თეთრი ამ სიმბოლოში ნიშნავს დუალობას, რომლის პრიზმაშიც ჩვენი გონება აღიქვამს გარესამყაროს. მართლა ასეთია თუ არა იგი, განსაზღვრულად ვერავინ ამბობს. ჩვენ მხოლოდ ის ვიცით, რომ ჩვენს ცნობიერებას არ შეუძლია აღიქვას ან გაიაზროს ის, რასაც თავისი ლოგიკური ურთიერთწინააღმდეგობა არ გააჩნია, და ჩვენ არ გვეცოდინებოდა, რა არის მამაკაცი, თუ მის საპირისპიროდ არ იარებებდა ქალური საწყისი. არ გვეცოდინებოდა, რა არის სტრესი, ზოგჯერ მაინც რომ არ შეგვძლებოდა მოდუნება. და არ გვეცოდინებოდა ღმერთი, როგორც სიკეთის კვინტესენცია, რომ არ შეგვექმნა ეშმაკის ხატ-სახე, და ვერ გავიგებდით, რა არის სიკვდილი, რომ ვერ ვაცნობიერებდეთ, რომ ვცოცხლობთ. თუკი ჩვენს ცხოვრებას ამ თვალსაზრისით მივუდგებით, მაშინ ჩვენი ცხოვრება მხოლოდ იმიტომ იძენს აზრს, რომ ადრე თუ გვიან უნდა მოვკვდეთ და ბოლოს და ბოლოს უნდა შევიცნოთ ყველაფერი შესაცნობი.

როდესაც ამქვეყნად ვიბადებით, ჩვენ პირველ რიგში ვეჩეხებით ამ ალბათ ყველაზე პირველად და მთავარ დილემას, თუმცაღა ბავშვები მას სწორედაც რომ ვერ აცნობიერებენ. მხოლოდ პიროვნების თანდათანობითი ჩამოყალიბების პროცესი გვიხსნის ნაბიჯ-ნაბიჯ ჩვენი არსებობის ფენომენის აზრს. რეალურად, რა არის თვითგანვითარება? აქ სიტყვის ორივე ნაწილი აბსოლუტურად ზუსტად გადმოცემს მომხდარის არსს: ხდება ჩვენი თვითობის განვითარება. ხატოვნად რომ ვთქვათ, ჩვენს ქვეცნობიერში „ინახება“ (ანუ ისევე, როგორც ბანკის სეიფში, ყოველგვარი მოძრაობის გარეშე დევს) ჩვენი შესაძლებლობები. თვითგანვითარება კი ნიშნავს არსებული შესაძლებლობების გაცნობიერებას (ინვენტარიზაციას და აქტივაციას), მათ შედარებას მათივე პოლარულ წინააღმდეგობებთან, რათა ეს შესაძლებლობები ბოლომდე გავაცნობიეროთ. ვასრულებთ რა ნაბიჯ-ნაბიჯ ამ რთულ ოპერაციას, ჩვენ არა მხოლოდ შევიცნობთ გარე-რეალობას მასთან ელემენტარული ადაპტაციის გზით, ასევე თანდათანობით ჩვენი მზარდი ცნობიერების „ალგებრით“ ვამოწმებთ მას, ანუ ვაცნობიერებთ ჩვენთვის წვდომად მოტივებს და ამ რეალობის შესაცვლელ საშუალებებს.

რამეთუ ამ ორ პოლუსს - გარე რეალობასა და ჩვენს შინაგან პოტენციალს შორის, ყოველთვის არსებობს ერთგვარი დაჭიმულობა, როგორც ელექტრულ ან მაგნიტურ პოლუსებს შორის, რომლებიც მათ მიზიდვას და განზიდვას აიძულებენ. ადამიანები ხშირად განიცდიან ამის გამო უხერხულობას და წრიალებენ ორ არჩევანს, როგორც ორ პოლუსს შორის. ჩვეულებრივ ჩვენ მივილტვით ერთ-ერთი პოლუსისკენ და ჩვენთვის „სწორად“ და „კეთილად“ ვაცხადებთ მას, მეორეს კი შესაბამისად - „არასწორად“ ან „ბოროტად“. მაგრამ რაც უფრო მეტად ვჯიუტობთ ამაში, მით უფრო ხშირად გვიწევს დავრწმუნდეთ, რომ ჩვენი პოზიცია არ შეესაბამება რეალობას, რადგანაც გაცილებით უფრო რთულია და ვერ აღიწერება მარტივი ფორმულებით.

ნებისმიერ შემთხვევაში, როცა გვეჩვენება, რომ ბოლოს და ბოლოს ვიპოვეთ ჭეშმარიტება, ასევე შეგვიძლია დარწმუნებული ვიყოთ, რომ ვცდებით. და საქმე მხოლოდ ამაშიც არაა. ჭეშმარიტების დაუფლების რწმენა ადრე თუ გვიან ადამიანს აქცევს ტირანად, რომელიც ცდილობს ნებისმიერი, ხშირად ყველაზე ძალადობრივი მეთოდებით დაარწმუნოს სხვები თავის ჭეშმარიტებაში. მსგავსი „მისიონერობის“ სულით განმსჭვალულნი არიან სექტანტებიც და მათი ახლადმოქცეული ადეპტებიც რელიგიის სფეროში, რომ აღარაფერი ვთქვათ ეზოთერიაზე. ეკლესიისა და საიდუმლო საზოგადოებების ისტორია სავსეა მსგავსი მაგალითებით, ხოლო თუ პოლიტიკას შევხედავთ, იქ ვიპოვით ხალხის მრავალ მეგობარს და საზოგადოების გარდამქმნელს, რომლებიც საბოლოოდ სასტიკ და სისხლიან ტირანებად იქცნენ. ორი ურთიერთ-საწინააღმდეგო მხარიდან ერთ-ერთის მიმდევრად საკუთარი თავის გამოცხადება ცალმხრივობას, მთლიანობაზე უარის თქმას ნიშნავს. აი, რატომ წერია დაო დე-ძინში:

„ყოველი გამოთქმული ჭეშმარიტება - ტყუილია.
ყოველი დარქმეული სახელი - ცრუა“.

გაცნობიერება იმისა, რომ ჩვენს მიერ აღქმული რეალობა არ შეიძლება ჩავთვალოთ ერთადერთ და აბსოლუტურ ჭეშმარიტებად, საფუძველია არა მხოლოდ სხვების მიმართ ტოლერანტობის გამოსამუშავებლად, არამედ, პირველ რიგში, ჩვენში სხვა ადამიანების მიერ აღქმული რეალობისადმი ნამდვილი ინტერესის გასაღვიძებლად, რათა გადაილახოს გონების მიერ შექმნილი ბარიერები, შედეგად კი გაცნობიერდეს რეალობა მთლიანობაში. ეს აზრი რომ უკეთესად გავიგოთ, შეგვიძლია გავიხსენოთ ფიზიკის სკოლის კურსი, რომელშიც ნათქვამია, რომ თვალით ხილული ფერები სინამდვილეში ფერები კი არა, ელექტრო-მაგნიტური რხევებია, რომლის სხვადასხვა ფერებად ტრანსფორმაციასაც ადამიანის თვალი და ტვინი ახდენს. ერთიც და მეორეც ღრმად სუბიექტური შეგრძნებებია, და მიუხედავად ამისა ყოველი ადამიანის მიერ რეალობად აღიქმება.

ამიტომ საჭიროა მისწრაფება არა ერთმნიშვნელოვანებისკენ, არამედ პოლარობების გაერთიანებისკენ. სწორედ ესაა გზის მოცემული ეტაპის ამოცანა - გზის, რომლის მიზანიც ადამიანის მთლიანობამდე მიყვანა და ერთიანობის ყველაზე მაღალ დონეზე გაგებაა. რაც, სხვათაშორის, არანაირად არ ცვლის ჩვენთვის წვრილმანებით დაკავების და მათში გარკვევის აუცილებლობას გზის მთელი ეტაპების მანძილზე, ვიპოვით რა წინააღმდეგობათა უფრო და უფრო ნატიფ წყვილებს, სანამ მათი შეფასების ერთადერთ კრიტერიუმად მხოლოდ ეთიკა არ დარჩება. ასე თანდათანობით ვიქმნით ჩვენს ჰარმონიულ სამყაროს, რომლის ყოველი ელემენტიც ჩვენთვის ძვირფასია, კეთილია და სიყვარულის ღირსია, - და მის ანტიპოდ დისჰარმონიულ სამყაროს, რომელსაც მივაკუთვნებთ ყველაფერს, რაც ბოროტებად წარმოგვიდგენია და ვოცნებობთ, რომ იგი ოდესმე უკვალოდ გაქრეს. როგორ ეგოისტურადაც არ უნდა ჟღერდეს ეს - ასეთი მსოფლმხედველობა ხომ არსობრივად გულისხმობს, რომ სამყაროს შექმნის პროცესში ბევრი სავალალო შეცდომა იქნა დაშვებული, ხოლო ჩვენ ჩვენი ვიწრო გონებით ვბედავთ და ჩვენს შეფასებას ვაძლევთ მათ, - ესეც ჩვენი „მე“-ს აუცილებელი და გარდაუვალი ეტაპია. სანამ არ ისწავლის საკუთარი თავისთვის სიკეთის და ბოროტების გარჩევას, ადამიანური „მე“ ვერასოდეს შედგება პიროვნებად. ცნობიერება, რომელიც ვერ ავლებს საზღვარს ორ რაღაცას შორის, ვერ იწოდება ცნობიერებად. და მხოლოდ მაშინ, როდესაც საკმარისად ღრმად შევაღწევთ გარესამყაროს პოლარობების არსში, შევძლებთ - და ვალდებულნიც ვიქნებით! - ვისწავლოთ მათი გაერთიანების ხელოვნება. თავიდან, იმისთვის, რომ ჩვენი „მე“-ს სტრუქტურირება მოვახდინოთ, უნდა შემოვზღუდოთ იგი ყველაფრისგან, რასაც იგი არ წარმოადგენს, (ყველაზე მარტივ დონეზე ეს ნიშნავს, რომ უნდა ვისწავლოთ - „არა“ ვთქვათ ყველა შემთხვევაში, როცა მართლა ასე ვფიქრობთ), რათა შემდეგ ამ სტრუქტურირებულმა „მე“-მ თამამად შეძლოს ყველა საზღვრის გადალახვა.

ამგვარად, ეტლი აღნიშნავს, რომ ბავშვობის სამოთხე, ყველაფერთან არაცნობიერი ერთიანობის პერიოდი უკან დარჩა იმ წამს, რა წამსაც გაკეთდა გადამწყვეტი არჩევანი (შეყვარებულები), და გმირმა შეაბიჯა ურთიერთ-წინააღმდეგობების სამყაროში, სადაც მას წინ უდევს, ავიდეს ცნობიერების განვითარების ახალ საფეხურზე და გახდეს ზრდასრული. ამასთან, მან გამუდმებით უნდა ადევნოს თვალ-ყური, რომ არ გაიტაცოს ერთ-ერთმა პოლუსმა (ორი სფინქსი), და ისწავლოს მათი მართვა, რათა გადამწყვეტ მომენტში მათი გაერთიანებული ძალა დაეხმაროს წინისკენ მკვეთრად გაჭრაში. მაგრამ ჯერ იგი დასაწყისშია და ახსოვს, რომ ასწავლეს, არ გადაეფასებინა თავისი ძალები, და იცის, რომ სჯობს არ დააჩქაროს მოვლენები, რათა არ ჩავარდეს გოეთეს „გრძნეულის მოსწავლის“ მდგომარეობაში.

ლეგენდაში გრაალის შესახებ, ამ ეტაპს შეესაბამება ეპიზოდი, როცა ახალგაზრდა პარსიფალი მის მიერ დამარცხებული წითელი რაინდის აბჯარს იცვამს და ამის ხარჯზე (ყოველ შემთხვევაში გარეგნულად) მოზარდიდან ზრდასრულად იქცევა. ახლა იგი რაინდივით გამოიყურება, ანუ მომწიფებულ და პასუხისმგებლობის მქონე ადამიანს ჰგავს. თუმცაღა აბჯრის შიგნით კვლავ სულელის (მასხარას) კაბა აცვია. იმისთვის, რომ მართლაც ზრდასრული გახდეს, - „გაიზარდოს თავის აბჯრამდე“, - მას შინაგანი ზრდა სჭირდება.

სხვა მითებში ეს ეტაპი პირიქით, როგორც ძალიან სახიფათო, ისე აღიწერება: მასში ღმერთების შვილები კვდებიან, რადგანაც გადააფასებენ თავიანთ ძალებს და უნარებს ისე, როგორც მაგალითად იკაროსი და ფაეტონი, რომლებიც ზეციდან მიწაზე ჩამოვარდნენ.

ორიენტირად მოცემულ ეტაპზე შეიძლება გამოგვადგეს ერთ-ერთი იმ „ადამიანის სულის კარტთაგან“, რომლებიც ტიბეტური ბუდიზმიდან მოვიდნენ ჩვენამდე და ხშირად გამოიყენება მედიტაციისთვის, სახელდობრ - მანდალა. ჩვეულებრივ, ესაა ნახატი, რომლის შუაშიც წრეა, მის შიგნით კი გამოსახულია სრულყოფილების რომელიმე სიმბოლო - ბუდას, ბოდჰისატვას, კრიშნას ფიგურა, რომელიმე აბსტრაქტული სიმბოლო ან, როგორც თანამედროვე დასავლურ მანდალებში, ქრისტეს ხატი. გარედან წრე შემოსაზღვრულია ჯვრის ან კვადრატის ელემენტებით, რომლის გარშემოც კიდევ ერთი - გარე წრეა.

mandala

წრე, როგორც სიმბოლო, ყოველთვის აღნიშნავს განუყოფელ მთლიანს, ერთგვარ პირველ-საწყის მდგომარეობას, ან ხატოვნად რომ ვთქვათ, სამოთხეს. ჯვარი ან კვადრატი და მასთან დაკავშირებული ოთხიანი შეესაბამება მიწიერ ყოფას, ანუ სამყაროს, რომელშიც დრო და სივრცე უფლობს. თუ მანდალას ამ თვალსაზრისით შევხედავთ, მაშინ ეს ორი წრე, შიგა და გარე, განასახიერებს ორ ,,სამოთხეს“, რომელიც დაყოფილია დრო-სივრცის კვადრატით. ეს სამი სფერო გამუდმებით აისახება როგორც ძველ, ასევე თანამედროვე სიმბოლიკაში. რა არის შინაგანი წრე ზღაპრებში? ესაა ბავშვობის სამოთხე, რომელიც ჩვეულებრივ ზღაპრის დასაწყისშივე იკარგება, როცა, მაგალითად, ოქროს ბურთი, პირველადი მთლიანობის სიმბოლო, ჭაში ვარდება. ჯვარი კი განასახიერებს გარე-სამყაროს, რომელშიც ვხეტიალობთ დაკარგული პირველადი სამოთხის საპოვნელად, ხოლო გარე წრე განასახიერებს ამ ძიების მიზანს, სამოთხეს, თუმცა ბევრი რამით ბავშვურის მსგავსს, მააგრამ მაინც განსხვავებულს. შიგა და გარე წრეები რაღაც კუთხით იმეორებენ ერთმანეთს. მითუმეტეს, რომ მათ ერთი ცენტრი აერთიანებთ, მაგრამ ისინი ერთმანეთისგან განსხვავდებიან. შინაგანი წრე - ესაა არცოდნის სამოთხე, გარე წრე კი გაცილებით დიდი და ყოვლისმომცველია. ესაა საბოლოო ყოვლისმცოდნეობის სამოთხე. ამ ორ ურთიერთწინააღმდეგობას შორის დევს დროითა და სივრცით განსაზღვრულ საგანთა უზარმაზარი ტერიტორია.

ფსიქოლოგიის თვალსაზრისით, შინაგანი წრე განასახიერებს არაცნობიერს, ჯვარი განასახიერებს ცნობიერებას, ხოლო გარე წრე შეესაბამება „ზე-ცნობიერებას“ - კარლ გუსტავ იუნგის ტერმინოლოგიით, რომელიც განასხვავებდა „არაცნობიერს“, „მე“-ს და „თვითობას“. ბუდიზმში ამ სამ დონეს ეწოდება: ერთეულობა (Единичность), მრავლობითობა და მთლიანობა. ადამიანები, რომლებიც ამ დონეებს აღწევენ, უკვე აღარ აღიქვამენ საკუთარ თავს რაღაც განსაკუთრებულად: მათ უკვე აღარ აქვთ საკუთარი „მე“, მათ იგი არ ჭირდებათ, მისგან თავისუფლები არიან და იციან, რომ მათი ცოდნა არაფრად ღირს. ამიტომაც არიან ბრძენები. ლეგენდაში გრაალის შესახებ ნაჩვენებია ცოდვით დაცემის ისტორიის სიუჟეტი, განდევნა სამოთხიდან, რომელშიც იყო ხე შემეცნებისა - ხალხურ რწმენებში უცილობლად დაკავშირებული ვაშლთან. ხსნის იმედით რაინდები მიდიან გრაალის საძებნელად, რომელიც გაადმოცემის თანახმად ინახება აყვავილებული ვაშლების კუნძულის - ავალონის - ციხე-სიმაგრეში. იოლია შევნიშნოთ, რომ ყველა ამ შემთხვევაში მოგზაურობის დასაწყისი და მიზანი მსგავსია, მაგრამ იგივე არაა, რადგან გარე წრე, თუმცა კი იგივე ცენტრის გარშემოა, ყოველთვის განასახიერებს განვითარების უფრო მაღალ დონეს. ამიტომაც, ცხოვრების ჭეშმარიტ გზას უკან კი არ უნდა მივყავდეთ - კვლავ ცნობიერში [ჩემი აზრით აქ „არაცნობიერი“ უნდა ეწეროს. მთარგ. შენიშნვა] ჩასაძირად, არამედ უმაღლეს დონეზე - ზე-ცნობიერისკენ.

გზის სამი ფაზა და მათი გამოვლინებები სხვადასხვა დონეზე:

cxrili

შესაბამისობის დონე: დასაწყისი, გზა, მიზანი
სიმბოლიზმი: წრე, ჯვარი (კვადრატი), წრე
ზღაპარი: დაკარგული სამოთხე, სამყარო, კვლავ მოპოვებული სამოთხე
ფსიქოლოგია: ქვეცნობიერი, ცნობიერი, ზე-ცნობიერი
იუნგის ფსიქოლოგია: არაცნობიერი, ეგო, თვითობა
პიროვნების განვითარება: ინდუქცია, დედუქცია, სინთეზი
ცნობიერება: პრე-პერსონალური, პერსონალური, ტრანსპერსონალური
«მე»: არ აქვს, ჭარბობს, თავისუფლება «მე»-სგან
შემეცნება: არცოდნა, ცოდნა, სიბრძნე
რეალობის აღქმა: არადიფერენცირებული, პოლარული, პარადოქსული
ბუდიზმი: (ერთეულობა)единичность, მრავლობითობა, მთლიანობა
ლეგენდა გრაალზე: სამოთხე ვაშლის ხით, ძიება, ვაშლების კუნძული

შეგვიძლია ეს ყველაფერი უფრო თვალსაჩინოდ გადმოვცეთ: სანამ შინაგან წრეში ვცხოვრობთ, ახალშობილი ქრისტეს რწმენა გვაქვს. როცა დრო-სივრცეში გავდივართ, ვკარგავთ ამ რწმენას. ხოლო ისინი, ვინც ახერხებენ გარე წრის მიღწევას, კვლავ მოიპოვებენ ახალშობილი ქრისტეს რწმენას, მაგრამ ამჯერად იგი მათთვის მთლიანობის სიმბოლო ხდება, რომელიც მათ წინაშე მთელი სიღრმით და ყოვლისმომცველობით იხსნება.

ისევე, როგორც პირველმა ადამიანებმა ისწავლეს კეთილისა და ბოროტის გარჩევა შემეცნების ხის ნაყოფის გასინჯვის შემდეგ, ასევე ყოველი ჩვენგანი ცნობიერების ზრდასთან ერთად გრძნობს სინდისის გამოღვიძებას, რომელიც განსაზღვრავს, თუ რა არის სიკეთე და რა - ბოროტება. ამით, ჩვენ ისევე, როგორც ბიბლიაშია ნათქვამი, ვკარგავთ ჩვენს სამოთხეს, ყოვლის-ერთიანობის, განურჩევლობის სამოთხეს, რომელშიც არაა შეფასებები და არაა არანაირი ურთიერთწინააღმდეგობა, რომელიც სულიერ დაძაბულობას გამოიწვევდა. როდესაც ამ სამოთხეს ვტოვებთ, ბიბლიის მიხედვით, ჩვენ ცოდვაში ვიწყებთ ცხოვრებას. ეს ცნება ზოგჯერ განიმარტება, როგორც „განპირობებულობა“, რაც ჩვენთან შეესაბამება შიგა წრიდან გამოსვლას და იგივეა, რაც მისი დაკარგვა. ვაცნობიერებთ რა თავს პიროვნებად, ხატოვნად რომ ვთქვათ, შემეცნების ხის ნაყოფს ვსინჯავთ, ანუ განპირობებულნი ვხდებით ამ შუა ნაწილით; ასეთია ჩვენი საერთო საკაცობრიო მემკვიდრეობა, რომელსაც ეკლესია პირვანდელ ცოდვას უწოდებს.

მაღალ არკანებში ეს თემა პირველად ჩნდება უმაღლესი ქურუმის (იეროფანტის) კარტში, რადგანაც იგი შეესაბამება ცნობიერების პირველ გამოღვიძებას. იგი ყოველთვის აღნიშნავს ჩვენი ბუნების „ცოდვილობას“, რადგან ყოველი ბავშვი ადრე თუ გვიან გაკვირვებული აღმოაჩენს, რომ მას „ყველაფერი რიგზე აქვს“, რომ მის არსებაში არის რაღაც მიმზიდველი მხარეებიც, მაგრამ არის სხვებიც, რომლებიც წარმოგვიდგება „ბინძურად“ და იგი იწყებს მათ განდევნას ან დათრგუნვას. ეს შინაგანი დაძაბულობა, რომელიც სიკეთესა და ბოროტებას, დაშვებულსა და აკრძალულს შორის ურთიერთწინააღმდეგობის პირველი აღმოჩენის შედეგად მოდის, აჩვენებს, რომ სამოთხეში ყოფნის დრო დასასრულს უახლოვდება. გადადის რა მეშვიდე არკანში, ეტლში, ადამიანი საბოლოოდ ტოვებს სამოთხეს და მიემგზავრება ხანგრძლივ მოგზაურობაში დაკარგული მთლიანობის საძიებლად.

ცხოვრების გზის სამი ფაზის შესახებ ეს წარმოდგენა არსებობს სხვადასხვა კულტურებში და სხვადასხვა მსოფლმხედველობებში პრაქტიკულად ერთნაირი ფორმით. რამდენადაც შუა ფაზა ყოველთვის ნიშნავს განვითარებას, ადამიანური „მე“-ს გახსნას, თავი უნდა ავარიდოთ ეგოს როლის ნაჩქარევ და კატეგორიულ უარყოფას. საჭიროა ამ განვითარების არა ჩახშობა, რისკენაც მოგვიწოდებს ზოგიერთი ფსევდო-გურუ, არამედ სწორედაც რომ - პირიქით. საწყის ეტაპზე მძლავრი, ძლიერი ეგოს განვითარება ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგანაც მის გარეშე ადამიანს არ აქვს გზა გარე (გაცნობიერებად) სამყაროში. რა თქმა უნდა, ამ ფაზაზე იძულებულნი ვართ, რომ განპირობებულნი („ცოდვაში“) ვიყოთ, მიწიერ ამაოებაში, ან ღმერთისგან შორს, როგორც ამ ეტაპს უწოდებენ. მაგრამ საუბარია არა იმაზე, რომ თავი ავარიდოთ ამ გზას და დავბრუნდეთ უკან - არაცნობიერში, არამედ იმაზე, რომ ღირსეულად გავიაროთ ეს იგი. მაშინ დროთა განმავლობაში ამოცანაც სხვა გახდება: საკუთარი ეგოს გადალახვა, მოკრძალებულობასთან და მორჩილებასთან დაბრუნება. განვითარების ეტაპების ამ თანმიმდევრობით გავლა, რა თქმა უნდა, გაცილებით უფრო რთულია, ვიდრე ის, რომ სირთულეებისგან შეშინებულებმა უარი ვთქვათ საკუთარი „მე“-ს გახსნაზე და დავრჩეთ ცნობიერების განვითარების ბავშვურ დონეზე.

ამ ეტაპების მნიშვნელობა შეგვიძლია ვაჩვენოთ აისბერგის მაგალითით, რომელიც ზედაპირზე, როგორც ცნობილია, მხოლოდ ერთი მეშვიდედი ნაწილი მოჩანს, მაშინ, როცა დანარჩენი წყლის ქვეშაა დამალული. თუკი წარმოვიდგენთ, რომ თავდაპირველად აისბერგი მთლიანად წყალშია, იგი განასახიერებს არაცნობიერ მდგომარეობას ცხოვრების დასაწყისში. აისბერგის მწვერვალი, რომელიც თანდათან ჩნდება წყლიდან, შეესაბამება თვით-ცნობიერის გამოღვიძებას. ესაა პერიოდი, როცა ბავშვი პირველად ამოიცნობს საკუთარ თავს სარკეში, პირველად ამბობს საკუთარ თავზე „მე“-ს, პირველად აცნობიერებს იმ საზღვარს, რომელიც გამოყოფს მას სხვა ადამიანებისგან, როგორც განსაკუთრებულ პიროვნებას. ცნობიერების გამოღვიძების ეს მომენტი, როცა მთელის პატარა ნაწილი საკუთარ თავს აცნობიერებს, უდიდესი მოვლენაა. ძალიან მოკლე ფორმით ჩვენ ამას ყოველ დილით განვიცდით, როცა ვიღვიძებთ. აქედან ცხადია, რატომ სცემს პატივს ამ უნარს კაცობრიობა, როგორც ღვთაებრივი ლოგოსის ნაწილს. ჩვენს მაგალითში ამ ნაწილს შეესაბამება აისბერგის მწვერვალი. თუკი დაგვჭირდებოდა მისთვის რაიმე ამოცანის დაკისრება, ეს უცილობლად იქნებოდა საკუთარი შესაძლებლობების გააცნობიერება და გარესამყაროს შეცნობა, სივრცეში ორიენტირება. თუმცაღა აისბერგის მწვერვალის მხრიდან აბსურდული, ან როგორც მინიმუმ გაზვიადებული იქნებოდა ჩაგვეთვალა, რომ იგი მარტო წყვეტს, საით გაცუროს, რადგანაც აისბერგის მოძრაობის მიმართულება პირველ რიგში დამოკიდებულია მისი მასის დანარჩენ ექვს მეშვიდედზე, მეორე რიგში კი - ოკეანისს დინებებზე და სრული სიბრიყვე იქნებოდა აისბერგის მწვერვალის მხრიდან - დაფარული ექვსი მეშვიდედის უარყოფა და თავის დარწმუნება იმაში, რომ იქ, ქვემოთ, წყლის ქვეშ არაფერი არაა.

ეს ბოლო მაგალითი კარგად შეესაბამება იმ მდგომარეობას, რომელშიც დასავლური აზროვნება XX საუკუნის დასაწყისში აღმოჩნდა. ზიგმუნდ ფროიდი, რომელიც ცდილობდა დაემკვიდრებინა არაცნობიერი, როგორც საზოგადოების ცხოვრების განუყოფელი ელემენტი, იმ დროში გაუგებრობას და მრისხანე წინააღმდეგობას შეეჯახა. მას კიცხავდნენ და მტკიცედ სჯეროდათ, რომ ასეთი საზიზღრობა შეუძლებელია. მას შემდეგ, რა თქმა უნდა, ბევრი რამ შეიცვალა. ჩვენს დროში ფართო წრეებში უკვე აღიარებულია იუნგის უფრო ვრცელი და დეტალური მოდელი, რომელმაც დაამტკიცა, რომ ქვეცნობიერი - სულაც არაა ნაგვის ურნა ყველა განდევნილი და დათრგუნული განცდისთვის, არამედ ესაა იმ ძალთა ერთობლიობა, რომლებიც ადამიანს ამოძრავებენ და მიმართულებას აძლევენ.

თუკი დავუბრუნდებით აისბერგის მაგალითს, შეგვიძლია გავიგოთ, რომ თავიდან საჭიროა გავაცნობიეროთ და გავამყაროთ ჩვენი „მე“ (აისბერგის მწვერვალი), რომელმაც შემდეგ უნდა შეწყვიტოს საკუთარი თავისთვის ზე-მნიშვნელოვანების მინიჭება, რათა ისწავლოს საკუთარი თავის, როგორც მთელის ნაწილის გაცნობიერება. მთელი კი, ანუ აისბერგის შვიდივე მეშვიდედი, იუნგის მიხედვით შეესაბამება „თვითობას“ (Самость), რომლის გაცნობიერებად ნაწილსაც წარმოადგენს კიდეც „მე“ (ეგო). თვითობაა მამოძრავებელი და მიმართულების მიმცემი ძალა, „მე“ კი მხოლოდ ორიენტირებას ემსახურება, მიმდინარე მოვლენების შესაცნობად და გასაგებად. ამ თვალსაზრისით ფროიდი და იუნგი მშვენივრად ავსებენ ერთმანეთს. თუკი ფროიდი თავისი ცნობილი პოსტულატით - „სადაც იყო იგი, ახლა იქნება მე“ ფაქტიურად მიუთითებს გზას შინაგანი წრიდან (არაცნობიერიდან) კვადრატისკენ (ეგოსკენ), იუნგი ინდივიდუაციის ამ პროცესს ახასიათებს ფორმულით: „სადაც იყო მე, იქნება თვითობა“, და ამით მიანიშნებს გზაზე - კვადრატიდან გარე წრემდე.

აქედან ცხადი ხდება იუდეო-ქრისტიანული მითის აზრი, რომლის თანახმადაც ლუციფერი (ლათ. „სინათლის მომტანი“) თავიდან ღმერთის საყვარელი ანგელოზი იყო, გნოსტიკური გადმოცემებით კი - მისი პირველი შვილი. სინათლე, რომელიც ამ ანგელოზმა ადამიანებს მოუტანა, წარმოადგენს კიდეც შემეცნების სინათლეს და თავად შემოქმედ ღმერთსაც არ შეეძლო არ გახარებოდა, როცა გაიგებდა, რომ მის ქმნილებებს „თვალები აეხილათ“ და მათ თავიანთი არსი გააცნობიერეს. მაგრამ შემდეგ, როგორც მითშია ნათქვამი, ლუციფერმა მოისურვა ყველაზე და ყველაფერზე მაღლა დამდგარიყო, რისთვისაც იქნა კიდეც ჩამოგდებული ზეციდან. მას შემდეგ იგი მიწისქვეშა სამეფოს მარადიულ ყინულებში ზედამხედველობს მასთან მოხვედრილ სულებს, როგორც ბნელი მეუფე. ასევეა ჩვენი ცნობიერებაც: თუმცა კი მას გააჩნია შემეცნების ღვთაებრივი უნარი, როგორც კი გადაუხვევს მისთვის დაწესებულ საზღვრებს და ჩავარდება საკუთარი თავის შესახებ გადაჭარბებულ წარმოდგენებში ან განდიდების მანიაში, ეს პირველადად სათნო უნარი იქცევა ძალაუფლების დემონურ და ყინულოვან წყურვილად.

განვითარების სამი ზემოთაღწერილი სტადია, იგივე ცხოვრების გზის ეტაპები, თავის გამოხატულებას ჰპოვებენ ტაროშიც, სახელდობრ ტაროს არკანების სამ ჯგუფში, რომელთაგანაც თვითოეული ექვსი კარტისგან შედგება.

არკანები I-დან VI-მდე აჩვენებენ გმირს ბავშვობაში, განვითარების ჯერ კიდევ არაცნობიერ, სიმბიოტურ სტადიაზე. არკანები VII-XII - მის „გამოსვლას სამყაროში“, მისი „მე“-ს, მისი ინდივიდუალობის ზრდისა და განვითარების სტადიას. არკანები XIII-XVIII აღნიშნავენ ცნობიერების ინიციაციის, ტრანსპერსონალიზაციის გზას, რომელსაც მივყავართ მთლიანობამდე, ზე-ცნობიერებამდე და ყოვლის-ერთიანობამდე, - მოგზაურობის იმ მიზნამდე, რომლებსაც გამოხატავენ არკანები XIX-XXI.

თუკი მივუდგებით გმირის მოგზაურობას, როგორც ადამიანის გზის ხატოვან აღწერას, იგი ადვილად დაიყოფა ორ ნაწილად: „სკოლად“, ანუ სავალდებულო პროგრამად, და „თავისუფალ“ პროგრამად, როგორც „ფიგურულ სრიალშია“. საზღვარს მათ შორის წარმოადგენს XIII არკანი - სიკვდილი. ამ ეტაპამდე ყველა მიდის. მაგრამ აღვიქვამთ ამ ეტაპს „ყველაფრის დასასრულად“, თუ გზის შუა ნაწილად, როგორც კარს ახალ, მაღალ სფეროში, რომელსაც მოსდევს ჩვენი ნამდვილი არსის მოპოვება, ინიციაცია, მუშაობის ტრანსპერსონალური დონე და თვითობის აღმოჩენა, დამოკიდებულია მხოლოდ ჩვენზე, და ბუნებრივია იმაზე, თუ რა დონეზე გვინდა ვმართოთ ჩვენი ცხოვრება.

კარტების ასეთი რიგი გვაფრთხილებს, რომ თავდაპირველად „სკოლა უნდა გადავაგოროთ“, სანამ ჩავთვლით, რომ „თავისუფალ ვარჯიშებამდე“ მივედით. რა თქმა უნდა, „მაღალი საგნებით“ სწრაფად და მაშინვე დაკავების პერსპექტივა და მიწიერი საზრუნავების უგულვებელჰყოფა ყოველთვის გვაცდუნებს, მაგრამ ტარო ცხადად და არაორაზროვნად გვეუბნება: ნუ ეძებ იქ, სანამ არ იპოვი აქ, ანუ ნუ ეცდები საკუთარი თავის ტრანსცენდენტულში გამყარებას, სანამ არ გამყარდები ჩვენს ყველაზე მარტივ, განპირობებულ და მატერიალურ სამყაროში. იმისთვის, რომ გადავლახოთ საკუთარი „მე“ და მივიდეთ თვითობამდე, დასაწყისისთვის საჭიროა გვქონდეს ეს „მე“. ამითვის იგი უნდა შეიქმნას და აღიზარდოს ისე, რომ საკმარისი ძალა ჰქონდეს საკუთარ ჩრდილთან პირისპირ შესახვედრად და არ მისცეს მას საკუთარი თავის შთანთქმის საშუალება.

საკვანძო სიტყვები ეტლის არკანისთვის:

არქეტიპი - სამყაროში გამოსვლა, გარღვევა;
ამოცანა - ურთიერთწინააღმდეგობების მოხსნა, ახლის ძიება;
მიზანი - სამყაროს შეცნობა, მის საიდუმლოებებში შეღწევა, დიადი საქმეების აღსრულება, მომზადება მნიშვნელოვანი გარღვევისთვის.
რისკი - „მამაცების სიგიჟე“, საკუთარი თავის შეკავების უუნარობა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება - ოპტიმიზმი, მუშაობის წყურვილი, გახსნილობა, საკუტარი თავის შეცნობა, გაზრდა.


8

მომწიფება

მართლმსაჯულების კარტი ტრადიციულად მერვედ ითვლება მაღალ არკანებში. უეიტმა თავის დასტაში იგი მეთერთმეტე ადგილას გადაანაცვლა. მიუხედავად ამისა, ეს კარტი განასახიერებს ადამიანის მიერ მიღებულ პირველ გამოცდილებას, როდესაც იგი მშობლიურ სახლს ტოვებს და გარე-სამყაროში შეაბიჯებს, ამიტომ მისი ადგილი გმირის მოგზაურობის ეტაპებში მაინც მერვეა.

ახლა გმირმა სრულწლოვანებას მიაღწია და თავად უნდა აგოს პასუხი საკუთარ ქმედებებზე - სწორედ ამას ამბობს მართლმსაჯულების კარტი. თუკი სახლში იგი მხოლოდ ოჯახურ წესებსა და ჩვეულებებს ემორჩილებოდა, ახლა მან საზოგადოების კანონები უნდა გაიცნოს. თუკი მანამდე მასზე ზრუნავდნენ, ახლა ნებისმიერი კომფორტი მხოლოდ მისი საკუთარ თავზე ზრუნვის შედეგი იქნება. მოუწევს გააცნობიეროს, რომ რასაც დასთესს იმას მოიმკის, და იმას მიიღებს, რაც დაიმსახურა.

მართლმსაჯულება ამ კარტზე გამოსახულია ქალღმერთ დიკეს სახით, რომლის თავზეც დაკბილული გვირგვინი განასახიარებს მისი, როგორც ქალაქის და ცივილიზებული წესრიგის დამცველის როლს. მარჯვენა ხელსი მახვილი უჭირავს - განაჩენების გამოტანისა და აღსრულების სიმბოლო. ნახატზე მოჩანს ტახტის მარჯვენა მხარე და ქალღმერთის მარჯვენა ფეხი, რაც ხაზს უსვავს ამ კარტის, როგორც სამართლის და სიმართლის (права и правоты) განსახიერებას, რამეთუ მარჯვენა მხარე გონებას, ცნობიერებას შეესაბამება. მთლიანობაში კარტი აღნიშნავს გულდასმით გაკეთებულ არჩევანს, გონებით ნაკარნახებ განსჯას, რომელმაც კრიტიკის შემოწმება გაიარა და ობიექტურ მონაცემებს დაეფუძნა. სასწორი მარცხენა ხელში აჩვენებს, რომ ინტუიცია და გრძნობა (სამართლიანობის გრძნობა) ასევე არაა დავიწყებული. თუმცაღა ძირითადი აქცენტი მაინც სამართალზე და გონებაზე კეთდება. ამგვარად, სამართლიანობის კარტი, რომელიც განასახიერებს ბრძნულ, გააზრებულ გადაწყვეტილებას, წარმოადგენს პოლარულ წინააღმდეგობას შეყვარებულების კარტთან, რომელიც აღნიშნავს არჩევანს გულის კარნახით. ორივე ამ კარტს შორის იმყოფება ეტლის არკანი, რომელიც აღნიშნავს გაცნობიერებული გადაწყვეტილებების ფაზის დადგომას, სპონტანურობიდან გააზრებულობისკენ და პასუხისმგებლობისკენ გადასვლას. თუ ამ კარტებს ერთიმეორეს მიყოლებით დავალაგებთ, დავინახავთ, რომ შავი სფინქსი - არაცნობიერის სიმბოლო შეყვარებულების კარტის მხარეს აღმოჩნდება, ხოლო თეთრი სფინქსი (ცნობიერება) ეტლს მართლმსაჯულებასთან აკავშირებს.

კარტების ასეთ განლაგებაში არანაირი შეფასებითი განსჯა არაა: მათგან არცერთი არაა სხვაზე უკეთესი ან უარესი. არის სიტუაცია, როცა არჩევანის გაკეთება გულითაა საჭირო, მაგრამ არის ისეთი სიტუაციაც, როცა კრიტიკული გონების დახმარების გარეშე ფონს ვერ გავალთ. ამ კარტის საზრისი - ცნობიერების მომწიფებაა, მის მიერ გადაწყვეტილების მიღების უნარის მოპოვებაა და ასეთი მკაფიო და ნათელი ცნობიერების სიმბოლოს თავად მახვილი წარმოადგენს ქალღმერთის ხელში. მითებში სიმწიფის მიღწევის ეს მომენტი აღწერილია, როგორც გმირის მიერ მახვილის მოპოვების სცენა. ესაა ზიგფრიდიც, რომელმაც ხელახლა გამოაწრთო ბალმუნდი, მამის გატეხილი მახვილი, და არტურიც - ერთადერთი, რომელმაც შეძლო ქვიდან ექსკალიბურის ამოღება, და პარსიფალიც, რომელმაც თავისი მახვილი გრაალის ციხესიმაგრის პირველი (შემთხვევითი) მონახულებისას იპოვა.

გზაში გამგზავრებისას გმირს არაფერი აქვს, გარდა კვერთხისა (რომლის როლიც შეიძლება შუბმა ან კეტმაც შეასრულოს), რომელიც განასახიერებს გამბედაობას და ნების ძალას. ეს იარაღი ბუნებრივია, მსგავსად იმისა, რომლის მეშვეობითაც ორმა ლეგენდარულმა ყმაწვილმა თავისი გმირობა აღასრულა: დავითი, რომელმაც გოლიათი ქვით მოკლა და პარსიფალი, რომელმაც შუბით განგმირა იტერი - წითელი რაინდი. მაგრამ დგება დრო - ვისწავლოთ თავშეუკავებელი სიმამაცის მოზომვა, გამოვაწრთოთ ნება და შევამოწმოთ ქმედების მდუღარე წყურვილი საღი გონებით, რამეთუ ამის გარეშე შეუძლებელია ახალ ამოცანებთან გამკლავება. იმისთვის, რომ რაინდად იქცეს, იმპულსურმა ყმაწვილმა უნდა ისწავლოს თავის ქმედებათა შედეგების გულდასმით აწონ-დაწონვა. მსგავსად მახვილისა, ეს უნარიც არ გვეძლევა მაშინვე მზა სახით: იგი დიდი ხნის განმავლობაში უნდა გამოვაწრთოთ და გავლესოთ, სანამ მის ოსტატურად გამოყენებას ვისწავლით და რაინდობის ხელდასმას მივიღებთ. და ვინ გახდება გმირი ამის შემდეგ: ღარიბებისა და ჩაგრულების დამცველი, მსგავსად რობინ ჰუდისა, სულის მეომარი, რომელიც წმინდა გრაალს ეძებს, თუ სასტიკი და ულმობელი რაინდი-ყაჩაღი, - ამას დრო გვიჩვენებს. რამეთუ გონებაც, ისევე როგორც მახვილი, შეიძლება ორლესული იყოს. თუმცა გონება, ცოდნა და გამოცდილება ყოველთვის ძვირფასია, და შემდგომ გზაზე მათ გარეშე ფონს ვერ გავალთ, გონება მაინც შეიძლება შემოგვიტრიალდეს თავისი ცბიერებით და ღალატით, და აქციოს ადამიანი ანგარიშიან, მოხერხებულ მატყუარად, რომელსაც ნებისმიერი სიმუხთლის ჩადენა შეუძლია. ასე გადადის კარტის სიმბოლიზმი თავის ურთიერთწინააღმდეგობაში: საღი აზრი სუბიექტურ აზრად იქცევა, და რაც ყველაზე უარესია - განსჯა განკითხვად იქცევა. ყველას განკითხვის ასეთ მისწრაფებას ელიას კანეტი უწოდებს ავადმყოფობას, და ხაზს უსვამს, რომ ეს ავადმყოფობა იმდენად გავრცელდა, რომ ამქვეყნად ალბათ არცერთი ადამიანი არაა, ვისაც იგი არ გადაუტანია: «ამგვარად ადამიანი მოსამართლის როლს ირგებს. მაგრამ ეს მხოლოდ გვეჩვენება, რომ მოსამართლე ორ ურთიერთ-დაპირისპირებულ მხარეს შორის დგას, საზღვარზე, რომელიც სიკეთეს ბოროტებისგან ჰყოფს. უპირობოდ, ნებისმიერი მოსამართლე სიკეთის დამცველებს მიაკუთვნებს საკუთარ თავს, და საკუთარ უფლებას ამ თანამდებობაზე იგი პირველ რიგში იმით ამყარებს, რომ სიკეთის მხარეს ისე მტკიცედ დგას, თითქოს ამ მხარეს დაიბადა და ეკუთვნის განსჯის უფლება, და განსჯის კიდეც. და მის განაჩენს ძალა გააჩნია. რადგანაც იგი განსჯის იმ საკითხებში, რომლებშიც პროფესიონალურად ერკვევა, და სიკეთისა და ბოროტების გარჩევის მისი უნარი მის მდიდარ გამოცდილებასაც ეყრდნობა. თუმცაღა ისინიც, ვისაც არ ეკუთვნის განსჯა, - განაგრძობს კანეტი, - ვისთვისაც ეს თანამდებობა არასოდეს არავის შეუთავაზებია და თუ საღ აზრზეა არც შესთავაზებს, განსჯიან ყველას და ყველაფერს ამქვეყნად. პროფესიონალიზმის სუნი ამას არ ასდის, და მაინც, ადამიანები, რომლებიც განსჯისგან თავს იკავებენ, რადგანაც სინდისი არ უშვებთ, თითზე ჩამოსათვლელი თუ მოიძებნება».

მართლმსაჯულების კარტის კიდევ ერთი მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობს, რომ პასუხისგებაში მხოლოდ სრულწლოვანის მიცემა შეიძლება, ანუ იმის, ვინც პასუხს აგებს კანონის წინაშე. ბავშვი ასეთ პასუხისმგებლობას არ ატარებს. მაგრამ ახალგაზრდა, და მითუმეტეს ზრდასრულმა ადამიანმა სრულად უნდა აგოს პასუხი თავის ქმედებებზე, და სწორედ ამაზე მეტყველებს ეს კარტი. იგი ხაზს უსვამს მომწიფებული ეგოს უმნიშვნელოვანეს მხარეს - საკუთარ თავზე და სხვებზე პასუხისმგებლობისთვის მზადყოფნას. ადამიანი, რომელიც ცდილობს თავი აარიდოს ამ ეტაპს, სისტემატიურად გაურბის პასუხისმგებლობას და მასთან დაკავშირებულ სირთულეებს, მოუმწიფებელი, ინფანტილური რჩება, ანუ არსობრივად - ბავშვად რჩება, რამდენი წლისაც არ უნდა იყოს. ასეთი ადამიანის ამოცნობა ადვილია იმით, რომ იგი არასოდეს არაფერზე აგებს პასუხს, არ შეუძლია ღირსეულად დამარცხდეს, და დამნაშავედ ნებისმიერს თვლის, გარდა საკუთარი თავისა. ამასთან ერთად მას გამომუშავებული აქვს ყველაფრის სხვებზე გადაბრალების იმდენად ვირტუოზული ტექნიკა, რომ გარშემომყოფებს მხოლოდ უკვირთ, როგორ ახერხებს იგი ყველაზე უჩვეულო სიტუაციებიდან თავის დაძვრენას და საკუთარი პასუხისმგებლობის სხვებისთვის აკიდებას. ესაა ტიპიური მაგალითი ბავშვური, ინფანტილური ცნობიერებისა, ამიტომ გასაკვირი არაა, რომ ასეთი ადამიანები ზოგჯერ სხვა უკიდურესობაში ვარდებიან: ისინი წუწუნებენ და ტირიან იმის გამო, რომ არავის არ სჭირდებიან, და საერთოდ ყველაფერი ისე არ გამოსდით, როგორც საჭიროა.

მომწიფებული ეგო კი შეძლებს, რომ საკუთარ თავზე აიღოს პასუხისმგებლობა, როცა არის ამის მიზეზი, მაგრამ ასევე შეუძლია თავიც დაიძვრინოს, როცა მის მიმართ მოთხოვნები უსამართლოა. ასეთი ადამიანი აღიარებს თავის შეცდომებს და ამასთანავე არ კარგავს ღირსებას. თუ მოუმწიფებელი და სუსტი ეგო სხვებს მუდამ შურით უყურებს, თავხედურად დაითრევს ხოლმე საუკეთესო ნაჭერს და ვერ ახერხებს გაზრდას ბავშვურ-მომთხოვნი : „მეც მინდა!“-დან, მომწიფებულ ეგოს შეუძლია იყოს სულგრძელი, დაუთმოს სხვებს და სიკეთე მთელი გულით აკეთოს. სამართლიანი თამაში რთულ სიტუაციებშიც კი, სიტყვის შესრულების და საქმის ბოლომდე მიყვანის უნარი, და ამავდროულად „არა“-ს თქმის უნარი - აი, ესაა მომწიფებული ეგოს ძვირფასი ნაყოფები, რომელთა განვითარებაც იქცევა კიდეც გმირის გზის მოცემული ეტაპის ამოცანად. ამისთვის კი მას, პირველ რიგში, სჭირდება განსჯის უნარი. სხვაგან სად, თუ არა აქ, მოახერხებს იგი მის ალესვას? გზის პირველი ეტაპი, რომელიც ცნობიერების განვიტარებას ეძღვნება, თითქმის გავლილია. ამიტომ მართლმსაჯულების კარტის აქ, მერვე ადგილზე განლაგება გაცილებით უფრო საფუძვლიანია, ვიდრე მისი გადანაცვლება მეთერთმეტე ადგილზე - უეიტის დასტაში.

საკვანძო სიტყვები მართლმსაჯულების არკანისთვის:

არქეტიპი - გონება;
ამოცანა - არსებული კანონების გაცნობიერება, გონივრული, აწონ-დაწონილი დასკვნების გამოტანის უნარი, მოქალაქეობრივი ღირსება;
მიზანი - პასუხისმგებლობა, ობიექტურობა, სამართლიანი თამაში, გაწონასწორებულობა, გამოცდილების მიღება;
რისკი - თავხედობა, მიკერძოებულობა, განსჯის სურვილი, ინტრიგანობა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება - იმას მოვიმკით, რაც დავთესეთ, ითამაშე სამართლიანად - და შენც სამართლიანად გეთამაშებიან, სანამ გადაწყვეტ - დაფიქრდი.

 8marcel

ძველ დასტებში, მაგალითად მარსელის ტაროში, შეგვიძლია აღმოვაჩინოთ სხვა ასოციაციებიც, რომლებიც ერთმანეთთან აკავშირებენ იმპერატორის კარტს, რომელიც მარჯვენა ხელით (ცნობიერით) მართავს, წესრიგს ინარჩუნებს და გარკვეულ საზღვრებს ამყარებს, და მართლმსაჯულების კარტს, რომელიც პასუხს აგებს კანონის დაცვაზე და ამ საზღვრების დაურღვევლობაზე. იმპერატორი დაკავშირებულია ციფრთან - ოთხი, რომლის გაორმაგებითაც ვიღებთ რვას - მართლმსაჯულების ციფრს. ზუსტად ასევე არსებობს კავშირი სამიანს, ანუ იმპერატორ ქალს (რომელიც მარცხენა ხელით მართავს) და გაორმაგებულ სამიანს, ანუ ექვსიანს - ანუ შეყვარებულების კარტს შორის, რომელიც განასახიერებს არჩევანს გულის კარნახით (რომელიც, როგორც ცნობილია, მარცხნივ ფეთქავს). ამის მიღმა ერთი საინტერესო ანალოგია დგას:

მატრიარქალურ ეპოქებში და სტრუქტურებში, ისევე, როგორც ადრეულ ბავშვობაში (დედასთან ურთიერთობა) ყველაფერი ემყარება ჩვეულებებს და გულის კარნახს. ამის ბნელი მხარეა - იძულება კოლექტიურად ცხოვრებისკენ, ტრადიციებისა და წესების სიმკაცრე, სისხლიანი შურისძიებები და განაჩენების ზედმეტი ემოციურობა (ლინჩის წესი). პატრიარქალურ ეპოქებსა და სტრუქტურებში, ისევე, როგორც ყმაწვილობის ასაკში, დომინირებს საფუძვლიანი სამართალი და გადაწყვეტილების გაწონასწორებულად მიღება, რისი ბნელი მხარეც ხელისუფლების ბიუროკრატიზმი, თვითნებობა, უგულობა და არაადამიანურობაა. მატრიარქალური სტრუქტურების თემურ ცნობიერებას და თემურ საკუთრებას შეგვიძლია დავარქვათ მარცხენას არქეტიპი. ხოლო მარჯვენას არქეტიპი ვლინდება პატრიარქალურ სტრუქტურებში, რომლებიც ხელს უწყობენ ინდივიდუალურ განვითარებას (ეგოს) და ამყარებენ მკაფიო საზღვრებს პირადი საკუთრების ცნებაში.


 

 9

ჭეშმარიტი სახელი

 სრულდება ერთნიშნა რიცხვების რიგი, და სრულდება მზის გზაც დღის ცაზე. განდეგილის ხატ-სახე, რომელიც თოვლით დაფარულ მწვერვალზე დგას, ამ კარტის საზრისს გვიხსნის: ცნობიერების განვითარების გზა დასრულებულია, ჩვენ მივაღწიეთ იმ ცოდნის მწვერვალებს, რომელთა მოპოვებაც შეგვეძლო ამ გზაზე. მითებსა და ზღაპრებში - ესაა საქმეებისგან განზე გადგომის, შეჯამების ეტაპი, ან შეხვედრა ბრძენ მოხუცთან, რომელიც ადამიანებისგან მოშორებით ცხოვრობს. იგი გმირს მაგიურ ატრიბუტებს აძლევს და ჯადოსნურ სიტყვას ეუბნება, რომელიც გზაზე დაიცავს და გამოადგება, როგორც „სეზამ გაიღე!“, გზის ბოლოში, რათა გმირმა შეძლოს თავისი დიადი გმირობის გაკეთება. მაგრამ ყველაზე მთავარი ისაა, რომ სწორედ გმირი გებულობს თავის ჭეშმარიტ სახელს.

 

საკუთარი ჭეშმარიტი სახელის ცოდნა გმირს, და შესაბამისად ყველას, ვინც ცნობიერების განვითარების ეს გზა გაიარა, აძლევს შესაძლებლობას, ბოლოს და ბოლოს გაიგოს, ვინაა სინამდვილეში. იგი აბსტრაგირდება ყველაფრისგან, რასაც მანამდე ეუბნებოდნენ მშობლები, აღმზრდელები, ნათესავები და მეგობრები. ასეთი თვითიდენტიფიკაცია - ცნობიერების განვითარების უმნიშვნელოვანესი ნაყოფია, რომელიც მხოლოდ განმარტოების სიჩუმეში მწიფდება. მხოლოდ ასე შეგვიძლია გავიგოთ, ვინ ვართ. ამასთან, ბრძენი მოხუცი, როგორც ყველა სხვა არქეტიპი ან ეტაპი - მხოლოდ ალეგორიაა. მაშინაც კი, თუ ჩვენ მართლა გავიგეთ რაღაც საკუთარ თავზე სხვა ადამიანისგან, მაინც - ესაა პროცესი, რომელიც თავად ჩვენში ხდება, და სხვა ადამიანი მხოლოდ იმის საშუალებაა, რომ უფრო უკეთ და სწრაფად გამოვავლინოთ საკუთარი თავი. ამიტომ აზრი არ აქვს ბრძენი მოხუცების ძებნას, რათა რომელიმემ საიდუმლო გაგვიხსნას, თუმცა ასეთი შეხვედრები შესაძლოა მართლაც საინტერესო აღმოჩნდეს, - განდეგილის კარტი (ეტაპი) იზრუნებს ამაზე. გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანია, ყური ვუგდოთ საკუთარ შინაგან ხმას, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში მოგვიწოდებს, რომ სადმე მიყრუებულ ადგილას განვმარტოვდეთ, და მივყვეთ მას. მხოლოდ იქ, მოხუცი ბრძენი, რომელიც ჩვენშია, გვეტყვის სიმართლეს. სწორედ იქ გავიგებთ, ვინ ვართ სინამდვილეში.

 

დღეს პრობლემა იმაში მდგომარეობს, რომ სიჩუმე ჩვენს გარშემო უფრო და უფრო ცოტაა. იგი იმდენად ცოტაა, რომ მშვიდი ადგილის მოძებნა, სადაც შესაძლებელი იქნებოდა საკუთარ შინაგან ბრძენთან, თითქმის შეუძლებელი გახდა. ამიტომ უფრო და უფრო ცოტა ადამიანი ასწრებს თავისი სახელის, ანუ თავისი ჭეშმარიტი დანიშნულების გაგებას. და მათი უმეტესობა უფრო მეტად ცდილობს მიბაძოს ვიღაცას, განასახიეროს ის, ვინც არაა, და სწორედ ეს ჩათვალოს უმაღლეს „შიკად“, საშვად მაღალი საზოგადოების „ტუსოვკაზე“ ან, როგორც ახლა ამბობენ, „მაგრობად“. ყოველი ადამიანი უიშვიათეს ორიგინალად დაიბადა, მაგრამ უმეტესობა უბადრუკ ასლებად მოკვდება. ტყუილად არ თვლის კ.გ. იუნგი მიბაძვის ჩვენს ბუნებრივ უნარს ძალიან სასარგებლოდ კოლექტივისთვის, მაგრამ საზიანოდ ინდივიდისთვის.

ლეგენდაში პარსიფალის შესახებ გმირს ამის გაცნობიერებაში მისი ბიძაშვილი სიგუნი ეხმარება. თავდაპირველად კითხვაზე, თუ ვინაა იგი, პარსიფალი პასუხობდა: მე - დედიკოს ბიჭი ვარ, მზე და მშვენიერება. ასე მიმართავდა მას დედა. ახლა კი მან არა მხოლოდ თავისი ჭეშმარიტი სახელი გაიგო, არამედ მრავალი სხვა რამ, რომლებზეც გზის წინა ეტაპებზე არც კი დაფიქრებულა. და კიდევ მან გააცნობიერა თავისი დანაშაული, რომელიც იმაში მდგომარეობდა, რომ გრაალის ციხე-სიმაგრეში ყოფნისას, თავისი ბავშვური გულუბრყვილობით და მოუმზადებლობით, არ დასვა ის ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვა, რომელსაც ყველაფერი უნდა გადაეწყვიტა. ამიტომაც დაარქვა ბიძაშვილმა პარსიფალი, „საწყალი“.

ცნობიერების ზრდა უძველესი დროიდან უკავშირდება საკუთარი დანაშაულის გაცნობიერებას. შეუძლებელია ვიცხოვროთ ისე, რომ არასოდეს არაფერი დავაშაოთ. ადგილს, რომელსაც ცხოვრებაში ვიკავებთ, მოცემულ მომენტში სხვა ვერავინ დაიკავებს. ჩვენ არ შეგვიძლია, მოვიპოვოთ საკვები, თუ არ მოვკლავთ (მაშინაც კი, თუ საქმე მცენარეების „მკვლელობას“ ეხება) ან სხვა ცოცხალ არსებებს არ წავართმევთ იმას, რაც მათ მიერ შეიქმნა, მაგალითად, რძეს და თაფლს.

«ქვეცნობიერისთვის ცნობიერი - უკვე დანაშაულია, - ამტკიცებს ემა იუნგი, - ამასთან ჭეშმარიტად ტრაგიკული დანაშაული, რადგანაც მხოლოდ ცნობიერის მეშვეობით შეუძლია ადამიანს მართლა გახდეს ის, ვინც უნდა გახდეს». მაგრამ თუკი ჩვენი პირველ-წინაპრების დანაშაული მხოლოდ იმაში მდგომარეობდა, რომ მათ შემეცნების ხის ნაყოფი იგემეს, ჩვენი დანაშაული მას შემდეგ არასაკმარის შემეცნებაშია, და პირველ რიგში - არასაკმარის თვითშემეცნებაში. რამეთუ მას შემდეგ, რაც ადამმა და ევამ, და შესაბამისად გმირმა და ჩვენც დავტოვეთ უმეცრების ბაღი, ახლა, გზის შუაში, უნდა გადავლახოთ ნახევრად-ცნობიერების ის წყვდიადი, რომელშიც დავიკარგეთ, რათა ბოლოს და ბოლოს გავიდეთ მკაფიო სინათლემდე, რომელიც ანათებს გზას ზეცნობიერებისკენ და რომელიცაა სწორედ ჩვენი გზის უკანასკნელი მესამედის მიზანი.

ამ არქეტიპის სხვა პერსონიფიკაციას გრაალის შესახებ ლეგენდაში წარმოადგენს ტრევიზენტი, პარსიფალის ბიძა, რომელიც განდეგილად ცხოვრობს ქოხში. გრაალის თავის ხანგრძლივ ძიებებში პარსიფალი პერიოდულად მოინახულებს მას, ეძებს რა სწორ გზას. განდეგილი არა მხოლოდ ჭეშმარიტ სახელს უმხელს მას, არამედ „ჯადოსნურ სიტყვასაც“: ყურში ლოცვას ჩასჩურჩულებს, რომლის წარმოთქმაც მხოლოდ უკიდურესი საფრთხის შემთხვევაში შეუძლია.

გავიგებთ რა ჭეშმარიტ სახელს, გმირი, - ისევე როგორც ჩვენ, - უკვე აღარასოდეს დაივიწყებს და და უარს აღარ იტყვის მასზე. სხვა სიტყვებით, თუკი ერთხელ გავიგებთ, ვინ ვართ სინამდვილეში, ისიც უნდა გავაცნობიეროთ, რომ ახლა უკვე უნდა შევესაბამებოდეთ ჩვენს ცოდნასა და მოწოდებას, წინააღმდეგ შემთხვევაში პარსიფალივით მოგვიწევს პერიოდულად იქ დაბრუნება, სადაც კიდევ ერთხელ გაგვახსენებენ, ვინ ვართ. კარტზე ეს გამოყოფა გარშემომყოფი რეალობისგან სიმბოლიზებულია კაპიუშონით, რომლითაც განდეგილი გარე ზემოქმედებისგან იცავს თავს. მისი ლამპა, უეიტის მიხედვით, ესაა გზამკვლევი შუქურა: „იქ, სადაც ახლა მე ვარ, შეგიძლია შენც იყო“. ამით იგი მიანიშნებს, რომ ეს შეხვედრა და საიდუმლოს ეს გამჟღავნება - საოცარი შემთხვევა კი არაა, რომელიც იშვიათი რჩეულების ხვედრია, არამედ ცნობიერების განვითარების ეტაპია, რომელიც ყველასთვის მისაწვდომია, ვინც სიჩუმეში განმარტოვდება.

ჯადოსნური სიტყვა და მაგიური ატრიბუტები, რომელსაც მოხუცი ბრძენი გმირს აძლევს, მხოლოდ ზღაპრებში არ გვხვდება. ეს მხოლოდ სიმბოლოა იმის, რაც ადამიანს მოულოდნელად ებოძება. ეს შეიძლება იყოს, მაგალითად, მელოდია, ხატ-სახე ან ფრაზა, კენჭი, ბუმბული ან უბრალოდ სიტყვა, მარცვალი, ნიშანი. იგი იმით იცნობა, რომ „სრულიად შემთხვევით“ მოდის, თუმცაღა მაშინვე შეძრავს ხოლმე ადამიანს სულის სიღრმემდე, და კიდევ იმ მაგიური ძალით, რომელიც მისგან გამოდის. განათლებულ გონებას მსგავსი რამეები შესაძლოა სისულელედ მოეჩვენოს. მაგრამ ისინი არსებობენ. ის, ვისაც ასეთი საჩუქარი შეხვდა, მზრუნველად უნდა ინახავდეს მას მანამ, სანამ მართლაც რთულ სიტუაციაში არ გამოადგება, განსაკუთრებით კი ძალიან საშიშ სიტუაციაში. და აი მაშინ, როცა გაიხსენებს ამ ფრაზას, ხატ-სახეს ან მელოდიას, ან შეეხება თავის კენჭს ან ბუმბულს, იგი იგრძნობს, როგორ ეხმარება ეს ძლევამოსილი ძალა. თუმცაღა ამასთან ერთად უნდა გვახსოვდეს ის გაფრთხილებებიც, რომლებიც თან ახლავს ამ საჩუქრებს ზღაპრებსა და მითებში: მათ არ ყიდიან და არ ყიდულობენ, არ შეიძლება მათი თვითნებურად გაკეთება ან მოგონება, ისინი თავისით უნდა მოვიდნენ, ან იქნენ ნაპოვნნი, მათი გამოყენება მხოლოდ კრიტიკულ სიტუაციებში შეიძლება, მათზე მოყოლა არავისთვის შეიძლება და, რა თქმა უნდა, ისინი არასოდეს და არსად უნდა დაგავიწყდეთ.

როგორ გავიგოთ ეს? ძალიან ადვილად. ეს „მაგიური ძალა“, რომელიც რთულ სიტუაციებში გვეხმარება, ჩვენს ქვეცნობიერში ცხოვრობს. არსებობენ ადამიანები, რომლებიც როცა ამას გაიგებენ, ამ ძალის მონურად ექსპლუატაციას იწყებენ, აიძულებენ, რომ თავისი გაბუქებული ეგოს სულელური სურვილები შეასრულებინონ და ამ ყველაფერს „პოზიტიურ აზროვნებას“ უწოდებენ. მლოცველების 90% სწორედ ამის გამო აღავლენს თავის ლოცვებს. კარგი იქნებოდა, ერთხელ მაინც რომ გადაეხადად მადლობა ღმერთისთვის, რომ არ მისცა მათი უბადრუკი სურვილების და ცარიელი გეგმების შესრულების საშუალება. და მაინც, მიუხედავად ამისა, ჩვენი ქვეცნობიერი უზარმაზარ მაგიურ ძალას ფლობს და შეუძლია, რომ ყველაზე საოცარი სახით დაგვეხმაროს.

და, რა თქმა უნდა, ეს მაგიური ძალა ცხოვრობს არა ფრაზაში, ხატ-სახეში ან კენჭში, სპეციალურად დამზადებული და ყველა წესით „შელოცვილი“ თილისმაში, არამედ ეს - ჩვეულებრივი სასწაულია, რომელსაც ყოველდღიურად ქმნის ჩვენი ქვეცნობიერი. და რაც უფრო მეტად მოვყვებით ამის შესახებ ან ამაყად მივანიშნებთ ჯადოსნობაში მონაწილეობაზე, რაც უფრო ხშირად მოვუყვებით ჩვენს საიდუმლო ჯადოსნურ სიტყვაზე სხვებს, მით უფრო მალე წავართმევთ მას მაგიურ ძალას. და ამის შემდეგ მხოლოდ უსულგულო ფორმულები, ცარიელი სიტყვები, მკვდარი რიტუალები, უაზრო ფრაზები და არაცოცხალი კენჭები დაგვრჩება. ჯადოსნობა გაქრება. აი, რატომ უნდა შეინახოს გმირმა ეს საჩუქარი გულში, სანუკვარ ადგილას. აი, რატომ არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ეს სწორედ საჩუქარია, რომელიც მადლიერებით უნდა მივიღოთ, და არა დამსახურება, რომლითაც ჩვენი „მე“ თავს შეიქებდა.

ბრძენი მოხუცი - ჩვენი დასავლური კულტურის ეს სახელგანთქმული არქეტიპი, წარმოდგენილია მრავალი ცნობილი ადამიანის ხატ-სახით. პირველ რიგში უნდა დავასახელოთ ჰერმეს ტრისმეგისტი („სამგზის დიდებული“), ლეგენდარული ქურუმი ბრძენი, რომელიც სხვადასხვა წყაროების თანახმად ან ძველეგვიპტური კულტურის განთიადისას ცხოვრობდა და შემდეგ გამოცხადებულ იქნა ეგვიპტელების მიერ სიბრძნის ღმერთად - თოთად, ან უკვე მოსეს დროს, როგორც აჩვენებს ნახატი სიენის ტაძრის მოზაიკურ იატაკზე. ალქიმიკოსები, მასონები, თითქმის ყველა საიდუმლო კავშირი და ეზოთერული საზოგადოება მას თავის დამფუძნებელ-მამად აღიარებდა, ან რაიმე სხვა სახით აკავშირებდა მას თავის სწავლებებს.

არანაკლებ ცნობილია ჩვენთვის მერლინი, მოხუცი ბრძენი მეფე არტურის ლეგენდებიდან. ან ჩრდილოეთის სხვა ბინადარი, სიბრძნის ძველ-გერმანული ღმერთი ოდინი, რომელმაც ცხრა დღე-ღამე გაატარა იფნის ხეზე, სახელად იგდრასილი და ასე მიიღო თავისი განდობა. იმის ნიშნად, რომ სხვა რამეებთან ერთად მან მოიპოვა „შორეულ მხარეებში მოგზაურობის“, ანუ ასტრალური მოგზაურობების უნარი, მას ყოველთვის თან ახდლა ორი ყორანი, ჰუგინი და მუნინი.

ისტორიულ პიროვნებას, რომელიც ბრძენი მოხუცის არქეტიპს განასახიერებს, წარმოადგენს თალეს მილეთელი, ფილოსოფოსი, რომელიც ჩ.წ.აღ-მდე VI საუკუნეში ცხოვრობდა. ბერძნები მას პირველს უწოდებდნენ თავის შვიდ ბრძენს შორის. ჩვენამდე მოაღწია მისმა ორმა გამოთქმამ, რომელიც სრულიად დამახასიათებელია განდეგილისთვის. კითხვაზე, თუ რა არის ამქვეყნად ყველაზე რთული, მან ღრმა პასუხი გასცა: „საკუთარი თავის შეცნობა“. ხოლო ამის შემდგომ კითხვას, მაშინ რაღაა ყველაზე ადვილი, მან სავარაუდოდ ღიმილით უპასუხა: „სხვებისთვის რჩევების მიცემა“.

ჩვენი იუდეო-ქრისტიანული ტრადიციის ფარგლებში ამ არქეტიპის უფრო მეტად ცნობილი წარმომადგენლად მოსე უნდა ჩავთვალოთ. მან დაუბრუნა თვითცნობიერება („ჭეშმარიტი სახელი“) მთელ ერს, ორმოცი წელი ატარა უდაბნოში აღთქმული მიწისკენ და ღვთაებრივი კანონები გადასცა მას. მისი აღმასვლა სინაის მთაზე და იქ ღვთაებრივი კანონების მიღება პარალელს პოულობს განდეგილის გადასვლაში ბედის ბორბალის კარტზე.

საკვანძო სიტყვები განდეგილის არკანისთვის:

არქეტიპი - ბრძენი მოხუცი;

ამოცანა - საქმეთაგან განდგომა, გზა საკუთარი თავის სიღრმეში, ღირსეული სერიოზულობა, ფიქრი, შინაგანი შეკრულობა;

მიზანი - საკუთარი თავის შეცნობა, თავის დაცვა გარე ზემოქმედებებისგან, ღირებულებათა საკუთარი სისტემის შექმნა. იყო ის, ვინც ხარ;

რისკი - იყო „ჩუდაკი“, ჩაიკეტო საკუთარ თავში, „გაბოროტდე“

ცხოვრებისეული შეგრძნება - სიცხადე და ერთმნიშვნელოვანობა, შინაგანი სიმშვიდე, საკუთარი თავის მოპოვება და ერთგულება საკუთარი თავისადმი.


 

10

მოწოდება

მოიპოვებს რა თავის ჭეშმარიტ თვითცნობიერებას, გმირი მზის დღის გზის ბოლოს დღისა და ღამის საზღვარს აღწევს, რათა იპოვოს იქ ორაკულის პასუხი თავის კითხვაზე: „რა არის ჩემი დანიშნულება?“ მხოლოდ ახლა, საკუთარი თავის გაცნობიერების შემდეგ, იგი მზადაა დასვას ეს კითხვა და გაიგოს მასზე პასუხი.

მაღალ არკანებში ცოტას თუ გააჩნია ისეთი ზედაპირული და ცრუ ინტერპრეტაციები, როგორც ბედის ბორბალს. ჯერ კიდევ უეიტი გამოთქვამდა მწუხარებას, რომ ელიფას ლევის შემდეგ ამ კარტის ყველა ოკულტური განმარტება მეტისმეტად მარტივი გახდა. სინამდვილეში, მეათე არკანის მნიშვნელობის გაგება მხოლოდ მისი სახელიდან გამომდინარე, პრაქტიკულად შეუძლებელია. მითუმეტეს, რომ სახელიც სხვადასხვანაირი აქვს, განსაკუთრებით სხვადასხვა ენებსა და დასტებში - ბედნიერების ბორბალი, ბედის ბორბალი, ფორტუნის ბორბალი ან უბრალოდ ფორტუნა, - მაგრამ ვერცერთი ეს ვარიანტი ვერ აღწევს არსამდე. კარტზე გამოსახული ბორბალი - სინამდვილეში დროის ბორბალია. თავისი მუდმივი ტრიალით მას ამ სამყაროში ახალი საგნები შემოაქვს, მაშინ, როცა სხვები მიდიან. იგივეს სიმბოლოა ორი ფიგურა, რომლებიც ბორბლის გვერდებზეა გამოსახული. ორივე ძველეგვიპტურ მითოლოგიას უკავშირდება: მარჯვნივ - ანუბისი, ღვთაება გიენას თავით, ზრდისა და განახლების ძალების სიმბოლო, მარცხნივ კი - სეთი, ღვთაება გველის სახით, განადგურების სიმბოლო. კარტის კუთხეებში განლაგებულია ოთხი ქერუბიმი, რომლებიც განასახიერებენ ოთხ ევანგელისტს, ოთხ სტიქიას, ქმნილების მთლიანობას. მათ აერთიანებს ფენიქსი, რომელიც ბორბალს მართავს. მას გამოსახავენ ცხოველის სახით, რომელსაც ადამიანის სახე, არწივის ფრთები, ლომის კუდი და ბრჭყალები, და კუროს სხეული აქვს. გამოცანად რჩება, რატომაა, რომ უეიტის დასტაში სფინქსს ფრთები არ აქვს, წინა დასტებში კი ისინი მკაფიოდ ჩანან.

ბორბლის შიგნით მარილის, გოგირდის, ვერცხლისწყლისა და წყლის ალქიმიური სიმბოლოებია, გარე წრეზე კი განთავსებულია სიტყვა „თორა“-ს ლათინური ასოები და ტეტრაგრამატონის ივრითული ასოები, იგივე ღმერთის სახელი - YHVH. მთლიანობაში ეს სიმბოლოები აღნიშნავენ ფორმულას: ქმნილება, ყოფიერება და განადგურება - ესაა ძალები, რომლებიც დროის ბორბალს ატრიალებენ. მათი განსახიერებაა: ზრდის შემოქმედებითი პრინციპი (ანუბისი), შენარჩუნებისა და მუდმივობის პრინციპი (სფინქსი) და დაცემისა და განადგურების პრინციპი (სეთი), ერთად ისინი ქმნიან ღვთაებრივ კანონს (თორა და YHVH), რომლებიც ადამიანისგან მოითხოვენ, რომ დაბალიდან მაღლისკენ აღიმართონ (ალქიმიური სიმბოლიკა).

ამგვარად, ბედის ბორბალი აღნიშნავს ყველა იმ ამოცანის ერთობლიობას, რომელიც მთელი ჩვენი ცხოვრების განმავლობაში უნდა შევასრულოთ. როცა არ უნდა ამოგვივიდეს ეს კარტი, იგი აჩვენებს, რომ რაღაც, რის შესახებაც კითხვას ვსვავთ, მტკიცედ შემოდის ჩვენს ცხოვრებაში, რათა მოცემულ ეტაპზე ჩვენს საქმედ იქცეს. მსგავსად მოზაიკისა, ჩვენს წინ ცალკეული ასპექტებისგან თანდათანობით ლაგდება მთლიანი სურათი და საშუალებას გვაძლევს, რომ ჯერ მივხვდეთ ჩვენს წინ მდგარი ამოცანის არსებობას, შემდეგ კი უფრო და უფრო ცხადად დავინახოთ იგი, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მისი განსაზღვრა ერთი სიტყვით ან რაიმე მოკლე ფორმულით იქნება შესაძლებელი. ამ ამოცანის განსაზღვრება მხოლოდ მიახლოებითი აღწერილობით შეიძლება, როგორც უძველესი დროიდან ამბობდნენ ორაკულები, როცა პასუხს აძლევდნენ გმირს კითხვაზე, თუ რა უნდა გაეკეთებინა: „ეძიე დაფარული!“

და ის, ვინც ამ პასუხზე ფსიქოლოგიური ახსნის ძებნას დაიწყებს, კ.გ. იუნგთან იპოვის მას. მისი წყალობით ჩვენ დღეს ხასიათთა დაწვრილებით ტიპოლოგიას ვფლობთ, რომელიც ერთი შეხედვით ძალიან ჰგავს ძველების „პიროვნების ტიპებს“. იუნგიც ასევე გამოყოფს პიროვნების ოთხ ძირითად სტრუქტურას, რომელსაც ცნობიერების ფუნქციებს უწოდებს: აზროვნებას, გრძნობას, შეგრძნებას და ინტუიციას. განსხვავება ამ ფუნქციებისა ძველი კლასიკური მოდელებისგან, მაგალითად ოთხი სტიქიისგან (ცეცხლი, წყალი, მიწა, ჰაერი) ან ოთხი ტემპერამენტისგან (სანგვინიკი, ქოლერიკი, მელანქოლიკი და ფლეგმატიკი), - მდგომარეობს არა იმდენად მათ ახლებურ დასახელებაში ან განსაზღვრებაში, რამდენადაც იმ დინამიკაში, რომელიც მათში იუნგმა შეიტანა.

თუკი წინა დახასიათებები ჩვეულებრივ შეიცავდნენ ერთგვარ „ბირთვს“ და განსაზღვრავდნენ ადამიანს, როგორც ამა თუ იმ კონკრეტულ ან შერეულ ტიპს, იუნგთან ადამიანი ყოველთვის მოიცავს საკუთარ თავში ყველა ამ ასპექტს, მაგრამ მათი გამოხატულება სხვადასხვა დონით აქვს. სწავლობდა რა სხვადასხვა ლეგენდებს, მითებს, ზღაპრებს და ალქიმიურ სიმბოლიზმს, და რაც მთავარია მუშაობდა რა პაციენტებთან, როგორც ექიმი და თერაპევტი, კ.გ. იუნგი დარწმუნდა, რომ ცხოვრების პირველ ნახევარში ადამიანი, როგორც წესი, თავისი ოთხი ფუნქციიდან მხოლოდ სამს ხსნის. მეოთხე ქვეცნობიერში იმალება. იგი შეესაბამება ზღაპრულ სიუჟეტებს გაყიდული სულის ან ამბის დასაწყისში დაკარგული მარგალიტის (მთლიანობის სიმბოლო) შესახებ.

გმირის მშობლების ორი წყვილი, რომლებიც ასახავენ როგორც მის წარმოშობას, ასევე მის თანდაყოლილ თვისებებს, ასევე წარმოადგენენ კვარტეტს, რომლის ყველა ელემენტს გმირი საკუთარ თავში აერთიანებს. თუმცაღა ერთი ამ ოთხი მშობლიდან ჩვეულებრივ, აღიქმება როგორც დედინაცვალი (ან მამინაცვალი), და დამოკიდებულება მის მიმართ გმირის მხრიდან შესაბამისია. საკუთარი პიროვნების ამ დაუმუშავებელი მხარისადმი მიმართვა, მისი მიღება და უფრო მაღალ დონეზე აყვანა, არის კიდეც იუნგის აზრით ცხოვრების მეორე ნახევარის ამოცანა. სწორედ ესაა, თუ ზემოთ ნათქვამს დავუბრუნდებით, დაფარულის ძიება და პოვნა.

როგორ გავიგოთ ეს? ცხადია, რომ ჩვენს ძლიერ მხარეებს სუსტების ხარჯზე ვანვითარებთ. რაც უფრო ძლიერ ვითარდება ერთი, ყველაზე ძლიერი ცნობიერების ოთხი ფუნქციიდან, მით უფრო ღრმად შედის ქვეცნობიერში მეოთხე, ყველაზე სუსტი; ცნობიერება ვერ აკონტროლებს მას და იგი ჩვენი შეცდომების ყველაზე მთავარი წყარო ხდება, შეცდომების, რომელთა გამოც საკუთარ თავზე ვბრაზდებით, ზოგჯერ კი უბედურადაც ვგრძნობთ თავს.

ფუნქციას, რომელიც ადამიანს ყველაზე მეტად აქვს განვითარებული, კ.გ. იუნგი მთავარს უწოდებდა. თუკი, მაგალითად, მოაზროვნე ტიპისთვის „დაფარული განძი“ გრძნობა იყო, მგრძნობიარე ტიპმა პირიქით, ობიექტურ შემეცნებაზე მიმართული ფხიზლად აზროვნება უნდა ისწავლოს.

მგძნობიარე ტიპი სამყაროს შეგრძნებებით აღიქვამს: ფერით, გემოთი, სუნით, გარეგნული ფორმით. მას შეუძლია იმდენად მიეცეს თავის შეგრძნებებს ან „დაიციკლოს“ გარეგნულ ფორმაზე, რომ ვერ გრძნობს რა შესაძლებლობები შეიძლება იყოს დაფარული ამა თუ იმ ობიექტსა თუ პროექტში. მას არ ჰყოფნის უნარი - ინტუიტიურად იპოვოს ისინი. ყველაზე უკიდურესი შემთხვევა - ესაა როცა ადამიანი მხოლოდ იმას ხედავს, რაც არის, და არა იმას, რაც შეიძლება ყოფილიყო. საკუთარ თავში ამ უნარის გამომუშავება, იმის შეგრძნების სწავლა, თუ როგორ შესაძლებლობებს სთავაზობს მას გარესამყარო მთელი თავისი მრავალფეროვნებით, ინტუიციის განვითარება მოვლენათა განვითარების ამოსაცნობად და შანსების შესაფასებლად, რომელსაც მას ესა თუ ის ექსპერიმენტი ან ჩანაფიქრი აძლევს, მოკლედ, „შინაგანი თვალის“ გახსნა - აი, ის „საგანძური“, რომელსაც იგი უნდა დაეუფლოს.

სრულიად სხვაგვარად იქცევა მისი ანტიპოდი. ინტუიტიური ტიპი იმდენად გატაცებულია შესაძლებლობებით, რომლებსაც ესა თუ ის პროექტი, ჩანაფიქრი თუ იდეა ჰპირდება, რომ საერთოდ ვერ ამჩნევს ვერც გარეგნულ ფორმას და ვერც რეალურ ფაქტებს. მეტისმეტად გიჟური ფანტაზია ხელს უშლის, რომ საქმით დაკავდეს. იმისთვის, რომ თავისი საგანძური იპოვოს, მას სჭირდება, რომ რეალურ სინამდვილეს პირისპირ შეხვდეს, არ დაკმაყოფილდეს მხოლოდ საკუთარი წარმოდგენებით მასზე, მოთმინებით აღჭურვილი საქმეს მთელი ყურადღებით შეუდგეს და ბოლომდე მიიყვანოს იგი.

ბედის ბორბალის კარტის კუთხეებში გამოსახულია ოთხი სიმბოლური ფიგურა, რომლებიც შეესაბამებიან ცეცხლის, მიწის, ჰაერისა და წყლის სტიქიებს, რომლებიც, თავის მხრივ, აღნიშნავენ ოთხი ფუნქციის სახით ზემოთ აღწერილ ოთხ ტემპერამენტს. ყოველ ფიგურას ხელში უჭირავს წიგნი, რომელიც იმ ამოცანების და გაკვეთილების სიმბოლოა, რომლებსაც ისინი გვაძლევენ და როცა არ უნდა დასვას ადამიანმა კითხვა: „როგორია ჩემი დანიშნულება ამ ცხოვრებაში?“, ოთხიდან ერთ-ერთი ფიგურა უპასუხებს მას: „შემისწავლე, შედი ჩემს არსში, რათა მთლიანობას მიაღწიო“. ამიტომ ბედის ბორბალი მთელ იმ გამოცდილებას აღნიშნავს, რომელიც ცხოვრების განმავლობაში უნდა გავიაროთ, რათა ჩვენი მთლიანობა აღვიდგინოთ. აქედან ცხადი ხდება მისი დასახელების მნიშვნელობაც: ლათინური «Fortuna» (fors+una), გერმანული «Schicksal» (schick+sal), და რუსული «Счастье» (со+часть) - სამივენი შეიცავენ იდეას იმის შესახებ, რომ ძალა - ყველა ნაწილის ერთიანობაშია, მთლიანობაშია, მთლიანობა კი, როგორც ვიცით, ჯანმრთელობაა. ჩვენ არ ვართ მთლიანები, ჯან-მრთელები, და იმ გამოცდილების მიზანი, რომელსაც ამ კარტთან დაკავშირებით ვიღებთ, ის გაკვეთილი, რომელსაც იგი გვაძლევს, სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ მთლიანობის მოპოვებაში დაგვეხმაროს.

მაღალი არკანების რიგი ოცდამეერთე არკანით - სამყაროთი - სრულდება. იგი შეესაბამება მანდალას გარე წრეს, ლეგენდებისა და ზღაპრების კვლავ მოპოვებულ სამოთხეს, სულიერ დონეზე კი აღნიშნავს მთლიანობის მიღწევას. ამ კარტზე კვლავ ვხედავთ ოთხ ქერუბიმს, მაგრამ განსხვავებით მეათე არკანისგან, მათ ხელში უკვე აღარ უჭირავთ წიგნები. ეს ნიშნავს, რომ ბედის ბორბალის გაკვეთილები გათავისებული იქნა ჩვენს მიერ, სანამ იმ გზას გადავლახავდით, რომელიც სამყარომდე გვაშორებდა. მთლიანობა მიღწეულია, ადამიანი გამოჯანმრთელებულია, და მისი პიროვნების უკანასკნელი, მეოთხე ნაწილი პირველ სამს შეუერთდა.

ბედის ბორბლიდან იწყება ორმნიშვ ნელიანი კარტების რიგი. დღის გზაზე ეს არკანი აღნიშნავს მზეს, რომელიც დასავლეთის მხარეს ჰორიზონტზე ჩადის, როგორც სინათლიდან სიბნელისკენ, საპირისპირო პოლუსისკენ გადასვლა, პოლუსისკენ, რომელსაც მანამდე ასე ცოტა ყურადღება ეთმობოდა. ეს - თვალსაჩინო გამოვლინებაა უმაღლესი კანონისა, რომელსაც ამქვეყნად ყველაფერი ემორჩილება, რამეთუ მზემაც უნდა დაასრულოს თავისი გზის ეს ნაწილი. კარტი საშუალებას გვაძლევს, რომ გავაცნობიეროთ ეს კანონი.

სიმბოლურ პლანზე მამაკაცური საწყისი გაყოფას ნიშნავს, ქალური კი - გაერთიანებას. ასე გვყოფს გზის მამაკაცური მონაკვეთი ჩვენი ფესვებისგან, ქალური კი, რომელიც ჯერ კიდევ წინ გვაქვს, კვლავ გვაერთიანებს მასთან. მამაკაცური აზროვნება ცდილობს, რომ ყველაფრის გაყოფა და დიფერენცირება მოახდინოს, ახალი საზღვრები გაავლოს და უფრო ნატიფი სხვაობები გამოავლინოს, მაშინ, როცა ქალური აზროვნება - ანალოგურია, მთლიანობრივია - ცდილობს იპოვოს ის საერთო, რაც ურთიერთწინააღმდეგობებს აერთიანებს და მანამდე გავლებულ საზღვრებს შლის. მამაკაცური აზროვნება ქალურს არაერთმნიშვნელოვანებაში სდებს ბრალს, ქალური კი დასცინის მამაკაცური აზროვნების მისწრაფებას - მიაღწიოს ერთმნიშვნელოვანებას ყველაფერში, რამეთუ აცნობიერებს, რომ რეალობა მეტისმეტად რთულია იმისთვის, რომ იგი რაიმე მარტივ ფორმულამდე დავიყვანოთ. თუკი გზას ერთნიშნა ნომრიან კარტებზე გავლით პირველყოფილი ერთიანობიდან მრავალფეროვნებისკენ მივყავდით, რომელშიც გამოღვიძებული და განვითარებადი, ერთმნიშვნელოვანებისკენ მიმართული ეგო საბოლოო ჯამში თავად ხდებოდა უფრო და უფრო ერთფეროვანი, ორნიშნა ნომრიანი კარტების გზას, ანუ იმ გზას, რომელსაც ზიზღით უარჰვყოფდით დასაწყისში, როგორც მეტისმეტად არაერთმნიშვნელოვანს, პარადოქსულ ცნობიერებამდე, მისი მეშვეობით კი - სრულ ყველაფრის ერთიანობამდე მივყავართ. რამეთუ, როგორც კ.გ. იუნგი წერს, „პარადოქსი, როგორც არ უნდა უცნაური იყოს, უმაღლეს სულიერ ღირებულებებს ეკუთვნის; ერთმნიშვნელოვნება კი - სისუსტის ნიშანია“. და შემდეგ განაგრძობს: „მხოლოდ პარადოქსს შეუძლია ნაწილობრივ მაინც გადმოსცეს სიცოცხლის სიმრთელე, ერთმნიშვნელოვნება და არაწინააღმდეგობრიობა კი - ცალმხრივნი არიან, ამიტომ ვერ გამოგვადგებიან გამოუთქმელის გამოსათქმელად“.

ემორჩილება რა უმაღლეს კანონს, გზა მოსახვევს აკეთებს, და ეს როგორც წესი ძალიან არ მოსწონს ჩვენს ეგოს. მას სრულებით არ სურს, რომ უარი თქვას თავის ჩვევაზე - უპოვოს ყველაფერს ერთმნიშვნელოვანი ახსნა. შესაძლოა, ამით აიხსნება ორაკულის წინასწარმეტყველებების ზედმეტად ნაჩქარევი და შესაბამისად ცრუ ახსნების მრავალი მაგალითი. ამ კარტის წაკითხვაც ორნაირად შეიძლება, მამაკაცურ ან ქალურ ყაიდაზე; შესაბამისი იქნება რეაქციაც. თუმცაღა კანონის მიყოლაზე უარის თქმას უცილობლად მივყავართ უკან, დაკიდული კაცის გამოუვალ მდგომარეობამდე.

მაღალი არკანების ორნიშნა კარტების რიგს ყოველთვის აქვს არსობრივი კავშირი ერთნიშნა კარტების რიგთან, რომელთა ნომრებიც მათ ნუმეროლოგიურ ჯამს ქმნიან. მე-10 კარტი (ბედის ბორბალი) დაკავშირებულია 1-თან (მაგი): 1+0=1. თუ ბედის ბორბალი ადამიანის ცხოვრებისეულ ამოცანას განასახიერებს, მაგი მის ძალას და დასახული ამოცანების შესრულების უნარს აღნიშნავს. ამიტომ ცხოვრებისეული ამოცანა ყოველ ადამიანს ისე ენიშნება, რომ მისი აღსრულება შეეძლოს.

საკვანძო სიტყვები ბედის ბორბალის არკანისთვის:

არქეტიპი — მოწოდება, ორაკულის წინასწარმეტყველება;
ამოცანა — უმაღლესი კანონის გაცნობიერება, დასახული ამოცანის მიღება;
მიზანი - დაბალის მაღლად ტრანსფორმაცია, ცხოვრებისეული ამოცანის შესრულება, მთლიანობის მიღწევა;
რისკი — ფანატიზმი, საკუთარი ამოცანის არასწორი გაგება;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — გაკვეთილები და გამოცდილება, რომელიც მთლიანობის მოპოვებაში გვეხმარება, თუმცა პირველ ჯერზე ისინი ძალიან არ მოგვწონს.

 


 

11

ჰიბრიდი, ანუ დამხმარე მხეცი

ძალა - ერთ-ერთია იმ ორი კარტიდან, რომლებსაც არტურ ედვარდ უეიტმა ადგილები შეუცვალა და ამით ძველი ტრადიცია დაარღვია. თავის პირვანდელ - მეთერთმეტე ადგილზე იგი ხსნის მაღალი არკანების მეორე დეკადას და წარმოადგენს ქალურ დამატებას მაგის არკანისთვის, რომელიც თავის მხრივ პირველ დეკადას ხსნის. ორივე კარტის მსგავსება აშკარაა, უეიტის დასტაში კი ეს ხაზგასმულია ასევე მსგავსი ფერების შერჩევითაც. ორივე კარტი ძალას განასახიერებს. მაგი - ხასიათის ძალას, შემოქმედებით პოტენციალს და ოსტატობას, ხოლო თავად ძალა - სასიცოცხლო ძალას, ვნებისა და ყოფიერების სიხარულის ძალას. ორივე ფიგურის თავზე გამოსახულია უსასრულობის სიმბოლო (მარსელის ტაროზე შლიაპის სახით). ეს „დაწვენილი რვიანი“ სიმბოლიზებას აკეთებს მჭიდრო კავშირს და ურთიერთშეღწევადობას ორ დონეს ან სამყაროს შორის. მაგთან იგი აღნიშნავს ურთიერთკავშირს ზემოთასა და ქვემოთას, მაკროკოსმოსსა და მიკროკოსმოსს შორის, ხოლო ძალის არკანთან - ჰარმონიულ კავშირს ცივილიზებულ პიროვნებასა (ქალის სახით) და მის ცხოველურ საწყისს (ლომი) შორის. ეს მიზეზები სრულიად საკმარისია იმისთვის, რომ მოვათავსოთ ქალური ძალის ხატ-სახე გზის ქალისავე მონაკვეთის დასაწყისში, რომელსაც მივყავართ ორნიშნიან ნომრებიან კარტებზე გავლით საიდუმლოს ყველაზე დიდ სიღრმეებში. მე-11 ადგილზე ეს კარტი გაცილებით უფრო დამაჯერებლად გამოიყურება, ვიდრე მე-8-ზე. რა მნიშვნელობა ექნება ამ კარტს გმირის მოგზაურობაში, დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ წავიკითხავთ მას - ქალურ ყაიდაზე თუ მამაკაცურ ყაიდაზე.

ლომი - ესაა ჩვენი ინსტინქტებისა და ლტოლვების, ჩვენი ვნებებისა და ველური, აგრესიული იმპულსების, ასევე თვითშენარჩუნების ინსტინქტის სიმბოლო. პატრიარქალური (მამაკაცური, იანური) მითები მოგვითხრობენ გმირებზე, რომლებიც ლომკს კლავენ, ამასთან საინტერესოა, რომ ასეთი ცნობილი ზღაპრების უმეტესობას ცუდი დასასრული აქვს. სამსონი სხვისი ცბიერების მსხვერპლი გახდა და მთელი თავისი ძალა დაკარგა, და დიად ჰერკულესსაც კი დიდი პრობლემები ჰქონდა, განსაკუთრებით თავისი პიროვნების ქალურ მხარესთან. სიგიჟის პირველი შეტევისას მან თავისი ცოლი და შვილები მოკლა, მეორეს დროს კი იძულებული იყო ქალის როლი ეთამაშა, რათა თავისი ცოდვები გამოესყიდა. სამი წელი დადიოდა ქალის კაბით, ძაფს ართავდა და სხვა ქალურ საქმეებს აკეთებდა დედოფალ ომფალას კარზე, რომელიც ამ დროს მის ლომის ტყავსა და ხელ-კეტს ატარებდა. ასეტი „თერაპია“ დაეხმარა მას, რომ როგორც მინიმუმ თავისი განდევნილი ქალური მხარე მიეღო, და ასე განთავისუფლდა სიგიჟისგან, მაგრამ თავისი ინური მხარის აღდგენა მთლიანად მაინც ვერ მოახერხა. ბოლოს მაინც შეუხორცებელი ჭრილობისგან მოკვდა.

მითის პატრიარქალურ ვარიანტში, სადაც ლომს უცილობლად კლავენ, ეს კარტი შეესაბამება ჰიბრიდს, ადამიანური ქედმაღლობისა და ღვთაებრივი კანონისადმი დაუმორჩილებლობის (დაკისრებულ მოვალეობაზე უარის თქმის) სიმბოლოს. მაგრამ არის მხეცის დამარცხების მეორე - ქალური შესაძლებლობაც, სახელდობრ - მისი მიღება, მასთან დამეგობრება. კარგია, რომ ტარომ შემოინახა ჩვენთვისს მითის ამ ვარიანტის ხატ-სახე: კარტზე გამოსახულია ქალი, რომელიც ლომს სიყვარულით იმორჩილებს. ლიტერატურაში ეს სიუჟეტი მხოლოდ მონაკვეთებში შემორჩა, თუმცაღა მატრიარქატის დროს, როგორც ჩანს, ძალიან პოპულარული იყო. ცნობილი შუმერული ქალ-ღმერთი ინანა, რომელიც ვენერას შეესაბამება, ასევე გამოისახებოდა მის მიერ მოთვინიერებული ლომის თავზე მდგომად, ხოლო მის ბაბილონელ „მემკვიდრეს“ - იშტარს - ხშირად ლომად მოიხსენიებდნენ. „ლომად ქალებს შორის“ ითვლებოდა ბერძნული ქალ-ღმერთი არტემიდაც. მხოლოდ ქრისტიანობის შემოსვლის შემდეგ, რომელიც მთელი ძალით ცდილობდა ესწავლებინა ჩვენთვის ჩვენი „დემონური“ ინსტიქტებისა და ლტოლვების დათრგუნვა, ლომის ხატ-სახე თანდათანობით ანტიქრისტეს სიმბოლოდ იქცა, რომლის ბედიც - წმინდა ქალწულის მიერ გათელვაა. სინამდვილეში კი ეს - სხვა არაფერია, თუ არა განუვითარებელი ცნობიერების მცდელობა - მოათვინიეროს თავისი ცოტა ხნის წინ, მაგრამ მიუხედავად ამისა მაინც „სამუდამოდ“ დაწყევლილი ქვეცნობიერი მხეცი, აიძულოს მას დამორჩილება ან მოკლას. თუმცაღა როგორც იუნგი ირონიით აღნიშნავს, «საკუთარი ჩრდილის უბრალოდ დათრგუნვა იმაზე მეტად არ გვიცავს ცოდვებისგან, ვიდრე გილიოტინა - თავის ტკივილისგან».

მოკლედ, საკუთარი ბნელი მხარეებისადმი, ველური სწრაფვებისადმი, შინაგანი მხეცისადმი, როგორც უმანკო წვრილმანებისადმი დამოკიდებულება, მათთვის გვერდის ავლა და განდევნა ისევე უაზრობაა, როგორც მათთან ბრძოლა თვითგვემით ან ძალადობით. ტყუილად არაა, რომ მათთან შეხვედრა მხოლოდ ახლა, გზის შუა ნაწილში ხდება. მანამდე ჩვენი „მე“ უნდა მომწიფებულიყო და ძალები უნდა დაეგროვებინა, რაღა ამ შერკინებისთვის გაეძლო, რადგანაც სუსტი თვითცნობიერება ადვილად შეიძლება იქნეს ჩაყლაპული არაცნობიერი საწყისის მიერ. კ.გ. იუნგი არაერთხელ აღნიშნავდა, რომ აქ საუბარი არ უნდა ეხებოდეს ქვეცნობიერს, რადგანაც აქედან გამომდინარეობს მცდარი დასკვნა რაღაც ძლევამოსილი ზე-ცნობიერის არსებობის შესახებ, რომლისთვისაც სირთულეს არ წარმოადგენს მთელი ქვეცნობიერის კონტროლის ქვეშ ყოლა. ნაცვლად ამისა იუნგი ამჯობინებდა ესაუბრა არაცნობიერზე, რომელიც ცნობიერთან მიმართებაში წარმოადგენდა წერტილს წრის შიგნით - მის გარშემო არსებულ წრესთან ერთად.

ცნობიერება, რომელიც ადამიანს, როგორც სახეობას რამდენიმე ათასწლეულის განმავლობაში გამოუმუშავდა და რომელიც ყოველმა ინდივიდმა, მიუხედავად ამისა, დამოუკიდებლად უნდა განავითაროს მთელი ცხოვრების განმავლობაში, ყველა მხრიდან შემოსაზღვრულია არაცნობიერით. თუ ცნობიერება იმდენად განუვითარებელია, რომ საზღვარი მეტისმეტად გამჭვირვალე ხდება, მაშინ არაცნობიერს შეუძლია ადვილად გადათელოს ცნობიერება. არქაულ კულტურებში ამას „სულის დაკარგვას“ ეძახიან. ჩვენ ამას „ცნობიერების დაჩრდილვას“ ვუწოდებთ, რაც უფრო ზუსტ ხატ-სახეს იძლევა. იმისთვის, რომ თავი აარიდოს ამ საფრთხეს, თავისი გზის პირველ ეტაპზე ეგო უნდა მომწიფდეს და გამაგრდეს. მან მყარად უნდა გაიდგას ფესვები რეალურ სინამდვილეში, რათა შეძლოს ტოლფასად შევიდეს დიალოგში თავის არაცნობიერ საწყისთან და ღირსებით გაუძლოს იმ შერკინებას, რომელიც წინ უდევს. წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ჩაძირავენ არაცნობიერის მიერ წარმოშობილი გრძნობები, ფანტაზიები და სურვილები, და იგი გაიდღაბნება ან საერთოდ წაიშლება მის მიერ. ამიტომ მითები და ზღაპრები ნამდვილ გმირებად იმას თვლიან, ვინც ცნობიერად ხვდება მის წინ მდგარ საფრთხეს და საშუალებას არ აძლევს ღამეს და ურჩხულებს, რომ თავი ჩააყლაპინოს.

ერთ-ერთმა ძალზე ცნობილმა მითიურმა პიროვნებამ შეძლო, რომ არა მხოლოდ დაემარცხებინა თავისი ველური ინსტინქტები, არამედ მათი ტრანსფორმაციაც მოეხდინა ღვთაებრივ ძალად: ეს დიონისეა. მას ველურ ცხოველებზე მოგზაურობაც კი შეეძლო.

დიონისე ბახუსის, ღვინის და ორგიული ზეიმების ღმერთი იყო. მითები გვიყვებიან, რომ იგი ბერძნულ ქალაქში დაიბადა, სახელად შვიდჭიშკრიანი თებე ბეოთიაში, დიდხანს მოგზაურობდა, შემდეგ კი დაბრუნდა, როგორც მომღერალი, მთელს აზიაში შეგროვებული მუსიკოსების და ვაკხების მთელი ორდას თანხლებით, რათა მშობლიურ თებეში თავისი კულტი შეექმნა. მაგრამ თებელებს არ გახარებიათ ახალი მუსიკალური ვარსკვლავის გამოჩენა, ამიტომ დიონისე და მთელი მისი დასი მთელი თავისი დაფ-დაფებით, ფლეიტებით და სიმღერებით ქალაქის უკან, კითარიონის გორის ფერდობზე განთავსდნენ. იქ კი მომღერლის ღვთაებრივობით გატაცებული თებელი ქალები ყოველ ღამით იპარებოდნენ კითარიონზე, რათა დიონისეს ზეიმებში მიეღოთ მონაწილეობა.

პენთევსმა, ქალაქ თებეს ძალიან წესიერმა და კეთილგონიერმა მეფემ, ეს ყველაფერი ძალიან უსახურ ქცევად ჩათვალა, და როდესაც ერთხელ დიონისე მასთან მივიდა ახალგაზრდა სახელგანთქმული მომღერლის სახით, მაშინვე ბრძანა, რომ საპყრობილეში ჩაეგდოთ, საიდანაც მან, რაღაც საოცარი სახით შეძლო, რომ გამქრალიყო.ამის შემდეგ დიონისე კიდევ ერთხელ მივიდა მეფესთან და მოახერხა, ისე გაერთო თავისი თავშეუკავებელი ორგიების შესახებ ამბებით, აღწერდა რა ყველანაირი ტაბუს დარღვევას ყველა დეტალში, რომ მეფემ გაანთავისუფლა თავისი ავხორცული წარმოსახვა და დათანხმდა, რომ მასთან გორაზე წასულიყო, თან ქალის კაბაში გამოეწყო, რომ გზაზე არავის ეცნო. როდესაც იქ მივიდა, მეფე ხის ფუღუროში დაიმალა, რომ შეუმჩნევლად ეთვალთვალა მთელი ამ მადისამღძვრელი ორგიებისთვის. დანახულმა იმდენად შეძრა, რომ თავი ვეღარ შეიკავა და მისი აგზნება მოცეკვავე ქალებმა შეამჩნიეს.

ქალებმა კაციჭამია ლომად ჩათვალეს იგი, ამიტომ ხიდან გამოათრიეს და ნაკუწებად დაგლიჯეს, თავი კი სარზე წამოაგეს და ამ ალაფით ხელში ცეკვა-ცეკვით დაბრუნდნენ ქალაქში. მხოლოდ იქ მიატოვა ისინი სიგიჟემ. ქალი, რომელიც სარზე წამოცმულ მეფის თავს ატარებდა, აგავა იყო, მეფის დედა, რომელმაც მხოლოდ მაშინ გაიაზრა, რომ თავისი შვილის გაგლეეჯის უფლება მისცა.

ასეთი ისტორიები თვალსაჩინოდ გვიჩვენებენ, რომ ჯობია არც კი ვეცადოთ ჩვენი შინაგანი მხეცის (ჩვენი ველური ინსტინქტების) იძულებით დამორჩილებას ან მოკვლას. სინამდვილეში, ჩვენ ზუსტად იგივე დონეზე, რა დონეზეც გვეჩვენება, რომ დავძლიეთ ჩვენი მხეცი, ვართ საფრთხის ქვეშ, რომ მოულოდნელად მისი მსხვერპლი გავხდებით. პანთევსს რომ ერთხელ გამოეშვა თავისი შინაგანი მხეცი თავისუფლებაზე, მოლაპარაკებოდა მას და მიეცა გარკვეულ საზღვრებში ცხოვრების უფლება, იგი შეძლებდა, რომ შერიგებოდა მას და ესწავლა მისი მართვა. ასე კი საკუთარი ავხორცობის მსხვერპლი გახდა, რომელზეც ფიქრობდა, რომ დათრგუნა, მაგრამ ერთ მშვენიერ დღეს მან მთიანად და ბოლომდე დაამარცხა იგი.

თუკი, პირიქით, კეთილად და ალერსით მოვეპყრობით ჩვენს შინაგან მხეცს, იგი შესაძლოა ჩვენი მოკავშირე და დამხმარე გახდეს. ბევრ ზღაპარში მხეცი, რომელიც გმირს ხვდება, თავიდან ველური და სახიფათოა, და მისი მოთვინიერებაა საჭირო. გმირი ახერხებს ამას, და შემდეგ მხეცი ეხმარება, რომ აპოვნინოს ან სხვა რამე გააკეთებინოს. მარია ლუიზა ფონ ფრანცი ზღაპრების უზარმაზარ რაოდენობას იკვლევდა, რათა დაედგინა, სახელდობრ რაში მდგომარეობდა გმირის ამოცანა მსგავს შემთხვევებში, ანუ, ასე ვთქვათ, ეპოვნა ერთგვარი საერთო რეცეპტი. მან ეს ვერ მოახერხა. ასეთი აბსოლუტური ჭეშმარიტება კოლექტიური არაცნობიერისთვის (ანუ იმ გარემოსთვის, რომელშიც და რომლისთვისაც ზღაპრები იქმნება) როგორც ჩანს არ არსებობს. ზღაპრის მინიშნებები ბოლომდეა დამოკიდებული სიტუაციებზე, და მსგავს სიტუაციებშიც კი ისინი განსხვავდებიან. საერთო მხოლოდ ერთი აქვთ: ის, ვინც დამხმარე მხეცს აწყენინებს, შემდეგ ყოველთვის ცუდი რამ ემართება!

იმისთვის, რომ თავისი გზა განაგრძოს, ცნობიერებამ საერთო ენა უნდა გამონახოს თავის არაცნობიერთან. იგი უნდა მიენდოს უზენაეს წინამძღოლობას და ყოველ შემთხვევაში თავისი „მე“-ს პატივმოყვარე და ხარბ სურვილებზე მაინც უნდა თქვას უარი. თუკი „მე“ უარს ამბობს „მორჩილების“ ამ გაკვეთილზე და ამის ნაცვლად ცდილობს, რომ სხვადასხვა ეშმაკობებით არაცნობიერს მისი ჯადოსნური ძალა გამოგლიჯოს, რათა ძალაუფლება მოიპოვოს მასზე, მაშინ ის ყველაზე მთავარს კარგავს, ყოვლისშემძლეობის ილუზიაში ვარდება, წარუმატებლობას განიცდის თავის მიწისქვეშეთში მოგზაურობაში - და თავად ხდება მხეცი. გავრცელებულ სიუჟეტში სამი ძმის ან სამი დის შესახებ სწორედ ამიტომ მარცხდებიან უფროსები, უმცროსი კი „სუფთა სულს“ ინარჩუნებს, რის მეშვეობითაც გმირობას სჩადის.

ანალოგიური ისტორიაა მიძღვნილი ბაბილონელი მეფის - ნაბუქოდონოსორისადმი, რომელიც მიუხედავად სიზმარში მიღებული გაფრთხილებისა, თავისი სასახლის სახურავზე მდგარი ადიდებდა საკუთარ თავს: „ეს ის დიდებული ბაბილონი არ არის, რომელიც მეფის სადიდებლად ავაშენე ჩემი ხელმწიფების ძალით ჩემი სიდიადის საქებრად?“ (დან. 4:27). ვერც კი მოასწრო ამ სიტყვების თქმა, მაშინვე მხეცად იქცა - „და ცხოვრობდა იგი ველურ ვირებთან. ბალახს აჭმევდნენ, როგორც ხარს“ (დან. 5:21).

რა საფრთხეები ელოდება ადამიანს სიღრმისკენ მიმავალ გზაზე? რატომ ეშინია წყვდიადის სამეფოში ჩაშვების? ჩვენს ცნობიერებას მიმზიდველად ეჩვენება ყველაფერი, რაც ცოტათი მაინც ჰგავს წესრიგს, რადგან ეჩვენება, რომ ამაში მაინც შეძლებს გარკვევას, ყველაფრის წინასწარ განსაზღვრას, და შესაბამისად კონტროლირებას. ამიტომაც გვიყვარს „ღვთაებრივ წესრიგზე“ საუბარი, ხოლო შემთხვევითობას და ქაოსს ეშმაკს ვაკუთვნებთ წილად. სწორედ ამ „დემონურ“, ანუ წინასწარ განუსაზღვრელ მხარეებს ვხვდებით ორნიშნიანი კარტების რიგში. ეს გზა ქურუმი ქალის ნიშნის ქვეშაა, რომელიც განასახიერებს არა მხოლოდ არკეთების ხელოვნებას, არამედ მოლოდინსა და მზადყოფნასაც.

ძალა - პირველი კარტია ამ ქალურ გზაზე. მისი ტრადიციული ნომერი, 11, ნუმეროლოგიური შეკრებით (1+1) ორიანს გვაძლევს, ანუ ქურუმი ქალის არკანის ნომერს. ამ ორი კარტის ურთიერთკავშირი კვლავაც გვახსენებს, რომ გზის მომდევნო მონაკვეთზე არაფრის „კეთება“ აღარაა საჭირო. აქტიური მონაკვეთი - მაგის გზა - უკვე განვლილია. მან დედის წიაღიდან გარემომცველ სამყაროში გამოგვიყვანა. მაშინ ჩვენგან მოქმედება და უნარები მოითხოვებოდა, რათა შეგვძლებოდა ჩვენს წინ მდგარი ამოცანების გადაჭრა. ახლა კი, მოგზაურობის შუა ნაწილში, ჩვენი მიზანი შეიცვალა. ახლა ჩვენ გვხელმძღვანელობს ქურუმი ქალი, ის კი მოითხოვს, რომ თანდათანობით უარი ვთქვათ ძალაუფლების ყველა იმ მამაკაცურ ატრიბუტზე, რომლებსაც ასეთი შრომით მოვიპოვებდით პირველ ეტაპზე. ახლა ჩვენმა მძლავრმა, მომწიფებულმა, მაგრამ ჯერ მაინც ძალაუფლებას მოწყურებულმა ეგომ უნდა გააცნობიეროს თავისი საზღვრები, კვლავ მორჩილი და მოკრძალებული უნდა გახდეს. აქამდე გმირს შეეძლო და უნდა დაეგროვებინა გამოცდილება, ახლა კი მისგან მოითხოვება, რომ მთელი სამშვინველით გაეხსნას შესახვედრად გამოცდილებას. ამის შემდეგ ის და მაშინ კი არ დაგვემართება, რასაც ჩვენი „მე“ მოინდომებს, არამედ ის, და მაშინ, რასაც ჩვენი თვითობა მოითხოვს. თვითნებურობით უკვე ვეღარაფერს მივაღწევთ. ვეღარაფერს ვეღარ დავგეგმავთ. გამოცდილება საჭირო დროს და საჭირო ადგილას მოვა, და არა ამისთვის სპეციალურად დაგეგმილ გაკვეთილებზე ან სემინარებზე. ყველაზე მთავარი სრული ამ სისტყვის მნიშვნელობით უნებურად დაგვემართება, ხოლო თუ ამის დრო არ მოსულა, ეს არ მოხდება, რამდენ ხანსაც არ უნდა ვიდგეთ თავზე, რამდენი ლოცვაც არ უნდა აღვავლინოთ და რამდენიც არ უნდა ვიმედიტიროთ კეთილსურნელოვანი ჩხირების სუნის ან რაიმე New-age-ური მუსიკის თანხლებით. გზის მეორე ნახევარს, რომელიც აქ იწყება, შეუძლია გმირი უმაღლესის ხედვამდე მიიყვანოს, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მან ამ დროისთვის მისი პირველი ნახევრის მოთხოვნების შესრულება მოასწრო.

ამ მომენტიდან ჩვენ ვერაფერს ვერ ვისწავლით ყველაზე ჭკვიანური წიგნებიდანაც კი: ჩვენი მასწავლებელი მხოლოდ „ცოცხალი“ გამოცდილება გახდება, რომლამდეც მიგვიყვანენ, რათა იგი სხეულითა და სულით მივიღოთ. ამ ყველაფერს ძალიან შეესაბამება ალქიმიკოსების ფორმულა, რომელსაც კ.გ. იუნგი ყველაზე მთავარ ფორმულად თვლიდა: «დაგლიჯეთ თქვენი წიგნები, რათა თქვენი გულები არ დაიგლიჯოს, და რათა აზრებმა არ დააბრკოლონ გრძნობები, სხვა შემთხვევაში სამშვინველი (душа) მიგატოვებთ და აღარ დაბრუნდება».

ყველაზე გვიანი, რაც ჩვენმა გონებამ უნდა გააკეთოს, ესაა თავისი ფუნქციის, როგორც «Head-Office»-ს გაცნობიერება ამ სიტყვის დადებითი მნიშვნელობით. ანუ როგორც ცენტრალური სადისპეჩერო პუნქტის, რომელიც კი არ „მართავს“, არამედ მიმართავს და კოორდინირებას უკეთებს ჩვენი პიროვნების სხვადასხვა ასპექტთა გამოვლინებებს, ისე რომ არ გასცეს ბრძანებები და არ დათრგუნოს მისთვის არასასიამოვნო მხარეები. ამ სადისპეჩერო პუნქტის უმნიშვნელოვანესი ამოცანა მდგომარეობს იმაში, რომ გააცნობიეროს მიმდინარე მოვლენები და, რაც უფრო მნიშვნელოვანია, გააცნობიეროს ის, რომ საკუთარ თავს ვერ გაექცევი. აი, რატომ გვეჩვენება ეს გზა ასე არასაიმედოდ და არაკომფორტულად. ამ ადგილას ისეთივე თავდაუჯერებლობით ვჩერდებით, როგორც ცხოვრების დასაწყისში ვდგამდით პირველ ნაბიჯებს. ჩვენ კვლავ წინ გვიდევს გზა ამოუცნობისკენ. და არა მხოლოდ ეს. მრავალი რამ იქიდან, რაც უნდა გავიგოთ ამ გზაზე ჩვენი თავის სიღრმისკენ, ამოაყირავებს ჩვენს წარმოდგენებს ბევრ რამეზე, რაც მანამდე თავისთავადი და უეჭველი ანდა, დააგვაბნევს და შეგვაშინებს. კ.გ. იუნგი ბავშვის შიშს დიდების უზარმაზარი სამყაროს წინაშე ადარებს იმ შიშს, რომელსაც ჩვენ განვიცდით, როცა საკუთარ თავში ჩვენს „შინაგან ბავშვს“, ჩვენს ჩრდილოვან მხარეს აღმოვაჩენთ, რომელიც არსობრივად ასევე წარმოადგენს უზარმაზარ და ჩვენთვის უცნობ სამყაროს. და ეს შიში, იუნგის სიტყვებით, სრულიად გამართლებულია, რადგანაც „ჩვენი რაციონალური მსოფლმხედველობა მისი მხურვალედ პატივცემული (სწორედ იმიტომ რომ საეჭვოა) მეცნიერული და მორალური პოსტულატებით შერყეულ იქნება მეორე მხარის მონაცემებით“.

ბერძნები თავის მიწისქვეშა სამყაროს აჩრდლთა სამეფოს უწოდებენ. სწორედ იქ მივყავართ ჩვენს მოგზაურობას. სწორედ იუნგმა შემოიტანა ფსიქოლოგიაში „ჩრდილის“ ცნება, აღნიშნა რა მისით ჩვენი გამოუყენებელი და უმეტესწილად არც თუ საყვარელი შესაძლებლობების მთელი კომპლექსი. ჩრდილში იმყოფება ყველაფერი, რაც, როგორც გვეჩვენეება, თავად არ გაგვაჩნია, მაგრამ უცნაურია, რომ ყოველთვის ვამჩნევთ სხვებში. როცა უეცრად ავღშფოთდებით ხოლმე, ან ჯიუტად ვთვლით, რომ ჩვენი არ ესმით, როცა ვიღაც „უსამართლოდ“ გვადანაშაულებს, როცა კრიტიკაზე ცუდად დაფარული გაღიზიანებით ვრეაგირებთ, შეგვიძლია დარწმუნებულნი ვიყოთ, რომ ჩვენი „ჩრდილის“ ნაწილს შევხვდით. რამეთუ ეს რომ ასე არ ყოფილიყო, მაშინ არც კრიტიკა და არც საყვედურები მტკივნეულად არ შეგვეხებოდა და მშვიდად და თავდაჯერებულად ჩავთვლიდით მათ გაუგებრობად. მაგრამ როგორც კი შეეხებიან ჩვენს ჩრდილს, იმ მხარეს, რომელიც არ გვიყვარს, ეგო მაშინვე განგაშის ზარებს რეკავს. იგი განრისხებული უარყოფს ყველა ბრალდებას თავისი მისამართით, რადგანაც საყვედურს მართლა შეეძლო შეხებოდა იმ ყველაფერს, რაც იმდენად ღრმადაა დაფარული ცნობიერების ჩრდილში, რომ ეგო სინამდვილეში არც კი ეჭვობდა მათ არსებობაზე. თავად ფაქტი იმის აღქმისა, რომ რაღაც არ გვახასიათებს, არ ამტკიცებს, რომ ჩვენ ეს არ გვაქვს, არამედ მხოლოდ იმას ამტკიცებს, რომ ჩვენ მასზე არაფერი ვიცით. ამიტომ ჩვენი აღშფოთების ზომაა შეიძლება საკმაოდ საინტერესო ინდიკატორად იქცეს იმისა, თუ რამდენად მიუთითებს საყვედური ან დადანაშაულება ამ ჩრდილოვან მხარეებზე. რამდენადაც ჩრდილი შეიცავს ყველაფერს, რაც პრინციპში შეგვიძლია, მაგრამ არ ვაკეთებთ ამას მორალური ან ინდივიდუალური მოსაზრებებიდან გამომდინარე, იგი მთლიანად მოიცავს ჩვენს „შინაგან ადამიანს“, ყველა მისი შესაძლებლობით. ამიტომ ჩრდილის სფერო არაა შეზღუდული მხოლოდ „აკრძალული“ საგნებით. უფრო მეტად იგი მოიცავს იმ შესაძლებლობებს, რომლებსაც დადებითად ვთვლით და ვისურვებდით გამოგვეყენებინა. მაგრამ იმდენად არ გვჯერა წარმატების, რომ ჩვენი „მე“ უარჰყოფს მათ არსებობას. ისინი მეტისმეტად ფართოებად, მეტისმეტად თამამებად, მეტისმეტად უჩვეულოებად გვეჩვენებიან, და შედეგად ვასკვნით, რომ ეს „ჩვენ არ გვეხება“. მათ შეგვიძლია ვუწოდოთ ჩრდილის ნათელი მხარე.

რა თქმა უნდა, ჩრდილთან შესახვედრად აუცილებელია სიმამაცე და ძალა, რადგანაც ჩვენს წინ ჩვენი პიროვნების მძლავრი და სრულიად უცნობი მხარე იხსნება. ამაში მდგომარეობს ზრდის პროცესის ძირითადი ნაწილი, რადგან ამით შეგვიძლია რაღაც ძალზე მნიშვნელოვანი გავიგოთ საკუთარი თავის შესახებ. თუმცაღა ყოველ ეგოს შეუძლია უჩვეულოდ მოხერხებულად წარმოადგინოს საკუთარი თავი ყველაზე სასიკეთო მხრიდან და ვერ შეამჩნიოს საკუთარ თავში ვერანაირი პრობლემა, ყოველ შემთხვევაში რეფერენტული ჯგუფის სხვა წევრებთან შედარებით. საინტერესოა დაკვირვება იმაზე, თუ როგორ იოლად ახერხებენ ამას ყველაზე დიდი ნაძირალები და ჩამოყალიბებული დამნაშავეებიც კი. საქმე ეხება ნარკოტიკების უსინდისო გამყიდველს, ცივსისხლიან ტირანს თუ სასტიკ ჯალათს, - მათი ეგოც ძალიან ადვილად დახატავს კრისტალური პიროვნების სახეს, რომლის ყველა ცოდვაშიც დამნაშავენი სხვა ადამიანები, მაღალი ძალები ან გამოუვალი ვითარებები არიან.

მანამ, სანამ ადამიანი მხოლოდ ასეთ პორტრეტზე ზრუნავს და არც კი სურს თვითკრიტიკა, იგი მხოლოდ თავისი ეგოს გულუბრყვილო მისწრაფებებს მიჰყვება. თუმცაღა მთლიანობის მოპოვებას მხოლოდ მაშინ შეძლებს, როცა საკუთარ თავში ჩრდილის არსებობას აღიარებს და მიიღებს მას. ეს შედარებით ადვილად გამოსდით მათ, ვისაც გიგანტური მასშტაბების ჩრდილი აქვთ. რადგანაც ეგო ამაყობს კიდეც იმით, რომ აღიარებს თავის ყველაზე შეუხედავ მხარეებს, რომლებმაც საშალება მისცეს, რომ ომის გამჩაღებელი, გენოციდის ხელშემწყობი ან სისხლიანი დიქტატორი ყოფილიყო. მითუმეტეს, რომ ისტორიის მომავალ წიგნებში მათ უფრო მეტი ადგილი დაეთმობათ, ვიდრე კეთილ და პატიოსან ადამიანებს.

გაცილებით უფრო რთულად მაშინ ხდება ჩრდილთან ინტეგრაცია, როცა გვიწევს, რომ საკუთარ თავს იმ მცირე ცოდვებში და წვრილმან საზიზღრობებში გამოვუტყდეთ, რომლებისაც ძალიან გვრცხვენია და იმედი გვაქვს, რომ მათ შესახებ ვერასოდეს ვერავინ გაიგებს. აღიარო, რომ მეზობელი კი არა, თავად შენ ხარ ლაჩარი, ჩვეულებრივი ქურდი, გაქნილი მატყუარა, წვრილმანი ნაძირალა, უსინდისო ინტრიგანი ან უბრალოდ საცოდავი, ყველანაირი წყენის მომთმენი მატლი; რომ შენ თავად გჭამს სიხარბე, შური და ყველა სხვა სისუსტეები, რომლებსაც ასე იოლად ვნახულობთ სხვებში, რათა შემდეგ განვიკითხოთ ამის გამო, რომ შენ ისეთი სუფთა, პატიოსანი და კარგი სულაც არ ხარ, როგორადაც საკუთარ თავს თვლი - ეს ყოველთვის ძალიან ძალიან რთულია. მაგრამ ჩრდილის გარეშე სახეს ვერ დაინახავ. „ცოცხალ ადამიანს სჭირდება ჩრდილი, მოცულობითად რომ გამოიყურებოდეს, - წერს იუნგი. - ჩრდილის გარეშე იგი ბრტყელ ფანტომად ან მეტ-ნაკლებად აღზრდილ ბავშვად რჩება“. სხვა ადგილას იგი ხაზს უსვამს, რომ ყველაზე ნაკლებად იდეალურად შეიძლება ჩავთვალოთ ის მდგომარეობა, როცა „ადამიანები გამუდმებით ინფანტილურებად რჩებიან, საკუთარი თავის მიმართ ბრმებად რჩებიან და ყველა არასასურველ პროექციას მეზობელს მიაწერენ“.

თუმცაღა არაცნობიერი ჩრდილოვანი სფეროს დამუშავების ცენტრალურ მომენტს წარმოადგენს შეხვედრა საკუთარ შინაგან ორსქესიანობასთან. როგორც კ.გ. იუნგმა აჩვენა, მამაკაცის არაცნობიერი საწყისი ქალურად იქცევა (იგი მას anima-ს უწოდებდა), ხოლო ქალის არაცნობიერი მხარე - მამაკაცურად (იუნგის მიხედვით animus-ი). ამ არაცნობიერი ურთიერთწინააღმდეგობის გაცნობიერება, მისი გაგება და მიღება - საკუთარი თავის შიგნით მოგზაურობის უმნიშვნელოვანესი ნაწილია. სანამ ამ ურთიერთ-წინააღმდეგობრივი საწყისის აღმოჩენა „გარე სამყაროში“, საწინააღმდეგო სქესის ადამიანებში ხდება, ჩვენ იგი მოგვწონს. მაგრამ როგორც კი საქმე მიდის მის საკუთარ თავში აღიარებაზე, დგება კრიზისი.

მამაკაცი, რომელიც პირველად შეეჩეხა თავის ქალურ მხარეს, რომლის შესახებაც მანამდე არც კი ეჭვობდა, თავიდან მას მხოლოდ სისუსტედ, ზედმეტ სირბილედ, მშიშრობად და უძლურებად აღიქვამს, - და, „ბუნებრივია“, გადაწყვეტს ხოლმე, რომ სიმტკიცე შეინარჩუნოს. ამ მომენტში ჯერ კიდევ ვერ ხვდება, რომ მისი შინაგანი ქალი აღნიშნავს არა მხოლოდ სისუსტეს, არამედ რაღაც გაცილებით მეტს, რომ სწორედ ანიმას შეუძლია მიიყვანოს იგი უმაღლესის ჭვრეტამდე. რაც უფრო სუსტი აღმოჩნდება მისი ეგო, მით უფრო მეტად შეეშინდება წარუმატებლობის ამ გზაზე და მით უფრო მოახდენს თავისი სიმტკიცის დემონსტრირებას სხვებთან. შინაგანი სიმყარის ნაცვლად იგი მხოლოდ გარეგან სიმტკიცეს გამოიმუშავებს, რომლის მიღმაც შინაგანი ამორფულობა და ავადმყოფური მგრძნობიარობა იმალება. ასეთ ტიპს ხშირად და იოლად წყინს; მაგრამ მიუხედავად ამისა შეუძლია, რომ საოცარი სისასტიკე გამოავლინოს თავისი შინაგანი ქალურობის დასაფარად. იმის ნაცვლად, რომ მიიღოს იგი და გაიზარდოს ამით, იგი მიდრეკილია, რომ ყოველ ნაბიჯზე ებრძოლოს მას.

ასეთი ტიპის კლასიკურ წარმომადგენლად შეგვიძლია ჩავთვალოთ ბერძნული გმირი აქილევსი. მთელი თავისი ცხოვრება იგი მიჯაჭვული იყო დედაზე, ნიმფა ფეტიდაზე. ცდილობდა რა უკვდავად ექცია იგი, დედამ ჯერ კიდევ ახალშობილი სტიქსში, მიწისქვეშა სამეფოს ერთ-ერთ მდინარეში ჩაუშვა (ამ მდინარის სახელი ბერძნულად „სიძულვილს“ აღნიშნავს), ამ დროს იგი ქუსლით ეკავა, და შედეგად ქუსლი დაუცველი დარჩა. აქილევსი გარეგნულად მტკიცე და შეუბრალებელი იყო, მაგრამ შინაგანად მეტისმეტად მგრძნობიარე, და მიდრეკილი, რომ ხშირად განაწყენებულიყო და გაბრაზებულიყო წვრილმანებზე. იგი ითვლებოდა ტროას ომის არა მხოლოდ ყველაზე დახელოვნებულ, არამედ ყველაზე სასტიკ მეომრადაც. თუმცაღა ნაცვლად იმისა, რომ დამეგობრებოდა საკუთარ ანიმას, რომელიც მის წინაშე ამორძალების დედოფლის - პენთესილეას სახით წარსდგა, მან იგი მოკლა. მხოლოდ ამის შემდეგ შეუყვარდა მისი გვამი, თან ისე ძლიერად, რომ შესცოდა მასთან.

მის საკუთარ ისტორიასაც, თავისთავად, არ აქვს უკეთესი დასასრული. მისცა რა საშუალება მშვენიერ პოლიქსენეს, რომ გაეცა მისი დაუცველი ქუსლის საიდუმლო, აქილევსი მალე შეთქმულების მსხვერპლი გახდა. ყოველ ჯერზე, როცა „მე“ ოცნებობს თავისი ანიმას ან ანიმუსის დაპყრობაზე, მას საფრთხე ემუქრება, „რამეთუ ადამიანური „მე“-ს ყოველი გამარჯვება, - წერს კ.გ. იუნგი, - უცილობლად იწვევს შედეგად არაცნობიერის გამარჯვებას“.

რაღაც მსგავსი ხდება იმ ქალშიც, რომელიც ვერ აცნობიერებს თავის შინაგან მამაკაცს და ამიტომ ვერ იღებს ვერაფერ მამაკაცურს გარე სამყაროში. არ ენდობა რა თავის მამაკაცურ საწყისს, იგი ან ბოროტებად თვლის ყველაფერს, რაც მამაკაცისგან მოდის, ამიტომაც აქტიურად ეომება მათ, ან დაუცველი მსხვერპლის როლში ვარდება და „პარტიზანულ ომს“ ეწევა და გამუდმებით აიძულებს მამაკაცებს, რომ მის წინაშე დამნაშავედ იგრძნონ თავი. რამდენადაც პატრიარქალური საზოგადოებრივი მოწყობა ქალებს ღიად და აგრესიულად გამოსვლის უფლებას ართმევდა, დომინანტურ ტიპად და ასე ვთქვათ, ქალის „კლასიკურ როლად“ პატრიარქალურ საზოგადოებაში ეს მეორე იქცა, რომელიც თავის ომს ლატენტურად, ანუ ფარულად აწარმოებდა. ჩამოთვლილი ტიპებიდან პირველს კი, იუნგის ფსიქოლოგიაში, „დამსაჭურისებელ ქალს“ უწოდებენ, რომელიც მამაკაცს თესვის მამაკაცურ ღირსებას ან მაღალ (თავი), ან დაბალ (ფალოსი) დონეზე ართმევს, ანუ ან გამუდმებით ძიძგნის და იფარავს მას, დაყავს რა სულელი ბიჭუნას დონეზე, ან სექსზე ეუბნება უარს. ამასთან, ესაა ქცევის გაუცნობიერებელი ხაზი, რომელიც უნდა განვსაჯოთ, არა როგორც მავნე და ბოროტულად მიზანმიმართული, არამედ როგორც საკუთარი შინაგანი პრობლემატიკის უმწიფარი, არაცნობიერი გამოტყორცნა. აქ შეიძლება განვსაჯოთ მხოლოდ ზრდისკენ მისწრაფებაზე და არაცნობიერში ფესვგადგმული პრობლემების დამუშავებაზე უარის თქმა.

ეს ქალური პრობლემატიკა ნაწილობრივ თავის ასახვას ჰპოვებს მითში ჰერკულესის შესახებ, სადაც მოთხრობილია მის სასიკვდილო შერკინებაზე იპოლიტასთან, არესის ქალიშვილთან და ასევე ამორძალი ქალების დედოფალთან. თავისი თორმეტი გმირობიდან მეცხრეში ჰერკულესს იპოლიტას ქამარი უნდა მოეპოვებინა. იგი გაემგზავრა ამორძალების ქვეყანაში და მოითხოვა ქამარი, რომელიც სამეფო ძალაუფლების სიმბოლოს წარმოადგენდა. სინამდვილეში, იპოლიტა თანახმა იყო, რომ თავისი ნებით გადაეცა მისთვის თავისი ქამარი, მაგრამ ქალღმერთ ჰერას, ჰერკულესის დაუძინებელ მტერს, არ შეეძლო ასე იოლი გამარჯვების საშუალება მიეცა მისთვის. მიიღო რა ამორძალის სახე, მან წააქეზა სხვა ამორძალები, რომ თავს დასხმოდნენ ჰერკულესს. ამ ღალატით განრისხებულმა, მან მოკლა დედოფალი, რომელმაც, როგორც იგი ფიქრობდა, თავისი მისთვის მიცემული პირობა გატეხა.

თუკი ამ ეპიზოდს ქალურ ყაიდაზე წავიკითხავთ, დავინახავთ მამაკაცურ ქალს, რომელიც მზადაა დაუმეგობრდეს თავის ანიმუსს. ამასთან თავად დედოფალი გამოდის, როგორც ცნობიერების მატარებელი, ხოლო ხალხი, როგორც პიროვნების სხვადასხვა ასპექტების სიმბოლო. თუმცაღა მისი პიროვნება ჯერ არ გამხდარა მთლიანი, რადგანაც ზოგიერთ, და ამასთან ძალიან მნიშვნელოვან ძალებს იგი ჯერ არ იცნობს. ცნობიერად იგი მზად იყო (და განზრახული ჰქონდა), რომ უარი ეთქვა თავისი ძალაუფლების გარეგნულ ატრიბუტებზე, რათა ძირითადი ყურადღება მის შინაგან მხარეზე გადაეტანა, მაგრამ ვერ შეაფასა თავისი პიროვნების ამ გაუთვალისწინებელი მხარეების ძლევამოსილება და თვითნებურობა და მათაც, არქეტიპის ძალისგან წაქეზებულებმა, ცნობიერების კეთილი ზრახვები უარჰყვეს.

მსგავს სიტუაციაში აღმოჩნდა ოდისევსიც, რომლის სამშობლოში დაბრუნებაც ამდენ ხანს ყოვნდებოდა მისი ხან ერთი, ხან მეორე თანამგზავრის, ანუ პიროვნების გაუთვალისწინებელი მხარეების გამო, სანამ ბოლოს და ბოლოს სახლში ერთი (=მთლიანი) არ გაემგზავრა. მაგრამ მას სამი ცდა ჰქონდა, იპოლიტას კი ბედმა მხოლოდ ერთი არგუნა. საინტერესოა ასევე, რომ მითებში დაჟინებით მეორდება ერთი აზრი: საჭირო გმირობის ჩადენას მხოლოდ ის შეძლებს, ვისაც საწინააღმდეგო სქესთან ურთიერთობები დალაგებული აქვს. ის, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ეს კავშირი, შეგვიძლია ვიმსჯელოთ იგივე ოდისევსის მაგალითით, რომელიც ცირცეას გარეშე უბრალოდ დაიღუპებოდა, ასევე პერსევსის - ათენასთან, თესევსის - არიადნასთან, დანტეს - ბეატრიჩესთან, ინანას - ნინშუბურთან და ა.შ. ცხადია, რომ ურთიერთობის დალაგება მამაკაცსა და ქალს შორის აუცილებელი კატალიზატორია თვითშემეცნებისა და თვითგახსნისთვის. სრულიად სავარაუდოა, რომ ამ ურთიერთობების ჭეშმარიტი დანიშნულებაა - არა მხოლოდ მეშვიდე ცაზე აგვიყვანოს, არამედ შესაძლებლობა მოგვცეს, გადავდგათ ახალი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი პიროვნების განვითარებაში. ამასთან ეს ეხება არა მხოლოდ ქალსა და მამაკაცს შორის ურთიერთობებს, არამედ ზრდასრულსა და ბავშვს შორის ურთიერთობებსაც.

ასეა თუ ისე, ეს არქეტიპული ხატ-სახეები საშუალებას გვაძლევენ, გამოვიტანოთ დასკვნა, რომ იმედგაცრუების გამო საწინააღმდეგო სქესთან ურთიერთობაზე უარის თქმა („აღარაფერი მინდა გავიგო ამ მამრებზე/მდედრებზე!“) უდრის გაყინვას, ჩიხს, რეგრესს, და ხელს არ უწყობს არც ნამდვილ ზრდას და არც ცხოვრებისეული ამოცანის შესრულებას.

ცნობიერების განვითარების მამრობითი გზა სრულდება თვითშემეცნებით (განდეგილი), როგორც ამ განვითარების ყველაზე მთავარი შედეგით. გავიგოთ ის, თუ ვინ ვართ სინამდვილეში - გზის პირველი ნახევრის მიზანია (და გარდუვალი წინაპირობა მეორესთვის). შემდეგ უკვე არანაირი მწვერვალის დაპყრობა აღარაა საჭირო. ამის ნაცვლად ბედის ბორბალიდან იწყება კანონ-ზომიერი მოსახვევი, რომელიც გზას გვიხსნის სიღრმეში, დაფარული საგანძურისკენ. ხოლო თუკი ჩვენი უკვე ასეთი გაამაყებული და თავდაჯერებული ცნობიერება უარს იტყვის მოხვევაზე, იგი შეგვიძლია შევადაროთ მზეს, რომელიც უარს ამბობს ჰორიზონტს მიღმა ჩასვლაზე და გზის გაგრძელებაზე. ცხადია, რომ ასეთ შემთხვევაში იგი მალე დაკარგავდა კავშირს დედამიწასთან და უსასრულობაში წავიდოდა. ასეთივე რეალობას მოწყვეტილი ჩანან ადამიანები, რომელლთა ამპარტავანმა ინტელექტმაც „ყველაფერი გათელა“. მათი საოცრად ჭკვიანური სიტყვები ცარიელი, აბსტრაქტული და უსიცოცხლოა. მათ, როგორც ჩანს, უარი თქვეს მოხვევაზე და ცალმხრივები დარჩნენ. მათ არ აქვთ დიონისური სიღრმე, რომელიც მოცულობითს გახდიდა მათ სიტყვებს, მათ არ აქვთ მგრძნობელობა, რომელიც მხოლოდ ქვემოტკენ გზაზე იხსნება, არ აქვთ ის ვნება, რომელსაც ძალის არკანის კარტი გამოხატავს. მათ გამოტოვეს თავიანთი მოსახვევი და თვლიან, რომ ეს კანონი მათთვის არ დაწერილა, მაშინ, როცა მათთვის უკეთესი იქნებოდა, თუ „მოუხვევდნენ“ და განაგრძნობდნენ ზრდას, ოღონდ ამჯერად სიღრმისკენ. ამის შესახებ კი შემდეგი კარტი გვიყვება...

საკვანძო სიტყვები ძალის არკანისთვის:

არქეტიპი - მხეცის მოთვინიერება;
ამოცანა - საკუთარი ცხოვრების სიხარულით მიღება, სიმამაცე და მიმდინარე მოვლენებში „ჩართულობა“.
მიზანი - სიყვარული სიცოცხლისადმი, წმინდა ვნება, შეხვედრა საკუთარ მისწრაფებებთან და ველურ ვნებებთან.
რისკი - გახდე ჰიბრიდი, უხეში, სასტიკი.
ცხოვრებისეული შეგრძნება - ცხოვრების სისავსის შეგრძნება, სიხარულით „ჩართულობა“ ყველაფერში, მაგრამ აუცილებლობის შემთხვევაში ბრჭყალების გამოჩენაც.


12

დიდი კრიზისი

ადამიანთა უმეტესობაზე ეს კარტი განსაკუთრებულად უცნაურ შთაბეჭდილებას ახდენს. თითქმის ყველა, ვინც ეს კარტი პირველად ნახა, რამდენჯერმე ატრიალებს მას, სანამ გაერკვევა, თუ რა ხდება. აღსანიშნავია, რომ კლასიკურ დასტებში დაკიდებული კაცი გამოსახულია ცალი ფეხით მიბმული და თავით ქვემოთ ჩამოკიდებული. შუა საუკუნეებში ასე სჯიდნენ მოღალატეებს. ფაქტიურად აქ ეხება კიდეც საქმე ღალატს - ადამიანი ღალატობს თავის საქმეს, ღალატობს საკუთარ თავს. დაკიდებული კაცი წარმოადგენს იმ ჩიხის სიმბოლოს, რომელშიც ჩვენ ვიმყოფებით, ან ხაფანგს, რომელშიც აღმოვჩნდით, როდესაც არასწორი გზა ავირჩიეთ. თუკი ამას გმირის მოგზაურობაზე გადავიტანთ, ცხადი ხდება, რომ გმირი შორს აღმოჩნდა დღის გზის მიზნისაგან. მან უარი თქვა ღამის გავლით სიარულზე, ამიტომ ბედი აიძულებს, რომ უკან მობრუნდეს.

ის თუ რაშია მთავარი პრობლემა, კარტის სიმბოლიზმი გვიჩვენებს. დაკიდებული კაცის ფეხები ჯვარს ქმნიან, ხოლო ხელების მდგომარეობა - სამკუთხედს. ჯვარს, ისევე როგორც კვადრატს, შეესაბამება ციფრი - ოთხი, რაც დასავლურ სიმბოლიზმსა და კულტურაში ყველაფერს მიწიერს შეესაბამება. ამის საწინააღმდეგოდ სამკუთხედი და მისი ციფრი სამიანი ღვთაებრივს განასახიერებს. ამიტომაც ჩამოკიდებულის მდგომარეობა - ესაა „არასწორი“ სამყაროს სიმბოლო, რომელშიც იგი მოხვდა, და სადაც ღვთაებრივი ქვემოთ აღმოჩნდა, მიწიერი კი - ზემოთ. სხვა სიტყვებით, ყველაფერი, რაც ყველაზე მთავარია, მნიშვნელოვანია, მიწიერის ქვეშ მოექცა, ამიტომაც ადამიანი ერთ ადგილზე გაიჭედა. თუკი ვინმეს მსგავს სავალალო მდგომარეობაში დავინახავდით, ბუნებრივია მივცემდით კეთილ რჩევას, რომ ამდგარიყო და ამობრუნებულიყო. ასე იგი ფეხებზე დადგება და „სწორ“ სამყაროს დაუბრუნდება. „ამობრუნების“ ამ პროცესს ეხება კიდეც მთელი შემდგომი გზა, რაზეც მოწმობს ამ კარტის შესაბამისობა მაღალი არკანებიდან უკანასკნელთან.

როდესაც ამოვატრიალებთ 12-ს, დაკიდებული კაცის რიცხვს, ჩვენ მივიღებთ 21-ს. 21-ე კარტზე ვიცით, რომ იგი გმირის მოგზაურობას ასრულებს და აღნიშნავს კვლავ მოპოვებულ სამოთხეს, სხვა დონეზე კი - მთლიანობის მოპოვებას. თუ ამ ორ კარტს შევადარებთ, ფიგურა ოცდამეერთე კარტზე ამობრუნებულ დაკიდებულ კაცს ემგვანება. გადაჯვარედინებული ფეხები მას ქვემოთ აქვს, ხოლო ზემოთკენ გაშლილი ხელები სამკუთხედს გვაგონებენ. დაკიდებული კაცის უძრაობა ცეკვამ შეცვალა. გზა „არასწორიდან“ „სწორი“ სამყაროსკენ ნაპოვნია.

როგორც მალე დავინახავთ, დაკიდებული კაცი განასახიერებს ასევე გამოუვალობას სიკვდილის, შემდეგი კარტის წინაშე, და უფრო მეტ მოთხოვნილებას - შევხედოთ ჩვენს წინაშე მდგარ ხვედრს პირდაპირ თვალებში. თუკი თვალებს ავარიდებთ და ვეცდებით, რომ მის შესახებ ფიქრი ჩვენი ცნობიერებიდან განვდევნოთ, დაკიდებული კაცის მდგომარეობაში აღმოვჩნდებით - და ადრე თუ გვიან (ჯერ კიდევ) ცოცხალ მკვდარს დავემსგავსებით, მაშინ, როცა აქ დაწყებული ინიციაციის გზა, რომელსაც შემდეგი კარტებისკენ მივყავართ, დაგვეხმარება, რომ თავისუფალი და ცოცხალი ადამიანი გავხდეთ, და არა მხოლოდ ცოცხალი, არამედ საკუთარ სიკვდილთან მშვიდობიანად მცხოვრები. ტყუილად არ ამბობდა მარტინ ლუთერ კინგი, რომ არავინაა თავისუფალი მანამ, სანამ სიკვდილის ეშინია.

დაკიდებული კაცი განასახიერებს ყველა კრიზისულ სიტუაციას, რომლებიც უკან დახევას გვაიძულებენ, განსაკუთრებით კი ცხოვრების შუაგულის მთავარ კრიზისს, ე.წ. midlife crisis. ასეთი ამერიკანიზმები ქმნიან შთაბეჭდილებას, რომ საქმე ეხება ოცდამეერთე საუკუნის აღმოჩენებს.არაფერი მსგავსი. ეს შუა ასაკის კრიზისი, როგორც ჯობია მას ვუწოდოთ, ცნობილია უძველესი დროიდან. სწორედ მისით იწყებს დანტე თავის „ღვთაებრივ კომედიას“: „უსიერ ტევრში ამ ცხოვრების ნახევარგზაზე, ანაზდეულად გამოვფხიზლდი გზადაკარგული...“ — ასე ჟღერს ღამის ოკეანეში მოგზაურობის ბრწყინვალე აღწერის პირველი სიტყვები.

ვეჭვობ, შეუძლებელია ამ კარტის აზრის უკეთ გადმოცემა. ცოტა ხნის წინ ყველაფერი კარგად იყო, დარწმუნებული ხარ,, რომ სიტუაცია კონტროლის ქვეშაა, და უცებ ასეთი რამ! აი ასე, ან თითქმის ასე იწყება ყველა წუწუნი. რა თქმა უნდა, ჩვენ მხოლოდ გვეჩვენებოდა, რომ ყველაფერი კონტროლის ქვეშაა. მაგრამ რეალური აწმყო, და მითუმეტეს მომავალი - სხვა აღმოჩნდა. კონტროლის ქვეშ შეგვიძლია მხოლოდ წარსული მოვაქციოთ, და რა თქმა უნდა ის საკუთარი წარმოდგენები აწმყოსა და მომავალზე, რომლებისაც გვჯერა. მაგრამ ჩვენთვის არასასიამოვნოდ, ცხოვრება თავისუფალია თავის გამოვლინებებში და ისე არ ვითარდება, როგორც ჩვენ გვქონდა წარმოდგენილი ან კარგად დაგეგმილი. ასეთი ღრმა აღშფოთება: «…და უეცრად ასეთი რამ!» - აჩვენებს, რამდენად მოუმზადებელნი ვართ შუა ასაკის კრიზისისთვის (და სხვებისთვისაც). კ.გ. იუნგი ამის შესახებ ამბობდა, რომ „ყველაზე ჭკვიაანმა და განათლებულმა ადამიანებმაც კი არა მხოლოდ არაფერი იციან შუა ასაკის ფსიქოლოგიური კრიზისის შესახებ, არამედ ისევე, როგორც სხვა დანარჩენები, სრულიად მოუმზადებელნი შედიან ცხოვრების მეორე ნახევარში.“ ამიტომ, მისი აზრით, საჭიროა შეიქმნას „სკოლები ორმოცი წლის ასაკიანებისთვის“. ადრე ამის მოთხოვნილება არ იყო, რადგან „რელიგიები საკმარისად ძლიერები იყვნენ, რათა დახმარებოდნენ ადამიანს მისი ცხოვრების ნებისმიერ მონაკვეთში“.

ეს ყველაფერი არ ნიშნავს, რომ ამ კარტის საზრისი შუა ასაკის კრიზისით შემოიფარგლება. ეს კარტი განასახიერებს ყველა კრიზისულ სიტუაციას, რომელიც ჩვენს მოთმინებას ცდის და გვაიძულებს, რომ უარი ვთქვათ ძველ განზრახვებზე და კურსი შევცვალოთ. მითუმეტეს არ ღირს, იმედი გვქონდეს, რომ ამ კრიზისებს თავს ავარიდებთ ეშმაკობის, სათნოების ან სამაგალითო ქცევის მეშვეობთ ავარიდებთ თავს.

«ის, ვინც მთლიანობის ძიებაშია, — ამბობს კ.გ. იუნგი, თითქოს ამ კარტს აღწერსო, — ადრე თუ გვიან იმ ჩამოკიდებულ მდგომარეობაში აღმოჩნდება, რომლის სიმბოლოც ჯვარცმაა. რამეთუ იგი უცილობლად შეეჯახება რაღაც ისეთს, რაც ჯვარს დაასვამს მის „მე“-ს, პირველ რიგში იმაზე, რაც არ უნდა რომ იყოს (ჩრდილი), მეორე — იმაზე, რაც სხვისი, და არა მისი საკუთარი პიროვნებაა (სხვა „მე“-ს ინდივიდუალური რეალობა), და მესამე — იმაზე, რაც მისი ფსიქიკური „არა-მე“, ანუ კოლექტიური არაცნობიერია“. და ოდნავ ქვემოთ ამატებს: „კოლექტიურ არაცნობიერთან შეხვედრა - ესაა საბედისწერო მოვლენა, რომელზეც ჩვეულებრივი ადამიანი არც კი ეჭვობს, სანამ პირისპირ არ შეეჩეხება. ხშირად ასეთი კრიზისის მიზეზს წარმოადგენს ერთ-ერთს ყველაზე ღრმა შიშთაგან, რომლებიც გრაფმა კარლფრიდ დიურკჰეიმმა აღწერა, როგორც კაცობრიობის სამმაგი ჭირი: განადგურების შიში (სიკვდილი ან უმწეობა), გამოუვალი მარტოობის შიში, და ასევე ცხოვრების აზრის დაკარგვის შიში. და ეს მესამე განსაკუთრებით სახიფათოა, რადგან მასთან შეჯახებას ცოტა თუ ელის. სწორედ ცხოვრების გააზრებულობის ღრმა შეგრძნება გვაძლევს საშუალებას, რომ ღირსეულად გადავიტანოთ ყველაზე მძიმე კრიზისებიც კი, მაგრამ ყველაზე პატარა კრიზისიც კი შესაძლოა აუტანელი აღმოჩნდეს, თუ ცხოვრება უაზროდ და აბსურდულად გვეჩვენება.

მაგრამ სწორედ აქ, გზის იმ მეორე მესამედის ბოლოს, რომლის დროსაც ჩვენი „მე“-ს განვითარება ხდებოდა, გველის კიდეც ცხოვრების საზრისის დიდი კრიზისი. აქამდე ყველაფერი მშვენივრად მიდიოდა. გამომუშავებულ იქნა შესანიშნავი, ჯანმრთელი „მე“, განხორციელდა ამ „მე“-სთვის ასეთი მნიშვნელოვანი ყველა მიზანი: ავტომობილი, ბინა, კარიერა, ანგარიში ბანკში, შესანიშნავი ქმარი, მშვენიერი ცოლი, კარგი ოჯახი. მე მივაღწიე პატივისცემას და წონას საზოგადოებაში, და ახლა შემიძლია ტაიმ-აუტი ავიღო. ჰმ, შენ ასე ფიქრობ? შესაძლოა „კუნძულზე“ ცხოვრების შესახებ შენი ოცნებაც კი განახორციელე და სერიოზულად გაქვს იმედი, რომ ახლა „თამაშიდან გასვლა“ შეგიძლია.

და უეცრად გაოგნებულები ვრწმუნდებით, რომ „თამაშის“ მორევის შუაში გავიჭედეთ და ტაიმ-აუტის მოცემასაც არავინ აპირებს. აღმოვაჩენთ, რომ ჩვენი მიღწევები არაფრად ფასობს. და ვცდილობთ, რომ რაიმე ანესთეზია მივცეთ საკუთარ თავს, ან პირიქით, გავზარდოთ იმ საქმიანობების დოზა, რომლებიც ოდესღაც ასეთ ენთუზიაზმს იწვევდნენ ჩვენში. მაგრამ უკვე მყარდება იმის გაცნობიერება, რომ ვერაფერი დაგვეხმარება. ახლა, როცა ფაქტიურად ყველაფერი გვაქვს, მოულოდნელად საკუთარ თავში სიცარიელეს ვგრძნობთ და შიშით აღმოვაჩენთ, რომ წინ მხოლოდ სიკვდილი გველის. საშინელებაა! და ჩვენი მდგომარეობა კიდევ უფრო უარესდება, რადგანაც ვცდილობთ, რომ ძველი, და თითქოს გამოცდილი მეთოდებით გვინდა პასუხი გავცეთ სრულიად ახალ კითხვებს. „ჩვენ არ შეგვიძლია, ცხოვრების დაისის დროს იგივე პროგრამით ვიცხოვროთ, რითაც აისის დროს, - ამბობს კ.გ. იუნგი. - რამეთუ ის, რაც დილით ბევრია, საღამოს მცირე გახდება, და ის, რაც დილით ჭეშმარიტებაა, საღამოს ცრუ გახდება“.

ამ კრიზისის საფუძვლების ძალიან შთამბეჭდავი აღწერა შეგვიძლია ვიპოვოთ ადამიანის ცნობიერების მკვლევართან - კენ უილბერთან: «როდესაც ერთხელ თავს საკუთარ სხეულთან, სულთან, პიროვნებასთან ვაიგივებთ, რომლებისგანაც შევდგებით, წარმოვიდგენთ, თითქოს ეს ობიექტები ჩვენს რეალურ „მე“-ს წარმოადგენენ და მთელი შემდგომი ცხოვრება ვცდილობთ დავიცვათ, შევინარჩუნოთ და გავახანგრძლივოთ ის, რაც სინამდვილეში - მხოლოდ ილუზიაა». მაგრამ იგი იმაზეც საუბრობს, თუ რამდენად ძვირფასია ეს კრიზისები: «სპეციალისტთა უმეტესობის აზრის საწინააღმდეგოდ, ცხოვრებით ეს მტანჯველი დაუკმაყოფილებლობა არაა „სულიერი“ აშლილობის ნიშანი, და მითუმეტეს საბაბი, რომ ვისაუბროთ არასაკმარის სოციალურ ადაპტაციაზე ან ცუდ ხასიათზე. რამეთუ ცხოვრებითა და ყოფიერებით ამ ღრმა დაუკმაყოფილებლობაში იმალება გაგების მარცვალი, იმ განსაკუთრებული გაგების, რომელიც როგორც წესი სოციალური პირფერობის დიდი ტვირთის ქვეშაა დამარხული». ტანჯვა კი მხოლოდ ეხმარება ამ თესლს გამოვლინებასა და გაღვივებაში, ამიტომ არ უნდა გავექცეთ მათ, არ უნდა გავბრაზდეთ მათზე, საკუთარ თავზე და არ უნდა ვთქვათ უარი ცნობიერების განვითარებაზე. მითუმეტეს არ ღირს, რომ ვაქოთ საკუთარი თავი მათ გამო, ვეცადოთ მათ გახანგრძლივებას, ან პირიქით, დრამატიზებას: „ისინი მხოლოდ სტიმულია შემეცნებისთვის.

რადგანაც ასეთ სიტუაციებში უმეტესწილად მარცხენა ფეხით ვხვდებით (არაცნობ იერი მხარე), ტაროს ძველ კარტებშიც დაკიდებულ კაცს მარცხენა ფეხით ჩამოკიდებულს ხატავდნენ. უეიტმა შეცვალა ეს სიმბოლიზმი, რათა ხაზი გაესვა, რომ შეიძლება არსებობდეს საფუძვლიანი მიზეზები იმისთვის, რომ ასეთი მდგომარეობა ცნობიერად მივიღოთ (მარჯვენა მხარე).

დაკიდებული კაცი ყოველთვის აღნიშნავს, რომ რაღაც გზა ბოლომდე გავიარეთ და ახლა უნდა შემობრუნება მოგვიწევს, რომ რაღაც არასწორად გავიგეთ და ყველაფერი ხელახლა უნდა გავიაზროთ, რომ ჩვენი რაღაც საქმე გაიჭედა, რადგანაც რაღაც მნიშვნელოვანი ვერ გავთვალეთ ან დავივიწყეთ. და გარდა ყველაფრის ხელახლა გააზრების გულწრფელი მზაობისა, ასევე საჭიროა მოთმინება, ხშირად დიდი მოთმინებაც. ამ კარტს ასევე ხშირად თვლიდნენ მსხვეპრლის სიმბოლოდ, რადგანაც კრიზისი, რომელსაც იგი აღნიშნავს, ჩვეულებრივ ნდობის პოზიციას, უკვე ჩვეულად ქცეულ მოლოდინებზე, უკვე მონიშნულ პერსპექტივებზე უარის თქმას, მათ მსხვეპლად შეწირვას მოითხოვს. სწორედ ამ მოსაზრებებით შეცვალა უეიტმა ნახატი: საჭიროა, რომ კი არ ველოდოთ, სანამ ბედი გვაიძულებს მიმართულების შეცვლას, არამედ ყოველ ჯერზე ცნობიერად მივიღოთ ასეთი პოზიცია, რათა ჩვენთვის სრულიად უჩვეულო თვალთახედვით, თავზე მდგომებმა, დავინახოთ ახალი მნიშვნელოვანი საგნები და მოვლენები. აი, რატომაა დაკიდული კაცის თავი ნიმბით გარშემორტყმული: ეს ნიშნავს, რომ მასში სინთლე შევიდა. მაგრამ ამ კარტს კიდევ ერთი მიზანი აქვს - ფესვების გადგმა, სიღრმეში ზრდა; ამგვარად იგი იმპერატორი ქალის კარტს ავსებს, რომელთანაც ნუმეროლოგიური რიცხვითაა დაკავშირებული, და რომელიც ასევე აღნიშნავს ზრდას და გაფურჩქვნას, ოღონდ გარეგნულს.

კიდევ უფრო ღრმა დონეზე ეს კარტი განასახიერებს ადამიანს, რომელმაც თავისი ნებით შესწირა თავი მსხვერპლლად. Т-ს მაგვარი ჯვარი გვაგონებს ბერძნულ ასოს - ტაუ (Т), რომლის ივრითული ანალოგი - ტავ (ת) - წააგავს „სახრჩობელას“ მარსელის ტაროს კარტზე. თუმცაღა ბიბლიურ პერიოდში ეს ასო, რომელიც მაშინ თითქმის ზუსტად ბერძნულივით იწერებოდა, რჩეულობის სიმბოლო იყო. ეს იყო კაენის ბეჭედი, რომელიც საყოველთაოდ გავრცელებული შეხედულების საწინააღმდეგოდ, სასირცხვილო კი არ იყო, არამედ მინიშნება იმაზე, რომ ღმერთმა ეს ადამიანი თავისი განსაკუთრებული დაცვის ქვეშ აიყვანა (დაბ. 4:15). ისრაელის ხალხში ასეთი ტატუირება შუბლზე უკეთდებოდათ სამეფო გვარის წევრებს, რომლებს შორისაც ირჩევდნენ წმინდა მეფეს, რომელიც თავისი მმართველობის ბოლოს თავის ხალხს მსხვერპლად სწირავდა საკუთარ თავს.

შეერთებული მე-12 და 21-ე არკანები, დაკიდებული კაცი და სამყარო, ქმნიან ანქხს, ძველეგვიპტურ ჯვარს რგოლით, რომელიც წრისა და კვერთხისგან შედგება. მამაკაცური და ქალური საწყისების ამ გაერთიანებაში ეგვიპტელები სიცოცხლის სიმბოლოს ხედავდნენ.

გზის გავლა დაკიდებული კაციდან სამყარომდე და ამ ორი პოლუსის გაერთიანება - არის კიდეც ის დიდი ამოცანა, რომელიც ჩვენს წინაა. მიწიერ ჯვარზე მიჯაჭვულნი (დაკიდული კაცი), სამოთხისკენ (სამოთხე) უდიდეს მისწრაფებას განვიცდით. რაღაც ჩვენს შიგნით გრძნობს თვითობის ამ ძახილს (მოწოდებას), რომელიც მზადაა წაიყვანოს ჩვენი „მე“ სისავსისკენ, ხოლო უფრო მაღალ დონეზე ყოვლის-ერთიანობისკენ. მიჰყვება თუ არა ადამიანი ძახილს, გაივლის თუ არა ამ ინიციაციის კარიბჭეს - ეს საკითხი ღიად რჩება. და მაშინაც კი, თუ იგი ამას გააკეთებს, არანაირი გარანტია არაა, რომ იგი ოდესმე მიზანს მიაღწევს. იგივე წარმატებით მას უფლება აქვს, რომ კიდევ დიდხანს იყოს „დაკიდებული“. მოგზაურობის „აუცილებელი პროგრამა“ სიკვდილის შემდეგი კარტით სრულდება. და შეგვიძლია სრული დარწმუნებით ვთქვათ, რომ მანამდე ყველანი მივაღწევთ გამონაკლისის გარეშე. დასრულდება თუ არა ამით ჩვენი გზა, თუ გზას განვაგრძობთ, რათა უმაღლესს მივუახლოვდეთ, დამოკიდებულია ყოველ ჩვენგანზე პირადად. რამეთუ თვითობა, რომლის მიღწევაც, როგორც ემა იუნგი უსვამს ხაზს, არის კიდეც ჩვენი ცხოვრებისეული მიზანი, „არ გვეძლევა მზა სახით, არამედ წარმოადგენს ჩვენში ჩადებული შესაძლებლობებიდან მხოლოდ ერთ-ერთს, და გამოვლენა მხოლოდ გარკვეული პროცესის მსვლელობაში შეუძლია“. მაგრამ არავინ და არაფერი არ გვაძლევს გარანტიას, რომ „თვითობა თავისთავად რეალიზდება ბიოლოგიური სიცოცხლის ბუნებრივი მსვლელობის პროცესში. უფრო შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ადამიანთა უმეტესობა მთელი ცხოვრების განმავლობაში საბოლოოდ მაინც ვერ აღწევს მას“.

საკვანძო სიტყვები დაკიდებული კაცისთვის:

არქეტიპი — განსაცდელი;
ამოცანა — შემობრუნება, გააზრება და მზადყოფნა რაიმეს მსხვერპლად გაღებისთვის;
მიზანი — ზრდა სიღრმეში;
რისკი — «გაჭედვა», ჩაკეტილ წრეში მოქცევა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — მე გამოუვალ მდგომარეობაში აღმოვჩნდი, შეუსაბამო ადგილას, კრიზისში, საკუთარ თავს ვუშლი ხელს, უაზრო ცხოვრებას ვეწევი, დავიქანცე; „გამოცდა“ მოთმინებასა და მორჩილებაზე.


13

მიწისქვეშა სამეფოში ჩასვლა

ერთ ძენის იგავში ოსტატი ეუბნება მომაკვდავ მოსწავლეს: «სიკვდილი - ყველაზე საინტერესო შეგრძნებაა, მაგრამ შენი შიში შეგიშლის ხელს, რომ მისით დატკბე». იგივე შეიძლება ითქვას სიკვდილის კარტზეც, რომლისაც ყველაზე მეტად ეშინიათ ტაროს მაღალ არკანებში - და რომლისაც ყველაზე ნაკლებად ესმით. იგი აღნიშნავს რაღაცის ბუნებრივ დასასრულს, რომელიც ოდესღაც ძლიერი იყო, მაგრამ ახლა ძალები ამოწურა და რეგენერაციას მოითხოვს. ნებისმიერ შემთხვევაში, ეს კარტი აჩვენებს, რომ გარკვეული ეტაპი დასრულებულია და დრო მოვიდა, ვუთხრათ მას - „მშვიდობით“. თუმცაღა ვერ გავიგებთ, გვეშინია ამ დამშვიდობების, თუ პირიქით, დიდი ხანია მოუთმენლად ველოდებით მას.

კარტზე გამოსახული ადამიანები მოძრაობენ ან მხოლოდ იყურებიან მარცხნივ. მარცხენა მხარე - ეს დასავლეთია, მზის ჩასვლა, სიბნელე, დასასრული, ღამე. თავად სიკვდილი კი, თანაც ცხენზე ამხედრებული, მარჯვნისკენ, აღმოსავლეთისკენ მოძრაობს - ახალი დღის დასაწყისისკენ. ასეთივეა ქარის მიმართულებაც და ფარაონის სამარხი ნავის კურსიც, რომელიც მდინარეზე მოჩანს. ხოლო იქ, აღმოსავლეთით, ორი მოკრძალებული კოშკის - ზეციური იერუსალიმის კარიბჭის მიღმა, რომელსაც კიდევ შევხვდებით მე-18 არკანის კარტზე, - უკვდავი მზე ამოდის. კარტზე გამოსახული ეს სიმბოლური მიმართულება აჩვენებს, რომ ჩვენ, ადამიანები, ჩვენი ცხოვრების ასეთ ეტაპებს მხოლოდ შავ ფერში აღვიქვამთ და თვალწინ ვხედავთ მხოლოდ სიკვდილს, დასასრულს და სრულ არარას, მაშინ, როცა ამ შეგრძნების ნამდვილი მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობს, რომ ტრანსფორმაციის ღრმა პროცესის გავლის შედეგად მზის ახალ ამოსვლამდე, ახალ სიცოცხლემდე მივიდეთ.

თუმცაღა აქედან სულაც არ გამომდინარეობს, რომ ჩვენ შეგვიძლია უფლება მივცეთ საკუთარ თავს განვმარტოთ სიკვდილის არკანი, მხოლოდ როგორც მითითება ცხოვრებაში რაღაც ახლის დაწყებაზე და იგნორირება გავუკეთოთ იმ ღამეს, რომელმაც დაისსა და აისს შორის უნდა გაიაროს. სიკვდილი ყველთვის ნიშნავს დაშორებას და დამშვიდობებას. და მხოლოდ მაშინ, თუ დამშიდობება ნამდვილად შედგა, თუ წარსული მართლაც მოკვდა, მხოლოდ მაშინ იქმნება პირობები ტრანსფორმაციისთვის. იმას, თუ რას ნიშნავს ნამდვილი გამომშვიდობება, კარგად ხსნის ჰერმან ვაიდელენერი: სანამ საბოლოოდ დატოვებს რაიმე ადგილს, წერს იგი, ყოველმა ჩვენგანმა უნდა დაუსვას საკუთარ თავს კითხვა, იყო თუ არა ამ ადგილით განსაზღვრული ყველა მოთხოვნა დაკმაყოფილებული. და მხოლოდ ამაში დარწმუნების შემდეგ შეგვიძლია ღირსებით განვაგრძოთ გზა. ხოლო თუ დავალება დაუსრულებელი დარჩა, ეს წასვლა კი არა გაქცევა იქნება. ნაცვლად იმისა, რომ მოთხოვნადი შევასრულოთ, ჩვენ ვიწყებთ ერთიდან მეორე შენობაში ხეტიალს იმ იმედით, რომ იქ რაიმე მიმზიდველს, ამაღელვებელს და სასიამოვნოს ვიპოვნით. ჩვენ მთელი მონდომებით ვხსნით ახალ კარებებს ისე, რომ ძველებს არ ვხურავთ, რომ აღარაფერი ვთქვათ იმაზე, რომ საკუთარ თავს დავუსვათ იგივე კითხვა. ჩვენ გამუდმებით გავურბივართ დამშვიდობებას, და ამ გაქცევაშია ჩვენი უბედურება. თუმცაღა სწორედ აქ მოითხოვება ჩვენგან ძველის გაშვება, რამეთუ ამის გარეშე არაფერი ახალი არ გვექნება. თანაც ნამდვილად გაშვება, ანუ ძველტან ნამდვილად გამომშვიდობება. იმ სიტუაციის კვანძის გახსნა, რომელშიც ჩვენ გავიხლართეთ, როდესაც დაკიდებული კაცის წინა კარტამდე მივედით, იმაში მდგომარეობს, რომ დავეხსნათ ძველს, სანამ ახალს დავუწყებთ ყურებას. თუ ამას არ გავაკეთებთ, ცვლილებებიც არანაირი არ იქნება. ამის ნაცვლაად კვლავ და კვლავ დავუბრუნდებით დაკიდებული კაცის სიტუაციას და ამ ორ კარტს შორის ვიბოდიალებთ.

ასეთი მდგომარეობა შეგვიძლიაა შევადაროთ გაკაწრულ ფირფიტას, რომლის გამოც მასზე უწყვეტად მეორდება ერთი და იგივე მუსიკალური ფრაზა. ამიტომ თუკი უეცრად ცხოვრებაში გვიჩნდება გრძნობა, რომ ასეთ „განაკაწრზე“ გავიჭედეთ, შემდეგ ჯერზე, მოვხვდებით რა ერთი და იგივე სიტუაციაში, შეგვიძლია დარწმუნებულნი ვიყოთ, რომ დაკიდებული კაცის კარტში ჩავრჩით, ანუ სიკვდილის გვეშინია. ტიპიურ მაგალითად შეიძლება გამოგვადგეს ყველა ის შემთხვევა, როცა ჩვენ თვითონ ვიღობავთ გზას და მთელი მონდომებით ვარიდებთ თავს გადამწყვეტ ნაბიჯებს, რომლებიც შემდგომი ზრდისთვისაა აუცილებელი. ამასთან არც ისე მნიშვნელოვანია, რა მიზეზით ვარიდებთ მათ თავს: იმის გამო, რომ საკუთარი თავის არ გვჯერა, შერცხვენის და წარუმატებლობის შიშის გამო, თუ იმის გამო, რომ ამ ნაბიჯს ჩვენთვის დამამცირებლად ვთვლით. ერთ შემთხვევაში ეს ჩვენი ეგოს სისუსტის შედეგია, მეორეში - მისი ზედმეტი ეჭვების. თუმცაღა ნებისმიერ შემთხვევაში - მაშინაც კი, როცა ვყოყმანობთ - საკუთარ თავზე მეტისმეტად დიდი წარმოდგენა გვაქვს, რითაც თავადვე ვაბრკოლებთ საკუთარ თავს. აი, რა არის ამაზე ნათქვამი დაო დე ძინში:

ცერებზე აწეულს არ ძალუძს დიდხანს დგომა.
სწრაფად მავალს არ ძალუძს დიდხანს სვლა.
ვინცა ფიქრობს ყოველივე ვუწყიო, არა უწყის რა.
ვინცა დიდებას მიელტვის, ვერ ეღირსება დიდებას.
ვინც განდიდებას მიელტვის, ვერ გაწინამძღვრდება.

ამიტომ აქ ჩვენგან მოითხოვება პირველ რიგში დავძლიოთ ჩვენი ეგო, ვისწავლოთ, რომ არ შევაფასოთ საკუთარი თავი მეტისმეტად მაღლა და ცოტა გვერდზე გადავწიოთ საკუთარი „მე“, რათა გზა შემდგომი განვითარებისკენ ხსნილი იყოს.

მსგავსი „ნაკაწრი“ ფირფიტაზე გახდა „უსასრულო ისტორიის“ ცენტრალური მოტივი - ბასტიან ბალთაზარ ბუქსის საოცარი მოგზაურობისა. ბასტიანი, პატარა მსუქანი ბიჭი, სკოლის სახურავზე ზის და კითხულობს წიგნს სახელწოდებით „უსასრულო ისტორია“. და რაც უფრო დიდხანს კითხულობს ბასტიანი, მით უფრო ღრმად ითრევს ეს ისტორია (რაც უფრო დიდხანს ვკითხულობთ საკუთარი ცხოვრების წიგნს, მით უფრო ღრმად ვეფლობით მასში). და უეცრად ისტორია მოითხოვს მისგან, რომ თავად ჩაერიოს მოქმედებაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი არ გაგრძელდება. მაგრამ ბასტიანს სიმამაცე არ ჰყოფნის და უარს ამბობს. და მაშინვე მოქმედება უკან ინაცვლებს, დასაწყისისკენ, და მოთხრობა თავიდან იწყება, სანამ კვლავ არ მივა იმ მომენტამდე, სადაც ბასტიანი უნდა ჩაერიოს და აი, ერთ მშვენიერ მომენტში იგი გაბედავს, ბასტიანი ფანტასიაში ეშვება, ასე ჰქვია ამ წიგნში მიწისქვეშა სამეფოს, და მოქმედება, როგორც იქნა გრძელდება.

ციყვი ბორბალში - კიდევ ერთი კარგი მაგალითია, რომელიც კარგად ახდენს დაკიდებული კაცის სიტუაციისს ილუსტრირებას. სურვილით, ცხოვრების ხალისით აღვსილნი და ძალის კარტით შთაგონებულნი, რაღაც საქმეს ვიწყებთ, შემდეგ კი უცებ უაზრო სირბილის ბორბალში აღმოვაჩენთ თავს, სადაც მოქმედებისთვის ვმოქმედებთ (დაკიდებული კაცი). მაგრამ ვერაფით ვათვითცნობიერებთ რა მოხდა, რატომაა, რომ საქმე, რომელიც ასეთ სიხარულს გვანიჭებდა და ამდენი ენერგიით გვავსებდა, უცებ უაზრობად იქცა. იმის ნაცვლად, რომ ძველს დავეხსნათ, ავდგეთ და ბორბლიდან გადმოვხტეთ, ჩვენ გადავწყვეტთ ხოლმე: „უნდა დავამატოთ“ - მეთოდი, რომელიც პაულ ვაცლავიკის აზრით ფრიად საეჭვოა, - და ყველანი, სიჩქარის გაზრდით, მივრბივართ უაზრო ბორბალში. ხოლო როცა რაღაც გარე ძალა (სიკვდილი) უცებ აჩერებს ჩვენს ბორბალს, ბუნებრივია, თავიდან არაფერი გვესმის, როგორც ეს ციყვს დაემართებოდა. გაოგნებულნი კიდევ რამდენჯერმე ვცდილობთ ბორბლის დატრიალებას, სანამ ამ საქმიანობას თავს დავანებებთ - დამძიმებული გულით და მტკიცე რწმენით, რომ უკვე ვეღარაფერს დაიბრუნებ. მაგრამ გაივლის რაღაც დრო და ჩვენ, შესაძლოა, შევძლებთ ამ ყველაფრის აბსურდულობის გაცნობიერებას და იმის გაგებას, რა უპერსპექტივო სიტუაციაში გავებით მაშინ. მხოლოდ მაშინ გავიგებთ, რომ სიკვდილი ჩვენთვის არა მხოლოდ კვანძის გახსნა იყო, არამედ ჭეშმარიტი განთავისუფლებაც. დაკიდებული კაცი ასევე შეგვიძლია შევადაროთ ნაყოფს, რომელიც ხეზე ჰკიდია, უკვე მომწიფებულია და მხოლოდ ჩამოვარდნა უნდა გადაწყვიტოს, რათა ახალი ხეები აღმოცენდეს და ახალი ცხოვრება დაიწყოს. მაგრამ ჩამოვარდნას იგი აღიქვამს, როგორც სიკვდილს. თუ ნაყოფი უარს იტყვის ჩამოვარდნაზე, იგი ხეზე დარჩება და ბოლოსს და ბოლოს დალპება, ისე რომ დასაწყისს ვერ მისცემს ახალ სიცოცხლეს. თავის აღსასრულს იგი მაინც ვერ შეაჩერებს, მაგრამ ამ შემთხვევაში აღსასრული უნაყოფო იქნება.

თუ ამ მაგალითს ადამიანებზე გადავიტანთ, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ჩვენ არავინ არ გვაიძულებს საკუთარ კრიზისებზე სწავლას. მიუხედავად იმისა, რომ დაკიდებული კაცი როგორც წესი შუა ხნის ასაკის კრიზისს აღნიშნავს, იგი შეიძლება ცხოვრების მთელ მეორე ნახევარზე გაიწელოს. მას, ვინც ვერ პოულობს ამ კრიზისზე პასუხს გარდა წუწუნისა და ტანჯვისა, უფლება აქვს სიცოცხლის ბოლომდე ასე იცხოვროს. ასეთ შემთხვევაში სიკვდილი ერთ მშვენიერ დღეს ერთდროულად მოგზაურობის დასასრულად და სიცოცხლის დასასრულად იქცევა. თუმცაღა ჩვენ გვაქვს შესაძლებლობა, რომ ამ კრიზისისგან გაკვეთილი მივიღოთ, ვისწავლოთ ძველთან განშორება და შევხედოთ სიკვდილს, როგორც ცენტრალურ თემას ცხოვრების შუა მომენტში, რის შემდეგაც იწყება კიდეც ყველაზე საინტერესო. აი, რატომაა, რომ სიკვდილის კარტი ტაროში მაღალი არკანების შუაშია და არ ასრულებს მას. სამყაროს შესახებ მსგავსი წარმოდგენაა ძველ კულტურებში, მაგალიტად კელტებში, რომელთა დრუიდებს სიტყვა მიუძღვნა რომაელმა პოეტმა ლუკანმა: „თუ თქვენი სიმღერები სიმართლეა, მაშინ სიკვდილი - მხოლოდ შუა ნაწილია ფრიად ხანგრძლივი მოგზაურობის“. იგივე აზრით უნდა გავიგოთ შემდეგი გამოთქმაც: „თუკი მანამ მოკვდები, სანამ მოკვდები, მაშინ, როცა მოკვდები, არ მოკვდები“. ამიტომ სხვადასხვა ხალხთა ბრძენები არ იღლებოდნენ იმის თქმით, რომ მათი ცხოვრების ცენტრალური თემა სიკვდილთან შეხვედრა და მისი საზრისის გაცნობიერება იყო და კვლავ და კვლავ უსვამდნენ ხაზს, რომ ადამიანი უნდა მოკვდეს და აღდგეს, რათა რეალობა შეიცნოს. თუ ბიბლიაში ნათქვამია: „ჩვენი დღეების დათვლა გვასწავლე, რათა შევიძინოთ სიბრძნე გულისა“ (ფს. 89:12), ჩვენს ეგოს ყველაზე მეტად ამ სიტყვების უკუღმა გაგება სურს: „მოგვეცი სიბრძნე, რათა დავიჯეროთ, რომ არ უნდა მოვკვდეთ“!

ამასთან არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ღრმა ტრანსფორმაციები დროს მოითხოვენ. ახლა საქმე ეხება მიწისქვეშა სამეფოში ჩასვლას. სინათლესთან დაბრუნება, ახლის დაბადება, მხოლოდ ექვსი კარტის შემდეგ დაიწყება, მე-19 არკანიდან - მზიდან. ორივე კარტი ავსებს ერთმანეთს, როგორც საღამო და დილა.

ორივე კარტზე ვხედავთ თეთრ ცხენს. სიკვდილის კარტზე ეს - აპოკალიფსის მეოთხე ცხენია (იოანეს გამოცხადება 6:9), „ჩალისფერი ცხენი“, რომელზეც სიკვდილი ამხედრებულა. მზის კარტზე, პირიქით, გამოსახულია თეთრი ზღაპრული სამეფო ცხენი, რომელიც ზურგით ხელახლა დაბადებულ გმირს ატარებს. სიკვდილის კარტზე მზე ჩადის, მზის კარტზე კი კვლავ მთელი ძალით ანათებს. სიკვდილის კარტზე ცხენზე ჩონჩხი ზის, მზის კარტზე - ბავშვი. (ასეთი ტრანსფორმაცია გვაიძულებს ვივარაუდოთ, რომ ამ ორ კარტს შორის არსებობს წყარო ცოცხალი წყლით, წინააღმდეგ შემთხვევაში მსგავსი გაახალგაზრდავება აუხსნელი იქნებოდა. და ჩვენ მას მე-17 არკანში ვპოულობთ. ხელში ბავშვს წითელი დროშა უჭირავს, სიცოცხლის ფერი, მაშინ, როცა სიკვდილი შავ დროშას ატარებს, მისტიური თეთრი ვარდით, სიცოცხლის სიმბოლოთი და იმის მინიშნებით, რომ დგება განახლების ფაზა, რომელიც სიკვდილით იწყება. ეს ყველაფერი გვიჩვენებს, რამდენად ძლიერაა ერთმანეთთან დაკავშირებული ეს კარტები, რომლებიც ორ პოლუსს წარმოადგენენ: სიკვდილს და ხელახლა დაბადებას. ისინი განასახიერებენ მიწისქვეშა სამეფოში ჩასვლას (სიკვდილი) და სინათლესთან დაბრუნებას (მზე), მათ შორის კი ღამის ზღვაში მოგზაურობაა.

კარტებს ცამეტიდან თვრამეტამდე ასევე ღამის კარტებს უწოდებენ. მათში ან შავი ფერი დომინირებს, როგორც სიკვდილის, ეშმაკის და კოშკის არკანებში, ან ღამის სიმბოლოები - მთვარე და ვარსკვლავი და მხოლოდ ზომიერების კარტი გამოიყურება შეუსაბამოდ ამ „ბნელ“ კომპანიაში, ყოველ შემთხვევაში ერთი შეხედვით. მაგრამ მალე გავეცნობით მას, როგორც ძალას, რომელიც შეუცვლელია მიწისქვეშა სამეფოში. იგი სულთა სწორედ იმ მეგზურს განასახიერებს, რომელზეც სხვადასხვა კულტურების მკვდართა წიგნები გვატყობინებენ და რადგანაც ჩვენს, დასავლურ-ქრისტიანულ ტრადიციაში სულთა მეგზურებად ანგელოზები ითვლებიან, ამ კარტზეც ანგელოზია გამოსახული.

მიწისქვეშა სამეფოში, ღამის ზღვაში მოგზაურობის სიუჟეტი არა მხოლოდ ფართოდაა ცნობილი აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ყველა რელიგიურ ტრადიციაში, არამედ პრაქტიკულად ყველა მთავარ პუნქტში ემთხვევა. ყველა ეს კულტურა „სიკვდილს თვლის მოგზაურობას საკუთარი ნამდვილი არსის მოპოვების მიზნით, მაშინაც კი, თუ ამისთვის საჭიროა ზეცაში ან ჯოჯოხეთში ყოფნა, მაშინაც კი, თუ ეს ახალ სხეულში დაბადებას მოგვიტანს. ისიც კი ემთხვევა, რომ ბრძენი მხოლოდ ის ხდება, ვინც სიკვდილის ცნობიერება მოიპოვა, და ის, რომ აუცილებელია საკუთარი თავის მორალურად, სულიერად და წარმოსახვაში მომზადება სიკვდილისთვის, თუ გინდა რომ კარგად მოკვდე.“

იმისთვის, რომ გავიგოთ, თუ რა არის ეს მოგზაურობა ღამის ზღვაში, მოდით ჩავიხედოთ ძველი ეგვიპტელების მიწისქვეშა სამეფოში, რომელმაც ყველაზე მეტი საოცარი ხატ-სახე დაგვიტოვა იმისა, რაც მათმა ბრძენებმა მიღმიერ სამყაროში იხილეს. ჩვენ ვხედავთ, როგორ აღიმართება გარდაცვლილის სხეულის თავზე მისი სამშვინველი (душа). მას უწოდებენ ბა-ს და გამოხატავენ ფრინველის სახით, რომლისთვისაც მოგზაურობაში გამგზავრების დრო მოვიდა. გარდაცვლილს იცავენ ქალ-ღმერთი - მფარველები: ზეცის მბრძანებელი ნუტი და მორიელების დედოფალი სელ-კეტი, ხოლო მისი „ბა“ გიენას თავიანი ანუბისის ან მგლის თავიანი უპუაუტის თანხლებით მაატისკენ - სამართლიანობის ეგვიპტური ქალღმერთისკენ მიემართება.

მაატს ყოველთვის ფარშევანგისს ბუმბულით გამოსახავენ. უკვე ასეთი ბუმბულის არსებობაც კი ღვთაებრივი სამართლიანობის თანმყოფობის ნიშნად ითვლება. დარბაზში, რომელიც მაატის სახელს ატარებს, ხდება გადამწყვეტი გამოცდა - მკვდრების სასამართლო.

მარცხნივ ქვემოთ ჩვენ ვხედავთ, როგორ შემოჰყავს დარბაზში სულთა გამცილებელს ანუბისს გარდაცვლილი. სასწორის მარცხენა პინზე გარდაცვლილის გული დევს, მარჯვენაზე კი ბუმბული, მაატის, როგორც აბსოლუტური სამართლიანობის და მოუსყიდველობის სიმბოლო. სასწორის ზედა ნაწილზე ასევე მისი სიმბოლოა გამოსახული. ანუბისი ამოწმებს ისრის ჩვენებას და ატყობინებს მას მის მარჯვნივ მყოფ მწერალთან. ესაა ღმერთი ტოტი, იბისის თავით გამოსახული, ეგვიპტელებში - სიბრძნის ღვთაება, რომელიც აქ მიწისქვეშა სამეფოს პროტოკოლისტის როლში გამოდის. თუ გარდაცვლილის გულის წონა ბუმბულის წონის ტოლი იქნება, სასწორის ისარი ზუსტად ვერტიკალურ მდგომარეობას დაიკავებს; ეს ნიშნავს, რომ გარდაცვლილი არ არღვევდა კოსმიურ წონასწორობას, ანუ სათნოდ ცხოვრობდა და ღირსია ოზისირსთან, მიწისქვეშა სამეფოს მეუფესთან შესასვლელად. ხოლო თუ გული ბუმბულზე უფრო მსუბუქი, ან პირიქით უფრო მძიმე აღმოჩნდებოდა, ეს ნიშნავს, რომ მან შეცდომები დაუშვა და ახლა დაიღუპებოდა. სწორედ ამას ელის მდედრობითი სქესის ურჩხული, რომელიც სასწორთან ახლოს დგას. ახლა გაუმაძღარი, როგორც მას ეგვიპტელები ეძახდნენ, სამუდამოდ ჩაყლაპავს მას. თუმცაღა სცენაში ნახატზე გარდაცვლილმა წარმატებით გაიარა გამოცდა. ამიტომ გორს იგი მარჯვნივ, ოზირისისკენ მიჰყავს, რომლის ტახტის უკანაც ისიდა და ნეფტიდა დგანან და ახალმოსულს ესალმებიან. იგი ოზირისის სამეფოში მანამ იქნება, სანამ ანუბისი მასზე ბაგეთა გახსნის რიტუალს არ ჩაატარებს, რათა ახალი სიცოცხლე შთაბეროს და კვლავ გაგზავნოს ზედა სამყაროში.

სასწორი, როგორც წონასწორობის სიმბოლო, წარმოადგენს ეგვიპტური მიწისქვეშა სამეფოს ცენტრალურ ხატ-სახეს. ტაროში მას შეესაბამება ზომიერების არკანი. ხოლო ყველაზე მნიშვნელოვან პუნქტს მიწისქვეშა სამეფოში ჩაშვებაში წარმოადგენს მაატის, სამართლიანობის ქალღმერთის დარბაზი, რომლის სიმბოლოსაც ბუმბული წარმოადგენს.

მაღალ არკანებში ბუმბულით მორთულია მხოლოდ სამი ფიგურა - სულელი, სიკვდილი და ბავშვი - მზის არკანზე.

ეს კარტები ერთმანეთთან რამდენიმე დონეზეა დაკავშირებული. პირველ რიგში, სულელია ის გმირი, რომელიც სიკვდილის კარტში მიწისქვეშა სამეფოში უნდა ჩაეშვას და იქიდან მზის კარტით უნდა ამოვიდეს. ბუმბული იმ გამოცდებზე მიანიშნებს, რომელიც ამ გზაზე უდევს წინ: მათ შეესაბამებათ ეპიზოდი მაატის დარბაზში. შემდეგ ურთიერთკავშირი სულელისა და მზის არკანებს შორის ჩნდება მათზე გამოსახულ ორ ფიგურაში, რომლებიც თან ჰგვანან და თან არ ჰგვანან ერთმანეთს: ბავშვური სულელი და ბრძენი სულელი, მიამიტი და ნეტარი. მათ შორის იმყოფება სიკვდილი, როგორც აუცილებელი წინაპირობა ასეთი ღრმა ტრანსფორმაციისთვის. და ბოლოს, თეთრი მზე სულელის კარტზე, გადის რა სიკვდილის I ეტაპს (ალქიმიური „შავი მზე“), აღწევს თავის საპირისპირო მხარეს და ახლა შეუძლია კვლავ ამოვიდეს მზის კარტზე უკვდავების ოქროსფერ ნათებად. ჩვენს იუდეო-ქრისტიანულ ტრადიციაში ღამის ზღვაში ეს მოგზაურობა წარმოდგენილია პირველ რიგში ვეშაპის მიერ ჩაყლაპული იონას სახით (იონა, 1-3).

თავდაპირველად ღმერთი იონას დავალებას აძლევს: „ადექი, წადი ნინევეში, დიდ ქალაქში, და ამცნე, რომ მომწვდა მისი ბოროტების ამბავი“ (იონა 1:2). ანუ უბრალოდ კი არ „იქადაგო“, არამედ დაემუქრე ქალაქის მაცხოვრებლებს სამსჯავროთი და სასჯელით! ამგვარად, არსობრივად, იონასთვის მიცემული დავალება ბედის ბორბალის კარტს შეესაბამება. როგორ მოიქცა იონა? ისე, როგორც უმეტესობა ჩვენგანი ვართ მიდრეკილნი რომ მოვიქცეთ, როცა პირველად ვეჯახებით ჩვენი ცხოვრებისეული ამოცანის ასეთ ასპექტს. იგი გაიქცა.

ვეძებთ რა ჩვენს ცხოვრებისეულ ამოცანას, ჩვეულებრივ რაღაც ამაღლებულზე, მნიშვნელოვანზე და დიდებულზე ვოცნებობთ, და ბევრი გულწრფელად წუხს: „ეჰ, რომ ვიცოდე რა არის ჩემი ჭეშმარიტი დანიშნულება!“, ფიქრობს რა, რომ მისგან მხოლოდ ნიჭისა და პიროვნების სხვა ძლიერი მხარეების რეალიზაცია მოითხოვება. სინამდვილეში კი ასეთი დავალება ყოველთვის გულისხმობს მთლიანობის მიღწევას, ანუ ნებით თუ უნებლიეთ მოგვიწევს, რომ დავკავდეთ ჩვენი მიწიერი, პრიმიტიული, არასასიამოვნო, რთული, მანამდე გაუთვალისწინებელი და ვერშეყვარებული მხარეებით. როდესაც ვეჯახებით ისეთ რამეს, რაც ჩვენს ამ მხარეებს ავლენს, რისხვით და აღშფოთებით ვყვირით: „არა, ოღონდ ეს არა!“ შეგვიძლია თითქმის ვამტკიცოთ, რომ ჩვენი სულის ყველაზე ღრმა სიღრმიდან უეცრად ამოიტყორცნება: „არა, ოღონდ ეგ არა!“, ეს ნიშნავს, რომ კიდევ ერთი კენჭი ვიპოვეთ ჩვენი ცხოვრებისეული ამოცანის მოზაიკაში.

ალბათ ასე ფიქრობდა იონაც: „მე? ნინევიაში წავიდე? არასოდეს! ჯერ არ შევშლილვარ! ისინი ხომ ადგილზე გამათავებენ. არა, ყველაფერი, ოღონდ ეს არა!“ და ამის ნაცვლად იგი გემის ბორტზე ადის და საწინააღმდეგო მხარეს, საბერძნეთში მიემართება. ღვთაებრივი ნების შესრულებაზე უარის თქმის მსგავს პრეცენდენტს ბერძნები „ჰიბრიდს“ უწოდებდნენ და ამის ქვეშ ადამიანურ ამპარტავნებას და სითავხედეს მოიაზრებდნენ. როგორც მეთერთმეტე არკანში დავინახეთ, ასეთი სიჯიუტე ძალის კარტის მხოლოდ ერთ-ერთ ასპექტს შეადგენს. ბერძნები თვლიდნენ, რომ სწორედ ამ ცოდვისთვის სჯიან ღმერთები დაუყოვნებლივ, როგორც ეს დაემართა იონას, რომელმაც დაკიდებული კაცის კარტს მიაღწია. არის კი უფრო გამოუვალი სიტუაცია, ვიდრე გემი, რომელიც ქარიშხლიან ზღვაში იძირება? სწორედ ეს დაემართა მას. უმწეო და შეშინებული მეზღვაურები კენჭს ყრიდნენ, რომ გაეგოთ, ვის გამო ეწიათ ეს უბედურება. კენჭისყრამ დამნაშავედ იონა გამოავლინა, რომელმაც ყველაფერი აღიარა, მოინანია და დანაშაული საკუთარ თავზე აიღო. მან თქვა, რომ მზადაა მოკვდეს, რათა გამოისყიდოს თავისი დანაშაული ღმერთის წინაშე, და მეზღვაურებმა გარკვეული ყოყმანის შემდეგ ზღვაში მოისროლეს იონა. მაგრამ იგი არ მოკვდა, არამედ ვეშაპმა გადაყლაპა, რომლის მუცელშიც სამი დღე და სამი ღამე გაატარა (ქვედა სამყაროში ყოფნის ჩვეული დრო), სანამ ვეშაპი უკან გადმოაგდებდა მას. გაიარა რა ეს განწმენდა, იონა მზად იყო, რომ მიეღო ღმერთის ნება და აღესრულებინა თავისი ცხოვრებისეული ამოცანა.

თუკი რიგად განვალაგებთ ტაროს შესაბამის არკანებს, ამ ისტორიის გაგება ძალიან მარტივია. რადგანაც ბიბლიაშ მოყვანილია მხოლოდ ლოცვა, რომელიც იონამ ვეშაპის მუცელში წარმოთქვა, მაგრამ არაფერია ნათქვამი მის სხვა განცდებზე, ჩვენ ვერაფერს ვერ შევადარებთ არკანებს XIV-დან XVIII-მდე.

XIII კარტი გზის მეორე მესამედის დასასრულს ნიშნავს, რომლის დროსაც მაქსიმალური გახსნისკენ უნდა წავსულიყავით, შემდეგ კი გადაგველახა ჩვენი ეგო და დაგვემორჩილებინა იგი ჩვენი უმაღლესი თვითობისთვის. „შედის რა კონფლიქტში საკუთარი შინაგანი ზრდის პროცესთან, ნებისმიერი ცნობიერი პიროვნება თავს თითქოს ჯვარცმულად გრძნობს, - ამბობს მარია ლუიზა ფონ ფრანცი, თითქოს თვალწინ დაკიდებული კაცის კარტი უდგასო. — ცნობიერი პიროვნების პირადი ნება უნდა მოკვდეს და ბოლომდე უნდა მიენდოს ამ პროცესს“.

თუმცაღა აქედან არ უნდა გამოვიტანოთ ნაჩქარევი დასკვნა, რომ გზის შემდგომ მონაკვეთში ჩვენს „მე“-ს უკვე აღარ მოუწევს არანაირი როლის შესრულება. პოზიტიურ ვარიანტში მისი ყველა ძალა უნდა ემსახუროს თვითობას, ერთი მთლიანის ამ სიმბოლოს. ნეგატიურ ვარიანტში კი მათ შეუძლიათ ამორფულები დარჩნენ, ნებისმიერ ფასად მოინდომონ თავიანთი „მინდა“-ს განხორციელება და ნებისმიერ მომენტში განწირონ ტრანსფორმაციის პროცესი მარცხისთვის.

ტაროში იმპერატორისა და სიკვდილის კარტი დაკავშირებულია ერთმანეთთან ნუმეროლოგიური ჯამით (IV და XIII, 1+3), რაც მეტყველებს ამ ორი საწყისის ნათესაობაზე. თუ იმპერატორი ახალი სტრუქტურების შექმნას ნიშნავს, ანუ საბოლოო ჯამში ჩვენი „მე“-ს შემოზღუდვას გარესამყაროსგან, სიკვდილი მოითხოვს მანამდე შექმნილი ყველა ბარიერის გადალახვას და ნგრევას.

„მე“-ს არ შეუძლია ბარიერების გარეშე ცხოვრება, იმის გარეშე ცხოვრება, რომ შემოზღუდოს საკუთარი თავი ყველაფრისგან, რაც მის „მე“-ს არ წარმოადგენს, დასაზღვრის გარეშე მშობლიურ და საყვარელ „მე“-სა და მის ჩრდილს შორის, სულსა და სხეულს შორის, ღვთაებრივსა და ადამიანურს შორის, სიკეთესა და ბოროტებას შორის და ა.შ. აქ უკვე დროა ვაღიაროთ, რომ ყველა ბარიერი, რომლებსაც ვაწყდებით, ხელოვნურია. თავის დროზე მათ თავისი ამოცანა და ფუნქცია ჰქონდათ, ადრე მათ ჩვენი „მე“-ს განვითარებაში წვლილი უნდა შეეტანათ, და „მე“-ც ასევე უნდა შემოზღუდულიყო ყველაფერი დანარჩენისგან, რათა საკუთარი თავი მოეპოვებინა. და მაინც, ყველა ეს ბარიერი ხელოვნური და თვითნებურია. ამ ეტაპის მიღწევის შემდეგ ყველა ბარიერი უნდა მოვაშოროთ, გადავლახოთ ისინი, რათა „ადგილი გავანთავისუფლოთ“ კიდევ უფრო ღრმა და ფართო გამოცდილებისთვის. ეს - ერთ-ერთი ის მსხვერპლია, რომლის გაღებასაც დაკიდებული კაცი გვაიძულებს მანამ, სანამ ამისთვის მზად არ ვიქნებით.

ურთიერთკავშირს, რომელიც ამ ორივე კარტს შორის არსებობს, კიდევ ერთი მნიშვნელობა გააჩნია. გზის ამ წერტილში ჩვენ მივაღწიეთ თვითმართვის ზღვარს (იმპერატორი= დამოუკიდებლობა + მართვა). ეს ნიშნავს, რომ ამის მერე საკუთარ თავს ვეღარაფერს ვაიძულებთ. ეს სწორედ ისევე იქნება შეუძლებელი, როგორც შეუძლებელია ვინმეს ან საკუთარ თავს ძილი აიძულო, ისევე, როგორც შეუძლებელია გეძინოს და ამავე დროს საკუთარ თავს აკონტროლებდე. ჩვენი ეგოს ჩვევები - ყველაფრის მართვისა - აქ თავის ზღვარს აწყდება. ერთადერთი, რაც ახლა შეგვიძლია, ესაა რომ გავეხსნათ შემდგომ ცვლილებებს, ვისწავლოთ, რომ ყველაფერს თავისი გზით სიარულის საშუალება მივცეთ - და როგორც სიზმარში, მივენდოთ სხვა მდგომარეობაში გადასვლის ბუნებრივ პროცესს.

უძველესი დროიდან ადამიანს ეშინია ყველაფერი უსიცოცხლოსი, და ამის გამო კიდევ უფრო ძლიერ ადიდებს ყველაფერს ცოცხალს. ბერძნულ მითოლოგიაში ამ ორი ურთიერთწინააღმდეგობის განსახიერება იყო თანატოსი, იგივე სიკვდილი და ეროსი, როგორც სასიცოცხლო ძალა. ჯერ კიდევ ძველი დროიდან მაგები ცდილობდნენ, რომ შეეჩერებინათ სიკვდილი და მოეხმოთ სიცოცხლისთვის. დღეს ჩვენ იგივეს ვაკეთებთ და ვცდილობთ არ გავაჟღეროთ სიკვდილის თემა, ყოველგვარი ტაბუთი შემოვზღუდოთ იგი და აღტაცებულნი ვართ ნებისმიერი სიცოცხლის-წარმომშობი ელემენტით კინოსა და ტელევიზიაში, რეკლამირებულ პროდუქტებში, სილამაზის კულტურასა და მარადიული სიყმაწვილის თაყვანისცემაში. მაღალ არკანებში ორივე ურთიერთწინააღმდეგობა წარმოდგენილია ძალისა და სიკვდილის კარტებით, რომელთა შორისაც იმყოფება დაკიდებული კაცი - თუკი ძალის კარტს მის ჭეშმარიტ მეთერთმეტე ადგილას დავაბრუნებთ.

ადამიანი ჯვარცმულია (დაკიდებული კაცი) სიკვდილის პოლუსსა (სიკვდილი) და სიცოცხლის პოლუსს (ძალა) შორის. ასაკთან ერთად ეგო უფრო და უფრო ძლიერ შეიგრძნობს თავის უმწეობას გარდუვალი სიკვდილის წინაშე. სასოწარკვეთილი იგი უფრო და უფრო ხშირად მიმართავს სიცოცხლის პოლუსს და ცდილობს, რომ განერიდოს აზრებს ბედის შეუბრალებლობაზე. „საკუთარი თავი ყველას ძალიან ეცოდება, - წერს ელიას კენეტი. - ყველა მტკიცედაა დარწმუნებული, რომ მისი სიკვდილი ნამდვილად არაა საჭირო“.

აი, რატომ ვეჭიდებით სხვადასხვა საქმეებს, გაძლიერებულად ვკავდებით სპორტით, სექსით, ვეძებთ ყველანაირ სიამოვნებას და და ვაღვივებთ ჩვენში სიცოცხლით სიხარულს, და კვლავ და კვლავ ვუმტკიცებთ საკუთარ თავს, რომ ცოცხლები ვართ და უწინდებურად ვცოცხლობთ, რათა არ ვიყურებოდეტ საწინააღმდეგო მიმართულებით, იქ, სადაც „არაფერი“ გველოდება, სწორედ ის შავი კედელი, რომლისაც ასე ეშინია ჩვენს ეგოს. მოიძებნებიან ფსიქოთერაპევტებიც, რომლებიც პაციენტებს ამ აზრებისგან გაქცევის იოლ და სწრაფადმოქმედ საშუალებებს აძლევენ, შემდეგ კი ამაყობენ თავიანთი წარმატებებით და იმით, რომ თითქოს ეს მეთოდი ტრანსპერსონალურ თერაპიაზე მაღლა დგას, თერაპიაზე, რომელსაც უფრო ხანგრძლივი, მაგრამ სამაგიეროდ უფრო ღრმა მეთოდები აქვს. სწრაფადმოქმედი საშუალების სახით სულიერად დათრგუნულ ადამიანს სთავაზობენ, მაგალითად, რაიმე გასართობის კეთებას, და თუ ეს დაეხმარება, რაღაც პერიოდი იგი მართლაც კარგად იგრძნობს თავს. მაგრამ როგორც ტაროს კარტები აჩვენებენ, გზა დაკიდებული კაცისგან ძალისკენ - ესაა ნაბიჯი უკან. ამიტომ ყოველ შემდეგ ჯერზე სიცოცხლით სიხარულის გასახურებლად ძალის უფრო და უფრო მეტი დოზა ხდება საჭირო, სიკვდილი ხომ უფრო და უფრო შეუწყალებლად გვიკაკუნებს ჩვენი ცნობიერების კარებზე. მაგრამ ადრე თუ გვიან სიცოცხლე მაინც გვაიძულებს სხვა მიმართულებით წასვლას და გარდუვალობისთვის და სიკვდილისთვის თვალებში ჩახედვას.

ამასთან, მნიშვნელობა არ აქვს, რამდენად ღრმა, მეცნიერულად არგუმენტირებულიან გააზრებულია ჩვენი წარმოდგენები სიკვდილზე. მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ იმას, როგორ მივდივართ მისკენ, რამდენად ახლოს ვუშვებთ საკუთარ თავთან ამ შეგრძნებას და რა დონით ვართ მზად, რომ მისით განვიმსჭვალოთ.

ისევე, როგორც საკათედრო ტაძარი დარჩება ჩვენთვის მხოლოდ მკვდარ მუზეუმად, სანამ მას მხოლოდ გარედან ვათვალიერებთ, ასევე ვერ შევიგრძნობთ სიკვდილის ნამდვილ საზრისს, სანამ მასზე მხოლოდ ვიფიქრებთ. მაგრამ როგორც კი მუხლს მოიყრის, ადამიანი ტურისტიდან მლოცველად იქცევა, უცხოდან - მოწიწებულ ხელდასმულად. ამ წამს მუზეუმი ტაძრად იქცევა, ცივი და უსიცოცხლო სიკვდილი კი - ღვთაებრივი განცდა.

რაც უფრო გულწრფელი იქნება ჩვენი მუხლმოყრა, მით უფრო მდიდარი იქნება ჩვენი შეგრძნებებიც; პირველ რიგში იმიტომ, რომ სიკვდილთან ახლოს უფრო სრული ხდება პატივისცემა სიცოცხლის მიმართ, მეორეც - იმიტომ, რომ სიკვდილი არის კიდეც ჭეშმარიტი ხელდასმა, ერთადერთი კარიბჭე, რომელსაც მართლაც მიჰყავს საიდუმლოსკენ. ყველაფერი, რასაც „საიდუმლოს“ უწოდებდნენ ჩვენს მიერ უკვე განვლილ გზაზე, ამასთან შედარებით პრიმიტიული ბავშვური საიდუმლოებებია.

და რაც უფრო მეტი შეუპოვრობით და შიშით ავარიდებთ მას თვალებს, მით უფრო ხშირად და ძლიერად ვიწრიალებთ სიამოვნებასა და სასოწარკვეთილებას შორის. თავის უკიდურეს ფორმაში ეს უარი შეიძლება დეპრესიულ-მანიაკალურ სინდრომად გადმოიღვაროს. რაც უფრო მანიაკალურად გავაღვივებთ ჩვენში სიცოცხლის სიყვარულს (ძალა), მით უფრო ღრმა იქნება მისი თანმდევი დეპრესია (დაკიდებული კაცი). იმას, თუ როგორ გადავჭრათ ეს წინააღმდეგობა, სიკვდილი მიგვანიშნებს. იგი მიმართულებას გვიჩვენებს.

თავის შესანიშნავ ნაშრომში, რომელიც ადამიანის სულის განვითარებას ეძღვნება, კენ უილბერი ამტკიცებს, რომ ნამდვილი ტრანსფორმაცია შესაძლებელია მხოლოდ თანატოსის, სიკვდილის პოლუსის მეშვეობით, მაშინ, როცა ეროსი, სიცოცხლის პოლუსი, მხოლოდ გადაადგილებებს იძლევა. უილბერი ადამიანის ცნობიერებას მრავალსართულიან სახლს ადარებს. მოეწყობა რა მოხერხებულად ერთ-ერთ სართულზე და ეჩვევა რა ფანჯრიდან გადაშლილ პერსპექტივას, ეგოს, რა თქმა უნდა სურს, რომ იქ დარჩეს - რაში ჭირდება სხვა სართულეები? ხოლო თუ იქ ცხოვრება მობეზრდება, ცარიელი და მოსაწყენი ხდება, ან ერთ სართულზე ცხოვრების მონოტონურობისგან დეპრესიული ფაზები უხშირდება, ეგო სიცოცხლის სიხარულის გაღვივებას ცვლილებებით (გადაადგილებებით) იწყებს. ადგილს ვუცვლით ავეჯს, მაგრამ იგივე ოთხ კედელში ვრჩებით. სხვა სიტყვებით, ახალ საქმეს, ახალ ნაცნობებს ვეძებთ, სიყვარულით ან თამაშით ვერთობით, ან ვაკეთებთ კიდევ რაღაცას, რაც ეგოსთვის უსაფრთხო გარეგნულ ცვლილებებს უზრუნველყოფს. ღრმა ტრანსფორმაციას კი მხოლოდ სიკვდილის პოლუსის გავლის შედეგად ვაღწევთ, ანუ როცა ჩვენი ცნობიერების ამ სართულს დავტოვებთ. მხოლოდ ასე მივიღებთ შანსს, რომ ზეცნობიერების სფეროში გადავიდეთ. თუმცაღა ასეთი გადასვლა ყოველთვის თავის ვერ-შემაგრების და უფსკრულში ჩავარდნის რისკთანაა დაკავშირებული. სწორედ ესაა ის საფრთხე, რომელსაც მოცემული სიტუაცია და მოცემული კარტი უკავშირდება. რამეთუ მათ, ვინც ღამის ზღვაში სამოგზაუროდ, ჭეშმარიტი ინიციაციისკენ გზაზე მიემართება, უკან დასაბრუნებელ ბილეთებს არ აძლევენ. სამაგიეროდ აძლევენ გამცილებელს.

საკვანძო სიტყვები სიკვდილის არკანისთვის:

არქეტიპი — სიკვდილი;
ამოცანა — გამომშვიდობება, ჩასვლა მიწისქვეშა სამეფოში, დასრულება, კვანძის გახსნა;
მიზანი — განთავისუფლება, ეგოს გადალახვა, ბარიერების ნგრევა, ღრმა ტრანსფორმაცია;
რისკი — შიშისგან სიკვდილი, ფეხის დაცდენა და უფსკრულში გადაჩეხვა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება - პიესა დასრულებულია, სიუჟეტი ამოწურული; სიმშვიდისკენ, „ძალების აღდგენისკენ“ სწრაფვა, რაღაცასთან გამომშვიდობება.


14

სულების გამცილებელი

მხოლოდ სათაურიდან გამომდინარე ამ კარტის მნიშვნელობის გაგება შეუძლებელია. თუმც კი ზომიერება დღემდე ითვლება ერთ-ერთ უმთავრეს სათნოებად, მაგრამ თავად ამ სიტყვამ თანამედროვე ენაში თითქმის დაკარგა თავისი დადებითი აზრი. ამ კარტის ჭეშმარიტი მნიშვნელობა იხსნება ცნებით - „სწორი ზომა“.

იმაზე, თუ რას აკეთებს კარტზე გამოსახული ანგელოზი, ერთმანეთში ურევს რაღაცას თუ უბრალოდ ასხამს, მრავალი ჰიპოთეზა არსებობს. თუ ეს გადასხმაა, მაშინ საუბარია ენერგიებზე, რომლებიც მანამდე გარეგნულ ზრდას ემსახურებოდნენ, ახლა კი სხვა ჭურჭელში უნდა გადავიდნენ, რათა შინაგანი ზრდა დაიწყოს: პრინციპში ესეც კარტის ერთ-ერთი მნიშვნელობაა.მაგრამ უფრო მნიშვნელოვანია სწორი ზომის გამონახვა ურთიერთსაწინააღმდეგო საწყისების შერევისას, მათი წარმატებული შეერთება, რადგანაც ეს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა გზის მოცემულ მონაკვეთზე. მას შემდეგ, რაც სიკვდილმა ჩვენი ეგოს მიერ აშენებული ბარიერები დაანგრია, მანამდე დაყოფილი უნდა გავაერთიანოთ. და რა თქმა უნდა, კარტი ნიშნავს სწორ ზომას, როგორც აუცილებელ ინტუიციას იმისთვის, რომ იმ საფრთხეებს ავარიდოთ თავი, რომლებიც შემგომ გზაზე გველოდება. სწორი გზის ასეთ უშეცდომო ცოდნას ფლობს სწორედ სულთა გამცილებელი, რომელიც აქ ანგელოზის სახითაა გამოსახული. ქრისტიანულ ტრადიციაში ამ ამოცანას მთავარანგელოზი მიქაელი ასრულებს. ძველ ნახატებზე იგი არცთუ იშვიათად მონაწილეობს სცენებში, რომელიც მაატის დარბაზის აღწერას ჰგავს. ეშმაკი ცდილობს სასწორის წონასწორობა დაარღვიოს, მიქაელი კი ხელს უშლის ამაში, და სასწორი (შესაბამისად ადამიანიც) საწყის მდგომარეობას უბრუნდება.

მიუხედავად ნათელი ფერებისა, ეს კარტი მიწისქვეშა სამეფოს განეკუთვნება. ამ ახსნის გასაღები შროშანებია. ძველი ბერძნები თვლიდნენ, რომ შროშანები მიწისქვეშა სამეფოში იზრდებიან, ამიტომ მას ასევე „ასფოდელების მიწას“ (ასფოდელები=შროშანების სახეობა) უწოდებენ. ხოლო შროშანი ირისი არა მხოლოდ ატარებს ღმერთების მიერ გამოგზავნილი ირიდას სახელს, არამედ ასევე წარმოადგენს ამ ქალღმერთის მიწისქვეშა სამეფოში თანმყოფობის სიმბოლოს, სადაც საკმაოდ ხშირად უხდებოდა ხოლმე ჩასვლა. ქრისტიანულ სიმბოლიზმში სააღდგომო შროშანი უფლის ვნებებს განასახიერებს, და თუ გავიხსენებთ, რომ გზის ტანჯვით სავსე ეტაპზე ვიმყოფებით, პარალელი ვნების კვირეულთან ცხადი გახდება: კარტები ჩამოკიდებული კაციდან ეშმაკამდე აჩვენებენ იესოს ტანჯვას და მის ჯოჯოხეთში ჩასვლას და სახარებაშიც კია მოხსენიებული ანგელოზი მის სამარხთან.

ბილიკი, რომელიც კარტზეა გამოსახული, წარმოადგენს ინდივიდუაციის ვიწრო გზის, თვითობის ჩამოყალიბების სიმბოლოს. მას მივყავართ (უკან) კვლავ სინათლისკენ, რომლის სხივებშიც გვირგვინია დაფარული.მასზე შეგვიძლია დავინახოთ პუნქტირის ხაზი, განსაკუთრებით თუკი ოდნავ გავამოძრავებთ კარტს. ძველი მეფის (ეგოს) სიკვდილის შემდეგ აქ იწყება მზისკენ მიმავალი გზა და ახალი მეფის (თვითობის) კორონაცია. ეს სცენარი ყველა ზღაპარში გვხვდება, სადაც გმირი ბოლოს და ბოლოს თავად ხდება მეფე. ასე იცვლება განვითარების წინა ეტაპები, შემდეგ კი ჩვენი „მე“-ს გადალახვის ეტაპი უკანასკნელ, გზის ტრანსპერსონალურ მესამედში, ჭეშმარიტი განვითარებისა და ჩვენი თვითობის გახსნის ეტაპით.

თვითობას, როგორც ძალას, რომელიც სულის მოლეკულების მოძრაობას აწესრიგებს, ადამიანი მთლიანობისკენ მიჰყავს. ამ მიზნისკენ სწრაფვა ვლინდება არა მხოლოდ მრავალ ოცნებასა და სიზმარში. ისეთი რაღაცეებიც კი, მაგალითად, როგორიცაა „სახლობანას“ თამაში, თავსატეხების ამოხსნა, კროსვორდების შევსება, მორიგი პასეანსის ბოლომდე მიყვანის სურვილი და საკუთარი კოლექციის შევსება ამ შინაგანი, თითქმის გაუცნობიერებელი ძალის შედეგია, რომელსაც მთლიანობისკენ მივყავართ. თუკი ჩვენი „მე“-ს გახსნის პერიოდში ჩვენ პირველ რიგში გვჭირდებოდა ერთი მთლიანისგან გამოცალკევება, ახლა გამოღვიძების პროცესში მყოფი თვითობა ცდილობს, რომ უფრო შორს, ახალი ერთობისკენ, მთლიანთან ახალი შერწყმისკენ წაგვიყვანოს. მთავარი პრობლემა კი ამ დროს ისაა, რომ ახლა უკვე მთლიანად უნდა მივენდოთ მანამდე გაუცნობიერებელ უმაღლეს ხელმძღვანელობას, რაც ჩვენს მძლავრ და მეტისმეტად ამაყ „მე“-ს, ისევე როგორც სუსტ და მოუხეშავ „მე“-ს არანაირად არ სურს. პირველ შემთხვევაში მას არ ჰყოფნის სიტუაციის გაგება, მეორეში კი - უმაღლესი საწყისისადმი ნდობა. აი, რატომ უწევს თვითობას ჩვენი იმდენად გამოუვალ სიტუაციებში, იმდენად მძიმე კრიზისებში ჩაგდება, რომლებთანაც მხოლოდ ჩვენი „მე“ თავისით ვერ გაუმკლავდება, მიუხედავად მთელი თავისი გამოცდილებისა, ყველანაირი მოხერხებული საშუალებისა და ეშმაკობისა, რომელიც ჩვენმა ცნობიერებამ ისწავლა: უეცრად აღმოჩდება, რომ უკვე ვეღარაფერი გვეხმარება. შედეგად დგება სრული უმწეობის, უიმედობის და სასოწარკვეთილების შეგრძნება, სანამ ბოლოს და ბოლოს ჩვენს „მე“-ს მთელი მისი ძალების ამოწურვის პიკზე არაფერი დარჩება გარდა იმისა, რომ იარაღი დაყაროს და კაპიტულაცია გამოაცხადოს, სიკვდილის მოლოდინში. თუმცაღა ნაცვლად სიკვდილისა ან უფსკრულში ჩავარდნისა ადამიანი უეცრად გრძნობს, რომ იგი აიტაცა და მიჰყავს რაღაც ახალ ძალას, გაცილებით უფრო მძლავრს, ვიდრე ყველაფერი დანარჩენი, რომლებსაც იცნობდა და რომლებსაც ეყრდნობოდა. სწორედ ესაა ადამიანის გადამწყვეტი შეხვედრა თავის თვითობასთან, იმ ვეშაპთან, რომელმაც იონა გადაყლაპა. კ.გ. იუნგი ერთ-ერთ თავის წერილში აღწერს, როგორ განიცადა რაღაც მსგავსი, როცა ინფარქტი გადაიტანა: „მე თავისუფალი ვიყავი, ბოლომდე თავისუფალი და მთლიანი, როგორც არასოდეს მანამდე... ეს იყო რაღაც უხილავი და ხელშეუხებადი, მაგრამ ძალიან მკვრივი, და ამასთან განმსჭვალული მარადიული ნეტარების აღუწერელი გრძნობით; მანამდე არასოდეს დავიჯერებდი, რომ ასეთი გრძნობა შესაძლებელია მისაწვდომი იყოს ადამიანური გამოცდილების ფარგლებში. სხვების შეხედულებით, და მითუმეტეს სანამ ადამიანი სიკვდილის ზღურბლს არ გადააბიჯებს, ეს შეიძლება ჩანდეს, როგორც უდიდესი სისასტიკე. მაგრამ როგორც კი იქ მოხვდები, შიგნით, მაშინვე გავსებს სისავსის, სიმშვიდისა და ყოფიერების მთლიანობის ისეთი გრძნობა, რომ უკან დაბრუნება აღარ გინდება“.

ადამიანის ფსიქიკის ამ საოცარ თვისებას - ტრანსფორმაცია გაუკეთოს თავის გამოუვალ მდგომარეობაში ჩავარდნილ პატრონს და გადაიყვანოს იგი ახალ სიტუაციაში, კ.გ. იუნგი „ტრანსცენდენტულობის ფუნქციას“ უწოდებდა. ჩამოკიდებული კაცის, სიკვდილის და ზომიერების არკანები თვალსაჩინოდ აჩვენებენ ამ ტრანსფორმაციას, როგორც გზის შუიდან მის ბოლო მესამედში გადასვლას.

გზის ამ ბოლო მესამედში აღმოჩნდება, რომ მრავალი რამ შეიცვალა, და მრავალი რამ, რაც მანამდე ასეთი საჭირო, ჩვეული და ობიექტურად სწორი იყო, ახლა მხოლოდ სანაგვეშია გადასაყრელი. ესაა დროის ჩვენი შეგრძნებაც, სიკვდილთან დამოკიდებულებაც, და ღირებულებათა მთელი სისტემა. ბავშვისთვის დრო ციკლურია. წელი ყოველთვის ერთი და იგივეა, იგი იწყება და მთავრდება საახალწლო ნაძვის ხით. ნაძვის ხე ხან შორსაა, ხან ისევ ახლოს, მაგრამ იგი ყოვეელთვის ერთი და იგივეა. როცა ცოტა წამოვიზრდებით, დრო ჩვენთვის ხაზობრივი ხდება, მასში ქრონოლოგია ჩნდება. ახლა ერთი წელი მეორე, სრულიად სხვა წელით იცვლება.ციკლი დაირღვა. დრო ხაზად იქცა, რომელსაც აქვს დასაწყისი და დასასრული. ახლა დრო ჩვენთვის რაოდენობრივი, ანუ სასრული გახდა. თავიდან ეს ნაკლებად გვაღელვებს, რადგანაც ჯერ კიდევ იმ რწმენით ვცხოვრობთ, რომ წინ ბევრი დრო გვაქვს. მაგრამ შემდეგ, როცა სიცოცხლის შუა ნაწილს ვუახლოვდებით, ვამჩნევთ, რომ დრო რატომღაც უფრო და უფრო სწრაფად გადის, და უფრო და უფრო ცოტა რჩება. და ვიწყებთ გამოთვლას, რამდენი დაგვრჩა კიდევ, ვცდილობთ შევაჩეროთ წამი, მოვასწროთ ერთდროულად ბევრი საქმის გაკეთება, რომ „დრო არ დავკარგოთ“. უფრო და უფრო სწრაფად ვცხოვრობთ, უფრო და უფრო აჩქარებულად, და მიუხედავად ამისა ყოველ ჯერზე კიდევ უფრო მეტად ვრწმუნდებით, რომ დრო წყალივით მუხთლად გვისხლტება თითებიდან.

„მაგრამ როცა ადამიანი მარტო რჩება, - წერს კ.გ. იუნგი ამ შიშებზე, - როცა დგება ღამე, და გარშემო სიჩუმე და სიბნელეა, არაფერი ისმის და არაფერი ჩანს, არაფერია გარდა გასულ წლებზე ფიქრისა, და საათის იმ ისრებისა, რომელიც უმოწყალოდ აღნიშნავს წყვდიადის კედელთან მიახლოების წამებს, რომელიც ყოველთვის და გარდუვალადაა მზად, ჩაყლაპოს ყველაფერი, რაც მიყვარდა და მსურდა, რაც გამაჩნდა, რისი იმედიც მქონდა და რისკენაც ვისწრაფვოდი, - აი, აქ მიიყუჟება ჩვენი სათნო სიბრძნე თავის რომელიღაც, ყველასთვის უცნობ კუნჭულში, და ცხოველი შიში ახრჩობს უძინარ სულს, როგორც ზღაპრული საბურველი“.

თუკი ვახერხებთ, რომ გზის ბოლო მესამედზე გავიდეთ, უფრო მეტი სიცხადით ვიწყებთ გაცნობიერებას, რომ დრო - ის არაა, რაც საათის ისრებით იზომებოდა, და აზრი არ აქვს მის რაოდენობდივად გაზომვას, რადგანაც მთავარი დროში - ესაა მისი სისავსე, ანუ არა რაოდენობა, არამედ ხარისხი. ამიტომ მნიშვნელოვანი ის კი არაა, რამდენად ხანგრძლივად ვცოცხლობთ, და არა ის, თუ რამდენ რამეს განვიცდით, არამედ ის, თუ რამდენად ღრმად განვიცდით ამას. ამ ფონზე ლაგდება სიკვდილთან ახალი დამოკიდებულებაც. ახლა იგი უკვე აღარ გვეჩვენება საშინელ აღსასრულად, რომლის მიღმაც არაფერია. მაგრამ ჩვენ უკვე აღარ ვეძებთ ჩვენი „მე“-სთვის დამშვიდებას აღდგომის შესახებ ფიქრებით, იქნება ეს საშინელი სამჯავროს შემდეგ თუ ახალ ინკარნაციაში. ამის ნაცვლად უფრო და უფრო მეტად ვიწყებთ საკუთარი თავის შეგრძნებას ერთი მთლიანის ნაწილად, რომლისგანაც არსობრივად არასოდეს გამოვცალკევებულვართ და რომელსაც მალე კვლავ შევერწყმებით. ისევე, როგორც ტალღა ვერ იარსებებს ზღვისგან განცალკევებულად, ჩვენს „მე“-საც არასოდეს უარსებია დიდი მთლიანისგან დამოუკიდებლად. და სწორედ ისევე, როგორც ტალღა უნდა შეერწყას კვლავ ზღვას, ჩვენი „მე“-ც უნდა გაიხსნას მთელი ყოფიერების პირველსაწყისში და შეერწყას მას. ნებისმიერი ტალღის ყოველი ნაწილაკი, რა თქმა უნდა, ოდესღაც მრავალი სხვა ტალღის ნაწილაკი იყო. თუმცაღა, ნუთუ აბსურდული არ იქნებოდა - ტალღას განეცხადებინა, რომ იგი პირველად არ არსებობს? სწორედ ასევე აბსურდულად ჟღერს ადამიანური „მე“-ს განცხადება, რომ იგი უკვე ცხოვრობდა დედამიწაზე (ამასთან, ბუნებრივია, ცნობილი ადამიანის სახით). ეს არ ნიშნავს, რომ რეინკარნაციის იდეა თავისთავად ცრუა. მაგრამ მისგან სიკვდილის შიშისგან დამცავი წამლის გაკეთება - არა მხოლოდ შეცდომაა, არამედ მცდარი გზაა, რომელსაც სიკვდილის ჭეშმარიტი მნიშვნელობის გაგებისგან შორს მივყავართ. ამის ნაცვლად კენ უილბერი გვირჩევს: „დაივიწყე საკუთარი „მე“-ს მოკვდავობა და გაიხსენე მთლიანი ყოფიერების უკვდავობა“. და სხვა ადგილას: „გადასვლა არაცნობიერიდან საკუთარი „მე“-ს ცნობიერებაში სიკვდილის გაცნობიერებას ნიშნავდა; საკუთარი „მე“-ს ცნობიერებიდან ზეცნობიერში გადასვლა სიკვდილის გაუქმებას ნიშნავს“. ამაში მეტი ჭეშმარიტებაა, ვიდრე ადამიანის სიკვდილისთვის მომზადების ყველა „მეცნიერულ“ მცდელობაში.

მაღალი არკანების ეს ნაწილი კარგად ხსნის ასევე შემოქმედების აზრს. თუ ცხოვრების პირველ მესამედში ადამიანი ძირითადად არაცნობიერად ცხოვრობს, გზის შუაში მას უვითარდება საკუთარი „მე“-ს ცნობიერება. და თუმცა ეს ცნობიერება აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს ნებისმიერი შემოქმედებითი აქტისთვის, რაღაც მომენტში იგი ხელის შეშლას იწყებს ნამდვილი შემოქმედებისთვის, რადგანაც ჩვენი „მე“ თავის უმნიშვნელოვანეს მიზანს მხოლოდ იმაში ხედავს, რომ დაამტკიცოს, „აი, რა ყოჩაღი ვარ“. ამის მაგალითად გამოდგებიან ადამიანები, რომლებმაც ერთხელ ბრწყინვალე იდეა წამოაყენეს, რაღაც დიდებული განიცადეს ან შექმნეს, შემდეგ კი მთელი ცხოვრება მხოლოდ თავისი ყმაწვილობის მიღწევებით ექსპლუატირებდნენ. ასეთი ჩიხი, რომელშიც არაფერი ახალი არ იქმნება და მხოლოდ ძველის გადამღერება ხდება, თანაც უფრო და უფრო წარუმატებელი შეფუთვებით, ჩამოკიდებულ კაცს შეესაბამება. ეგო ახდენს თავის ოდესღაც შესრულებული გმირობის ხელახლა წარმოებას, რომლისადმი ინტერესიც სხვებისთვის თანდათან ნულს უახლოვდება. ჭეშმარიტი შემოქმედება გზის მხოლოდ მესამე მესამედში იხსნება, რომელიც ჩამოკიდებულ კაცს მოსდევს. ამისთვის ეგოს წასვლაა აუცილებელი. მხოლოდ მაშინ შეუძლია უმაღლეს ძალას, რომ მთლიანად აღვავსოს, რათა მისი წყალობით ახალი ხატ-სახეების, სიტყვების და საქმეების მატერიალიზება შევძლოთ.

სიკვდილის კარტი განასახიერებს ზღურბლს, რომელსაც ამ სფეროში მივყავართ. იგი აღნიშნავს ღრმა ტრანსფორმაციას, რომლის წყალობითაც ცნობიერება თავისუფლდება ძალაუფლებისმოყვარე ეგოს დიქტატისგან. ამჯერად მეტად მოკრძალებული „მე“ თავს აბარებს უმაღლესი ინსტანციის ხელმძღვანელობას. ყველაზე მთავარი შემოქმედებითი პოტენციალი, რა თქმა უნდა, სიღრმეშია. და სად უნდა იყოს, თუ არა იმ კუნჭულებში, სადაც არასოდეს შეგვიხედავს. ყველაფერი, რაც ზედაპირზე, სინათლეზე დევს, უკვე დიდი ხანია ათვისებული და გამოყენებულია ჩვენი ეგოს მიერ. მხოლოდ ბნელ, მანამდე ჩაკეტილ სფეროებში შეღწევა გვაძლევს იმის საშუალებას, რომ ბარიერები გადავლახოთ და მოვიპოვოთ ახალი პერსპექტივები, ახალი იმედები და ჰორიზონტები. ტაროში ამაზე მეტყველებენ მაღალი არკანები, დაწყებული ჩამოკიდებული კაციდან (12) დამთავრებული ვარსკვლავით (17).

იმაზე, რომ საკუთარი „მე“-ს გადალახვა გადამწყვეტი ნაბიჯი უნდა იყოს თვითობის მიღწევის, საიდუმლოს ამოხსნის, სასწაულის მოპოვების გზაზე, ნათქვამია ძველ ჩინურ ზღაპარში ჯადოსნური მარგალიტის შესახებ: ერთხელ ყვითელი მიწის ხელმწიფე სამყაროს კიდისკენ გაემგზავრა. როცა მას მას მიაღწია, მაღალ მთაზე ავიდა და დიდხანს აკვირდებოდა მარადიული დაბრუნების წრებრუნვას. შემდეგ კი აღმოაჩინა, რომ თავისი ჯადოსნური მარგალიტი დაკარგა. მან შემეცნება გაგზავნა მის მოსაძებნად, მაგრამ იგი ხელცარიელი დაბრუნდა. შემდეგ გამჭრიახობა გაგზავნა - ასევე უშედეგოდ. შემდეგ აზრი გაგზავნა, მაგრამ აზრმაც ვერ იპოვა იგი. მაშინ საკუთარი თავის დავიწყება გაგზავნა და მან მოუტანა მარგალიტი. „ჭეშმარიტად საოცარია, - წამოიძახა ყვითელი მიწის ხელმწიფემ, - რომ სწორედ თავდავიწყებამ მაპოვნინა მარგალიტი!“

ახლა ჩვენს მოგზაურობაში ჯოჯოხეთს ვუახლოვდებით, ყველაზე დაბალ და ყველაზე ბნელ წერტილს. გზა უფრო რთულია, უფსკრული უფრო ღრმაა, უჩინარი საფრთხეები და მოულოდნელი მოსახვევები ყოველ კუთხეში გველოდება - არა, მეგზურის გარეშე ჩვენი გმირი აქ ნამდვილად დაიკარგებოდა.

იუნგიანურ ტერმინოლოგიაში, რომელიც ეგოს და თვითობას განასხვავებს, აქ რა თქმა უნდა საუბარი უნდა იყოს საკუთარი ეგოს დავიწყებაზე - როგორც მოვლენის, რომელიც სრულიად საპირისპიროა ეგოისტური თავდავიწყებისა.

მაგრამ სად და როგორ უნდა იპოვოს ადამიანმა თავისი მეგზური? მის ძებნას აზრი არ აქვს, რადგან მოცემულ ეტაპზე, გზის უკანასკნელ მესამედში, რაიმეს გაკეთება უკვე შეუძლებელია: საჭიროა მხოლოდ გავეხსნათ იმას, რაც თავისით კეთდება. მზად უნდა ვიყოთ მის მისაღებად, და იგი გვამცნობს საკუთარი თავის შესახებ. უფრო სწორად, იგი ყოველთვის ჩვენთან იყო, უბრალოდ ადრე არ ვხედავდით და არ გვესმოდა მისი. რა თქმა უნდა, ეს გამცილებელი - ჩვენი შინაგანი არსის ნაწილია, თუმცა ჩვეულებრივ მის არქეტიპულ ხატ-სახეს სხვა ადამიანზე ვაპროეცირებთ - ექიმზე, მღვდელზე, მეგობარზე, კეთილ მუზაზე ან დიად გურუზე. როგორც მითები აჩვენებენ, ასეთი ადამიანი თითქმის ყოველთვის საწინააღმდეგო სქესის წარმომადგენელია ხოლმე. ასე მიჰყავს პერსევსი ათენას, თესევსი კი - არიადნას. ოდისევსი ვერაგი სირენებისგან თავის გადარჩენას ცირცეას უნდა უმადლოდეს. ენეასს მიწისქვეშა სამეფოში კუმეკა სიბილა აცილებს, ჰერკულესს კი კვლავაც ათენა ეხმარება. ფსიქეა, მას რომ ამური არ ჰყოლოდა, საუკუნოდ დარჩებოდა მიწისქვეშა სამეფოში. დანტეს, მართალია, თავიდან ჯოჯოხეთის ღრმულებში ვირგილიუსი ატარებდა, მაგრამ განწმენდის მთასთან მან იგი მხოლოდ ბეატრიჩეს - დანტეს ჭეშმარიტი გამცილებლის თხოვნით მიიყვანა, შემდეგ კი უკვე მას მიჰყავდა - სამოთხეში, უმაღლესის საჭვრეტად.

ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით გამცილებელი - ესაა ჩვენი საკუთარი სექსუალურად საპირისპირო საწყისი, ანიმა ან ანიმუსი. ის, ვინც ენდობა ამ თავიდან გაუცნობიერებელ ძალას, უფრო იოლად გადალახავს გზას, ვიდრე ის, ვინც სხვების ყველაზე ბრძნულ რჩევებს უსმენს. ამასთან სასურველია საკუთარ ანიმასთან ან ანიმუსთან ურთიერთობა. რა თქმა უნდა, საკუთარ თავთან დიალოგი შეიძლება უცნაურად მოგეჩვენოთ, მაგრამ იუნგიანურმა ფსიქოლოგიამ ბრწყინვალედ დაამტკიცა მსგავსი დიალოგების სარგებელი. თავად კარლ იუნგი, ხაზს უსვამდა რა ასეთი „თვითდიალოგის“ მეთოდურ მნიშვნელობას, წერდა: «ამასთან, მთავარია ვისწავლოთ ჩვენი უჩინარი თანამოსაუბრის მოსმენა, მივცეთ მას საშუალება, ასე ვთქვათ, გამოხატოს საკუთარი თავი, და გადავლახოთ ბუნებრივი მიუღებლობა იმისა, რომ ვითამაშოთ რაიმე საკუთარ თავთან, და ეჭვი ამგვარად გამოძახებულ ორეულის ხმის „სინამდვილესთან“ დაკავშირებით». შემდეგ იგი განმარტავს, რომ ყველა, ყოველ შემთხვევაში დასაწყისში, თვლის, რომ ორეულის პაასუხებს ისინი თვითონ მოიფიქრებენ ხოლმე - სწორედ იმიტომ, რომ მიეჩვივნენ, თავად აირჩიონ, რაზე „იფიქრონ“, განსხვავებით სიზმრებისგან, სადაც არჩევა არ გიწევს, თუმცაღა შემდეგ აღმოჩნდება ხოლმე, რომ ორეული არ ემორჩილება მათ არჩევანს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ კითხვა აფექტის მდგომარეობაშია დასმული. თვითმოტყუება აქ რა თქმა უნდა შესაძლებელია (როგორც ყოველთვის), და სწორედ ამიტომ იუნგი გვაფრთხილებს: «ანიმას აღზრდის ასეთი ტექნიკის უცილობელი პირობა სრული გულახდილობა საკუთარი თავისადმი და წინასწარგანწყობის არარსებობა იმისადმი, თუ რა შეიძლება გითხრას ორეულმა». ეს დიალოგები ასწავლიან ცნობიერებას, რომ მიიღოს არაცნობიერის ხატ-სახეები და სიგნალები, რათა გამოიყენოს ისინი და გარდაქმნას პრაქტიკულ ცხოვრებაში.

თუ შევხედავთ, რომელ კარტებთან მეზობლობს ზომიერების არკანი, ცხადი გახდება, რომ იგი არ გვპირდება არც სიმშვიდეს და არც ზეციურ სათნოებას. შემთხვევით არაა ეს კარტი სიკვდილსა და ეშმაკს შორის. რა შუაშია აქ ეშმაკი, ამის გაგება რთული არაა. ეშმაკის ერთ-ერთი მნიშვნელობა - არაზომიერებაა, ანუ ზომიერების პირდაპირი ურთიერთწინააღმდეგობა. ამგვარად კარტების ეს წყვილი აღწერს პროცესებს, რომლებიც სწორი ზომითაა ჩაფიქრებული („შვიდჯერ გაზომე...“), შემდეგ კი ასე თუ ისე „უკმარისობაში“ ან „გადაჭარბებაში“ გადადის. მაგრამ აქ უნდა ავიღოთ ზომიერებასთან მყოფი ორივე კარტი, რათა დავინახოთ ამ პრობლემის მოულოდნელი გადაწყვეტა. სიკვდილი ნიშნავს დასასრულს, დამშვიდობებას, რაღაცაზე სამუდამო უარის თქმას, ანუ, არსობრივად, ზომიერების საზღვრებში ყოფნას, თავშეკავებას. ეშმაკი კი ნიშნავს ზომიერების სრულ უარყოფას და კიდევ მიღების სურვილს. ზომიერება, რომელიც ამ ორ კარტს შორის მოხვდა, აჩვენებს, რომ სწორი ზომა თავშეკავებასა და არაზომიერებას შორის იმყოფება. სწორედ ამიტომაა ყოველთვის ასეთი ძნელი სწორი ზომის შენარჩუნება. აი, რატომაა უმეტესობა ჩვენგანისთვის უფრო იოლი, რომ ან უბრალოდ უარი ვთქვათ შოკოლადზე (თავშეკავება=სიკვდილს), ან მთელი შეფუთვა შევჭამოთ (სიხარბე=ეშმაკი), მაგრამ ერთი ნაჭერის მოტეხვა და და შეჭმა - ო, არა! ეს ძალიან რთულია! (და სწორედ ესაა ზომიერების არკანი). სწორედ ამაში მდგომარეობსზომიერების არკანისს აზრი: ნურაფერზე ნუ იტყვი უარს, თავს ნუ აარიდებ ცდუნებებს, მაგრამ ნურც ხარბი იქნები და ნუ ჩავარდები დამოკიდებულობაში. ცხოვრებისადმი ასეთი დამოკიდებულების გამომუშავება და შენარჩუნება, რა თქმა უნდა, უფრო რთულია, ვიდრე ცდუნებაზე პირფერულად „ამაღლება“, იმის გამოხატვა, თითქოს ინტერესი არ გაქვს, საკუთარი თავისთვის ყველაფერზე უარის თქმა და სამაგალითო და ბეჯითი მოსწავლის იმიჯის სენარჩუნება.

არა, გამცილებლისადმი (მეგზურისადმი) მინდობა ნიშნავს მთლიანად მიეცე ცხოვრებას ისე, რომ არ „ჩაიციკლო“ მის ცალკეულ ეპიზოდებზე.

ნუმეროლოგიური ჯამი ზომიერებას (XIV) იეროფანტთან (V) აკავშირებს. თუ იეროფანტი - ესაა მასწავლებელი, რომელიც გმირს გარესამყაროში მოგზაურობისთვის ამზადებს, ზომიერება - მისი გამცილებელია ღამის მოგზაურობაში. იეროფანტი - ესაა გზა საკუთარი განცალკევებულობის გაცნობიერებისკენ ერთი მთელისგან, რომელიც სიმბოლურად პირველყოფილ ცოდვად აღინიშნება, ხოლო ზომიერება - გამცილებელია, რომელსაც კვლავ მთლიანისკენ მივყავართ, ანუ როგორც სულიერი გზით მოსიარულენი ამბობენ, დაღუპვიდან ხსნისკენ. „ცოდვის“ ჩვენი ცნება, რომელიც ებრაულ ხეთამდე და ბერძნულ ამარტიამდე მიდის, პირველსაწყისად „ჭეშმარიტი მიზნისგან გადახვევას“ ნიშნავდა. სწორედ ამ თვალსაზრისით მივყავართ გამცილებელს „ცოდვისგან“ „ჭეშმარიტი მიზნისკენ“, რომელსაც თვითობა წარმოადგენს. თუ იეროფანტმა გმირს მორალისა და საზოგადოებრივი ქცევის კოდექსი მისცა, რომელთა წყალობითაც მან მიაღწია კიდეც გზის ნამდვილ ეტაპს, ახლა უკვე გმირს მოუწევს, რომ მხოლოდ ამ მაღალი მიზნით იხელმძღვანელოს, რომელიც გამოვლენილია მისი საკუთარი, უკვე საკმააოდ მომწიფებული სინდისით, როგორც ერთადერთი ძალით, რომელსაც შეუძლია გზა განაგრძობინოს.

განსხვავებით ყველა უწინდელი, ოდესღაც ძალიან საიმედო კრიტერიუმისგან, გამცილებელი ირჩევს არა მართებულსა და არამართებულს, მაღალსა და დაბალს, სასარგებლოსა და უსარგებლოს, ძვირფასსა და იაფს, ან მაგალითად, სასიამოვნოსა და უსიამოვნოს შორის. აქ, ამ ეტაპზე, მნიშვნელობას კარგავს სიკეთესა და ბოროტებას შორის სხვაობაც კი, რომელსაც ოდესღაც იეროფანტი ასწავლიდა გმირს, რამეთუ მომწიფებული ცნობიერება უკვე ხვდება, რომ არაფერი ამქვეყნად არაა მხოლოდ ბოროტი ან მხოლოდ კეთილი - ყველაფერს ზომა წყვეტს. ზომიერი დოზით სასიკვდილო შხამიც კი წამალი ხდება, სიკეთის სიჭარბე კი მალე თავის ურთიერთწინააღმდეგობად იქცევა.

ერთადერთ კრიტერიუმს ამჯერად წარმოადგენს დამთხვევა ან არდამთხვევა ნებისმიერი გარე გამღიზიანებლისა იმასთან, რასაც ამბობს შინაგანი ხმა, რომლის არჩევანიც შეუცდომელია. ეს Vox Dei (ღმერთის ხმა), როგორც მას ხშირად უწოდებენ, კ.გ. იუნგთან აღწერილია, როგორც ჩუმი შინაგანი ხმა, რომელიც „ეთიკურად სწორ რეაქციას“ გვკარნახობს, მოქმედების მეთოდს, რომელიც შესაძლოა არც დაემთხვეს საზოგადოების კანონებს ან მორალურ მოთხოვნებს. ამას, რა თქმა უნდა, შესაძლოა შესაბამისი შედეგები მოჰყვეს, ამიტომ ასეთი გადაწყვეტილებების მიღებას ნამდვილად განვითარებული ცნობიერება სჭირდება, რომელიც არ ერთობა ფუჭი ოცნებებით და შეუძლია თავმოყვარეობის, საკუთარ თავზე დიდი წარმოდგენის და თვითშთაგონების იმპულსების, ან ძალაუფლების ბანალური წყურვილის გარჩევა ზემოდან მომავალი ნამდვილი კარნახისგან. სწორედ ამიტომ, ასეთი გადაწყვეტილებების მიღებას მხოლოდ ამ ეტაპზე გვთავაზობენ, როცა ეგო უკვე გადალახულია. როცა ცხადია, რომ გმირს კარტ-ბლანშს კი არ სთავაზობენ ყველაფერზე, რაც თავში მოუვა, რაც, სხვათაშორის ასევე წარმოადგენს გამოცდას პიროვნებისთვის, რომელმაც განვითარების ამ ეტაპს მიაღწია: რა გამოძრავებს, უმაღლესი ხმა თუ იგივე უგუნური ეგოს მოთხოვნილებები, რომელმაც შესაძლოა მაღალი ძალების „თეთრ სამოსში“ გამოწყობა მოახერხა? შემთხვევითი არაა, რომ ამ კარტის გვერდით ეშმაკი დგას, რომელიც გვაფრთხილებს, რომ არ ავურიოთ სასურველი რეალობასთან, როგორც ამაზე ახალ აღთქმაში, და არა მხოლოდ მასშია ნათქვამი: „ყველა სულს ნუკი ენდობით, არამედ გამოსცადეთ, ღვთისგან არიან თუ არა“ (პირველი იოანესი 4:1). ჭეშმარიტი მაღალი მიზნისს გარეშე სულის ასეთი თავისუფლება მხოლოდ ტერაქტებსა და სხვა ადამიანთმოძულე საქმეებს წარმოშობს, რომელსაც „ღმერთის სახელით“ აკეთებენ. მომწიფებული ცნობიერება მაშინვე ნათელს ჰფენს ადამიანის მზაობას ან არამზაობას ემსახუროს ღმერთს (=მაღალ ძალას), და არა ადამიანებს, და ამასთან ამისთვის არც ჯილდოს ელის და არც დიდებას.

სწორედ გამცილებელი, ეს Vox Dei, მიანიშნებს იმ ერთადერთ, „შეუძლებელ“ გზაზე კრიზისიდან გამოსასვლელად, ან ადამიანის გასანთავისუფლებლად ტრაგიკული დანაშაულის გრძნობისგან. ასეთია ბერძნული ტრაგედიის ცენტრალური სიუჟეტი, სადაც მთავარი გმირი გარდუვალად განიცდის დანაშაულის გრძნობას, რადგან იძულებულია აირჩიოს ორ ერთმანეთის გამომრიცხავ აუცილებლობას შორის. ასე უწევს ანტიგონეს, რომ აირჩიოს დის ვალს შორის, რომელიც ვალდებულია დამარხოს მოკლული ძმის სხეული, და მამისადმი დამორჩილების აუცილებლობას შორის, რომელმაც მას მისი დამარხვა აუკრძალა: როგორც არ უნდა მოიქცეს, დანაშაულის გრძნობა მაინც თან გაჰყვება. მორალური კოდექსი, რომელიც ჩვენში ოდესღაც იეროფანტმა ჩადო სინდისის საფუძვლის სახით, ასეთ შემთხვევაში უმწეო აღმოჩნდება ხოლმე ან კონფლიქტს იწვევს სწორედ თავისი წინააღმდეგობრიობის გამო. გადაწყვეტა მოდის მხოლოდ მძიმე განცდების, ტანჯვების შემდეგ, როცა სული ორ უკიდურესობას შორის იხლიჩება და მაშინ ჩნდება ყველაზე უშეცდომო დარწმუნებულობა, რომელიც აღემატება ყველა დანარჩენი არჩევანის ვარიანტს თავისი სიცხადითა და ძალით. იგი არა მხოლოდ მაანამდე შეუძლებელი გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელ ძალებს აძლევს ადამიანს, არამედ ეხმარება, რომ გადაიტანოს ამის ხშირად რთული შედეგები მედგრად და ყოყმანის გარეშე.

რადგანაც იმის იმედზე ყოფნა, რომ „ყველაფერი კარგად დასრულდება“, თუ ჩვენს შინაგან ხმას გავყვებით, არ მოგვიწევს. ყოველ შემთხვევაში, შესაძლო დანაკარგების თვალსაზრისით. თავისი არჩევანისთვის ანტიგონემ ბოლოს და ბოლოს სიცოცხლით გადაიხადა.

«კარგი» კი აქ მხოლოდ ისაა, რომ ჩვენ ახლა აბსოლუტურად დარწმუნებულნი ვართ ჩვენს არჩევანში და მზად ვართ შემდგომ გზაზე ნებისმიერი სირთულეებისთვის. თუმცაღა Vox Dei არა მხოლოდ მსგავსი კონფლიქტის შემთხვევაში ჟღერს. მან შესაძლოა უეცრად, ცარიელ ადგილას გაიჟღეროს და მოულოდნელი ნაბიჯისკენ მიგვითითოს, სწორედ რომელმაც, სხვათაშორის, შესაძლოა მიგვიყვანოს კიდეც კონფლიქტისკენ. თუკი გავიხსენებთ, როგორ უბრძანა ბიბლიაში ღმერთის ხმამ ოსია წინასწარმეტყველს, რომ ცოლად მეძავი შეერთო (ოს. 1:2) - წარმოგიდგენიათ, როგორ უყურებდნენ იმ დროში ასეთ ქორწინებას? - მაშინ მიხვდებით, რაოდენ უჩვეულო და საზოგადოებრივად მიუღებელი შეიძლება გახდეს მსგავსი გადაწყვეტილება. აქედან ასევე ცხადია, რომ ზომიერება - ეს სულაც არაა უზრუნველობა. ეს კარტი არ ნიშნავს ზომიერ ტემპს ან საშუალობას, და ყოველ შემთხვევაში, არ გულისხმობს არც გადაუწყვეტელობას, არამედ სთავაზობს ყოველს, რომ თავისი სწორი ზომა იპოვოს, და თავისი და მხოლოდ თავისი გზით იაროს, თუმცა კი არ ანთავისუფლებს კრიტიკული შეჯახებებისგან.

საკვანძო სიტყვები ზომიერების კაარტისთვის:

არქეტიპი — სულების გამცილებელი;
ამოცანა — უზენაესი ხელმძღვანელობისადმი მინდობა, საკუთარი სწორი ზომის პოვნა;
მიზანი — უშეცდომო შინაგანი დარწმუნებულობა, შუალედისა და მთლიანობის პოვნა;
რისკი — ცრუ შთაგონების გაყოლა; საშუალოობა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — დახმარება გარკვეული მძლავრი ძალისგან, ჰარმონია, თავისუფლება, ჯანმრთელობა.


15

აჩრდილთა სამეფოში

მზემ თავის შუაღამის წერტილს მიაღწია, და ახლა ბნელეთის ძალებს უნდა შეხვდეს და თავად გმირიც ასევე თავისი მოგზაურობის ყველაზე ბნელ სფეროში შევიდა. აქ, მიწისქვეშა სამეფოს ლაბირინთში, განძია დაფარული, მშვენიერი ტყვე ქალია დამწყვდეული, ჯადოსნური ყვავილი იზრდება ან სხვა რამე, რომელიც გმირმა უნდა იპოვოს და დაიხსნას ბოროტი ურჩხულისგან, საშინელი დრაკონისგან ან ვერაგი მტრისგან.

ამ ხატ-სახეებში მითები და ზღაპრები იმ საფრთხეს აღწერენ, რომელიც არაცნობიერში იმალება, და ჩვენ ამ საფრთხეს ყოველ ჯერზე ვგრძნობთ, როცა რეალურად ვეხებით მას, და არა უბრალოდ ამ თემაზე სიმშვიდეში ფიქრით. ნამდვილი შეხვედრა არაცნობიერთან ხშირად იწვევს შიშს და პანიკასაც კი. ტყუილად არ ადარებს კ.გ. იუნგი ასეთ შეხვედრას დროებით შეშლილობას. «არაცნობიერის, როგორც პასიური ობიექტის ანალიზი, - წერს იგი, - ინტელექტისთვის არ წაროადგენს სირთულეს, რადგანაც ეს მის რაციონალურ მოლოდინებს შეესაბამება. არაცნობიერის თავისუფალ ნებაზე მიშვება და მისი, როგორც რეალობის აღქმა კი აღემატება საშუალო ევროპელის გამბედაობას და შესაძლებლობას. იგი ამჯობინებს, რომ არ ესმოდეს ასეთი საკითხები. სულით სუსტებისთვის მართლა ასე ჯობია, რადგანაც ეს თემები უსაფრთხო არაა». თუმცაღა გზის ამ წერტილში სწორედ ჩვენი არსების ბნელ მხარეს უნდა შევხვდეთ პირისპირ.

რადგანაც ეშმაკი ქრისტიანულ დასავლეთში გამოცხადებულ იქნა summum malum-ად, ანუ ყოველგვარი ბოროტების კვინტესენციად, მან თავის თავში ყველა ჩრდილოვანი ასპექტი გააერთიანა. აი, რატომაა ეს კარტი ასეთი მრავალმნიშვნელოვანი, და რატომაა ეშმაკის არქეტიპის რაღაც ერთ მნიშვნელობამდე დაყვანა შეუძლებელი.

ნებისმიერ შემთხვევაშში ეშმაკი რაღაც „გაუგონარის“ სიმბოლოა, ამასთან სიტყვის ორივე მნიშვნელობით. ესაა ის საგნებიც, რომლის შესახებაც ცხოვრებაში არასოდეს არაფერი გვსმენია, და ამავდროულად ის ყველაფერი, რასაც გაუგონარად ვთვლიდით, ანუ ჩვენთვის აბსოლუტურად შეუძლებლად - ის ქცევები, მოტივაციები, სურვილები, განზრახვები, აზრები, თვისებები, რომლებიც ჩვენში აღშფოთებას ან ზიზღს იწვევდა, რომლისაც გვრცხვენოდა და აქამდე მხოლოდ სხვებში ვხედავდით, სამაგიეროდ ხშირად, და თან ყოველთვის მკაცრად განვიკითხავდით. ის ჩვევები, თვისებები და შეხედულებები, რომლებიც სხვებში ასე გვაღიზიანებდა, თურმე ჩვენი განუყოფელი ნაწილი აღმოჩნდა - ჩვენ კი გვიხაროდა, რომ ისინი არ გაგვაჩნია და შეუძლებელია გვქონდეს. აქ, ჩრდილების სამეფოში, ცხოვრობს ყველაფერი ის, რისი ცნობიერებიდან განდევნაც შევძელით იმ დონემდე, რომ ისინი თითქოს საერთოდ აღარ არსებობენ. ესაა ის, რაც ყოველ ჯერზე შიშს იწვევს ჩვენში, როცა თავს გვახსენებს. ის, რისიც მთელი არსებიტ შეგვრცხვებოდა, ამაზე რომ „გამოვეჭირეთ“ - მაშინაც კი, თუ თავად „გამოვიჭერდით“ ჩვენს თავს ამაზე. და ახლა ეს ყველაფერი არა მხოლოდ უნდა ვაღიაროთ ჩვენში, არამედ მივიღოთ, როგორც საჭირო. გასაკვირი არაა, რომ ამის გადაწყვეტილებას დიდი შიშით, ზიზღით და სურვილის გარეშე ვიღებთ.

ასეთ უმოწყალო თვითგაცნობიერების და თვითმხილების შესანიშნავ მაგალითს ძალითა და აღწერილობის გამომხატველობით, რომელიც ნებისმიერს გამოადგება მაგალითად, წარმოადგენს ალბერ კამიუ. ნაწარმოებში „დაცემა“ იგი მოგვითხრობს ელეგანტური, წარმატებული და პატივცემული ადვოკატის შესახებ, რომელიც საზოგადოების უმაღლეს წრეებს ეკუთვნის და თავს ყველა თვალსაზრისით უზადოდ თვლის. თუმცაღა ერთხელ, საღამოს, სრულიად უკაცრიელ ხიდზე გადასვლისას, უეცრად თავის უკან სიცილის ხმა გაიგონა. შემდეგ სიცილი განმეორდა, კიდევ და კიდევ, და ამის შემდეგ აღარ ტოვებდა მას, სანამ არ აიძულა გაეცნობიერებინა მწარე სიმართლე, დაენახა თავისი ჭეშმარიტი სახე ჩვეული ამპარტავნული ნიღბის ქვეშ, თავისი უზარმაზარი ბნელი ჩრდილი, და გაეგო თავისი ერთი შეხედვით სათნო და კეთილშობილური ქმედებების ჭეშმარიტი მოტივები.

ამ ბნელ ზონაში იმყოფება ჩვენი ის ყველაფერი, რაც სრულფასოვანი ცხოვრებით ცხოვრება ისურვებდა, მაგრამ ამის უფლება ჩამორთმეული აქვს და იძულებულია ჩრდილის სახით იარსებოს. ესაა ჩვენთვის არა-საყვარელი „შინაგანი დემონები“, რომლებსაც ეგო სინათლეზე გამოჩენის ღირსად არ თვლის, ამიტომ ციხე-სიმაგრეში ჰყავს გამოკეტილი. და ზიან ისინი საპყრობილეში, ისეთივე საშინელ მიწისქვეშა კარცერში, ძალიან დაბალში, რომ გაიმართო, და ძალიან ვიწროში, რომ ფეხებგაშლილი დაწვე, სადაც შუა საუკუნეებში მეამბოხეებს აგდებდნენ, რათა სამუდამოდ დაევიწყებინათ. ჩვენი ეგო ისეთივე სისასტიკით ექცევა თავის არასაყვარელ მხარეებს, ცდილობს, რომ ყველანაირად დათრგუნოს და დაივიწყოს ისინი. გასაკვირი არაა, რომ დროთა განმავლობაში ისინი იქცევიან დემონებად, რომლებიც ჩვენს ცნობიერებას ფლეთენ, და არა მხოლოდ კოშმარულ სიზმრებში.

 

ზღაპრების ენაზე - ეს გაყიდული სულების მხარეა. აქ, მიწისქვეშა სამეფოში, ლუციფერი ჩვენი სულის ნაწილაკებს განაგებს, ყველაფერ იმას, რასაც ჩვენ, ადამიანები ჩვენს ნაწილებად არ ვთვლით. აი, რატომ იმყოფება სწორედ აქ ის, რაც მთლიანობისს მისაღწევად არ გვყოფნის, რაც ჩვენს ნაკლოვანებებს კვებავს და აძლიერებს.

ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით „დაფარული განძი“ სხვა არაფერია, თუ არა ჩვენი ცნობიერების ის გაუხსნელი ფუნქცია, ერთ-ერთი იმ ოთხიდან, რომლებზეც ზემოთ იყო საუბარი, გაუცნობიერებელი და ამიტომ არარეალიზებული. აქ, გზის ამ მონაკვეთში, მისი გაუხსნელობა არა მხოლოდ აღმოჩენილი ხდება, არამედ დაუყოვნებლივ კომპენსაციასაც ითხოვს. ან იმიტომ, რომ ბოლოს და ბოლოს შევამჩნიეთ, რომ ცხოვრება უკვე მერამდენედ მოითხოვს ჩვენგან სწორედ მის რეალიზებას, ან იმიტომ, რათა გავიგოთ, რომ სწორედ იგი არ გვყოფნის მთლიანობის მისაღწევად.

თუმცაღა ყველაზე არასასიამოვნო იმაში მდგომარეობს, რომ პიროვნების სწორედ ეს მხარე გვაქვს განუვითარებელი, მოუმწიფებელი და პრიმიტიული. წარმატებულად ვხსნით რა ყველა დანარჩენ მხარეს და ბრწყინვალედ ვიყენებთ რა მათ, სულის ეს ნაწილი დაგვავიწყდა, და წლების განმავლობაში იგი უფრო და უფრო უხეშდებოდა, ხროტინებდა და ობით იფარებოდა. ცხადია, რომ არ გვიყვარს იგი, ზედმეტად მიგვაჩნია და გვეზიზღება, ყოველ შემთხვევაში საიდუმლოდ მაინც, როცა სხვებში ვამჩნევთ. მაგრამ როცა ვაცნობიერებთ ამ ნაწილის ჩვენში განვითარების აუცილებლობას, ამ ამოცანას აღვიქვამთ არა იმდენად როგორც უჩვეულოს და ძალიან რთულს, რამდენადაც კვლავაც ზედმეტს, რომელზეც ძალისა და დროის დახარჯვა გვენანება. გვეჩვენება, რომ ახალი ჭუჭყიანი სათვალეები გაგვიკეთეს და თან გვავალებენ, რომ მათ მიღმა რამე გავარჩიოთ, როცა გვერდით, ხელის გაწვდენაზე, ჩვენი ძველი, სანდო და სრულიად სუფთა სათვალეები დევს. ან რომ ქუჩაში ცნობილ ჩამშვებთან ან მყრალ ბომჟთან ერთად ხელიხელჩაკიდებული გამოჩენას დაგვავალებენ. აი, რატომ ვამბობთ უარს ამ სამუშაოს შესრულებაზე ასე ჯიუტად, უკანასკნელ წვეთამდე.

ჩვენი ცნობიერება როგორც წესი საკმაოდ ქედმაღლურად იქცევა, როცა გულწრფელად ვარაუდობს, რომ არაფერი იმისგან, რაც ოდესღაც განდევნილი ან დავიწყებული იქნა, აღარ დარჩა. მაგრამ არც „განდევნილი“ და არც „დავიწყებული“ არ გამქრალან, არამედ არაცნობიერის სფეროში გადაინაცვლეს და მოქმედებას განაგრძობენ. უბრალოდ ამას ჩვენ უკვე ვეღარ ვაცნობიერებთ.

სწორედ ამაში მდგომარეობს მთავარი საფრთხე, რადგანაც კონტროლი და გონივრულად გამოყენება მხოლოდ იმისი შეგვიძლია, რასაც კარგად ვიცნობთ. მეზღვაური, რომელიც ქარებს იცნობს, ადვილად წაიყვანს თავის ნავს ქარის წინააღმდეგაც კი. თუ ქარებს არ იცნობს, მაშინვე მათ სათამაშოდ იქცევა. იგივე შეიძლება ითქვას ჩვენთის არასაყვარელი ჩრდილოვანი თვისებების შესახებაც. თუ ადამიანი მათ არ იცნობს, ეს არ ნიშნავს, რომ ისინი არ არსებობენ, ან რომ ისინი არ მოქმედებენ.

ცხოვრებაში ყველას ჰქონია მომენტი, როცა რასაც ჰქვია „ეშმაკმა შეიპყრო“, და ადამიანი უეცრად უჩინარი ძალის მიერ აღმოჩნდა გატაცებული. ამ ძალას ეშმაკს მიაწერენ, სწორედ იმიტომ, რომ ჩვენში მანამდე მას არ ვცნობდით - ან საბოლოოდ განდევნილად ვთვლიდით. და ეს ეშმაკეული ძალა, ჩვენი მთლიანი პიროვნების ეს მანამდე წარმატებით დათრგუნული ნაწილაკი უეცრად გვავსებს, გვიპყრობს, ჩვენს „ოკუპირებას“ ახდენს, გვაიძულებს ისეთი რაღაცეები ვაკეთოთ, რომლებსაც ვერც ახლა და ვერც მერე ვერ ავხსნით, როგორ შეიძლება ეს მომხდარიყო. ფსიქოლოგიაში პიროვნების ამ არაინტეგრირებულ ნაწილაკებს „ავტონომიურ კომპლექსებს“ უწოდებენ: ისინი ჩვენსს სამშვინველში იმ მაწანწალებივით ცხოვრობენ, რომლებიც დღის სინათლეს და „ხელისუფლების“ კონტროლს ანუ ცნობიერებას ემალებიან, და იმ მომენტს ელოდებიან, როცაა ჩვენ, მაგალითად, მღელვარების ან თრობის მდგომარეობაში აღმოვჩნდებით, რათა ცნობიერებაზე კონტროლი მოიპოვონ და „თავისუფლად ინავარდონ“. სწორედ მაშინ გვაიძულებენ ისინი ისეთი რაღაცეების კეთებას, რომლებსაც შემდგომ ჩვენთვის სრულიად არადამახასიათებლად ვაფასებთ - სწორედ იმიტომ, რომ ჩვენი „მე“ ამ თავის მხარეებს არ იცნობს და არც უნდა, რომ გაიცნოს. თუმცაღა იმ შემთხვევებში, როცა საქმე ასე შორს არ მიდის და გვეჩვენება, რომ ყველაფერი კონტროლის ქვეშაა და ვერანაირი „ეშმაკნი“ ვერ შეგვიპყრობენ, ეს ჩრდილოვანი მხარეები მაინც მოქმედებენ ჩვენზე და განსაზღვრავენ ჩვენს მოქმედებებს. რომელი ჩვენგანია ისეთი მტკიცე, რომ არ დაემორჩილოს არანაირ ცდუნებას, და რომელი ჩვენგანი არ უშვებს ერთი და იგივე შეცდომას, რომელიც, თითქოს, უკვე ყველამ იცის? საკუთარ თავთან, საკუთარ სსისუსტეებთან და ცდუნებებთან უსასრულო ბრძოლა ალბათ ყოველ ადამიანს უწევს. ხოლო თუკი ვინმე თვლის, რომ შეძლო საკუთარ თავში ამ ყველაფრის გადალახვა, მაშინ იგი ან ბრძენია, ან უბრალოდ მიამიტი. რადგანაც ეს ასე უხეშად განდევნილი ჩრდილოვანი მხარეებია ის, რაც მთლიანობისთვის არ გვყოფნის, ეს ნიშნავს, რომ სწორედ ისინი იქცევიან ჩვენს ნაკლოვანებებად, სისუსტეებად, ჩვენი შინაგანი არათავისუფლების წყაროებად. სწორედ ის, რაც გვაკლია, ასე „გვაცოფებს“ ყოველ ჯერზე, როცა ახერხებს, რომ კომფორტული ზეციდან ცოდვილ მიწაზე ჩამოგვაგდოს, დაე, თუნდაც მხოლოდ იმისთვისს, რომ კიდევ ერთხელ შეგვახსენოს თავი. ასე ცდილობენ ჩვენი სულის ეს არასასურველი ნაწილები კარცერიდან თავის დახსნას, რათა ბუნებრივი სახე დაიბრუნონ და ბოლოს და ბოლოს სავსე ცხოვრებით იცხოვრონ. აი, რატომაა, რომ მიუხედავად ჩვენი ყველა „კეთილი ზრახვისა“, ისინი თავს გვახსენებენ ყოველ ჯერზე, როცა ვფიქრობთ, რომ როგორც იქნა შევძელით მათგან განთავისუფლება. მაგრამ ასეა თუ ისე, რასაც არ უნდა განვიცდიდეთ, როცა გზის ამ ეტაპამდე მივაღწევთ, გამთლიანება (განკურნება) გველის. სწორედ აქ გვეხსნება ბოლოს და ბოლოს ნამდვილი გზა მთლიანობამდე, ხსნამდე, რაც გნებავთ უწოდეთ. აქ უფლება გვეძლევა, რომ დანაკლისი შევივსოთ. მაგრამ მანამ, სანამ ჩვენი საკუთარი საშინელი ჩრდილების სამყაროს მთელი პიროვნების განუყოფელ ნაწილად არ ვაღიარებთ, ვერასოდეს მივაღწევთ ვერც მთლიანობას და ვერც ხსნას. თუმცა ეს სიტყვები არ უნდა გაიგოთ იმ თვალსაზრისით, რომ ახლა შეგიძლიათ თავისუფლება მისცეთ აქამდე დაფარულ წყენებს მეზობელზე, უფროსზე, მეუღლეზე, ბავშვებზე და ა.შ. ან პირიქით, სრულიად დაივიწყოთ ყველა მათგანი და იცხოვროთ ისე, „როგორც მარცხენა ფეხი ისურვებს“. ახლა უკვე შეიძლება და აუცილებელიცაა, პირველ რიგში, გავაცნობიეროთ ჩვენი განდევნილი მისწრაფებები და სურვილები, შემდეგ კი ვიპოვოთ მათი ცნობიერების სფეროსთან ინტეგრირებისს საშუალება, რათა მან შეძლოს მთელი პასუხისმგებლობით ისარგებლოს მათით. მაშინ ყველაფერი ის, რაც მანამდე მხოლოდ დესტრუციული იყო, შესაძლებელი იქნება კონსტრუქციული გავხადოთ და ბოლოს და ბოლოს დავუბრუნოთ მისი ჭეშმარიტი როლი და ადგილი ადამიანის პიროვნების სტრუქტურაში. ეს არ ნიშნავს, რომ ამის შემდეგ ადამიანი „კეთილი“ გახდება: პირიქით, ის ძალზე „არაკეთილიც“ იქნება, რადგან ეს გაცნობიერებული და მანამდე ასე შეუპოვრად განდევნილი ჩრდილები მთელი ძალით გაცოცხლდებიან. მან შეიძლება განზრახ დაიწყოს სხვების გაბრაზება, ან შოკისმომგვრელი ქმედებები შეასრულოს. მაგრამ ამჯერად ამას ცნობიერად და სრული პასუხისმგებლობით გააკეთებს.

ეს შეუძლებელი ან დაუშვებელი ყოფა მანამდე არ გაგვიშვებს, სანამ ისეთად ყოფნის უფლებას არ მივცემთ მას, როგორიც არის. რაც უფრო მეტს ვებრძვით ან ვთრგუნავთ, მით უფრო ძლიერ გვიტაცებს და გვიპყრობს იგი და სანამ არ მოგვინდება ან არ ვისწავლით ამ ბნელი ძალების საკუთარ თავში პოვნას, სხვა ადამიანები გაგვახსენებენ ხოლმე მათ შესახებ, სწორედ იმიტომ, რომ სხვებში ჩვენი ეგო ამ ძალებს გაცილებით უფრო ადვილად და ხალისით ამოიცნობს ხოლმე. თუმცაღა, თუკი სულ ასე დავემალებით მათ, მაშინ ჩვენი ჩრდილი ყოველ ჯერზე მიიტაცებს ჩვენი სამშვინველის ახალ და ახალ სფეროებს, სანამ ერთხელაც ბოლომდე არ დაეუფლება მას. სწორედ ამ ნიადაგზე ყვავილობს არა მხოლოდ ჩვენი იდუმალი მიდრეკილებები, გიჟური ეჭვები და ყველას განსჯის გადაულახავი მოთხოვნილება, არამედ ცალკეული ადამიანების გონებებსა და კოლექტივებში გამჯდარი სულელური წარმოდგენები საყოველთაო შეთქმულების შესახებ, რომლის ქსელსაც ნაძირლების მორიგი ჯგუფი ხლართავს, რათა კაცობრიობაზე ძალაუფლება მოიპოვოსვდა გეოგრაფიული მდებარეობის თუ პოლიტიკური მოდის შესაბამისად ასეთ ნაძირლებად ითვლებიან კომუნისტები, მასონები, სიონისტები, ნარკომოვაჭრეები, ფუნდამენტალისტები, ექსტრასენსები, ებრაელები, „მწვანეები“, ნეონაცისტები, საენტოლოგები, ბოლშევიკები, მაფიოზები, იეზუიტები, ოლიგარქები, ცსს. ყველაზე უსიამოვნო ისაა, რომ ეს „ნაძირლები“ ვერანაირი საშუალებით ვერ თავისუფლდებიან საკუთარ თავზე ასეთი პროექციული წარმოდგენებისგან. ასეთი პროექციები ძალიან სიცოცხლისუნარიანია, რადგანაც ადამიანები, რომლებმაც ერთხელ შექმნეს ისინი, ყრუები ხდებიან გონების არგუმენტებისთვის და საღი გონებთ და მყარი მეხსიერებითაც კი ვერ აღიქვამენ ვერანაირ საწინააღმდეგო არგუმენტს. აქ მათი მსხვერპლნი უძლურნი არიან: მათ ერთხელ და სამუდამოდ აცხადებენ განტევების ვაცებად და ნებისმიერი მათი სიტყვა საკუთარი თავის გასამართლებლად აღიქმება მხოლოდ როგორც ფესვებგადგმული ეჭვების მორიგი დადასტურება.

ასეთი ბრძოლა გარე სამყაროს ჩრდილებთან ყოვეთვის მოწმობს კიდევ უფრო სასტიკ ბრძოლაზე შინაგან სამყაროში. რაც უფრო მეტად ვთრგუნავთ რაღაცას ჩვენში, მით უფრო მიმზიდველი ხდება იგი, ასე რომ ჩვენ სულ უფრო ხშირად გვიწევს შევეჯახოთ იმ ადამიანებს და მოვლენებს, რომლებსაც ასე გულწრფელად და შეურიგებლად ვებრძვით. უფრო ხშირად ვფიქრობთ და ოცნებასაც კი ვიწყებთ მათზე. მაგრამ კიდევ უარესი ისაა, რომ ეს განდევნილი პრობლემატიკა რეგულარულად გვაიძულებს ან სწორედ ის გავაკეთოთ, რასაც სხვებში ვერ ვიტანთ (რაც, პრინციპში, გასაკვირი არაა, რადგანაც ჩვენი თვითკმაყოფილი ეგო ყოველთვის იპოვის საბაბს, რომ ნებისმიერი წესიდან გააკეთოს გამონაკლისი), ან „მაღალეთიკურ“ განცხადებებსა და დემონსტრაციებში წამოწევს, რომლებიც კეთილშობილურია ჩანაფიქრით, საქმეში კი კიდევ უფრო უარესი აღმოჩნდება ხოლმე, ვიდრე ჩვენი მოწინაღმდეგეების ცოდვები. მღვდელი, რომელსაც სათნოების შემოტევისას თავში მოუვა გარშემო ყველა დემონის „მოკითხვა“, ისეთ ეგორცისტულ შაბაშს მოაწყობს, რომ ნებისმიერ შავ მაგს შეშურდება. ობივატელი, რომელმაც საკუთარი თავი პორნოგრაფიასთან სამყაროსეული ბრძოლისთვის მოწოდებულად ჩათვალა, პირველ რიგში მისთვის მისაწვდომი ყველანაირი პორნოგრაფიული პროდუქციის შესწავლას დაიწყებს, ანუ გაცილებით უფრო მეტი რაოდენობით მოიხმარს მას, ვიდრე ნებისმიერი, ვის გადარჩენასაც ცდილობს. ამასთან, არანაირი სინდისი არ შეაწუხებს, იმიტომ, რომ სწორედ მას აქვს უფლება ყველაზე სასტიკი რამეები: მისი საკუთარ განსაკუთრებულობაში დარწმუნებული ეგო ადვილად მისცემს ამის საშუალებას. ეს საიმედო ნიშანია: როცა ცხოველთა დაცვის საზოგადოების წევრები მზად არიან პირდაპირი გაგებით მოკლან ადამიანები, რომლებიც წელიწადში ერთხელ სანადიროდ დადიან, როცა ბრძოლა მშვიდობისთვის იარაღით ხელში მიმდინარეობს, როცა ქვეყნის პირველი, ანუ სანიმუშო სახეები უეცრად ყველა ტელევიზიით ტრანსლირებული ბინძური ისტორიების გმირები აღმოჩნდებიან, როცა მორწმუნე ფანატიკოსები აწამებენ და კლავენ ადამიანებს თავისი რწმენის სახელით, როცა უდიდესი რევოლუციონერი და ნაციის განმანთავისუფლებელი დესპოტი და ტირანი ხდება, როცა წმინდა გურუ თავისი მიმდევრებისგან უკანასკნელ წვენებს წურავს ფინანსური და სულიერი თვალსაზრისით, ეს ნიშნავს, რომ ისინი ყველანი თავიანთ უფრო ნაჩქარევ, ვიდრე წარმატებულ სწრაფვაში სიკეთისადმი საკუთარი ჩრდილის მსხვერპლად იქცნენ და ვერც კი შეამჩნიეს ეს.

მაგრამ ეს ყველაფერი არაა. აქ, ჩვენი საკითარი ღამის სიბნელეში, იმყოფება კიდევ ერთი ჩრდილი, რომელიც მთელი ცხოვრების განმავლობაში გამუდმებით გვახსენებს თავს. ეს - ჩვენი საწინააღმდეგო სექსუალური საწყისია, რომელიც იუნგთან „ანიმად“ და „ანიმუსად“ არის მოხსენიებული. ამ საწყისს, ისევე როგორც ყველა შინაგან ხატ-სახეს, ორი პოლუსი გააჩნია: ნათელი და ბნელი. მათ ნათელ მხარეებს ყოველი ჩვენგანი დიდი ხანია კარგად იცნობს. ეს გაცნობა იმ მომენტში მოხდა, როცა პირველად გავხდით „ყურებამდე შეყვარებული“. ამ მომენტში ქალი თავის ანიმუსს შეიცნობს, მამაკაცი კი აღტაცებით აღმოაჩენს საკუთარ თავში ანიმას, რამეთუ აღტაცების წყაროები მხოლოდ არაცნობიერშია და ჩვენი ცნობიერება სხვაგან ვერსად იპოვის მას.

შეყვარებულობა - ეს სინამდვილეში სხვა არაფერია, თუ არა სიყვარულის გამოღვიძება ჩვენი საკუთარი შინაგანი „მე“-ს მიმართ. იმ სხვა ადამიანს, რომლის წყალობითაც და რომლის მიმართაც ეს გრძნობა განვიცადეთ, რა თქმა უნდა რაღაც ისეთი ცხვირი ან პირი აქვს, რომელიც ჩვენი ანიმას ხატ-სახესთან რეზონირებს. მასში მართლაც მოიძებნა რაღაც, რამაც შესაძლებელი გახადა ამ ჩვენი შინაგანი ხატ-სახის მასზე პროეცირება. მაგრამ ეს „რაღაც“ იმდენად მცირე და პრაქტიკულად უწონადია ჩვენს საკუთარ განცდებთან შედარებით, როგორც კაუჭთან შედარებით ის სურათი, რომელიც მასზე კიდია. გამოცდილება აჩვენებს, რომ ასეთი შეყვარებულობა იშვიათად გრძელდება ექვს თვეზე მეტხანს. შემდეგ საოცარი ხატ-სახე ფერმკრთალდება, ბზარები უჩნდება, რომლებშიც ეშმაკები აღწევენ, უფრო და უფრო ნაკლებად სასიამოვნოები და არც ისეთი მშვენიერები, როგორც მანამდე. თავიდან ყველა დათმობისთვის ვართ მზად, რათა აღვადგინოთ და შევინარჩუნოთ წინა ხატ-სახე, მაგრამ ადრე თუ გვიან დგება მომენტი, როცა მივახლით ჩვენს ზღაპრულ პრინცს (ან პრინცესას): „შენ ძალიან შეიცვალე!“, და თავისთავად ამაში ცუდისკენ ცვლილებას ვგულისხმობთ. ჩვენ ვლანძღავთ მას „სიყალბისთვის“, თავს მოტყუებულად და იმედგაცრუებულად ვგრძნობთ, და ვფიქრობთ, რომ როგორც იქნა შევიცანით მისი ჭეშმარიტი ნატურა. სინამდვილეში ჩვენი პარტნიორი ოდნავაც არ შეცვლილა მთელი ამ ხსნის განმავლობაში, უბრალოდ ჩვენი უნარი - მოვახდინოთ მასზე საკუთარი შინაგანი ხატ-სახეების პროეცირება, დღითიდღე მცირდებოდა და ბოლოს საერთოდ გაქრა. ბევრისთვის ეს საბაბი ხდება, რომ მიატოვოს იგი და ახალი ობიექტი იპოვოს მასზე საკუთარი პროექციების გადატანისთვის, რათა კიდევ ექვსი თვე გაატაროს სასიყვარულო ეიფორიაში. მაგრამ არსებობენ ადამიანები, რომლებიც დროთა განმავლობაში სწავლობენ ხატ-სახის სინამდვილისგან გარჩევას. ასეთი ადამიანებისთვის მუდმივი სიყვარული სწორედ მაშინ იწყება, როცა შეყვარებულობა მთავრდება.

ეშმაკის არკანს საწინააღმდეგო სქესის იმ ბნელ პოლუსთან მივყავართ, რომელიც ყოველი ჩვენგანის სულში ცხოვრობს. ნათელ პოლუსზე ყოფნით და მისი (უფრო სწორად ჩვენი საკუთარი) დადებითი მხარეებით აღტაცებულნი, ერთხელ მაინც აღმოვაჩენთ მასში საკუთარ პროექციებს - და გვეწყება იმ ბნელი პოლუსის შიში, რომლის უარყოფითი თვისებებიც სადღაც უნდა გამოვლინდნენ. ამასთან, ყველაზე დიდი შეცდომა იმაშია, რომ ჩვენ ვუფრთხით ამ თვისებების სხვა ადამიანების მიერ გამოვლენას. სინამდვილეში ეს ყველაფერი იგივე ჩვენი ჩრდილოვანი თვისებებია, შინაგანი ხატ-სახეები, რომლებიც გამოსავალს ეძებენ, და არა სხვა ადამიანები, რომლებზეც ჩვენ ამ თვისებების პროეცირებას ვახდენთ ჩვევის გამო. აი, რატომ არ ვზოგავთ ძალებს და ნერვებს იმისთვის, რომ მივუთითოთ და დავუმტკიცოთ ამ ადამიანებს, რაში არ არიან მართლები. ჩვენ ხომ ასი პროცენტით ვართ დარწმუნებულნი, რომ საქმე აქ ჩვენს საკუთარ თვისებებში კი არაა, რომლების პროეცირებასაც სხვებზე ვახდენთ, არამედ თავად ამ ადამიანებში, რომლებსაც ჩვენთვის ბოროტების გაკეთება სურთ და ამიტომ ყველაზე მძიმე სასჯელს იმსახურებენ. მაგრამ რაც უფრო მეტად ვებრძვით ამ სახით საკუთარ ჩრდილს, რაც უფრო მეტად ვდევნით და ვთრგუნავთ მას, მით უფრო ძლიერი ხდება იგი, როგორც არ უნდა უცნაური იყოს. იმიტომ რომ იგი - ჩვენი საკუთარი პიროვნების ნაწილია, ამიტომ მისგან განთავისუფლებას ვერ შევძლებთ, ისევე როგორც შეუძლებელია საკუთარი ჩვეულებრივი ჩრდილისგან განთავისუფლება მზიან დღეს.

ანტიკურმა კულტურამ, რომელიც უფრო ლოიალურია მამაკაცების მიმართ, ვიდრე ქალების მიმართ, თითქმის მხოლოდ ქალური ჩრდილოვანი ხატ-სახეები დაგვიტოვა. მათგან ყველაზე ცნობილია მედუზა, ინდოელი ქალ-ღმერთის - კალის ჩრდილოვანი მხარის ევროპული ანალოგი და ჩვენი ჯადოქარი ქალებისადმი, „ალქაჯებისადმი“ და გაკიცხული ცოდვილი ქალებისადმი შიშის მიზეზი.

თუკი მამაკაცი თავისი ანიმას ჩრდილოვანი მხარის პროეცირებას ახდენს ქალზე, და მასში წინაპრებისგან მემკვიდრეობით მიღებულ ხატ-სახეს ცნობს, მაშინ იგი დარწმუნებული იქნება, რომ სწორედ ესაა მისი პარტნიორის „ჭეშმარიტი არსი“ და ამაში მისი გადარწმუნება ძნელი იქნება. იგივე შეიძლება ითქვას ქალზე, რომელმაც თავისი საკუთარი შინაგანი მტანჯველის ან მოძალადის ხატ-სახე თავის უდანაშაულო პარტნიორზე გადაიტანა. თუ ჩვენ თავის დროზე ასე რთულად მოვახერხეთ ნათელი მხარის აჩრდილის ამოცნობა და მის მიღმა რეალურ სინამდვილეში შეღწევა, რამდენად რთული უნდა იყოს გაღწევა ბნელი აჩრდილების მიღმა, იმის გაგებისკენ, რომ ჩვენ მხოლოდ ჩვენივე საკუთარი ჩრდილები გვემუქრებიან და არა თითქოს ახლობელი ადამიანის ძალიან ცხადი უარყოფითი თვისებები და თანდაყოლილი სიავე.

და რაც უფრო ჯიუტად დავხუჭავთ თვალებს ამაზე, მით უფრო ხშირად და ძლიერად ჩაერევიან ეს ჩრდილები ჩვენს ცხოვრებაში. ტყუილად არააა, რომ ასე გვიცრუებენ იმედებს ადამიანები, რომლებშიც უეცრად ჩვენთვის ასეთი ახლობელი უარყოფითი მხარეები გაიხსნა. ტყუილად არაა, რომ შემდეგ ასე თავდავიწყებით ვაწებებთ მათ იარლიყს ან ამაყად მივდივართ გულში „საღვთო რისხვით“, გვავიწყდება, რომ ოდესღაც შეყვარებული ვიყავით ამ ადამიანზე, და ფიცს ვაძლევთ საკუთარ თავს - აღარასოდეს წამოვეგოთ არანაირ სატყუარაზე. მაგრამ როგორ ფრთხილადაც არ უნდა ვიყოთ, როგორც არ უნდა გამოვცადოთ ჩვენი მომაავალი პარტნიორი, მაინც: როგორც კი ახალი შეყვარებულობა განქარდება, ჩვენ მაშინვე აღშფოთებით აღმოვაჩენთ, რომ მორიგ ჯერზე ალქაჯს თავის მოტყუების უფლება - ან ახალ გრძნეულს (მამაკაცს), თუ გნებავთ. შემდეგ ერთხელაც დგება მომენტი, როცა გვეჩვენება, რომ საკმაო ნეგატიური გამოცდილება დავაგროვეთ, რათა თავისუფლად ვიმსჯელოთ ქალის ან მამაკაცის არსზე ზოგადად. და რა თქმა უნდა, ეს არსი ჩვენგან ყველაზე გამანადგურებელ შეფასებას იღებს! ამაყად ვიშორებთ რა საპირისპირო სქესის ყოველ მცდელობას - დაგვიმონოს, ჩვენ გადავწყვეტთ ხოლმე, რომ ჯობია მთელი დანარჩენი ცხოვრება სრულ თავისუფლებასა და მარტოობაში გაატარო.

თუმცაღა, შესაძლოა, თავში მოგვივიდეს, რომ ყველა ამ უსიამოვნო შეგრძნებას და სხვების ბოროტი ქცევას, რომლებისგანაც ასე ვიტანჯებით, ჩვენს საკუთარ სამშვინველში აქვთ მიზეზი, რომ სწორედ ესაა ჩვენი ჩრდილი, და საჭიროა, ვეცადოთ - გავიგოთ და ვაღიაროთ იგი, ნაცვლად იმისა, რომ ცეცხლითა და მახვილით ვანადგუროთ სხვა ადამიანებში. და აქ ცოდვა არ იქნება გავიხსენოთ მსოფლიო მითოლოგია, რომელშიც მიზნამდე ამაყი მარტოსული რაინდები კი არ აღწევენ, არამედ რიგითი მეომარი, რომელიც თანხმდება, რომ საპირისპირო სქესის მრჩეველის დარიგება მიიღოს. მთლიანობის მიღწევა მხოლოდ საპირისპირო სქესთან ურთიერთობის დალაგებითაა შესაძლებელი. ვერც პანიკური გაქცევა, ვერც ყრუ დაცვა, ვერც საკუთარი დამოუკიდებლობის (ბუნებრივია, ილუზორულის) გამოცხადება ვერ დაგვეხმარება ამაში. ის, ვინც ვერ შეძლო საპირისპირო სქესთან კონტაქტის მოგვარება და ამჯობინებს, რომ მასთან ნებისმიერ კონტაქტს თავი აარიდოს, შესაბამისად ვერ შეძლებს თავისი ცხოვრებისეული ამოცანის ერთ-ერთი უმთავრესი ამოცანის შესრულებასაც. მარტოსული ვერასოდეს მიაღწევს მთლიანობას.

ამ კარტზე ჩვენს წინაა ადამი და ევა, რომლებიც ჯაჭვებით არიან მიბმულნი და თითქოს ეშმაკის სრული ძალაუფლების ქვეშ იმყოფებიან. იგი განასახიერებს დამორჩილებას, დამოკიდებულებას და არა-თავისუფლებას, ანუ იმას, რისი გაკეთებაც გვიწევს მიუხედავად ჩვენი წარმოდგენებისა, ნების საწინააღმდეგოდ. ხატ-სახე გასაგებია: ჩვენ არ გვაქვს თავისუფლება, დაბმული ვართ - ამიტომ მოწყვლადნიც. მაგრამ თუ ნახატს დავაკვირდებით, შეგვიძლია დავინახოთ, რომ ჯაჭვები დიდი მარყუჟით ადევთ, ასე რომ მათ ნებისმიერ მომენტში შეუძლიათ თვითონ მოიხსნან ისინი. თუმცაღა ამისთვის პირველ რიგში სჭირდებათ, რომ გააცნობიერონ თავიანთი არათავისუფლება. სწორედ ამაშია პრობლემა. გააცნობიერო საკუთარი დამოკიდებულობა რამეზე, გაიგო ამის მიზეზები - ყოველთვის ძალიან რთულია.

ყოველი დამოკიდებულობის უკან სინამდვილეში დაუკმაყოფილებელი შური იმალება. თუმცაღა ძალიან ხშირად, სამწუხაროდ, ხდება ისე, რომ უკვე აღარ გვახსოვს, ვისი და რის გამო შეგვშურდა ოდესღაც, ან საერთოდ ვერ ვხვდებით, რომ შეგვშურდა. სამაგიეროდ ძალიან კარგად ვგრძნობთ ამის შედეგებს და ვაგრძელებთ, მაგალითად, მოწევას, მას შემდეგ, რაც უკვე რამდენჯერმე სერიოზულად დავანებეთ თავი. საქმე იმაშია, რომ ასეთი პრობლემების გადაწყვეტას, განსაკუთრებით ცხოვრების პირველ ნახევარში, „მამაკაცურად“ ვართ მიდრეკილი, ანუ ვცდილობთ ერთი მოქნევით გავწყვიტოთ ისინი, დევიზით: „რადგან მინდა, ესე იგი შემიძლია!“ ან: „თუ სხვებს გამოსდით, მე - მითუმეტეს გამომივა!“. და ზოგიერთი ამ გზით მართლაც აღწევს წარმატებას - ერთი შეხედვით. როდესაც უმოწყალოდ ახშობენ სიმპტომს, ისინი ფიქრობენ, რომ ავადმყოფობის მიზეზის ლიკვიდაცია მოახდინეს. თუმცაღა ავადმყოფობა მაინც დარჩა. ამ გზით მწეველი მოწევას თავს ვერ დაანებებს: უკიდურეს შემთხვევაში დროებით არამწეველი მწეველი გახდება. ადრე თუ გვიან ავადმყოფობა კვლავ გამოვლინდება, ოღონდ სხვა სიმპტომებით, რათა უბრალოდ თავი გაგვახსენოს, მაგრამ ჩვენი ცნობიერება იშვიათად ასწრებს წარსულის აწმყოსთან დაკავშირებას და დასკვნების გამოტანას. ყველაზე ხშირად ადამიანი ჯერ კიდევ მანამდე უბრუნდება ძველ ჩვეულებაას, და სევდით იხსენებს ძველ კეთილ ზრახვებს, რომლებითაც, როგორც ცნობილია, მოფენილია ჯოჯოხეთისკენ მიმავალი გზა. სწორედ ამ ჯოჯოხეთში ვიმყოფებით კიდეც ახლა.

აქ, აჩრდილთა სამეფოში, იმალება კიდეც ავადმყოფობის მიზეზი. მისი მოცილებით სიმპტომებისგანაც გავთავისუფლდებით. მაგრამ ჯერ მისი პოვნაა საჭირო, იმის გაგება, თუ ჩვენი არსის რომელი ჩრდილოვანი მხარის შეგვშურდა ოდესღაც ასე ძლიერ, რომელი მათგანი ვერ ითმენს, რომ სინამდვილეში გამოავლინოს თავი. ამის თაობაზე გაბრაზება ან დაძაბული ფიქრი არ ღირს. ჩვენი ცნობიერება მაშინვე შემოგვთავაზებს უამრავ, აბსოლუტურად უსარგებლო საშუალებას ჩრდილთან ბრძოლისთვის.რამეთუ ჩრდილი სწორედ იმიტომაა ჩრდილი, რომ დაიმალოს. ჩვენს ეგოს კი მეტისმეტად ეშინია ყველაფრის, რასაც არ იცნობს, ამიტომაც გაგზავნა ოდესღაც ეს მისთვის ძალიან სახიფათო არსება აჩრდილთა სამყაროში. გაცილებით უფრო ადვილია - გამოვაცხადოთ რაღაც უსიამოვნო „ეშმაკისეულ ბოდვად“, ვიდრე ვაღიაროთ იგი მართლაა არსებულად და გავაცნობიეროთ, როგორც საკუთარი ნაწილი. თუმცაღა ჩვენი თვითობა, რომელსაც არასოდეს ტოვებს იმედი, რომ მიგვიყვანს ჭეშმარიტ მიზანთან, გამუდმებით დაგვაჯახებს ხოლმე ჩვენი ძველი შურის საგანთან, მაშინაც კი, თუკი ცნობიერება ყველა ფიბრათი შეეწინააღმდეგება ამას და ამტკიცებს, რომ ყველა ჩვენი უბედურება - სხვების შეცდომების და საერთოდ, მტრების მოქმედებების შედეგია. ის, ვისაც მართლა სურს გაიგოს, თუ რა ემართება, უბრალოდ ყურადღებით უნდა იყოს, ანუ უნდა ისწავლოს მსგავსი ნიშნების, აკვიატებული აზრების და განმეორებადი სიზმრების შემჩნევა და თავისთვის მონიშვნა. და თუ ჩვენი ცნობიერება წინასწარვე არ უკუაგდებს ყველაფერ ახალს, არამედ მზადაა დაფიქრდეს მათზე და აღიაროს, რომ პრობლემისგან პანიკური გაქცევა მის გადაწყვეტაში ვერ დაეხმარება, და რომ სწორედ იმ სფეროში, რომელსაც ჩვენთვის მიუღებლად, მიწიერად და მანკიერად ვთვლით, შეიძლება იმალებოდეს ჯადოსნური განძი, ეს ნიშნავს, რომ რაღაცისთვის მიგვიღწევია. რაც არ უნდა უცნაური იყოს, იმისთვის, რომ პრობლემის გადაწყვეტა ვიპოვოთ, ხშირად აუცილებელი არაა მისი არსის გაგება. საკმარისია სწორი ნაბიჯის გადადგმა. ამის გაკეტებით, ჩვენ მაშინვე უშეცდომოდ შევიგრძნობთ, რომ ჩვენი შური, როგორც იქნა დაკმაყოფილდა, მაშინაც კი, თუ ვერ გავიგეთ, რისგან იყო იგი გამოწვეული და რა კავშირი აქვს ჩვენს ამჟამინდელ მოქმედებებთან.

საოცარია, მაგრამ ე.წ. ეზოთერულ წრეებში მიღებულია, რომ შორიდან შემოუარონ ყველაფერს, რაც ცოტათი აგონებთ ეშმაკს, ჩრდილს, სიბნელეს და შიშებს. ადამიანებს შეუძლიათ შთაგონებით იმსჯელონ სიმრთელეზე და განკურნებაზე, და ამავდროულად ამტკიცონ, რომ არანაირი საქმე არ აქვთ ამ „სიბნელესთან“, და თუ სადმე შემთხვევით შეხვდებიან, აუცილებლად წმენდენ სრულ „სითეთრემდე“, თუმცაღა წინააღმდეგობა აქ თვალნათლივია. აქედან ცხადია, რომ სიყვარული თეთრი ტანსაცმლისადმი და მედიტაციები „სინათლეზე“ არსობრივად სხვა არაფერია, თუ არა სასოწარკვეთილი მცდელობები - არ მიუშვან ახლოს არაფერი ბნელი და საშიში. ამის სრულიად კანონზომიერი ფსიქოლოგიური მიზეზი ხდება დევნის მანია და რამდენადაც, როგორც ცნობილია, არაცნობიერი კომპენსატორის ფუნქციას ასრულებს ცნობიერთან მიმართებაში, შესაბამისად ამ უკანასკნელის ავადმყოფურად კულტივირებადი სითეთრე შეიძლება მეტყველებდეს მხოლოდ არაცნობიერის უკიდეგანო სიბნელეზე. ჩვენს ეგოს იქ ვერაფრის დიდებით ვერ შეიტყუებ, ამიტომ მთელი ეს სიშავე გარე სამყაროში იფრქვევა და საშიში მტრების ფორმებს იღებს, რომლებისაც ადამიანს ეშინია. კ.გ. იუნგმა ამის შესახებ თქვა: «ნათელი ვერ გახდები გამუდმებით ნათელზე ფიქრით. იგი შეიძლება მხოლოდ ბნელის გაცნობიერების შემდეგ გახდე. ეს კი სასიამოვნო არაა, ამიტომ არც პოპულარულია».

აქ უნდა გავიხსენოთ, რომ ეშმაკს სინამდვილეში ლუციფერი ჰქვია, ანუ სხივმფენი (სინათლის მომტანი). როგორ შეუძლია ამ საშინელ ძალას, რომელსაც მივეჩვიეთ, რომ სიბნელისა და ბოროტების წყაროდ ჩავთვალოთ, სინათლის მოტანა? ჩვენმა ეგომ ისწავლა, რომ გამართლება მოუძებნოს ყველაფერს, ასე რომ საბოლოო ჯამში ჩვენ სხვებთან შედარებით ყოველთვის „თეთრები და ფაფუკები“ აღმოვჩნდებით ხოლმე. ამასთან, იმასაც ვერ ვიტყვით, რომ ჩვენი ასეთი თვითშეფასება მცდარია - იგი უბრალოდ ცალმხრივია, ანუ პირვანდელადვე არ იღებს განსახილველად გარკვეულ საკითხებს. ამიტომაც არ ვიცით ასე ხშირად ჩვენს შესახებ რაღაც მნიშვნელოვანი, და გვირჩევნია, რომ ჩვენი ეგოს პირფერული დითირამბები მოვისმინოთ. მაგრამ როდესაც ჩვენს ჩრდილს ვხვდებით და ვაცნობიერებთ, რომ იგი ჩვენი პიროვნების განუყოფელი და ცოცხალი ნაწილია, ჩვენს გონებაში თითქოს სინათლე ინთება, და ვაცნობიერებთ, რომ ეს - ასევე ჩვენია. ტყუილად არაა, რომ გნოსტიკოსები ბოროტებას გატეხილ სარკეს ადარებდნენ, რომელიც ჩვენს ფეხებთან ციდან დაეცა. სარკეს თავისი ხატ-სახე არ გააჩნია. იგი ყველას მხოლოდ საკუთარ თავს უჩვენებს, ანუ იმ ხატ-სახეს, რომელსაც სარკის გარეშე ვერ დაინახავს. სწორედ ამაში მდგომარეობს ეშმაკის სინათლისმომტანი ასპექტი.

მანამ, სანამ ადამიანი არ ეჭვობს მასში ჩრდილის არსებობაზე, იგი არაფერზე არ ღელავს. «მაგრამ ის, ვინც თავისი ჩრდილი გაიცნო, - წერს კ.გ. იუნგი, - ხვდება, რომ სანერვიულო ნამდვილად აქვს». რაც უფრო ნაკლები ვიცით ჩვენი პიროვნების ბნელ მხარეებზე, მით უფრო მეტს ვპოულობთ მათ სხვა ადამიანებში. მას, ვინც თვლის, რომ სანერვიულო არაფერი აქვს, ასევე არ ღელავს მის გარშემომყოფ ადამიანებზეც. იგი თავს არიდებს კონფლიქტებს, რადგანაც დარწმუნებულია, რომ გარშემომყოფები ყველანი კარგი ადამიანები არიან. მაგრამ სრულიად შესაძლებელია, რომ მისი ეგო უბრალო ეპირფერება მას და ეუბნება, რომ მოყვასისადმი ასეთი სიყვარული უდავო მოწმობაა იმისა, რომ იგი მათ ყველას აღემატება, ისევე როგორც მათ, ვისაც თავიანთი გაუნათლებლობის გამო არ შეუძლიათ გარშემომყოფებთან კონფლიქტისგან თავის არიდება. მაგრამ საქმეში ასეთი უპირობო სიყვარული ადამიანებისადმი გვიბრუნდება სიმხდალედ და დაწყებული საქმის ბოლომდე მიყვანის ან საკუთარი უფლებების დაცვის უუნარობად. ამიტომ ასეთი ადამიანი ამჯობინებს, რომ სახალხოდ გამოაცხადოს თავი მსხვერპლად, ვიდრე აღიაროს, რომ გარშემომყოფები უბრალოდ სარგებლობენ მისი უსუსურობით, ატყუებენ ან უბრალოდ დასცინიან. ისევე, როგორც თავის ჩრდილთან შეხვედრას არიდებს თავს, მას ეშინია, რომ პირდაპირ გამოვიდეს იმ ჩრდილოვანი ასპექტების წინააღმდეგ, რომლებიც მართლაც ხვდება სხვა ადამიანებში. ამის ნაცვლად იგი ცდილობსს, რომ ახსნას და როგორღაც გაამართლოს ის ასპექტები, რომლებსაც სიამოვნებით არც კი შეამჩნევდა, უშუალოდ მას რომ არ შეხებოდა. ასეთი პოზიციის უპირატესობა ცხადია: სამყაროც ნათელი და ჰარმონიული რჩება, და კონფლიქტებიც აღარაა. მაგრამ ამას ნაკლებად თვალნათლივი ნაკლიც აქვს: ადამიანი არა მხოლოდ რეგულარულად აღმოჩნდება ხოლმე მსხვერპლის როლში, არამედ პატარა ბავშვის განვითარების დონეზეა ჩარჩენილი, რომელმაც არ იცის და ურჩევნია არც იცოდეს, რომ სამყაროში ბოროტება არსებობს. ბავშვად ყოფნა სასიამოვნოა; ამისთვის საკმარისია, რომ დამჯერი იყოს. მაგრამ ზრდასრული ადამიანი, რომელიც ბავშვივით მოქცევას განაგრძობს, ძალიან მალე სასაცილოდ იქცევა, და დროთა განმავლობაში უფრო და უფრო მეტი პრობლემა ექმნება. აი, რას წერს ამაზე მარია-ლუიზა ფონ ფრანცი: «ერთადერთი შესაძლებლობა იმისა, რომ ცხოვრება არ გაიარო როგორც სულელმა, დაე, როგორც აბსოლუტურად უცოდველმა და კარგად აღზრდილმა, რომელსაც დედა და მამა გარესამყაროს ყველა უსიამოვნებისგან იცავდნენ, ანუ უსინდისოდ ატყუებდნენ, ქურდავდნენ და არაფრისთვის სჯიდნენ, იმაში მდგომარეობს, რომ თავად ჩაეშვა საკუთარი ღრმა ბოროტების სიბნელეში, რათა ბოლოს და ბოლოს ისწავლო მისი სხვა ადამიანებში ინსტინქტურად ამოცნობა».

ნუმეროლოგიური ჯამი კავშირს ავლენს შეყვარებულებისა (VI) და ეშმაკის (XV) კარტებს შორის. რაიდერ უეიტის ტაროში ეს კავშირი ხაზგასმულია ორივე კარტის სურათის მსგავსი კომპოზიციითაც. ჩვენ მასზე ვხედავთ ადამს და ევას ცოდვით დაცემამდე და მის შემდეგ. შეყვარებულების კარტზე ისინი მთავარანგელოზ რაფაელის - სიცოცხლის ხის მცველის, სამყაროსა და მასში მცხოვრები ადამიანების მკურნალის მფარველობის ქვეშ იმყოფებიან. ამ მთავარანგელოზს ასევე თვლიან სულთა გამცილებლად მკვდრების სამეფოში, ასევე ბნელი ანგელოზის, აზაელის დამამარცხებლად, რომლის ტყვეობაშიც იმყოფებიან სწორედ XV არკანზე გამოსახული ადამიანები. ამ ორი კარტის ურთიერთკავშირი გვახსენებს ყოველგვარი მიჯაჭვულობისა და დამოკიდებულობისგან (ეშმაკი) განთავისუფლების აუცილებლობას, რათა მოვიპოვოთ შესაძლებლობა, გულის თავისუფალი ნებით ავირჩიოთ (შეყვარებულები).

ამგვარად ორივე კარტი ერთი და იგივე განცდის ურთიერთსაწინააღმდეგო პოლუსებად გვევლინება; მხოლოდ ამ აზრისგანაც კი უჩვეულობის გამო შეიძლება თავბრუ დაგეხვეს. ყველაზე ამაღლებულ, სუფთა და კეთილშობილურ გრძნობებს, თავისუფალს რაიმე ბნელი ლაქებისგან, ადამიანი განიცდის, როცა ნამდვილად უყვარს.თუმცაღა ამ ორი კარტის ურთიერთდაპირისპირება აჩვენებს, რომ მაშინაც კი, როცა დარწმუნებულნი ვართ ჩვენი სიყვარულის სისავსეში და ჩვენი ზრახვების სიწმინდეში, სადღაც, ჩვენი სულის კუნჭულებში მაინც არსებობს საწინააღმდეგო პოლუსი, სხვაზე ეგოისტური ძალაუფლების, მის ფულზე წვდომის, ბანალური ავხორცობის ან სხვა რამის წყურვილის ბნელი სფერო. მაგრამ ამავდროულად მართალია საპირისპიროც: მაშინაც კი, როცა სხვა ადამიანში მხოლოდ ბოროტებას ვხედავთ, როცა სისხლით ვიფიცებით, რომ გავანადგურებთ და საერთოდ, გვინდა, რომ პირისაგან მიწისა აღვგავოთ იგი, მაინც არსებობს ერთგვარი ნათელი პოლუსი, თუნდაც ამ მომენტში უჩინარი, რამეთუ მისადმი ჩვენი ყოველგვარი რისხვის, სიძულვილის და ზიზღის ქვეშ იგივე სიყვარული იმალება, უბრალოდ იგი სიძულვილის ფირით გადაიფარა.

ამიტომაცაა ასე ძნელი იმის გაცნობიერება, რომ ერთი პოლუსი მეორეს გარეშე არ არსებობს, და რომ ისინი დღე და ღამესავით ერთ მთლიანს ქმნიან, - სწორედ ამის მიღება არ სურს ამაღლებულ და კეთილშობილურ გრძნობებს შორის მოდუნებულ ჩვენს რაციონალურ „მე“-ს. ჩვენ მხოლოდ იმაზე ვზრუნავთ, რომ ეს ნათელი გრძნობები რაც შეიძლება დიდხანს შევინარჩუნოთ - და რაც შეიძლება სწრაფად მოვიშოროთ მიწისქვეშა სამეფო. სწორედ აქ აღმოვჩნდებით ხოლმე დოქტორი ფაუსტის არცთუ სახარბიელო მდგომარეობაში, რომელზეც იგი თავის მოსწავლეს - უყვება ვაგნერს, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში მისივე წარსულ უდარდელობას განასახიერებს: „შენ მხოლოდ ერთ მისწრაფებას იცნობ. მეორეს ცოდნა - უბედურებაა ადამიანებისთვის. აჰ, ჩემს მკერდში ორი სული ცხოვრობს, ერთმანეთისთვის უცხონი, და დაშორების მოსურნენი!“

საკვანძო სიტყვები ეშმაკის არკანისთვის:

არქეტიპი — მტერი;
ამოცანა — შინაგანი წინააღმდეგობის გადალახვა, საკუთარი ჩრდილოვანი, მანამდე უცნობი მხარეების გაცნობა, მათი გაცნობიერება, პროექციების მოხსნა;
მიზანი — საკუთარი შეცდომების გაგება, საკუთარ თავში მანამდე უცნობი მხარეების გახსნა, შურისგან განთავისუფლება;
რისკი — საკუთარი ჩრდილის მსხვერპლად ჩავარდნა, ძველზე დაბრუნება, ზომიერების დარღვევა, სიხარბე, ძალაუფლებისთვის ბრძოლით გატაცება.

 


 

16

დრამატული განთავისუფლება

შეაღწევს რა მიწისქვეშა სამყაროში, გმირმა უნდა შეასრულოს კიდევ ერთი, არანაკლებ მნიშვნელოვანი ამოცანა - უნდა იპოვოს და წაართვას გამტაცებელს მოპარული განძი, გაყიდული სული ან რამე სხვა, რათა ზედაპირზე ამოიტანოს იგი. ამ ამოცანას კოშკის არკანი შეესაბამება. იგი განასახიერებს შესასვლელის დაცვაზე გამარჯვებას, მთავარი ურჩხულის განადგურებას, საიდუმლო საპყრობილის აღმოჩენას, დაკარგული სულის განთავისუფლებას და უკან, ბნელი სამყაროს ალაყაფით ნათელ სამყაროში დაბრუნებას.

კარტზე გამოსახულია ელვა, რომელიც კოშკს ურტყამს და მის გვირგვინს აგდებს. ძველი ტრადიციით ასეთი გვირგვინი, ანუ „ზემოდან დახურული“ დამატებითი გუმბათით, ითვლება სამეფო ან საიმპერატორო გვირგვინად, ანუ საკუთარი თავის ზემოთ არანაირ ძალაუფლებას არ აღიარებს. ამგვარად, კოშკის არკანი წარმოადგენს ქედმაღლობის, ამპარტავნების და განდიდების მანიის სიმბოლოს, როგორიც ოდესღაც ბაბილონის გოდოლი იყო.

ელვა, ეს ღმერთის ბეჭედი, წარმოადგენს ერთგვარი გარე მოვლენის სიმბოლოს, რომელიც იწვევს ძველი წესრიგის ნგრევას. ზუსტად ასევე ეს შეიძლება იყოს გამონათება, რომელიც უეცრად გვიხელს თვალებს ჩვენი უწინდელი წარმოდგენების სიმცდარეზე და გეგმების განუხორციელებლობაზე. თუმცაღა ყველაზე თვალსაჩინოდ კარტის მნიშვნელობა ვლინდება მისი კვერთხების ოთხიანთან შედარებისას, რომელიც კოშკის ერთგვარ ანტიპოდს წარმოადგენს დაბალ არკანებს შორის.

 

ორივე კარტზე გამოსახულია დიდი ციხე-სიმაგრე, კოშკი. აქაც და იქაც ვხედავთ ადამიანებს ერთი და იგივე ტანსაცმლით. მაგრამ თუკი კვერთხების ოთხიანზე ისინი გახარებულნი თავად გამოდიან ციხე-სიმაგრიდან, კოშკის არკანში მათ უკვე ზემოდან ყრიან. იმისთვის, რომ უკეთ გავიგოთ ურთიერთკავშირი ამ ორ კარტს შორის, წარმოვიდგინოთ, რომ კვერთხების ოთხიანი განასახიერებს იდეალურ სახლს და ოჯახს, რომლებიც ბავშვობაში გვქონდა. ციხე-სიმაგრე უკანა პლანზე, ისევე, როგორც მშობლიური სახლი, განასახიერებს საიმედო და უსაფრთხო ზურგს, რომელიც მაშინ გვქონდა, როცა სასიხარულო ცნობისმოყვარეობით გავემგზავრეთ გარესამყაროს „დასაზვერად“, ვიყავით რა დარწმუნებულნი, რომ ყოველთვის შევძლებდით დაბრუნებას. ამგვარად, კვერთხების ოთხიანი აღნიშნავს სიმშვიდეს, ღიაობას და უსაფრთხოებას. ანუ სწორედ იმას, რაც მოცემულ ეტაპზე გვჭირდება. თუმცაღა თუკი ჩვენ ორმოცი წლის ასაკში იმავე საბავშვო ოთახში ვცხოვრობთ და დედა უწინდებურად გვისწორებს ლოგინს და გვიმზადებს საუზმეს, ეს უკვე სულაც აღარაა ის, რაც გვჭირდება, რადგან ჩვენ უკვე გავიზარდეთ. ეს ჩარჩოები მეტისმეტად ვიწრო გახდა, ამიტომ ისინი უნდა დავამტვრიოთ. ამიტომ კოშკი აღნიშნავს იმის ნგრევას, რასაც მეტისმეტად დიდხანს ვეჭიდებოდით: თუნდაც იგი ოდესღაც აუცილებელი იყო და სრულიად შეგვეფერებოდა, მაგრამ ახლა მოძველდა, გაიხრწნა და მოდიდან გადავიდა, ანუ საპყრობილეს დაემსგავსა.

აქედან კოშკის კარტი შეიძლება აღნიშნავდეს ძველი წესების ნგრევას, ღირებულებათა დრომოჭმული ან მეტისმეტად გულუბრყვილო სისტემის მსხვრევას, და ასევე ჩვენი ილუზორული თვითშეფასების კრახს. მაგრამ ამავდროულად, კოშკი - ესაა კოშკიდან გამოსავალი, განთავისუფლება. პრობლემა მხოლოდ იმაშია, რომ ჩვენ სინამდვილეში ვეჩვევით ჩვენს საპყრობილეს. თუნდაც მასში ვიწროდ ვიყოთ, სამაგიეროდ მშობლიურია და საერთოდ, ჩვენ ვამჯობინებთ, რომ რაღაც მშობლიურთან გვქონდეს საქმე, თუნდაც მშობლიურ ნანგრევებთან. აი, რატომაა, რომ კოშკის მიერ განსახიერებული ძველის ნგრევა თავიდან აღიქმება, როგორც რაღაც საშინელი, თუ არა კატასტროფა. მხოლოდ მოგვიანებით ვხვდებით, რომ ეს განთავისუფლება იყო.

ჩვენს მისწრაფებაში - თავი ავარიდოთ ყველაფერ არამდგრადს, ავხსნათ ყველაფერი არაცხადი და „კონტროლის ქვეშ გვყავდეს“ ყველაფერი, ჩვენი ეგო განსაზღვრულ წარმოდგენას იქმნის რეალობის შესახებ, ანუ გარკვეულ საზღვრებს იწესებს, რომლის შიგნითაც თავდაჯერებულად გრძნობს თავს. აქედან ცხადია, თუ რატომ ერთიანდებიან ინტერესთა ჯგუფებად „ეგოები“ მსგავსი წარმოდგენებით: ასეთ ჯგუფში ისინი ინარჩუნებენ და აღიარებენ ერთმანეთის სიმართლეს, რაც კვლავაც ამყარებს ყოველი ეგოს წარმოდგნას საკუთარ თავზე და მათ რწმენას მოცემული ჯგუფის, როგორც ერთადერთ და „მართლაც რეალურ“ სინამდვილეში. მათ, ვისაც სხვა წარმოდგენები აქვთ, ისინი „თავისიანებად“ არ თვლიან და საუკეთესო შემთხვევაში დასცინიან მათ უცნაურობას, გაუნათლებლობას, გაუგებრობას ან სიბრიყვეს. ხოლო თუ მოცემულ ჯგუფებში ეგო თავისთვის საფრთხეს გრძნობს, იგი მათ ომს უცხადებს, და ხშირად სამკვდრო-სასიცოცხლოსაც. იგი ამაყად მიაბიჯებს ცხოვრებაში მტკიცე რწმენით, რომ მასზე უკეთ სინამდვილე არავინ იცის, და ყველგან ეძებს და პოულობს დადასტურებებს თავისი მყარად ფესვებგადგმული წარმოდგენებისთვის.

სურათები, რომლებსაც თავად ვხატავთ ჩვენს გარშემომყოფ რეალობასთან დაკავშირებით, გაცილებით უფრო მეტად მოგვწონს, ვიდრე თავად ეს რეალობა. ვერც კი ვამჩნევთ, როგორ იზრდება ბზარი და როგორ ვკარგავთ თანდათანობით რეალობასთან კონტაქტს. და ბოლომდე ვართ დარწმუნებულნი, რომ ეს სურათები, რომლებიც მხოლოდ ჩვენს საკუთარ აზრებს, მოგონებებს, სურვილებს, კომპლექსებს ან შიშებს ასახავენ, არის კიდეც სინამდვილე. ჩვენი გონება ობიექტური რეალობის ასახვისკენ გაცილებით უფრო ნაკლებადაა მიდრეკილი, ვიდრე თავისი წარმოდგენების შენარჩუნებისკენ, რომლებიც მისთვის ასეთი ჩვეული, კომფორტული და მშობლიურია. აიღეთ, მაგალითად, ადამიანი, რომელიც უკვე დიდი ხანია ეჭვობს, რომ ქორწინებაში ყველაფერი რიგზე ვერ აქვს. მაგრამ იგი ყოველ ჯერზე აგდებს ამ აზრს და არწმუნებს საკუთარ თავს, რომ სინამდვილეში ყველაფერი მშვენივრადაა, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში მას მოუწევდა ჯერ ეღიარებინა პრობლემის არსებობა, შემდეგ დაფიქრებულიყო თავის პრობლემებზე, შემდეგ კი რაღაც შეეცვალა. რა თქმა უნდა, მისთვის გაცილებით მოსახერხებელია, დახუჭოს თვალები ყველა სიმპტომზე და დაარწმუნოს საკუთარი თავი, რომ ყველაფერი რიგზეა, ან ყოველ შემთხვევასი, ნორმის ფარგლებშია, რადგანაც მეგობრებსა და მეზობლებსაც არ აქვთ უკეთ საქმე. მაგრამ ერთხელ დგება მომენტი, როცა სინამდვილე გარეთ აღწევს ჩვეული სურათებიდან და ლამაზი სასახლეები, სადაც ასე მყუდროდ მოეწყო მისი ეგო, მის თვალწინ ინგრევა. სწორედ მაშინ აცნობიერებს, რომ რეალობა სულაც არ აღმოჩნდა ისეთი, როგორსაც ხატავდა. სწორედ ესაა კოშკი. ამასთან სურათები, რომლებსაც ასე ვეჭიდებით, აუცილებელი არაა, რომ ლამაზები იყვნენ. ასეთივე წარმატებით მათ შეუძლიათ გამოსახონ საშიში და მოქუფრული რეალობა. ფილოსოფოსი ეპიქტეტი ჯერ კიდევ 2000 წლის წინ ამბობდა, რომ ტანჯვას გვაიძულებენ არა თავად საგნები, არამედ ჩვენი წარმოდგენა მათ შესახებ. ეს წარმოდგენები შესაძლოა აკვიატებულ იდეებად იქცნენ, რომლების დახმარებითაც საკუთარ ცხოვრებას მოვიწამლავთ. თუკი ეგო ჩაიციკლება, მაგალითად, იდეაზე, რომ ლიფტებით სიარული სახიფათოა, მაშინ ადამიანს შეეშინდება ლიფტების და ჩათვლის, რომ ისინი შეიძლება როგორც მინიმუმ გაიჭედნონ, ან ჩაწყდნენ კიდეც. ადრე თუ გვიან იგი საერთოდ აღარ ისარგებლებს ლიფტებით, ენდობა რა უფრო მეტად თავის შიშებს, ვიდრე სხვების ყველაზე გონივრულ არგუმენტებს და გამოცდილებას. ასეთი იდეა-ფიქსების საფასურია - არა მხოლოდ განცდების თავისუფლების უფრო და უფრო მეტი შეზღუდვა, არამედ ცხოვრებისგან მიღებული ტანჯვების გაძლიერებაც. ასეთ შემთხვევებში კოშკი შესაძლოა აღნიშნავდეს რაღაც მოვლენას ან გამონათებას, რომელსაც ჩაციკლულობისგან განთავისუფლებისკენ მივყავართ.

თუკი კოშკის კედლები ხელს გვიშლიან ერთი მთლიანის ხედვაში, თუკი ისინი, ისევე როგორც ნებისმიერი სხვა საზღვრები, ყოვლის-ერთიანობისგან გვაცალკევებენ, მაშინ ეს კედლები უნდა დაინგრნენ. სწორედ ეს იქნება კრიშნამურტის სიტყვებით, ცნობიერების „დაცარიელება“, განთავისუფლება ვინმესადმი ან რამესადმი მორჩილებისგან და წარსულისგან განწმენდა. თუმცაღა ჩვენი ეგო როგორც წესი ისე მაგრად ეჭიდება თავის არაფრისმომცემ წარმოდგენებს, რომ განთავისუფლებისთვის ძლიერი რყევა ხდება საჭირო. აი, რატომაა, რომ ზღაპრებში ბოროტებასთან ბრძოლა ძალების მაქსიმალურ დაძაბვას საჭიროებს: მათში ბოროტებად ითვლება ყველაფერი ის, რაც ჭეშმარიტი თვითცნობიერების მოპოვებაში უშლის ხელს. სწორედ ხდება მისი განადგურება ასე უმოწყალოდ.

უფრო ღრმა თვალსაზრისით კოშკი კარს აღებს ჭეშმარიტების გაცნობიერებისკენ, ანგრევს რა უწინდელ, თავსმოხვეულ ფასეულობათა სისტემას და არყევს რა დასავლეთის მიერ ასეთი საყვარელი „ღვთაებრივი წესრიგის“ საფუძვლებს მისი ერთმნიშვნელოვანებით, სიცხადით და ლოგიკით. სწორედ ამაში მდგომარეობს უმაღლესი ჭეშმარიტების გაცნობიერების წინაპირობა - სწორედ იმ ყოვლის-ერთიანობის, რომელიც თავისი არსით შეიძლება მხოლოდ პარადოქსული იყოს. ამიტომ უდიდესი ბრძენების მიზანს ოდითგანვე წარმოადგენდა ნგრევა იმ ვიწრო ჩარჩოებისა, რომლებიც ჩვენს ცნობიერებას ზღუდავდნენ, და ამას ისინი აკეთებდნენ მოულოდნელი განცხადებების მეშვეობით, რომლებიც აიძულებდნენ ადამიანის აზრს, რომ გაკვალული გზიდან გადაეხვია, ანუ პარადოქსული კითხვებით, რომლებზე პასუხების ძიებაც გაოგნებულ ობივატელს მისი ჩვეული წარმოდგენების მთელ აბსურდულობას უხსნიდა. ლეგენდის მიხედვით, სწორედ ასე იქცეოდა ხოჯა ნასრედინი. ანალოგიური სახით ძენ-ბუდიზმში მოსწავლეებს მედიტაციისთვის სთავაზობენ პარადოქსულ იგავ-გამოცანებს (კოანებს), რომლებიც გადაუჭრელია ერთმნიშვნელოვანი ყაიდის აზროვნებისთვის.

ამ ყველაფერთან ერთად, არაა საჭირო შეზღუდული ან ცრუ ცნობიერების კოშკის ნგრევის ფაქტის და მისი შედეგების არ-დაფასება. უწინდელი წარმოდგენების კრახი - წვრილმანი კი არა, როგორც კ.გ. იუნგი ამბობს, „სამყაროს ყველაზე ნამდვილი აღსასრულია, რომელიც ყველაფერს პირველსაწყის ქაოსთან აბრუნებს. ადამიანი თავს მიმართულება-დაკარგულად გრძნობს, როგორც სტიქიის ნებას მინდობილი უმართავი ნავი. ყოველ შემთხვევაში, მას ასე ეჩვენება. სინამდვილეში კი იგი უბრალოდ კოლექტიურ არაცნობიერს დაუბრუნდა, რომელიც იღებს კიდეც მართვას საკუთარ თავზე“.

შემდეგ იგი გვაფრთხილებს, რომ ამის შედეგები შესაძლოა სხვადასხვა იყოს: ვიღაცისთვის ასეთი კრახი მართლაც სამყაროს აღსასრული ხდება, ვიღაცას კი შინაგანი ხმა ეხმარება, რომ ახალი მიმართულება იპოვოს. შედეგი იმაზეა დამოკიდებული, თუ როგორ შევძელით კოშკთან მიახლოვება, რამდენად მოვასწარით სიმწიფის მიღწევა გზის წინამდებარე ნაწილში. რაც უფრო ამორფული, თავდაჯერებული ან ამპარტავანი ვართ, მით უფრო დრამატულად შეიძლება განვითარდეს მოვლენები. კ.გ. იუნგი ასევე წერს, რომ „თავდაჯერებული ცნობიერება საკუთარ თავს აჰიპნოზებს, ამიტომ მისადმი მიმართვა უაზრობაა. ამიტომ კატასტროფებს თავიდან ვერ აიცილებს და მათ შესაძლოა გაანადგურონ კიდეც იგი“.

ადამიანის ცხოვრებაში „კოშკის ნგრევა“ ასევე სხვადასხვანაირად ხდება. პირველ რიგში, ეს შესაძლოა „გაყიდული სულის“ განთავისუფლება გახდეს, ღრმად დამალული განძის, ანუ ცნობიერების მეოთხე, მანამდე დაუმუშავებელი და არარეალიზებული ფუნქციის გახსნა, თავისი ყველა გამომდინარე შედეგით, ცვლილებითა და ღირებულებათა გადაფასებებით. მეორეც, ჩვენ შეგვიძლია გავაკეთოთ რაღაც, რისთვისაც მანამდე გამბედაობა არ გვყოფნიდა, რადგანაც საკუთარი ძალების არ გვჯეროდა და „გაყიდული გვქონდა საკუთარი სული“ უსაფრთხოების, კომფორტის ან სხვა რომელიმე ასეთივე ყალბი მონეტის სანაცვლოდ. ამგვარად, მას შეუძლია „ბომბის აფეთქების“ ფორმა მიიღოს, როცა ჩვენ ტყვეობიდან ვაღწევთ თავს, განცხადებას ვწერთ წასვლის შესახებ, უბრალოდ აღარ ვუქნევთ თავს ვინმეს ან უეცრად ისეთი მხრიდან ვავლენთ თავს, რომელზეც აქამდე არავინ (ჩვენი ჩათვლით) არ ეჭვობდა.

კიდევ კოშკი შეიძლება აღნიშნავდეს იმ შინაგანი ბორკილების და ჯაჭვების გაწყვეტას, რომელიც გვბოჭავდა და გვზუდავდა. ზღაპარში მეფე-ბაყაყის შესახებ ჯადოსნური ჯაჭვები, რომლებიც ჰაინრიხის გულს ბორკავდა, სამჯერ ტყდება საშინელი ხმაურით.

და რა თქმა უნდა, კოშკი ასევე აღნიშნავს განთავისუფლებას იმ ყველაფრისგან, რაც მანამდე თვალებს გვიბინდავდა, არაცნობიერად გვიქვემდებარებდა თავისი ძალაუფლების ქვეშ, გვაიძულებდა ისეთი ქმედებების კეთებას, რომლებსაც ვერ ვუხსნიდით საკუთარ თავს და არ გვაძლევდა სრული ცხოვრებით ცხოვრების საშუალებას. ამ თვალსაზრისით კოშკი შეესაბამება ზღაპრებს და მითებს, რომელთა ცენტრალურ თემასაც წარმოადგენს ბრძოლა სახიფათო მოწინააღმდეგესთანან - დრაკონთან, რომელიც გამუდმებით შიშის ქვეშ ამყოფებს ყველას და იმის განთავისუფლებას, რასაც ან ვისაც იგი ტყვეობაში ამყოფებს. ეს ურჩხული შეიძლება წარმოადგენდეს იმ შინაგანი წინააღმდეგობის ხატ-სახეს, რომელსაც ჩვენ განვიცდით, როცა ჩვენს წინაშე წამოყენებულ ცხოვრებისეულ ამოცანაზე ვრეაგირებთ: «არა! მხოლოდ ეს არა!» ან: «ჯობია მოვკვდე!» ასეთი წინააღმდეგობის გადალახვა, გადაწყვეტილება იმისა, რომ ბოლოს და ბოლოს გავაკეთოთ ის, რასაც მანამდე ჩვენთვის მიუღებლად ვთვლიდით, - მშვენიერი მაგალითია „კოშკის კარდინალური ნგრევისა“.

მეორე მხრივ, ამ დრაკონში შეგვიძლია ვიცნოთ ჩვენი შინაგანი კონტროლიორიც, მამის ან დედის ის ავტორიტარული ხატ-სახე, რომლისგანაც ჯერ კიდევ ვერ განვთავისუფლდით და რომელიც ამიტომაც ასე გვიშლის ხელს ცხოვრებაში ჩვენი გზით სიარულში. ეს თემაც ასევე გვხვდება მრავალ მითსა და ზღაპარში. გაიხსენეთ თუნდაც ჰენზელი, რომელმაც უღრან ტყეში ნამცხვრის ქოხი იპოვა - სამოთხისეული ნეტარება! - და ტყვედ ჩავარდა ბოროტ გრძნეულთან, რომელმაც მისი ჩაყლაპვა გადაწყვიტა. რა არის ეს, თუ არა არაცნობიერი (უღრანი ტყე), დედის ბნელი ხატ-სახე, რომლის წინაშეც ადამიანი დაუცველია, სანამ და გრეტელი (მისი ანიმა) არ გაანთავისუფლებს მას. საპირისპირო სიტუაცია მოხდა მძინარე მზეთუნახავთან, რომელთანაც ანიმუსი მივიდა, რათა ბნელი ფერიას შელოცვისგან გაენთავისუფლებინა - თუმცა ამის ლოდინი მთელი 100 წლით მოუხდა. მამის ხატ-სახის და მასთან დაკავშირებული ექსპექტაციების გადალახვაზე საუბარია, მაგალითად, ზღაპარში - „რუმპელიპტილცჰენი“, სადაც მეწისქვილე განაცხადებს, რომ მისმა ქალიშვილმა ოქროს ნართის დართვა იცის, და ამით აიძულებს მეფეს, რომ უსაზღვრო მოთხოვნები წამოუყენოს.

ყოველი ამ ზღაპრის აზრი, რა თქმა უნდა, არ დაიყვანება ერთ სენტენციამდე, მაგრამ ყველანი ისინი გვიჩვენებენ, თუ რა მნიშვნელოვანია მეტისმეტად ავტორიტეტული მამის ან დედის ჩრდილისგან განთავისუფლება, რათა მოვიპოვოთ თავისუფლება - და პარტნიორთან ცხოვრების უნარი და აქ მნიშვნელობა არ აქვს, მშობლის ხატ-სახეს დადებითი ხასიათი აქვს თუ უარყოფითი: მანამ, სანამ იგი ძალაუფლებას ფლობს ჩვენზე, ჩვენ თავისუფალნი არ ვართ და მზად არ ვართ საწინააღმდეგო სქესთან პირისპირ შესახვედრად. ასეთი სიყვარული-სიძულვილი ერთ-ერთი მშობლის მიმართ შეიძლება იმდენად ძლიერი იყოს, რომ ჩვენ ან ყოველ ჯერზე უარს ვამბობთ სხვა ადამიანთან დაახლოების შანსზე, ან, განსაკუთრებით თუ ამ ხატ-სახეში ნეგატივი ჭარბობს, შიშით ვუვლით გვერდს საწინააღმდეგო სქესს. მაგრამ მაშინაც კი, თუ ხატ-სახე პოზიტიურია, ჩვენ მაინც გვჭირდება მისგან განთავისუფლება, რადგანაც ყოველთვის შევადარებთ მას სხვა ადამიანს. ეს შინაგანი ხატ-სახეები ყოვეელთვის სრულყოფილია, რასაც, სამწუხაროდ, ვერ ვიტყვით „გარე“ ადამიანებზე. სწორედ ამიტომაც გვიცრუებენ ისინი იმედებს რეგულარულად, და სწორედ ამიტომ ინგრევა ოჯახები. სწორედ შინაგანი ხატ-სახისადმი ერთგულება რჩება ურყევი.

ამ თვალსაზრისით მომენტი, როცა პერსევსი თავს ჰკვეთს მედუზას, შეგვიძლია ჩავთვალოთ დედის მძლავრი ხატ-სახის გადალახვად. ამ გმირობის ჩადენას იგი მხოლოდ თავისი ანიმას მეშვეობით ახერხებს, რომელიც მისი მფარველი ქალ-ღმერთის - ათენას როლში გვევლინება, და რომელთანაც კავშირი მუდმივად აქვს. სწორედ მან მისცა სანდლები, ნამგალი, ტომარა და ფარი. სწორედ მან მიიყვანა გორგონას სამყოფელში და აუხსნა, რაც უნდა გაეკეთებინა. მისი დახმარების გარეშე პერსევსს არაფერი გამოუვიდოდა. ამგვარად მოახერხა მან ქალური საწყისის მეშვეობით ნეგატიურ ქალურ ხატ-სახეზე გამარჯვება.

ოიდიპოსი კი პირიქით, ცდილობდა თავისი პრობლემა მხოლოდ გონების მეშვეობით გადაეწყვიტა და არ მიემართა ანიმასთვის, რის შედეგადაც მხოლოდ მოჩვენებით გამარჯვებას მიაღწია. მართალია, მან გამოიცნო სფინქსის მიერ დასმული გამოცანა, რითაც გაანთავისუფლა ქალაქი თებე მისგან. მაგრამ იყო სხვა გამოცანაც, რომელიც მან არა მხოლოდ ვერ გამოიცნო, არამედ ყურადღებაც კი არ მიაქცია, რადგანაც არ აინტერესებდა იგი - ეს იყო თავად სფინქსი, უფრო ზუსტად „თავად იგი“, როგოც მარადიული ქალურობის სიმბოლო. ამგვარად, მიიღო რა ნაწილი მთელად, მან საკუთარი თავი გამარჯვებულად ჩათვალა და ამაყად მისცა ნება, რომ თებეს მეფედ გამოეცხადებინათ. მის შინაგან ქალურ საწყისს, ანიმას, რა თქმა უნდა, შეეძლო დაეცვა იგი შეცდომისგან. ასე კი , თვითონაც არ იცოდა ისე, საკუთარ დედაზე დაქორწინდა, ანუ არსობრივად ნებაყოფლობით ჩაბარდა ტყვედ მის ხატ-სახეს, იმ ქალურ საწყისს, რომელსაც დამარცხებულად თვლიდა. როცა მისი სამყაროს ცრუ სურათი, მისი კოშკი დაინგრა, და ჩვეული ილუზიების ნაცვლად მას სასტიკი რეალობა გაეხსნა, ვერ გაუძლო და ჭკუიდან შეიშალა.

მითი ეგვიპტური მზის ღმერთის - რას - ღამის ოკეანეში მოგზაურობის შესახებ ასევე მოგვითხრობს უწინდელი წარმოდგენების სრულ ამოყირავებაზე შუაღამის წერტილში. თავისი გზის ამ ყველაზე ქვედა წერტილში რა ხვდება მთავარ და ყველაზე საშიშ საფრთხეს. ღამის სამეფოს გიგანტური გველი, აპოპისი, ერთი ყლუპით შთანთქავს მიწისქვეშა მდინარე ნილოსს, და რა-ს ნავი მშრალზე რჩება. მზის ღმერთი ვერ გააგრძელებდა გზას და ახალი განთიადი ვეღარასოდეს დადგებოდა, საშველად რომ არ მოსულიყო სეთი, რომელმაც აიძულა გველს, რომ მდინარე უკან გამოეშვა. ის, რაც ახლა უბრალოდ სახალისო ზღაპრად გვეჩვენება, ძველი ეგვიპტელებისთვის რაღაც დაუჯერებლად ჟღერდა. სეთი ხომ ყველაზე ბოროტად ითვლებოდა ყველა ღვთაებას შორის და დღის სინათლეზე რა-ს დაიძინებელი მტერი იყო. მაგრამ აქ, ღამის სიღრმეებში, იგია ერთადერთი, ვისაც შეუძლია საშუალება მისცეს ნავს, რომ გზა განაგრძოს. სეთის ისე ეშინოდათ, რომ მისი სახელის ხმამაღლა გამოთქმაც კი არ შეიძლებოდა, ამიტომ მთხრობელი მხოლოდ მინიშნებებით შემოიფარგლებოდა: „დიად რას დაეხმარა უდიადესი ჯადოქართა შორის“. თუმცაღა ყველა მსმენელმა იცოდა, ვინ იყო ეს ჯადოქარი. ჩვენთვის ამ ძველი და საინტერესო ამბის აზრი იმაში მდგომარეობს, რომ ღამის ამ ყველაზე ბნელ საათში ჩვენი ჩვეული „დღის“, შავ-თეთრი წარმოდგენები ინგრევა. აქ ისინი უბრალოდ აღარ მუშაობენ. აქ ისიც კი, ვისაც ყოველთვის ჩვენს დაუძინებელ მტრად მივიჩნევდით, შეიძლება ერთადერთი აღმოჩნდეს, ვისაც ჩვენი გადარჩენა შეუძლია. ამ თვალსაზრისით ბიბლიური მცნებაც - „გიყვარდეთ თქვენი მტრები“ - სხვა მნიშვნელობით წარმოგვიდგება.

ტაროს ძველ დასტებში გვირგვინს კოშკიდან ბუმბულის ფრთა აგდებს. როგორც ქალ-ღმერთ მაატის სიმბოლო, იგი აღნიშნავს ღვთაებრივ სამართლიანობას, რომელიც ყველაფერ ცრუს და არამყარს ანგრევს.

ნომერის ციფრების ჯამი კოშკის არკანს (XVI) ეტლის არკანთან (VII) აკავშირებს. თუ ეტლი აღნიშნავდა გმირის გამოსვლას გარე-სამყაროში, კოშკი აღნიშნავს მის გადამწყვეტ გარღვევას თავისუფლებისკენ ღამის სამეფოდან.

საკვანძო სიტყვები კოშკის არკანისთვის:

არქეტიპი — განთავისუფლება;
ამოცანა — იმ ჩარჩოების ნგრევა, რომლებიც ვიწრო გახდნენ, ყველაფერი მოძველებულის, დრომოჭმულის გადალახვა. „შავ-თეთრი“ აზროვნების გადალახვა, „ბომბის აფეთქება“;
მიზანი — ავტორიტეტული შინაგანი ხატ-სახეებისგან და თავსმოხვეული წარმოდგენებისგან განთავისუფლება, თავისუფლებისკენ გაჭრა;
რისკი — ფიასკოს განცდა, გატეხვა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — მკვეთრი ცვლილებების ფაზა. მოულოდნელი განთავისუფლება დაგეხმარებათ ტყვეობიდან თავის დახსნაში.


17

ცოცხალი წყლის წყარო

როგორც იქნა გმირმა მიაღწია ცოცხალი წყლის წყაროს. ამ წყაროს საიდუმლო მდგომარეობს არა წყლის თვისებაში, არამედ იმაში, რომ მისი პოვნა ძნელია. როგორც ფანტასიაში, მიწისქვეშა სამეფოში ამბიდან „უსასრულო ისტორია“, იგი ყოველთვის „მიწის კიდეზე“ იმყოფება. და რადგანაც ფანტასიას მიწა, ისევე როგორც არაცნობიერი, უკიდეგანოა, ეს ნიშნავს, რომ ამის ქვეშ უნდა გავიგოთ ის „კიდე“, რომლამდეც უნდა მიგვეღწია, ის შინაგანი ჩარჩოები, რომელსაც უნდა გავცდენოდით. და აი ახლა, როცა ეს ჩარჩოები ბოლოს და ბოლოს აფეთქებულია და მტვერიც დალაგდა, განთავისუფლებულ სულს შეუძლია მთელი მკერდით ჩაისუნთქოს ახალი იმედების სუფთა ჰაერი. ცრუ ცნობიერების კოშკის დატოვების შემდეგ, რომელიც ასე დიდხანს ზღუდავდა მას, სული მისთვის მანამდე უცნობი თავისუფლებით და ჯერ კიდევ უხილავი, მაგრამ მშვენიერი მომავლის პერსპექტივებით ტკბება. უსაზღვრო თავისუფლებისა და ბედნიერების ასეთივე შეგრძნება ჟღერს დანტეს სიტყვებში, რომელიც ჯოჯოხეთს ტოვებს: „და აქ ჩვენ გამოვედით, რატა კვლავ ვიხილოთ მნათობნი“. ზღაპარში ამურისა და ფსიქეას შესახებ ასევე ამ იდუმალ წყალზეა საუბარი. ეს მესამე დავალებაა, რომელსაც განრისხებული აფროდიტა ფსიქეას აძლევს. მან ბროლის ჭურჭელი უნდა აიღოს, გველებით გარშემორტყმულ ჭასთან უნდა მივიდეს და იქიდან წყალი აიღოს, წყლით კი ამ ჭას სტიქსი და კოციტი კვებავენ - მიწისქვეშა სამეფოს მდინარეები. ამ თითქმის უიმედო დავალების შესრულებაში ფსიქეას ეხმარება ზევსის მიერ გამოგზავნილი არწივი. ამგვარად, ამ ისტორიაშიც ვლინდება ანიმუსის, როგორც ამოცანის შესრულებისთვის უმთავრესი გასაღების მნიშვნელობა. ფსიქეას მოქმედებების განსაკუთრებულობა კი, ერიხ ნოიმანის მიხედვით, იმაში მდგომარეობს, რომ „იგი თავის ამოცანას პირდაპირ კი არა, ირიბად წყვეტს, ასრულებს რა დავალებას მამაკაცური საწყისის მეშვეობით ისე, რომ მის ფუნქციას საკუთარ თავზე არ იღებს. რამეთუ აღმოჩნდება რა იძულებული შეხვდეს თავისი ბუნების მამაკაცურ მხარეს, იგი თავისი ქალურობის ერთგული რჩება“.

ტაროს ამ კარტზე გამოსახულია სიმბოლოების მთელი რიგი, რომლებიც დაკავშირებულნი არიან ჩვენს წინ გადაშლილი მომავალთან და კოსმოსის უსაზღვრო სიბრძნესთან. ვარსკვლავები, რა თქმა უნდა, ასტროლოგიაზე მიანიშნებენ, ხოლო მათი რიცხვი, ისევე როგორც სხივების რიცხვი თვითოეულ მათგანზე - მიანიშნებს რვიანზე, ცასა და მიწას შორის შუა გზის სიმბოლოზე. ფრინველი ხეზე გვაგონებს მკითხაობის ძველ მეთოდს ჩიტების ფრენის მიხედვით. ჩიტები, განსაკუთრებით გადამფრენი, ძველად ითვლებოდნენ ზეცის მიერ წარმოგზავნილებად, რომლებიც ზამთარს ღმერთების სამყოფელში ატარებდნენ. როცა გაზაფხულზე ფრინველები სამშობლოში ბრუნდებიან, ქურუმი-ავგურები მათი გუნდის ფორმისა და ქცევის მიხედვით გებულობდნენ ღმერთების ნებას მიმდინარე წლის განმავლობაში. მაგრამ ფრინველები - ასევე სიმბოლოა იმ ღვთაებების წინასწარმეტყველური უნარებისა, რომლებისადმიც ისინი იყვნენ მიძღვნილნი. მაგალითად, იბისი, ეგვიპტური სიბრძნის ღმერთის - თოთის - ფრინველი, ან ჰუგინი და მუნინი, ორი ყორანი, რომლებიც ოდინს მეგზურობენ, და რა თქმა უნდა წეროები, აპოლონის ფრინველები. ხე სიბრძნეს განასახიერებდა და დრუიდების კალენდარისა და ასტროლოგიის საფუძველს წარმოადგენდა. ყველა ეს სიმბოლო განასახიერებს კოსმიურ კანონს და მომავალში ჩახედვის შესაძლებლობას. სწორედ ამაში მდგომარეობს კარტის ძირითადი მნიშვნელობა. შეიძლება ითქვას, რომ აქ ადამიანი მართლაც მოიპოვებს ხედვას, როგორც გარეგანს, ისე შინაგანს! და მის წინ ახალი მომავალი იშლება. იგი აცნობიერებს თავის ახალ შესაძლებლობებს, რომლებიც გმირობის ჩადენის წყალობითაა მოპოვებული, და თითქოს ახლა უკვე ფრენის სიმაღლიდან ხედავს მის წინ გადაშლილ გზას, რომელსაც მანამდე მიუღწეველ მიწის კიდემდე მიჰყავს.

შიშველი ფიგურა კარტზე სეფირ ბინას განასახიერებს - კაბალისტურ უმაღლეს გონს. იგი ცოცხალი წყლით რწყავს ჩვეულებრივ წყალსაც და ხმელეთსაც. მიწაზე დაღვრილი წყალი ნაყოფიერებისთვის აუცილებელი ტენიანობაა, მაშინ, როცა წყალში ჩაღვრილი წყალი ნიშნავს სიჭარბეს, სიუხვეს. ამგვარად, კარტი ახდენს აუცილებლობის და საკმარისობის კოსმიური კანონის ილუსტრირებას. ესაა მომავალი, რომელიც მაცოცხლებელ ვარსკვლავურ ტენიანობას გვთავაზობს, იმ რაოდენობით, რომელიც ჩვენი პირდაპირი მოთხოვნილებით არაა შეზღუდული.

ესაა ჩვენთვის წარმოდგენილი შესაძლებლობა - შევიცნოთ კოსმიური წესრიგი, დავუკავშირდეთ მარადისობას, ასევე ნიშნავს ახალი ეპოქის დონის მიღწევას, რისთვისაც უკვე გვამზადებდა XIV არკანი. რამეთუ როდესაც ცრუ ცნობიერების კოშკი დაინგრა, მასთან ერთად მოკვდა მცდარი წარმოდგენაც ხაზობრივი და რაოდენობრივი დროის შესახებ, რომელიც მხოლოდ წარსულისგან, აწმყოსგან და მომავლისგან შედგება.

ვთავისუფლდებით რა ჩვენი უწინდელი აზროვნების სივიწროვისგან, ახლა უკვე გვესმის, რამდენად პრიმიტიული და მცდარი იყო ჩვენი წარმოდგენა დროის შესახებ, და რამდენად უიმედო იყო ჩვენი გამოდევნება ჩვენს მიერვე დახატულ სურათებზე. აი, როგორ აღწერს ამ უნაყოფო მცდელობებს კენ უილბერი: «რადგან არ ვიცით დროის გარეშე ცხოვრება და მარადიულობით ტკბობა, შვებას იმ სუროგატებში ვეძებთ, რომლებსაც ის დრო და ადგილი გვთავაზობს, რომელშიც ვცხოვრობთ, და იმედი გვაქვს, რომ მომავალი მაინც მოგვცემს იმას, რაც ასე არ გვყოფნის ამ უბადრუკ აწმყოში». იმისთვის, რომ ცნობიერების ამ ჩიხური მდგომარეობიდან განვთავისუფლდეთ, სწორედ ცოცხალ წყალში ბანაობაა საჭირო, რომელიც ადამიანს ხაზობრივ დროზე მიჯაჭვულობისგან ანთავისუფლებს და უსაზღვრო დროებით თავისუფლებას აძლევს მას. სწორედ ესაა ის ღრმა გაგება, რომელსაც მიაღწია სიდჰარტამ თავისი მოგზაურობის დასასრულს, როცა მდინარემ ასწავლა მას, რომ დრო არ არსებობს, რადგან მდინარე ყოველთვის ერთია, როგორც დასაწყისში, ასევე შუაში, ჩანჩქერებზე, მთებში, დაბლობზე, ზღვაში - ყველგან. მისთვის მხოლოდ აწმყო არსებობს, მომავალი კი - მხოლოდ აჩრდილია.

ნუმეროლოგიური ჯამი ვარსკვლავის კარტს (XVII, 1+7) მართლმსაჯულებასთან (VIII=8) აკავშირებს. თუკი თავისი გზის მერვე ეტაპზე გმირი გარესამყაროს კანონებს შეიცნობდა, ახლა იგი კოსმოსის კანონებს, უფრო და უფრო ფართო და ღრმა ურთიერთკავშირებს შეიცნობს. ბერძნულ პანთეონში სხვადასხვა საწყისებს შორის ამ კავშირებს ქალღმერთი თემიდა და მისი ქალიშვილი დიკე განასახიერებდნენ. თემიდა ცის - ურანის და მიწა - გეას ქალიშვილია და სამართლიანობის მარადიულ წესრიგს განასახიერებს. იგი ასევე შედის ვარსკვლავის არკანის კომპლექსში, რადგანაც ორაკულის ტაძარი დელფოსში თავიდან მისადმი იყო მიძღვნილი, და მხოლოდ ამის შემდეგ აპოლონისადმი. ხოლო დიკე, რომელიცაა სწორედ გამოსახული მართლმსაჯულების კარტზე, ითვლებოდა ქალღმერთად, ბედის მახვილით ხელში და გახელილი თვალებით (!), რომელიც სამყაროში წესრიგს ადევნებდა თვალს.

საკვანძო სიტყვები ვარკსვლავის არკანისთვის:

არქეტიპი — სიბრძნე;
ამოცანა — იმედი, მომავლის ხედვა;
მიზანი — უმაღლესი მიზეზ-შედეგობრივი კავშირების გაგება, კოსმიური სიბრძნის მოპოვება;
რისკი — მომავლის ძიებაში დაკარგული კონტროლი აწმყოზე, ციცინათელების დევნა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — მომავლის რწმენა, განახლების შეგრძნება, ძალების მოზღვავება.

 


 

18

ვერაგული ხაფანგები

გზა, რომელიც გმირმა აქამდე გაიარა, ათი ეტაპისგან შედგებოდა და ასტროლოგიური თვალსაზრისით ხუთ პლანეტას შეესაბამებოდა: მერკურის, ვენერას, მარსს, იუპიტერს და სატურნს - ყოველი ორ იპოსტასში: ნათელში და ბნელში. ესენია კარტები რიგის მიხედვით ზომიერებიდან (XIV ) მთვარემდე (XVIII), და ასევე მათთან ნუმეროლოგიურად დაკავშირებული კარტები იეროფანტიდან (V) განდეგილამდე (IX), რომლებიც წყვილში მათთან დაკავშირებული ყოველი პლანეტის ორ ურთიერთსაწინააღმდეგო პოლუსს განასახიერებენ.

მერკური (5), გზების ღმერთი, ბერძნულ მითოლოგიაში ჰერმეს ფსიქოპომპი, ანუ სულთა გამცილებელი, იეროფანტის არკანში (V) ვლინდება, როგორც აღმზრდელი და გამცილებელი გარე სამყაროსკენ მიმავალ გზაზე, ხოლო ზომიერების არკანში (XIV) — როგორც სულთა მეგზური ღამის სამეფოში.

ვენერა, სიყვარულის ქალღმერთი, შეყვარებულების არკანში თავის ნათელ მხარეს ავლენს, ხოლო ეშმაკში - ბნელს, რომელიც ვნებების დამღუპველ გზას აღნიშნავს.

მარსი თავს ავლენს როგორც ნაყოფიერების გაზაფხულის ღმერთი ეტლის არკანში (VII), და აღნიშნავს გმირის გასვლას გარე-სამყაროში, კოშკის არკანში (XVI) კი იგი ომის ღმერთად იქცევა, რომელსაც შეუძლია, როგორც ნგრევა, ასევე განახლება.

იუპიტერი ანტიკურ ეპოქაში ითვლებოდა უმაღლეს მსაჯულად ღმერთებზე და ადამიანებზე, რასაც გვიჩვენებს კიდეც სამართლიანობის (VIII) კარტი, რომელიც მიწიერ კანონებზე აგებს პასუხს, და ვარსკვლავის კარტი (XVII), რომელიც კოსმოსის კანონებს განასახიერებს. იუპიტერი თემიდას მეუღლე იყო - ღვთაებრივი სამარტლიანობის ქალღმერთის, რომელსაც შეესაბამება კიდეც სწორედ ვარსკვლავის არკანი. შემთხვევითი არაა, რომ იუპიტერს, ისევე როგორც მას, ასევე ხშირად გამოსახავდნენ სასწორით ხელში.

სატურნის, როგორც ბრძენი მოხუცის ასპექტი განდეგილის კარტში (IX) ვლინდება, ხოლო მისი ბნელი ასპექტი, რომელიც შიშებს წარმოშობს, მთვარის (XVIII) კარტშია ასახული.

საქმე იმაშია, რომ გმირის გზა ჯერ კიდევ არ დასრულებულა. გმირი დამარცხებულია, დატყვევებული სული განთავისუფლებულია, მაგრამ გმირს ჯერ კიდევ წინ უდევს სახლისკენ მიმავალი რთული გზა. მან უნდა იპოვნოს ეს გასასვლელი ისე, რომ მიწისქვეშა სამეფოს ლაბირინთში არ დაიკარგოს. სწორედ აქ ელიან მას ვერაგული ხაფანგები, რომლებმაც მრავალი გმირი დაღუპა. გაიხსენეთ ორფეოსი, რომელიც შებრუნდა და თავისი ევრიდიკე სამუდამოდ დაკარგა.

სწორედ აქ, ამ ეტაპზე, შებრუნდა ლოტის ცოლი და მარილისს სვეტად იქცა. ფსიქეამ, რომელმაც პერსეფონესგან სილამაზის ჯადოსნური მალამო მიიღო, თავი ვერ შეიკავა ყუთში ჩახედვის ცდუნებისგან, და ლეთარგიულ ძილს მიეცა. გილგამეში, რომელიც მიწისქვეშა სამეფოში ჩაეშვა და იქ უკვდავების ბალახი, ანუ ახალი ცნობიერება და მარადიულობის გაგება მოიპოვა, უკანა გზაზე ერთი წუთით შეჩერდა, რათა ნაკადულიდან წყალი დაელია, ბალახი ხელიდან გაუშვა - და იგი მაშინვე გველმა გადაყლაპა.

მიწისქვეშა სამეფოს კანონები მკაცრია: როგორც კი იქ ჩასული სტუმარი რაიმეს, თუნდაც ბროწეულის მარცვალს იგემებს, იგი უკვე ვეღარასოდეს დაბრუნდება მიწაზე. როგორც მოტაცებულ პერსეფონას დაემართა. ის, ვინც წამით მაინც ჩამოჯდება დასასვენებლად ჯოჯოხეთში, როგორც ეს თესეამ გააკეთა, იგი საუკუნოდ დარჩება თავდავიწყების კლდეებზე მჯდომარედ. ეს ყველაფერი ადასტურებს, რომ მიწისქვეშა სამეფოში ჩასვლა - ესაა ამოცანა, რომელიც უნდა გადავწყვიტოთ, რათა მოგზაურობის მიზანს მივაღწიოთ, მაგრამ ეს არაა თავად მიზანი. იგივეს აღნიშნავს ზღაპრული უღრანი ტყეც, რომელშიც ხეტიალობს გილგამეში უკვდავების ბალახით ხელში და რომელიც მან უნდა დაკარგოს გველის გამო, უკან მომავალ გზაზე.

ცბიერი და ბოროტი არსებები, რომლებიც იქ მის გარშემო არიან, ცდილობენ, აიძულონ გმირი, რომ თავისი მოგზაურობის მიზანზე უარი თქვას, საიდუმლო ჯადოსნური სიტყვა გასცეს და საკუთარი სახელი დაივიწყოს, ანუ დააკარგვინოს მას ყველა ის ფასეულობა, რომელიც განდეგილთან მოიპოვა - ტყუილად არაა, რომ მთვარის არკანი მას ნუმეროლოგიური ჯამით უკავშირდება. აქ, გზის ამ ეტაპზე, საფრთხე ისეთი დიდია, როგორც არასოდეს. გმირს შეუძლია ერთ წამში დაკარგოს ყველაფერი, რაც ასეთი შრომის ფასად მოიპოვა. ამის მაგალითი მოჰყავს სპარს პოეტს ნიზამს, რომელიც საოცარი სილამაზით, ტრაგიზმით და გამომხატველობით გვიყვება ინდოელი მზეთუნახავის ამბავს (შაბათს, შატურნის შავ კარავში) მის არშემდგარ სიყვარულზე. მაგრამ ეს ისტორია მეტისმეტად კარგია იმისთვის, რომ პროზის სახით გადმოვცეთ, და ძალიან გრძელია იმისთვის, რომ ამ წიგნში ჩავტიოთ.

ამაში მდგომარეობს ნიბელუნგების ტრაგედიაც, რომლის შესანიშნავ ილუსტრაციადაც შეგვიძლია ჩავთვალოთ მაღალი არკანების ბოლო კარტები. ზიგფრიდმა ყველა მოცემული ეტაპი ბრწყინვალედ გაიარა. იგი მამაცურად ჩაეშვა ჯოჯოხეთში, სადაც დრაკონი ფაფნირი (ეშმაკი) რეინის ოქროს იცავდა, შეებრძოლა მას და დაამარცხა (კოშკი). დრაკონის სისხლში ბანაობამ ზიგფრიდი დაუმარცხებელი გახადა, ხოლო როცა მან დრაკონის გული შეჭამა, თვალები და ყურები გაეხსნა. ამის შემდეგ მას ფრინველების ენა ესმოდა და ბრომჰილდა, თავისი ანიმა დაინახა, დაიფიცა გაენთავისუფლებინა იგი ცეცხლოვანი კოშკიდან და ცოლად მოეყვანა (ვარსკვლავი). თუმცაღა შემდეგ ზიგფრიდმა მოახერხა, რომ დავიწყების სასმელი დაელია, რომელიც მას მეფე გუნტერის სასახლეში (მთვარე) მიაწოდეს, შედეგად მან დაივიწყა თავისი მშვენიერი ვალკირია და კრიმჰილდაზე დაქორწინდა. ამ ღალატმა თავის ანიმასთან მიმართებაში მისი დაღუპვა გარდუვალი გახადა.

თუ ამ ხატ-სახეებს ჩვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაზე გადავიტანთ, ცხადი გახდება, რომ არაცნობიერთან შეხვედრა უსაფრთხო არაა და ძლიერ, მაღალგანვითარებულ ცნობიერებას მოითხოვს, რომელიც არ მისცემს არაცნობიერს მისი გადაყლაპვის ალბათობას. საფრთხე იმისა, რომ მიწისქვეშა სამეფოში სამყაროსგან გაქცევად იქცევა, საკმაოდ მაღალია, რადგანაც არაცნობიერი ხატ-სახეების ნაკადმა, რომლებიც გაცილებით უფრო კაშკაშაა, ვიდრე რეალობა და ხშირად მართლაც მშვენიერია, შესაძლოა ძალიან მალე აიძულოს ადამიანი, რომ რეალობას ამჯობინოს იგი. არაცნობიერი ძალების მიერ გატაცების შესახებ ჯერ კიდევ ჰომეროსი გვაფრთხილებდა, როცა საუბრობდა სიზმრების სამყაროს ორ კარიბჭეზე. ერთი კარიბჭე ცხოველების რქებისგანაა შექმნილი, მეორე კი სპილოს ძვლისგან; პირველიდან წინასწარმეტყველური (вещие) სიზმრები გამოდიან, მეორედან კი - კოშმარული (зловещие).

შესაძლო არჩევანის ეს ორმაგობა ერთ-ერთი მიზეზი იყო იმისა, თუ რატომ არ იღებდნენ ძველი საიდუმლო სკოლები ყველას და რატომ უყენებდნენ მათ მაღალ მოთხოვნებს მომწიფებულობისა და ცნობიერების თვალსაზრისით. მათგან განსხვავებით თანამედროვე ეზოთერული სკოლები პრაქტიკულად ყველას იღებენ განურჩევლად, შედეგად მრავალი რამ გაუგებარი რჩება მსმენელთათვის, ნამდვილი, ეზოთერული ცოდნა კი კაშკაშა და უშინარსო ფოკუსებს უთმობს ადგილს. ეს ცოდნა არაცნობიერის ბნელეთში ცხოვრობს, და მხოლოდ იქ შეუძლია ნამდვილი განვითარება. ის, ვინც არჩევანს აკეთებს რაც შეიძლება ნაკლებად რთული და სახათაბალო მეთოდების სასარგებლოდ და ამჯობინებს, რომ სწორედ ისინი ჩათვალოს საიდუმლო ცოდნად, განსაკუთრებით მაშინ, როცა მათ ცხოვრებაში კვლავ ყველაფერი დალაგდა და თითქოს სანერვიულო არაფერია, დაუსვას საკუთარ თავს კითხვა: იქნებ ეს სწორედ ის სამყაროსგან გაქცევაა, რომელიც ადრე თუ გვიან უღრან ტყეში შეიყვანს, საიდანაც უკან გამოსასვლელი გზის პოვნა ძალიან რთული იქნება.

მსგავსი რამ ხდება ნაწილობრივ სულიერი განახლების, განწმენდის, თვითშემეცნების და ა.შ. თანამედროვე ჯგუფებში. მათში მონაწილეობა რა თქმა უნდა ეხმარება ზოგიერთ ადამიანს, რომ თავისი პრობლემები გადაჭრას, მაგრამ დროთა განმავლობაში მათში ერთგვარი „გაუხსნელი ნალექი“ წარმოიქმნება იმ ადამიანთა სახით, რომლებიც ჯგუფიდან ჯგუფში დადიან. ესენი ის ადამიანები არიან, რომლებსაც ძალიან არ უნდათ თავიანთ უწინდელ რეალობაში დაბრუნება, რომელიც მათდამი ასეთი მტრული იყო. და ისინი ბედნიერ უმეცრებაში ან გაცნობიერებულად ერთ სამყაროს მეორეთი ანაცვლებენ და ყველაფერს აკეთებენ იმისთვის, რომ თანამოაზრეების მომდევნო მყუდრო ბუდეში რაც შეიძლება ხანგრძლივად მოეწყონ. სწორედ ამ შესაძლებლობას სთავაზობს მათ ჯგუფი. და ისინი მოკალათდებიან ხოლმე თავდავიწყების კლდეებზე, დახეტიალობენ მიწისქვეშა სამეფოს ლაბირინთში და ავიწყდებათ საკუთარი სახელი. მათ დაავიწყდათ, რა სურდათ ოდესღაც, საერთოდ რატომ მოვიდნენ ჯგუფში, არადა სწორედ იმიტომ მოვიდნენ, რომ მისი მეშვეობით გარშემო არსებულ რეალობასთან უკეთ თანაცხოვრება ესწავლათ. აი, რატომ გვაფრთხილებს კ.გ. იუნგი: «თუკი ფსიქოლოგია დღეს ჩვენთან იძულებულია რომ ხაზი გაუსვას არაცნობიერის მნიშვნელობას, ეს არ ნიშნავს, რომ ცნობიერი ნაკლებად მნიშვნელოვნად ცხადდება. მიზანი მხოლოდ იმაშია, რომ გავაწონასწოროთ ცალმხრივი და გაზვიადებულად პატივსაცემი დამოკიდებულება ამ უკანასკნელისადმი თუნდაც რაიმე რელატივიზაციის ხარჯზე. თუმცაღა ეს რელატივიზაცია, თავის მხრივ, არ უნდა წავიდეს იმდენად შორს, რომ არქეტიპული ჭეშმარიტებებისადმი თაყვანისცემა თავის ქვეშ ჩვეულებრივი ადამიანური «მე» დამარხოს. ჩვენი «მე», თუკი მაინც ვთვლით, რომ იგი არსებობს, განსაზღვრულ დროსა და სივრცეში ცხოვრობს, და ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა დაემორჩილოს მათ კანონებს».

მთვარის კარტზე ტაროში გამოსახულია კირჩხიბი, რომელიც წყლიდან ამოცოცებას ცდილობს. იგი შეგვიძლია განვსაზღვროთ როგორც მინიშნება, რომ აქ კირჩხიბის ტროპიკს მივაღწიეთ, თუკი სატურნთან დაკავშირებულ განდეგილის კარტს თხის რქის ტროპიკად ჩავთვლით. ორივე ამ პუნქტში მზე - ეს ზეციური პირველ-სახე ყველა გმირისა - ყოველწლიურად იცვლის თავისი მოძრაობის მიმართულებას საწინააღმდეგოზე. იგივე შეიძლება ვთქვათ ჩვენს გმირზეც, რომელიც თანმიმდევრულად გადის ორივე ამ საკვანძო წერტილს. როცა თავის დროზე განდეგილის (9) არკანი გაიარა, გმირმა დაიწყო თავისი მოგზაურობა ღამის სამეფოში, ორნიშნა კარტებში, ახლა კი, როცა მთვარის არკანს (18) გადის, იგი სიღრმეებიდან ამოდის და სინათლეს უბრუნდება. იქაც და აქაც, იგი კარიბჭეებს გადის, კარიბჭეების მცველად კი უძველესი დროიდან ითვლებოდა სატურნი, რომელიც ასტროლოგიურად ორივე ამ კარტს შეესაბამება.

მთვარის კარტის ინტერპრეტაციას ხშირად არასწორად აკეთებენ, რადგანაც ჩვენს დროში მთვარესთან ჩვეულებრვ რაღაც რომანტიულ ხატ-სახეებს აკავშირებენ. სინამდვილეში იგი განასახიერებს სიბნელეს, ღამეს და სულის იდუმალ სიღრმეებში ჩასვლას. მთვარე მზეს ფარავს, და მისი სინათლე მკრთალდება (=მთვარის დაბნელება) - ეს ბუნებრივი მოვლენა ძველად არასასიკეთო ნიშნად ითვლებოდა და ადამმიანებში შიშისა და უმწეობის განცდას იწვევდა. ასეთი ინტერპრეტაცია შესაძლოა უჩვეულოდ მოგეჩვენოთ, მაგრამ იგი დასტურდება არა მხოლოდ კარტის სიმბოლიზმით, არამედ მისი ნომრითაც. რიცხვი 18 მზის დაბნელების სიმბოლოს წარმოადგენს, რადგანაც მზისა და მთვარის დაბნელებების თანმიმდევრობა, ე.წ. საროსის ციკლი, ყოველ თვრამეტ წელიწადში ერთხელ მეორდება.

ნახატზე გამოსახულია ფონი, ყოველთვის სახიფათო ადგილი, რომელიც მაინც იძლევა მდინარეზე გადასვლის შანსს და ვიწრო ბილიკი, რომელსაც ორ რუხ კოშკამდე მივყავართ, რომლებიც უკვე ვიხილეთ სიკვდილის არკანზე. ესენი ზეციური იერუსალიმის მაცნენი არიან. ზეციური იერუსალიმისა, როგორც უმაღლესი სიკეთის სიმბოლოსი, რომელსაც შეგვიძლია მივაღწიოთ.

თუმცაღა გზა მათკენ რთული და სახიფათოა. მას ძაღლი და მგელი იცავენ. თუკი აქ ძაღლი, ისევე როგორც სულელის არკანზე, უსაფრთხო და ჩვენს დამხმარე ინსტინქტებს განასახიერებს, მგელი სახიფათო და მუქარის შემცველ ინსტინქტებს აღნიშნავს. იგი შეესაბამება ცერბერს, ჯოჯოხეთის მცველს ბერძნულ მითოლოგიაში, რომლის ამოცანაცაა არავინ გამოუშვას მიწისქვეშა სამეფოდან და თუმცა ჩვენი მიზანი, ზეციური იერუსალიმი, უკვე ახლოსაა, მის მისაღწევად კიდევ ერთი ტრანსფორმაციის გავლაა საჭირო: «...ვინაიდან ვიწროა ბჭე და ძნელია გზა, რომელსაც მივყავართ სიცოცხლისაკენ, და მცირედნი ჰპოვებენ მას.» (მათე. 7:14). შუასაუკუნეების მისტიკაში გზის ამ ეტაპის ხატ-სახეს ხშირად წარმოადგენდა ვიწრო ხიდი, რომელიც უნდა გაევლო სულს იმისთვის, რომ მარადიული სიცოცხლისთვის მიეღწია. ზღაპრებში ეს ჩვეულებრივ მახვილის ბასრი პირია, რომელზეც გმირმა თავი უნდა შეიმაგროს, რათა უფსკრული, ან რომელიმე სხვა ბოლო და გზის ყველაზე სახიფათო ეტაპი გადალახოს.

გმირის მოგზაურობაში ესაა - საფრთხე დაექვემდებაროს ანიმას ბნელ ასპექტს და საშუალება მისცეს თავის შინაგან გამცილებელს, რომ გამოუვალ ლაბირინთში შეიყვანოს. სწორედ იმიტომ, რომ არაცნობიერის ბუნება პირველსაწყისშივე ბიპოლარული და ამბივალენტურია, სულთა გამცილებელიც ასევე ხშირად პარადოქსულად იქცევა. ლეგენდაში პარსიფალის შესახებ ანიმა თავს ხან ნათელი მხარით ავლენს, ხან ბნელის, და ევლინება მას მაგალიტად კეთილი ვარსკვლავური ფერიას ან მისი ბნელი ანტაგონისტის სახით, რომელიც უბედურების მაცნეა («1а pucelle de malaire»). ისინი ვარსკვლავისა და მთვარის კარტებს შეესაბამებიან. მთავარი აქ, პიროვნების ჩამოყალიბების ამ ეტაპზე, იმის გაგებაა, რომ სულთა გამცილებელი ჩვენთვის ის მიზანი კი არაა, რომელსაც უნდა მივაღწიოთ, არამედ მხოლოდ საშუალებაა მიზნის მისაღწევად, როგორც ბეატრიჩე დანტესთვის, რომელმაც პოეტი განწმენდის მთის მწვერვალზე მიიყვანა, რათა მას ბოლოს და ბოლოს უმაღლესის ჭვრეტა შეძლებოდა. 

გაჰყვება რა თავისი ანიმას ნათელ მხარეს, ვარსკვლავურ ფერიას, გმირი მაინც რეგულარულად შეეჯახება მის ბნელ მხარეს, რომელსაც აქ მთვარე განასახიერებს. მთვარე, რომელიც მზეს ფარავს. მხოლოდ მას შემდეგ როცა გმირი მიხვდება, რომ მზე, როგორც თვითობის სიმბოლო და მოგზაურობის საბოლოო მიზანი სწორედ იქ, ამ სიბნელის მიღმა იმალება, გმირი შეძლებს ლაბირინთიდან ან მოჯადოებული უღრანი ტყიდან გამოსავლის პოვნას. თავის კომენტარში პარსიფალის ლეგენდასთან ემა იუნგი წერს: «ანიმა მართლაც პარადოქსული სახით იქცევა და ორ ურთიერთსაწინააღმდეგო ფიგურად იყოფა, რომელთა შორისაც ცნობიერება მანამდე იწრიალებს, სანამ ადამიანური «მე» თავის წინაშე მდგარ ინდივიდუაციის ამოცანას არ გააცნობიერებს. მხოლოდ მაშინ, როცა ადამიანი მიხვდება, რომ სწორედ ანიმას მიღმა იმალება მისი თვითობა [ანუ მზე, როგორც თვითობისს სიმბოლო, იმალება მთვარის - ანიმას ამ ბნელი მხარის უკან - ავტორის შენიშვნა], იგი მოიპოვებს ფეხქვეშ იმ ნიადაგს, რომელიც ამ წრიალისგან განთავისუფლებაში დაეხმარება; ხოლო სანამ ანიმა მისთვის თვითობისგან განუყოფლად რჩება, იგი თავს ვერ აარიდებს ამ ორმაგ თამაშს, რადგან თვითობა ხან ჩააგდებს რთულ სიტუაციებში, ხან დაიხსნის მათგან, ხან გაანათლებს, ხან საბოლოოდ დააბნევს, და ასე მოიქცევა მანამ, სანამ იგი თავის თავს და თავის ადგილს არ იპოვნის პარადოქსების ამ თამაშის მიღმა».

შიში და გუშაგი (Страх и страж) — ამ სიტყვებს ერთი ფუძე თუ არა მსგავსი ჟღერადობა მაინც აქვთ. ასტროლოგიაში ორივე ამ ცნებას პლანეტა სატურნს უკავშირებენ, კარიბჭის ანუ ზღურბლის მცველს. მაგრამ სატურნი - ეს ასევე ბრძენი მოხუციცაა განდეგილის კარტში (9). მთვარის კარტი (18) კი, რომელიც ნუმეროლოგიურადაა დაკავშირებული განდეგილთან, არის კიდეც კარიბჭე, რომელსაც სატურნი იცავს. იგია - ის შიშის ზღვარი, რომელსაც ვუახლოვდებით ყოველ ჯერზე, როცა წინ გვიდევს ახალი საქმის დაწყება ან უცნობ ნიადაგზე ფეხის შედგმა. განდეგილის სამყაროში შებიჯებისას ასევე განვიცდით მსგავს შიშს. ბევრს ეშინია, როცა სრულიად მარტო აღმოჩნდება ხოლმე, სრულ სიჩუმეში, უცნობ ადგილას. ღამით ეს შიში შესაძლოა ყოველგვარი ხილული მიზეზის გარეშე პანიკად იქცეს. თუკი მას ფსიქოლოგიის თვალსაზრისით შევხედავთ, ესაა შიში არაცნობიერის წინაშე, რომელიც ცდილობს ცნობიერების ალაყაფი გამოანგრიოს, და მაშინ მას ნამდვილად ვეღარ დავიმორჩილებთ, როგორც ჩვენ გვეჩვენება. ესაა შიში ჩვენი საკუთარი პიროვნების სიღრმეების წინაშე, რომლებსაც ზუსტად იმდენად გავურბივართ, რამდენადაც სიჩუმეს და მარტოობას.

კ.გ. იუნგმა თანამედროვე ადამიანი შეადარა სახლის პატრონს, რომელსაც ღამით თავისი სარდაფიდან გაუგებარი ხმა მოესმა - და სხვენზე ავიდა, რათა იქ შუქი აენთო და დარწმუნებულიყო, რომ სახლში ყველაფერი რიგზეა. «სხვენზე ასვლა», ანუ ცნობიერებისთვის მიმართვა, რათა სასწრაფოდ ჩაახშო ყველა პრობლემა, ძალიან ადვილია. სარდაფში კი, ამ ბნელ ადგილას ჩასვლა, რომელიც ნესტითა და გახრწნილობის სუნით ყარს, გაცილებით უფრო ძნელია, რადგანაც იქ ჩვენს ბნელ მხარეებს ვეჯახებით. ამიტომ ყოველდღიურ ცხოვრებაში, როგორც წესი თავს ვარიდებთ ამის კეთებას და ვამჯობინებთ, რომ ჩვენი სასიცოცხლო ენერგია გარე ობიექტებზე მივმართოთ. მაგრამ როცა მარტონი ვრჩებით, თანაც სიჩუმეში, ამ ენერგიას აღარაფერი რჩება გარდა იმისა, რომ არაცნობიერისკენ იდინოს და კვლავ და კვლავ გააცოცხლოს ის პრობლემები, რომლებსაც თითქოს უკვე გავუმკლავდით.

მრავალი ხალხის მითში, ასევე ინდურ უპანიშადებში, მთვარე ზეცის კარიბჭედ ითვლება. ეს ნიშნავს, რომ ჩვენი მიზანიც სატურნის კარიბჭის მიღმაა და ჩვენი ყველაზე დიდი სიკეთე და ბედნიერება შიშის ზღურბლს მიღმაა. ამიტომაც ყველა რელიგიაში გვხვდება სატურნული რიტუალები: მარხვა, მდუმარება, განდეგილობა, - ეს ყველაფერი მოწოდებულია, რომ ადამიანს ამ ზღურბლის გადალახვაში დაეხმაროს. აქედან გამომდინარე მთვარის კარტი, მიუხედავად იმისა, რომ სიბნელეს და შიშებს განასახიერებს, არ უნდა განვიხილოთ, როგორც „ცუდი“, ან რჩევა იმისა, რომ არ გავაკეთოთ რაღაც. იმ ილუზიების და დაბნეულობის შესახებ, რომელსაც შავი მთვარე, ანუ შიშები იწვევენ, ჯერ კიდევ მეფე დავითი გვაფრთხილებდა: «ბოროტნი მოზიდავენ მშვილდს, ლარზე მიამაგრებენ ისარს, რომ სიბნელიდან ესროლონ გულმართლებს» (ფს. 10:2). და მაინც, ჩვენ უნდა გავიგოთ ჩვენი შიშების არსი და ის რჩევა რომლებსაც ისინი გვაძლევენ. თუმც კი ითვლება, რომ შიში - ცუდი მრჩეველია, იგი მაინც ხშირად აღმჩნდება ხოლმე ახალი განვითარებისკენ გზის მიმთითებელი. და აქ ჩვენი ამოცანაა - არ ჩავვარდეთ სასოწარკვეთილებაში, არ მივცეთ საშუალება ბნელს, რომ დაგვკარგოს მის ლაბირინთებში, არამედ დავემორჩილოთ შინაგან ხმას და მადლიერებით მივენდოთ საკუთარ შიშს, რათა მან ზღურბლზე გადაგვიყვანოს. «შიშის-წარმომქმნელ» სიტუაციებში ფსიქოლოგები ურჩევენ ადამიანს, რომ გამოსავალი მისცენ თავიანთ არაცნობიერს, მაგალითად მისი წარმოთქმით. სხვათაშორის ეს ერთ-ერთი მიზეზია იმისა, თუ რატომ ესაუბრებიან ხშირად მარტოსული ადამიანები საკუთარ თავს.

გაიხსენეთ ოდისევსის ისტორია, რომელსაც ასევე ჰქონდა პრობლემები სახლში დაბრუნებასთან დაკავშირებით. ორჯერ მან თითქმის მიაღწია კიდეც მშობლიურ კუნძულს, მაგრამ ორივეჯერ ვიღაც მისი თანამგზავრებიდან (მისივე საკუთარი პიროვნების დაუმუშავებელი ნაწილები?) საბედისწერო შეცდომას უშვებდნენ და მათი გემი ქარს ან დინებას შორს მიჰყავდა. თავისი მოგზაურობის ყველა საწყისი ეტაპი ოდისევსმა ბრწყინვალედ გაიარა, მხოლოდ „ჩამოკიდებული კაცი“ აბრუნებდა რამდენჯერმე თავის თავთან და აიძულებდა, რომ კვლავ და კვლავ გამგზავრებულიყო ღამის ზღვაში სამოგზაუროდ. და რომ არა ათენა, მისი ანიმა, რომელიც მის წინაშე ასევე ცირცეას, კალიფსოს, ლევკოფეას და ნავზიკაის სახით წარდგა, და რომელთა დახმარება და რჩევებიც მართლაც შეუფასებელი იყო, იგი ვერასოდეს მიაღწევდა სახლამდე. ცირცეას გარეშე იგი ვერ მოახერხებდა ვერც სირენების მომნუსხველი სიმღერისთვის წინააღმდეგობის გაწევას და ვერც საბედისწერო სრუტის გავლას სცილასა და ხარიბდას შორის და რა თქმა უნდა, მის მფარველ ათენას დროულად რომ არ შეეწია მისთვის სიტყვა სხვა ღმერთებისა და ქალღმერთების წინაშე, იგი უბრალოდ დაიღუპებოდა.

მუდმივ კავშირს თავის გამცილებელ არიადნასთან ინარჩუნებდა თესევსიც, როცა ლაბირინთში მინოტავრთან საბრძოლველად გაემართა. სწორედ მან მისცა მას სახელგანთქმული ძაფი, რომლის მეორე ბოლოც თვითონ ეჭირა. ამ დამაკავშირებელი ძაფის გარეშე გმირი დაიკარგებოდა ლაბირინთში - მიწისქვეშა სამეფოს განსახიერებაში. მას რომ უკანა გზა ვერ ეპოვნა, რა თქმა უნდა დაიღუპებოდა. ეს მითი შეგვიძლია განვმარტოთ როგორც მამაკაცური, აგრეთვე ქალური თვალსაზრისით. თესევსი არ დაიღუპა, რადგანაც მუდმივად იყო დაკავშირებული არიადნასთან, თავის ანიმასთან და არიადნასაც ვერაფერი გადაარჩენდა, მას რომ არ ჰქონოდა თესევსთან დამაკავშირებელი ეს ძაფი.

რამდენს ნიშნავს შესაძლებლობა - ვინმეს მიენდო, განსაკუთრებით მაშინ, როცა საქმე მიწისქვეშა სამეფოს ეხება, რომელშიც შესვლა ადვილია, გამოსვლა კი ძნელი! ამაში დარწმუნდა დანტეც, რომელიც ჯოჯოხეთში შესასვლელში მინოსის, მიწისქვეშა მსაჯულის სიტყვებს ისმენს: «ვინ გიწინამძღვრა, ამ ქვესკნელში ვით მოაღწიე? ხომ არ გატყუებს სიგანივრე კარიბჭეების?!»

იგივე სიუჟეტი გვხვდება აღდგომის შესახებ უძველეს თქმულებაში. ესაა ძველი შუმერების უდიდესი ეპოსი ზეცის ქალღმერთის - ინანას - მიწისქვეშა სამეფოში მოგზაურობაზე. მასში მოთხრობილია, როგორ ტოვებს ინანა თავის ზეციურ ტახტს, რათა თავისი ბნელი და - ერეშკიგალი - ქვესკნელის ქალღმერთი - მოინახულოს. თუმცაღა მანამ, სანამ მიწისქვეშა სამეფოს კარიბჭეზე დააკაკუნებს, იგი სიფრთხილის ზომებს იღებს. იგი უთანხმდება თავის ბრძენ ვეზირს - ნინშუბურს, რის გაკეთება მოუწევს, თუკი განზრახვისამებრ სამ დღეში არ დაბრუნდება. სწორედ ასეც მოხდა, და იგი საუკუნოდ დაიკარგებოდა „ქვეყანაში, სიდანაც უკან დაბრუნება შეუძლებელია“, ერთგულ ნინშუბურს რომ თავისი პირობა არ შეესრულებინა. ამგვარად, ამ უძველეს მითშიც აღდგომის შესახებ, მთავარი გმირი „დაბრუნებას“ მხოლოდ იმიტომ ახერხებს, რომ მან თავის ანიმუსთან, მოცემულ შემთხვევაში ვეზირთან შეძლო მოლაპარაკება.

სულთა გამცილებელში ის ძალაც უნდა ვიგულისხმოთ, რომელიც ინარჩუნებს აუცილებელ და საკმარის წონასწორობას ურთიერთსაწინააღმდეგო პოლუსებს შორის - მამაკაცურ და ქალურ საწყისებს, აქტიურობას და პასიურობას, სითამამესა და მოთმინებას, ეიფორიასა და დეპრესიას შორის, მაგრამ პირველ რიგში - სწორ ზომასა და არასწორ ზომას შორის. ღამის ზღვაში მოგზაურობას, არაცნობიერის სიღრმეებში ჩაყვინთვას გმირი ცნობიერების არაჩვეულებრივ გაფართოებამდე მიჰყავს. ხარბი ეგოს არასწორი ნაბიჯის ან განდიდების მანიის შედეგად ყველაფრის დაკარგვის რისკი, რა თქმა უნდა, ძალიან დიდია. ამის მაგალითს იძლევა „ზღაპარი მეთევზისა და თევზის“ შესახებ. მეთევზე დაჭერილ თევზს უკან, ზღვაში უშვებს, და ისიც მადლიერების ნიშნად სანაცვლოდ სურვილს უსრულებს - მოხუცს დამტვრეულ ეტლს ახლით უცვლის. მაგრამ ამ კაცს ბებერი ცოლიც ჰყავს, და მისი სიხარბე იმდენად გაიზარდა, რომ განდიდების მანიაში გადავიდა: მოინდომა, რომ „ზღვის მბრძანებელი“ გამხდარიყო. ამით თევზის მოთმინება იწურება, და იგი ყველა თავის ძღვენთან ერთად ქრება, მოხუცებს კი კვლავ დამტვრეულ ეტლთან ტოვებს. თევზი ამ ისტორიაში თვითობის სიმბოლოა. მოხუცი კაცი - ესაა ეგო, მეტისმეტად სუსტი იმისთვის, რომ წინ აღუდგეს თავისი ანიმას ნეგატიურ ასპექტს, ანუ არაცნობიერ სიხარბეს, რომელიც ყველა ახალი თავშეუკავებელი სურვილების დაკმაყოფილებას მოითხოვს. და რადგანაც რაღაცის მეუფედ, და მითუმეტეს უკვდავ მეუფედ გახდომაზე საიდუმლოდ ნებისმიერი ეგო ოცნებობს, სუსტი ეგო შესაძლოა წინ ვერ აღუდგეს ზომიერების დაკარგვის ცდუნებას და მას კრახი ელის.

შეხვედრა ღრმა ხატ-სახეებთან სახიფათოა კიდევ იმითაც, რომ ეგოს შეუძლია ტრანსპერსონალური მონაპოვრები პირად მიღწევებად მიიღოს ან არქეტიპთან გააიგივოს თავი. ჩვენი „მე“-სთვის თვითობასთან შეხვედრა - ყოველთვის დიდი ძვრაა, ანუ სხვაგვარად რომ ვთქვათ, როცა „მე“ ასეთ ძვრას განიცდის, ეს ნიშნავს, რომ იგი თვითობის ერთ-ერთ ასპექტს შეხვდა.

ამ დროს მთავარი კითხვაა - როგორ მოიქცევა ეს „მე“? მორჩილებით მიიღებს და დაიწყებს დიდი მთლიანის მსახურებას თუ ნარცისული ამპარტავნებით გაბერილი, ამ შეხვედრას საკუთარ დამსახურებად ჩათვლის, საკუთარ თავს კი - რჩეულად და გასხივოსნებულ მეუფედ ყველაფერზე და ყველაზე, და საბოლოოდ გახდება „დიადი გურუს“ კომპლექსის მსხვერპლი? კ.გ. იუნგი ამასთან დაკავშირებით „მანნიურ“ პიროვნებაზე საუბრობდა (სიტყვიდან „მანნა“ - მაგიური ენერგიის პოლინეზიური დასახელება). «ადამიანურ „მე“-ს, წერდა იგი, იმდენად არ ძალუძს წინ აღუდგეს ასეთ ცდუნებებს, რომ თვითკმაყოფილების ასეთ ფაზას თავის განვითარებაში თითქმის ყველა გადის». თუმცა მისი გავლის შემდეგ ადამიანს რცხვენია ხოლმე ამის გახსენების. აი, რატომაა ასეთი მნიშვნელოვანი - წინასწარ ვიცოდეთ მისი არსებობის შესახებ, რათა დიდი ხნით არ დავყოვნდეთ მასზე. სწორედ აქ, მიწისქვეშა სამეფოში მოგზაურობის ბოლოსკენ ირკვევა, შეძლო თუ არა ეგომ თვითობის ძალებთან შეხვედრის შემდეგ სწორი მიმართულების შენარჩუნება.

გრიმების ზღაპარში ზღაპარში ქალბატონი ჰოლლე, უშვებს რა მთავარ გმირს თავისი „მიწისქვეშა სამეფოდან“, თავად წყვეტს, ოქროთი სავსე ტომრით დაბრუნდება იგი თუ ნაცრით სავსე ტომრით. თუ იქ პირველად მოხვედრილი და უბრალოდ ემსახურებოდა თვითობის ძალებს, და კეთილსინდისიერად ასრულებდა მისთვის დაკისრებულ სატურნულ დავალებებს, მეორე დას თვითობის ჯადოსნური ძალა აინტერესებდა მხოლოდ როგორც თავისი „მე“-ს ეგოისტური სურვილების იოლად და სწრაფად დაკმაყოფილების საშუალება. ამიტომ ამ უკანასკნელ ვარიანტს შეესაბამება დღეისათვის ასე გავრცელებული და პროპაგანდირებული „პოზიტიური აზროვნება“, რომელიც ჩვენს „მე“-ს არაცნობიერის ყველაზე ყაჩაღური ექსპლუატაციისკენ უბიძგებს. ასეთი სიხარბე ძვირი გვიჯდება და ბოლოს ნაცრის ტომრით ხელში აღმოვჩნდებით ხოლმე.

ჩვენთვის, დასავლეთელი ადამიანებისთვის, საკუთარი თავის დანგრევის რისკი ძალაუფლების ან ფულის დევნაში განსაკუთრებით დიდია, რადგანაც ჩვენი კულტურა ძალიან ცოტა ყურადღებას უთმობდა და უთმობს ადამიანის შინაგან სამყაროებს. იმის გამო რომ არ ვიცით, თუ რა იმალება მათში, ჩვენ უფრო მეტი საფრთხის ქვეშ ვართ, რადგან შეგვიძლია უნებურად ჩავიძიროთ ნებისმიერ ასეთ სამყაროში - მათი ცდუნებებით და სატყუარებით მოჯადოებულნი. ჩვენ მიდრეკილნი ვართ, განვიხილოთ არაცნობიერი მხოლოდ მიზნობრივი თვალსაზრისით, ანუ მისი პრაქტიკული მიზნებით გამოყენების შესაძლებლობით. ამ საფრთხეზე გვესაუბრებოდა მარია ფონ ფრანციც, როცა ამბობდა: «ნებისმიერი მცდელობა - მივიღოთ არაცნობიერისგან სარგებელი, ყოველთვის იწვევს დამანგრეველ შედეგს, როგორც ეს ხდება ბუნებაშიც. როდესაც მხოლოდ ვიყენებთ ტყეს, ცხოველებს და სასარგებლო წიაღისეულს, ჩვენ ვარღვევთ ბიოლოგიურ წონასწორობას, რისთვისაც უცილობლად ვიხდით საზღაურს ან უშუალოდ ჩვენ, ან შემდგომი თაობები».

სწორედ ასევე ბასტიან ბალთაზარ ბუქსი, „უსასრულო ისტორიის“ გმირი, ბოლოს იმდენად გაიტაცა ფანტასიის ქვეყნის საოცრებებმა, რომ კინაღამ სამუდამოდ დარჩა იქ. შეძრული იმ შესაძლებლობით, რომ ამქვეყნად ყველაფრის ისე შეცვლას შეძლებდა, როგორც მოესურვებოდა, მისმა ეგომ დაბრუნებაზე ფიქრიც კი შეწყვიტა. მხოლოდ ყველაზე უკანასკნელ მომენტში და თანაც თავისი მეგობრის და მოკავშირის - ატრეხის ჩარევით, გმირი უკან მობრუნდა. ჩვენს სამყაროში დაბრუნებისას იგი ხვდება წიგნების გამყიდველ კორიანდრს, რომლისგანაც ამ ამბის დასაწყისში იყიდა წიგნი სახელწოდებით „უსასრულო ისტორია“ და იგი აღიარებს, რომ თავადაც მოინახულა ფანტასიის ქვეყანა, შემდეგ კი ბასტიანს შემდეგ ცნობილ სიტყვებს ეუბნება: «არიან ადამიანები, რომლებსაც არ შეუძლიათ ფანტასიის ქვეყანაში მოხვედრა (ისინი, ვინც „ჩამოკიდებული კაცის“ ეტაპზე გაიჭედნენ), და არიან ადამიანები, რომლებსაც შეუძლიათ იქ მოხვედრა, მაგრამ უკან დაბრუნება აღარ შეუძლიათ (ანუ „მთვარის“ სამყაროში „ჩაიძირნენ“). მაგრამ არიან ისეთებიც, რომლებიც იქ მოხვდნენ და დაბრუნდნენ. ისე, როგორც შენ. სწორედ მათზე დგას ორივე ეს სამყარო».

სწორედ ამაზეა საუბარი. მოგზაურობის მიზანი იმაში არ მდგომარეობს, რომ ერთი სამყარო მეორეთი შევცვალოთ. ჩვენ რომ, მაგალითად, ცხოვრების პირველ ნახევარში ყველაფრისთვის მარჯვენა თვალით შეგვეხედა, შემდეგ კი უეცრად დავრწმუნებულიყავით, რომ მარცხენათიც შეგვიძლია ყურება, სიბრიყვე იქნებოდა, რომ ამის შემდეგ სამუდამოდ დაგვეხუჭა მარჯვენა, რათა მხოლოდ მარცხენათი გვეყურებინა სამყაროსთვის. ამიტომ, როგორც ორივე თვალით ვიყურებით იმისთვის, რომ მხედველობა მოცულობითი იყოს და ორივე ყურით ვისმენთ იმისთვის, რომ სმენა პოლიფონიური იყოს, სწორედ ასევე, ჩვენ ვცხოვრობთ როგორც ცნობიერი, ასევე არაცნობიერი ცხოვრებით, შევდგებით მამაკაცური და ქალური საწყისებისგან, შინაგანი და გარეგანი ადამიანისგან, და ვაერთიანებთ სინათლესაც და ჩრდილსაც. ამიტომაცაა მოგზაურობის მიზანი - მთლიანობის მიღწევა, სავსე ცხოვრებით ცხოვრება. ჩვენი ბუნების ორივე მხარის გაერთიანება არის კიდეც შემდეგი კარტის თემა. ნუმეროლოგიურად მთვარის კარტი (XVIII), როგორც გვახსოვს, დაკავშირებულია განდეგილთან (IX). თუ განდეგილი აღნიშნავს უმაღლესი წერტილის მიღწევას ცნობიერების ზრდის პროცესში, მთვარე განასახიერებს ჩვენი შინაგანი არსის, ჩვენი არაცნობიერის ყველაზე ღრმა წერტილს. გმირის მთელ მოგზაურობაში არ არის სხვა ასეთი წერტილი, სადაც რისკი, რომ დაკარგო განდეგილის საჩუქრები - ცოდნა, საკუთარი ჭეშმარიტი სახელი და ჯადოსნური სიტყვა, - ისეთი ძლიერი იქნება, როგორც აქ, ამ მთვარეულ სიღრმეებში. მაგრამ ასევე არსად, როგორც აქ, ადამიანს არ ეხსნება შანსი გადალახოს თავისი შიშის ზღვარი (მთვარე) და ბოლოსს და ბოლოს იპოვოს გზა საკუთარი თავისკენ (განდეგილი).

საკვანძო სიტყვები მთვარის არკანისთვის:

არქეტიპი — ღამე, გარიჟრაჟის დასაწყისი;
ამოცანა — მიმართულების შეცვლა, შიშის ზღურბლის ფრთხილად გადალახვა, მთავარია - არ დაიბნე და არ დაიკარგო;
მიზანი — სინათლესთან დაბრუნება;
რისკი — ლაბირინთში დაკარგვა, მიზნის დაკარგვა, შიშისადმი დაქვემდებარება;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — წრიალი, თავდაუჯერებლობა, კოშმარები, შიშები, სევდა.


 

19

სინათლესთან დაბრუნება ანუ შერიგება

აღსრულდა! გმირმა გამარჯვება მოიპოვა. მიჰყვებოდა რა მზის გზას, მან გაიარა ზეცაც და მიწისქვეშა სამეფოც, გაუძლო ყველა გამოცდას და სახლში დაბრუნდა. ეს წამი შეგვიძლია გარიჟრაჟს შევადაროთ. სიბნელე უკან იხევს და სული ღამის ბნელი სიღრმეებიდან ამოდის, რათა უშიშარობის ნათელ სამყოფელში შევიდეს. ეს სწორედ ის მომენტია, როდესაც ურჩხული გადაყლაპულ გმირს ათავისუფლებს. ვეშაპი იონას ხმელეთზე გამოისვრის, გიგანტური გველი არგონავტ იასონს გადმოაფურთხებს, ემორჩილება რა ათენას - მის ანიმას.

ამ კარტზე გმირი გაახალგაზრდავებულად გამოიყურება. მისი ფიგურა - ბავშვის ფიგურა - საღად სუნთქავს, და ხანგრძლივი, ბნელი და საფრთხეებით სავსე ღამის შემდეგ დამდგარი ახალი, ნათელი დილის შეგრძნებას იწვევს.

ბიბლიის სიტყვებით: «იყო საღამო, იყო დილა: პირველი დღე» (დაბ. 1:5), ინიციაცია, ანუ გმირის ნამდვილი ტრანსფორმაცია საღამოს დაიწყო და დილის დადგომასთან ერთად დასრულდა.

ის, რომ გმირი აქ ბავშვის სახით წარმოგვიდგება, ასევე გვაჩვენებს, რომ მოგზაურობის შედეგი კვლავ მოპოვებული სიმარტივე გახდა. ადამიანი, რომელიც სინამდვილეს მთელი მისი სირთულით შეიცნობს, გზის ბოლოს მიდის გარდუვალ დასკვნამდე, რომ ყველა დიადი ჭეშმარიტება მარტივია. თუმცაღა ბრტყელი გაწერილი ჭეშმარიტებების სიბრძნედ მიღება არანაკლები სიბრიყვეა, ვიდრე ყველა მასხარას ბრძენად ჩათვლა. «ადამიანის ინსტინქტმა იცის, რომ ნებისმიერი დიდი ჭეშმარიტება მარტივია, - ამბობს კ.გ. იუნგი ამასთან დაკავშირებით და ამატებს: — აი, რატომაა მზად ადამიანი განუვითარებელი ინსტინქტით, რომ ჭეშმარიტებად ნებისმიერი გამარტივებული ბანალურობები ჩათვალოს, ან რამდენიმე იმედგაცრუების შემდეგ მეორე უკიდურესობაში ვარდება და თვლის, რომ დიდი ჭეშმარიტება მეტისმეტად რთული და მიუწვდომელი უნდა იყოს».

ბავშვში მზის კარტზე ჩვენს წინაშე წარმოდგენილია სულელი, როგორიც ის მთელი ამ ისტორიის დასაწყისში იყო. მოგზაურობის დაწყების შემდეგ იგი მალე გაიზარდა, დაჭკვიანდა და ბევრი რამ ისწავლა. ახლა, გზის ბოლოს, იგი კვლავ ტვინიერი, მოკრძალებული და მართლაც მომწიფებული გახდა. ახლა ესაა ბრძენი მასხარა ან გულით ალალი “ჩუდაკი” პარსიფალის შესახებ ლეგენდიდან, რომელიც თავის პირვანდელ უბრალოებას დაუბრუნდა. შემთხვევითი არაა, რომ სწორედ ის პოულობს გზას გრაალის ციხე-სიმაგრისკენ, რომლისკენ წვდომაც მხოლოდ გულით წმინდებისთვისაა გახსნილი. თავდაპირველად, სანამ ჯერ კიდევ სულელი მოზარდი იყო, იგი შემთხვევით გადაეყარა ამ ციხე-სიმაგრეს, მაგრამ მეტისმეტად სულელურად მოიქცა და გარეთ გამოაბუნძულეს. შემდეგ, თავისი გზის დასასრულს, იგი იქ სულით უბრალოდ მოგზაურად ბრუნდება - და ხსნის გმირობას ასრულებს.

პირვანდელ უბრალოებასთან დაბრუნებით სრულდება ასევე ჰერმან ჰესეს შესანიშნავი ამბავი სიდჰართჰას მოგზაურობის შესახებ. მასაც იმედი ჰქონდა თავიდან, რომ შეძლებდა იმ უფსკრულების თავიდან აცილებას, რომლებიც ყველა ადამიანს ელოდება ცხოვრების გზაზე, რათა დაბრკოლებების გარეშე მიეღწია გასხივოსნებისთვის. თუმცაღა ისიც იძულებული იყო დარწმუნებულიყო, რომ ყოფით მეცნიერებაში “არ არსებობს სამეფო გზა”, და ადამიანი ჯერ ღრმად უნდა „ჩაიძიროს ამ ყოფით ზღვაში, სანამ გაიგებს, თუ რა არის თავისუფლება და როგორ მიაღწიოს მას. თავისი გზის ბოლოს სიდჰართა აზრობრივად წარმოთქვამს სიტყვებს, რომლებსაც მშვენივრად შეუძლიათ მზის არკანის აღწერა: «ახლა, - ფიქრობდა ის, - როცა ყველა ეს ეფემერული საგანი წავიდა ჩემგან, მე კვლავ ვდგავარ მზის ქვეშ, როგორც ოდესღაც ვიდექი პატარა ბავშვი, არაფერი მეკუთვნის, უძლური ვარ და უმეცარი». და შემდეგ: «იგი ქვემოთ დაეშვა და კვლავ იდგა შიშველი, უმეცარი, და შიგნით სიცარიელით. მაგრამ ეს ოდნავადაც არ აღელვებდა, პირიქით, ძლივს იკავებდა სიცილს - სიცილს საკუთარ თავზე, ამ უცნაურ სამყაროზე».

გმირის საოცარი გაახალგაზრდავება - ესაა ასევე ახალი დროითი ცნობიერების მოპოვება ცოცხალი წყლის წყაროში (ვარსკვლავის არკანი) განბანვის მეშვეობით. კოსმიური კანონების გაცნობიერებამ საშუალება მისცა მას, რომ დროის ქრონოლოგიურ აღქმაზე მაღლა დამდგარიყო, იგი დროისგან დამოუკიდებელი გახდა ამ სიტყვის საუკეთესო გაგებით. მაგრამ მან, განსხვავებით გილგამეშისგან, მოახერხა მარადიულობის ამ შეგრძნების შენარჩუნება მთვარის ზღურბლს მიღმაც. ახლა იგი უსაზღვრო დროს განაგებს, როგორც ეს ბავშვობაში იყო. თუკი მანამდე იგი დროს რაოდენობრივად აღიქვამდა და იგი მას არასოდეს არ ჰყოფნიდა, ახლა დრომ ხარისხობრიობა მოიპოვა. ახლა იგი არ მისდევს მას იმ იმედით, რომ რაც შეიძლება მეტი მოასწროს, არამედ იცის, რომ დროის გარეთ მყოფი ბედნიერების ერთი ჭეშმარიტად ღრმად განცდილი წამი ათას “კუდში ჩავლებულ” სიამოვნებაზე ძვირფასია და რომ სწორედ ასეთი გაფართოებული ცნობიერების მომენტები ხდებიან შემდეგ ყველაზე მკაფიო მოგონებები.

გზის დასაწყისი და დასასრული ერთმანეთს ჰგვანან, მაგრამ იგივენი არ არიან. ამაზე მოწმობს მანდალაც, რომლის შიგა და გარე წრეები დაკარგულ სამოთხეს და კვლავ მოპოვებულ სამოთხეს შეესაბამებიან. ისინი მსგავსნი არიან, მაგრამ არა ერთნაირნი. მათ შორის გრძელი და რთული გზა დევს, მიხვეულ-მოხვეულებით სავსე, რომლის თავიდან აცილებაც ჯერ არავის მოუხერხებია. ცნობილმა გერმანელმა ასტროლოგმა ოსკარ ადლერმა ამას შესანიშნავი ალეგორია მოუძებნა, შეადარა რა ადამიანის ცხოვრება აფრიკულ მდინარე ნიგერს, რომელიც მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი მდინარეა, თუმცაღა დაშორება მისი სათავიდან ზღვამდე არც ისე დიდია. მაგრამ პირდაპირ დინება მას არ შეუძლია, რადგან გზას მთები უღობავენ, ამიტომ ათას კილომეტრიანი კაუჭის გაკეთება უწევს, რათა თავის ერთი შეხედვით ახლო მიზანს მიაღწიოს.

ჩვენს გონებას, რომელიც მიჩვეულია, რომ ყოველთვის და ყველაფერი გაასწოროს, ეს მოსახვევები უაზროდ ეჩვენება. ის კი ნამდვილად სწორ გზას აირჩევდა. აი, რატომ მოდის ბევრი ადამიანი კონსულტაციაზე იმის იმედით, რო ტაროს კარტები, ი-ძინის წიგნი, ჰოროსკოპი ან ბროლის სფერო დაეხმარებათ, მაგალითად, რომ სწრაფად და უშეცდომოდ აირჩიონ პროფესია. ისინი არ ფიქრობენ იმაზე, რომ ორაკულს შეუძლია საკუთარი შესაძლებლობების მთელი მდიდარი სპექტრი გადმოუშალოს, არამედ სურთ, რომ მიიღონ რაც შეიძლება მოკლე და ზუსტი პასუხი, რაღაც ამის მსგავსი: «ორი წლის შემდეგ მქარგველად იმუშავებ».

რატომ უნდა იფიქრონ, რატომ უნდა აგზავნონ უსარგებლო რეზიუმეები, როცა შეიძლება ეს დრო, მაგალითად დედამიწის გარშემო მოგზაურობაზე დახარჯო, ან სხვადასხვა სახის ქარგების შესწავლაზე, რათა მომავალი პროფესიისთვის მოემზადონ. რა კარგი იქნებოდა, მაგრამ აქ ერთი შეუსაბამობაა! ისეთი პროფესია, რომელსაც უნდა ადგე და ერთ დღეს შეუდგე, არ არსებობს და ვერც იარსებებს, როგორც ვერ იარსებებს ასი პროცენტით ბედნიერი ქორწინება, რომელიც მზა სახით გელოდება გარკვეული ვადისთვის. იმისთვის, რომ ამ და ნებისმიერ სხვა მიზანს მივაღწიოთ, ჩვენ უნდა გავიზარდოთ აქამდე, ამისთვის კი მოგვიწევს, რომ მრავალი შეცდომა და ეჭვი გავიაროთ, ანუ სწორედ ის მოსახვევები, რომლებიც ასეთი დამღლელი და უსარგებლო გვეჩვენება.

«ნამდვილი გზა მთლიანობისკენ, - წერს კ. გ. იუნგი, - სამწუხაროდ შედგება გარდუვალი ხეტიალისგან და მოსახვევებისგან. ეს — longissima via, (შესაძლებელთაგან ყველაზე გრძელი გზა) მიხვეულ-მოხვეული ხაზია და არა პირდაპირი, და იგი ორ ურთიერთწინააღმდეგობას აკავშირებს, მსგავსად გზამკვლევი კადუცეისა, ბილიკისა, რომლის ლაბირინთისმაგვარი ხვეულები ხშირად გვაშინებს».

იგივეს ეუბნება აიულაც, მიხაელ ენდეს “უსასრულო ისტორიის” ერთ-ერთი გმირი, პატარა ბასტიანს: «შენ სურვილების გზით მიდიოდი, ის კი არასოდესაა პირდაპირი. შენ დიდი კაუჭი გააკეთე, მაგრამ ეს შენი გზა იყო, და იცი რატომ? შენ მათ შორის ხარ, ვინც უკან მხოლოდ მაშინ ბრუნდება, როცა ცოცხალი წყლის წყაროს იპოვნის. მისი ადგილმდებარეობა კი ფანტასიის ყველაზე დიდი საიდუმლოა. იქამდე მიღწევა ძნელია. - და ცოტა ხნის დუმილის შემდეგ მან დაამატა: - ნებისმიერი გზა, რომელიც იქამდე მიგიყვანს, საბოლოო ჯამში სწორი აღმოჩნდება».

ძველ ტაროში მზის არკანზე ხშირად ტყუპებს გამოსახავდნენ. ისინი განასახიერებენ ნაჩხუბარი ძმების შერიგებას, მშვიდობას, დაყარებულს სინათლესა და სიბნელეს შორის. ახლა, როცა გმირმა ერთიც გაიარა და მეორეც, მისცა რა თავის ნათელ მხარეს გაფურჩქვნის საშუალება, ხოლო ბნელს - ტყვეობიდან განთავისუფლების, მათ უკვე შეუძლიათ ერთმანეთთან შერიგება.

უმნიშვნელოვანესი ამოცანა, რომელიც ჩვენს წინ ორნიშნა არკანების “მდედრობით” გზაზე იდგა, შესრულებულია: ცივილიზებული ადამიანი თავის ცხოველურ ნატურას შეურიგდა, ცნობიერებამ მშვიდობა დაამყარა თავის ჩრდილოვან ასპექტებთან. ეს თემატიკა უკვე გამოვლინდა ძალის კარტში (XI), რომლიდანაც იწყება ორნიშნა არკანების რიგი. თუმცაღა საკუთარ განდევნილ ნაწილებთან შეერთება მხოლოდ მას შემდეგ გახდა, რაც ჩვენმა “მე”-მ გადალახა (XIII სიკვდილი) და დაანგრია (XVI კოშკი) ის კედლები და ბარიერები, რომლებიც თავად უნდა აღემართა ოდესღაც, რათა თავისი განვითარება და მომწიფება უზრუნველეყო.

პირველი ნაბიჯი ამ შეერთხებისკენ ზომიერების არკანი გახლდათ, რომელიც ღამის ოკეანეში მოგზაურობის დასაწყისს აღნიშნავდა - მანამდე დაშორებული სითხეების შეერთებით. ახლა, როცა ღამემ ჩაიარა, ახალი დღის სინათლეზე ჩვენ ვხედავთ, რომ ჩვენი ორივე ურთიერთსაწინააღმდეგო მხარე წარმატებით შეერთდა. ადამიანი მთლიანი გახდა, მისი გზა დასრულდა - მან მზე იხილა.

შერიგება - უმთავრესი პირობაა ნებისმიერი ისტორიის “კარგი” დასასრულისთვის. ტყუილად არაა, რომ მრავალ ლეგენდასა და მითში ვხვდებით შერიგების სცენას. ბაბილონურ ეპოსში, რომელიც ოთხიათასი წლის წინ შეიქმნა, მოთხრობილია გილგამეშის - ქალაქ-სახელმწიფო ურუკის ძლევამოსილი მეფის შესახებ, რომელიც ბოროტ ენკიდუს ებრძოდა. გოლიათი ენკიდუ ღმერთებმა განზრახ შექმნეს იმისთვის, რომ “მოედრიკათ” თავმოყვარე, და მათი აზრით მეტისმეტად იღბლიანი გილგამეში. პირველივე შეხვედრის დროს ისინი ერთმანეთს ერკინებიან იარაღით ხელში - მეფე, როგორც ცივილიზებული ძალის სიმბოლო, ველურის ცხოველური ძალის წინააღმდეგ (ხატ-სახეები, რომლებიც გამოსახულია ძალის არკანზე). ბოლოს გილგამეში და ენკიდუ რწმუნდებიან, რომ მათი ძალები თანასწორია, მშვიდობაზე თანხმდებიან და მეგობრებად იქცევიან. გაერთიანებულნი - უძლეველ ძალად იქცევიან და ამარცხებენ საშინელ ურჩხულს - ხუმბაბუს, რომელიც მათ ქალაქ-სახელმწიფოს ემუქრება.

ანალოგიური სიტუაციაა აღწერილი ლეგენდაში პარსიფალის შესახებ, რომელსაც გზის ბოლოს თავის ნახევარ-ძმასთან - ფეირეფისთან მოუწია შეხვედრა. მათი საერთო მამას, ჰამურეტს, მეორე შვილი აღმოსავლეთში, შავკანიანი ბელაკანისგან ჰყავდა, რის გამოც ფეირეფისი ნაწილობრივ შავი იყო, ნაწილობრივ კი თეთრი. პარსიფალი შეებრძოლა მას ისევე, როგორც ჩვეულებრივ ჩვენ ვებრძვით ხოლმე სხვა ადამიანებს, თუკი მათში ჩვენი საკუთარი შავი ჩრდილის ნიშნებს აღმოვაჩენთ. თუმცაღა ამ შემთხვევაში ძმები შერიგდნენ, როცა გაარკვიეს, რომ თანაბარი ძალები აქვთ. როცა შეწყვიტა საკუთარ ჩრდილთან ბრძოლა, აღიარა მასში საკუთარი ძმა და მშვიდობა დაამყარა მასთან, პარსიფალს გრაალისკენ გზა გაეხსნა.

ცნობიერების ენაზე თუ ვთარგმნით, ეს შერიგება ნიშნავს მათ შორის იმ მუდმივი დიხოტმიის (შავ-თეთრი) გადალახვას, რომლითაც ჩვენი გონება ასე მიეჩვია რომ ყველაფერს მიუდგეს, რაც კი არსებობს. აქ, ამ ეტაპზე, ჩვენ ბოლოს და ბოლოს შეგვიძლია გავიგოთ ჟან გებსერის სიტყვები: «ის, რაც გონებას წინააღმდეგობებად ეჩვენება, ფსიქიკის თვალსაზრისით მხოლოდ პოლარობას წარმოადგენს. არა ბოროტებას, არამედ რაღაცას, რისი განადგურებაც შეუძლებელია წმინდად რაციონალური ანალიზის მეშვეობით».

ნუმეროლოგიური გამოთვლა კავშირს ადგენს სამ კარტს შორის: მზე (XIX), ბედის ბორბალი (X) და მაგი (I). ეს ნიშნავს, რომ ჭეშმარიტი ცხოვებისეული ამოცანა (ბედის ბორბალი), რომელიც ადამიანმა (მაგი) უნდა აღასრულოს, მდგომარეობს ურთიერთწინააღმდეგობების: სინათლისა და სიბნელის, სიკეთისა და ბოროტების, ცივილიზებულობის და ველურობის, მამაკაცური და ქალური საწყისების, სიცოცხლისა და სიკვდილის შერიგებაში (მზე). «ის, ვისაც ძალუძს დაინახოს თავისი სინათლეც და ჩრდილიც, საკუთარ თავს ორივე მხრიდან ხედავს, ანუ ოქროს შუალედს პოულობს».

საკვანძო სიტყვები მზის არკანისთვის:

არქეტიპი — განთიადი;
ამოცანა — ნამდვილი შერიგება;
მიზანი — ხელახლა დაბადება, მოკრძალებულობის აუცილებლობის გაგება და გაცნობიერება;
რისკი — გახდე ბანალური რეზონატორი;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — სიმშვიდე, სიცოცხლის სიხარული, უნარი - არ შეიქმნა პრობლემები, სიმსუბუქე და არა-დაციკლულობა.


 

 

20

განკურნება

ახლა, როცა ყველა პირობა, როგორც იქნა შესრულებულია, გარდასახვის სასწაულის განხორციელება უკვე შესაძლებელია. როგორც პარსიფალის შესახებ ლეგენდაშია ნათქვამი, ადგილი, სადაც ხსნის გმირობა უნდა განხორციელდეს, მხოლოდ სუფთა გულის ადამიანს გაეხსნება. ესაა გრაალის ციხე-სიმაგრე, ზეციური იერუსალიმი, “შამბალა, “შენი ოცნების ქალაქი”, ამიტაბის ბუდისტური ქალაქი ან ნებისმიერი იმ მრავალრიცხოვან მეტაფორათაგან, რომლებიც უმაღლეს კეთილ მიზანს განასახიერებენ სხვადასხვა წიგნებსა და კულტურებში. ახლა განძი, რომელიც გმირმა ჩრდილების სამეფოში მოიპოვა, სიცოცხლის ელექსირი, ცოცხალი წყალი, ალისფერი ყვავილი ან რაიმე სხვა საშუალება განკურნების მომტანი ხდება. მოქმედება, რომელიც ამისთვის უნდა შესრულდეს, ყველა წიგნში აღწერილია, როგორც განსაკუთრებულად მარტივი: გოგოს კოცნა, ნიშნის მიცემა, ან უბრალოდ საჭირო სიტყვების წარმოთქმა, და გარდასახვის სასწაულიც ხდება. მოჯადოებული სიმახინჯე მშვენიერ პრინცად ან პრინცესად იქცევა. პარსიფალის ლეგენდაში ესაა განუკურნებელი ავადმყოფობით დაავადებული მეფე ამფორტასი, რომელიც მაშინვე ინკურნება, როგორც კი პარსოფალი ერთადერთი საჭირო კითხვით მიმართავს: “ბიძია, ცუდად ხარ?” საქმე, როგორც ვხედავთ, არც ისე რთული აღმოჩნდება, მხოლოდ მისი განხორციელების შესაძლებლობა მხოლოდ მაშინ ჩნდება, როცა ყველა აუცილებელი წინაპირობაა შესრულებული. სასწაულის აზრი კი ყოველთვის მხოლოდ ერთია: განკურნება და მთლიანობის აღდგენა.

სამსჯავროს კარტზე სასწაულის ქმნის ეს წამი გამოხატულია მკვდრების აღდგომის სცენით. კარტის აზრი სწორედ ამაშია და არა დასახელებაში. “სამსჯავროსთან”, როგორც სამართლის მიწიერ ინსტიტუტთან, მას არაფერი აქვს საერთო. მაგრამ არც ბიბლიური “საშინელი სამსჯავრო”, რომელიც ამ კარტის სიუჟეტს წარმოადგენს, არ წარმოადგენს მის მთავარ თემას. ეს მხოლოდ ალეგორიაა, რომლის მიღმაც, რა თქმა უნდა, იმალება “მსჯავრის გამოტანის” რეალური ფაქტი: ვიღაცა მარადიულ სიცოცხლეს იმსახურებს, ვიღაცას კი მარადიული ტანჯვა შეხვდება. იმიტომ, რომ სწორედ აქ, მოგზაურობის ამ ეტაპზე, როგორც იქნა გაირკვა, ვინაა ჭეშმარიტი გმირი, და ვინ აჩვენებს თავს, რომ გმირია, და თუ ზღაპრებს გავიხსენებთ, მის მიერ მოპოვებულ განძსაც იტაცებს. რამეთუ, როგორც ძველი ჩინური სიბრძნე ამბობს, “როცა სწორ საშუალებებს არასწორი ადამიანები იყენებენ, სწორი საშუალებაც არასწორად იმოქმედებს”. სწორედ აქ მოეღება ბოლო ყველა შარლატანს, რადგანაც ხსნის გმირობის ჩადენა მხოლოდ ჭეშმარიტ გმირს ძალუძს, რაზეც მეტყველებს კიდეც ამ კარტის ნახატი ძველ ტაროზე. მთავარანგელოზ გაბრიელის საყვირი მასზე აღდგომის ნიშნითააა (დროშითაა) მოხატული, რომელიც ტანჯვის პერიოდის დასასრულს აღნიშნავს, ხოლო სამი ადამიანი, რომლებიც ოთხკუთხა კუბოდან აღდგებიან, განასახიერებენ სამების (ტერნერის) ოთხობისგან (კვატერნერისგან) განთავისუფლებას. რიცხვი სამი (სამება, ტერნერი, სამკუთხედი) ზეციურ ძალებს განასახიერებენ, ხოლო რიცხვი
ოთხი (კვატერნერი, კვადრატი) - მიწიერ ძალებს. ახლა, ამბობს ეს კარტი, შენი მთავარი, ერთადერთი, ღვთაებრივი საწყისი, შენი ჭეშმარიტი არსი მიწიერი ბორკილებისგან, ფიზიკური და მატერიალური ტყვეობისგან თავისუფლდება.

ზღაპრებში ამას შეესაბამება მოჯადოებული პრინცის ან პრინცესას მიერ თავისი ნამდვილი სახის დაბრუნება, ცრუ, მახინჯი სახისგან, ყოველდღიური ნიღბებისგან განთავისუფლება. პირველსაწყისი, ნათელი და მბრწყინავი ზეციური ბუნების გამოვლინება. დოქტორმა უეიტმა თავის დასტაში, რომელოიც ცნობილია, როგორც რაიდერ-უეიტის ტარო, ამ კარტზე პერსონაჟების რიცხვი გაზარდა, და როგორც ყოველთვის, არ მისცა ამას დაწვრილებითი განმარტება, გარდა სიტყვებისა: «მაგრამ ამ კარტში ჩადებულია რაღაც მეტი, ვიდრე ეს სამი მკვდრეთით აღმდგარი, და ეს ვარიანტი კარგი ილუსტრაციაა არსებული განმარტებების არასრულობისა». ეს ან ცუდი თარგმანია, ან ავტორმა თავად აურია ყველაფერი, - უცნობია. ნებისმიერ შემთხვევაში ჩვენ მხოლოდ ისღა დაგვრჩენია, მწუხარება გამოვთქვათ, რომ ეს აქამდე ცხადი და გასაგები სიმბოლო ახლა მეტისმეტად ბუნდოვანი და გაუგებარი გახდა.

ნუმეროლოგიური ჯამით სამსჯავროს (XX) კარტი ქურუმი ქალის (II) კარტს უკავშირდება, რომელთანაც ასევე დაკავშირებულია ძალის (XI) კარტი. ეს ურთიერთკავშირი აჩვენებს, რომ განთავისუფლებისთვის ანუ განკურნებისთვის (სამსჯავრო) აუცილებელია მიზანმიმართული სურვილი და აქტიური მოქმედება (ძალა), მაგრამ ესენიც არაა საკმარისი, თუკი არ არსებობს ზეციური განაჩენი, ანუ გადაწყვეტილება ჩვენს სასარგებლოდ, როცა ყველა მოცემული დავალება შევასრულეთ და ინტუიტიურად მოვიპოვეთ სასწაულის განხორციელებისთვის საჭირო დროის მომენტი (ქურუმი ქალი).

საკვანძო სიტყვები სამსჯავროს არკანისთვის:

არქეტიპი — გარდასახვის სასწაული;
ამოცანა — განკურნება, განთავისუფლება;
მიზანი — ხსნა;
რისკი — აღმოჩნდე შარლატანი;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — თავისუფლება, სულიერი და ფიზიკური ჯანმრთელობა, სიმშვიდე სულში.


 

21

კვლავ მოპოვებული სამოთხე

მოგზაურობის დამასრულებელი სრულყოფილია. მაგრამ როგორც ჰერბერტ ფრიჩე წერდა, „სრულყოფილებას ვერასოდეს მიაღწევს ის, ვინც თრგუნავდა და აკნინებდა თავის ბუნებას, არამედ აღწევს მხოლოდ ის, ვინც მას გაფურჩქვნის საშუალება მისცა“. ჩვენმა გმირმა მიზანს მიაღწია და თავისი დაკარგული სამოთხე იპოვნა. მაღალი არკანების ეს ბოლო კარტი, რომელშიც ასახულია „ამობრუნებული დაკიდებული კაცის“ მოცეკვავე ფიგურა, გვიჩვენებს, რომ გაშეშება ნამდვილი ცხოვრებით შეიცვალა, და ახლა ადამიანი მყარად დგას ფეხებით მიწაზე.

ოთხიანი, როგორც ყველაფერი მიწიერის სიმბოლო (გადაჯვარედინებული ფეხები) ქვემოთ აღმოჩნდა, სადაც არის კიდეც მისი ადგილი, ხოლო სამიანი - ღვთაებრივი საწყისის სიმბოლო (გაშლილი ხელები) - ზემოთ. კარტის ოთხ კუთხეში ჩვენ კვლავ ვხედავთ ოთხ ქერუბიმს, რომლებსაც ბედის ბორბლიდან (X) ვიცნობთ და რომლებიც მთლიანობის ოთხ ასპექტს განასახიერებენ. თუმცაღა აქ ისინი წიგნების გარეშე არიან გამოსახულნი, ანუ აღარაფერი აქვთ ჩვენთვის სასწავლი. ჩვენ უკვე ყველაფერი ვისწავლეთ, რაც უნდა გვესწავლა. გამოცდა ჩაბარებულია, გმირი მთლიანი გახდა. მან იპოვა გზა და არასწორი, ამობრუნებული სამყაროდან (დაკიდებული კაცი) სწორ სამყარომდე (სამყარო). იგივე აზრს გამოხატავს მანდორლაც (მანდორლა - აურა ან შარავანდედი, ჩვეულებრივ ნუშისებური ფორმის, რომელიც წმინდანების ფიგურებს არტყავს გარშემო), რომელიც მოცეკვავე ფიგურას ელიფსისებურად ახვევია გარშემო.

თუკი წრე ერთადერთი ცენტრით ინდივიდუალობას აღნიშნავს, ელიფსი - ეს უკვე უფრო მაღალი თანრიგის ერთეულია. წრის კანონის თანახმად, ნებისმიერი იმპულსი, რომელიც ცენტრიდან გამოდის, წრის კიდიდან აირეკლება და უკან ბრუნდება. ასე გამოხატავს გარე-წრე ჩვენი ეგოს არსს, რომელიც საკუთარ თავს მთელი სამყაროს ცენტრად აღიქვამს. ელიფსი კი - ორ ცენტრს შეიცავს, როგორც ურთიერთსაწინააღმდეგო ორი ცენტრის გაერთიანების სიმბოლო. ელიფსის კანონით ყოველი იმპულსი, რომელიც მისი ერთი ცენტრიდან გამოდის, არეკვლის შემდეგ მეორე ცენტრში ხვდება. ამგვარად ელიფსი ხდება პოლარული ურთიერთწინააღმდეგობების გაერთიანების სიმბოლო, როგორებიცაა მამაკაცური და ქალური საწყისები, სინათლე და სიბნელე, ცნობიერი და არაცნობიერი.

მითოლოგიურ ტაროში მოცეკვავე ფიგურა გამოსახულია ჰერმაფროდიტის სახით, რითაც ხატოვნად ხდება ხაზგასმული მთლიანობა ადამიანისა, რომელმაც მიიღო და შეარიგა თავის თავში სხვადასხვა სქესის არსები. ზღაპრებში გმირის მიერ ამ მთლიანობის მოპოვება ჩვეულებრივ იმაში გამოიხატება, რომ ბოლოს იგი თავად ხდება მეფე. გამცილებელმა იგი იმ გვირგვინამდე მიიყვანა, , რომელიც დაფარულია მზის გამოსახულებაში XIV არკანში.

„ღვთაებრივ კომედიაში“ ესაა ბეატრიჩე, რომელმაც დანტე განწმენდის მთის მწვერვალზე აიყვანა, რათა მას ბოლოს და ბოლოს შეძლებოდა უმაღლესის ჭვრეტა და უძრავი ცენტრის გარშემო მარადიული წრებრუნვის დანახვა.

არ უნდა ვიფიქროთ, რომ ეს წერტილი „ამ სამყაროს საზღვრებს მიღმა“ იმყოფება. ტყუილად არ აღნიშნავს კ.გ. იუნგი: „მთლიანობა - ეს სრულყოფილება კი არა, სისავსეა“. სხვა ადგილას იგი ხაზს უსვამს, რომ მთლიანობის მიღწევა არ გვანთავისუფლებს მიწიერი გრძნობებისგან: „ადამიანმა, რომელმაც გამთლიანებას მიაღწია, საეჭვოა, რომ ბოლომდე შეძლოს თავისი ბუნების „ორმაგობის“ ავადმყოფური შეგრძნებისგან განთავისუფლება. ამ სამყაროს ტანჯვებისგან სრული განთავისუფლება, როგორც ჩანს, ილუზიების თანრიგს უნდა მივაკუთვნოთ. ბოლოს და ბოლოს თავად ქრისტეს სიმბოლურად-სამაგალითო ცხოვრება დედამიწაზე ჯვარზე დასრულდა. ეს მიზანი მნიშვნელოვანია, მხოლოდ როგორც იდეა, მთავარი კი - ის მოქმედებაა, რომლესაც აქამდე მივყავართ: სწორედ ეს ავსებს ცხოვრებას საზრისით“.

ნუმეროლოგიურად სამყაროს არკანი (XXI) დაკავშირებულია იმპერატორ ქალთან (III), რომელთანაც მივყავართ დაკიდებული კაცის არკანს (XII). ეს ურთიერთკავშირი კიდევ ერთხელ გვიჩვენებს, რომ მთლიანობა (სამყარო) შესაძლებელია მიღწეულ იქნეს მხოლოდ იქ, სადაც გარეგნული ზრდა (იმპერატორი ქალი) ფეხდაფეხ მიდის შინაგანთან (დაკიდებული კაცი). თუკი ცხოვრების გზას შევხედავთ, როგორც სპირალს, რომელსაც უფრო და უფრო მაღლა მივყავართ, მაშინ აღმოჩნდება, რომ სპირალის ყოველი შრე გმირის ახალ მოგზაურობას წარმოადგენს. თუ ეს ასეა, მაშინ სანამ გზაზე ვართ, მოგვიწევს, რომ ყოველ ჯერზე გავიაროთ ოცდაერთივე მისი ეტაპი, ოღონდ იმედი მაქვს, რომ ამის გაკეთება ყოველ ჯერზე ახალ, უფრო მაღალ დონეზე მოგვიწევს. და გზის მხოლოდ ყველაზე მაღალ წერტილში, და არანაირად უფრო ადრე, მაღალი არკანების ეს უკანასკნელი არკანი მართლაც აღნიშნავს ყოვლის-ერთიანობას. მაგრამ ეს მიზანი ჯობია აღვიქვათ არა როგორც ცხოვრებისეული გზის დამსახურებული დასასრული, რომლისკენაც უნდა ვისწრაფვოდეთ, არამედ უფრო როგორც იდეალური ხატ-სახე, რომელიც გვიბიძგებს, რომ წინ და წინ ვიაროთ. რადგანაც მანამ, სანამ ვუარყოფთ რაიმეს საკუთარ თავში ან გარესამყაროში, თუნდაც ეს იყოს რქებიანი ეშმაკი, სანამ ვდევნით და ვთრგუნავთ მას, ეს ნიშნავს რომ ნამდვილად არ მიგვიღწევია ყველაფრის ერთობის გაგებისთვის. ამიტომ ჩვენი მოგზაურობაც ისე, რომ დასრულებაც არ მოუსწრია, კვლავ თავიდან იწყება.

საკვანძო სიტყვები სამყაროს არკანისთვის:

არქეტიპი — კვლავ მოპოვებული სამოთხე;
ამოცანა — მიზნამდე მისვლა, საკუთარი დანიშნულების პოვნა.
მიზანი — საკუთარი ადგილის დაკავება, საკუთარი საქმის კეთება. საკუტარ თავად ყოფნა;
ცხოვრებისეული შეგრძნება — სიმშვიდე, ღრმა დაკმაყოფილებულობის განცდა.