peterson

ავტორი: ჯორდან პიტერსონი

თარგმნა ჯგუფმა MAGMA

დიდი დრო დამჭირდა სათაურის დარქმევისთვის: "ცხოვრების 12 წესი: ქაოსის ანტიდოტი".

რატომ მაინც და მაინც ეს სახელი? პირველ რიგში მისი სიმარტივის გამო. ის გვიჩვენებს, რომ ადამიანებს სჭირდებათ წესრიგის პრინციპები, თორემ ქაოსი იბადება. ჩვენ გვესაჭიროება წესები, სტანდარტები, ფასეულობები - ცალ-ცალკე და ერთად. ჩვენ დატვირთული ცხოველთა ხროვა ვართ, რომელმაც ეს ტვირთი ჩვენი საცოდავი არსებობის გასამართლებლად უნდა გამოვიყენოთ. გვესაჭიროება რუტინა და ტრადიციები. ეს წესრიგია. წესრიგმა შეიძლება გადაგვტვირთოს, რაც არ არის კარგი, მაგრამ ქაოსმა შეიძლება გვშთანთქოს, რაც ასევე არ არის კარგი. ჩვენ უნდა ვიდგეთ სწორ და ვიწრო გზაზე. ამ წიგნში მოცემული თორმეტივე წესი და ესსე კი გვკარნახობს როგორ მოვხვდეთ იქ. „იქ“ არის ქაოსისა და წესრიგის ზღვარი. ეს არის ის ხაზი, სადაც საკმარისად სტაბილურები ვართ, საკმარისად ვფართოვდებით, საკმარისად ვტრანსფორმირდებით და ა შ. სწორედ ამ ხაზზე ვპოულობთ იმ საზრისს, რომელიც ჩვენს სიცოცხლეს და გარდაუვალ ტანჯვას ამართლებს. იქნებ სწორად რომ გვეცხოვრა, გავუძლებდით ჩვენი ცნობიერის ტვირთს. იმ ცოდნას, რომ ჩვენ მოკვდავნი ვართ, ყოველგვარი სიბრაზის, შურის, შურისძიების, განადგურების წყურვილის გარეშე, რასაც უსამართლობის შეგრძნება იწვევს. იქნებ, სწორად რომ გვეცხოვრა, ჩვენ არ მოვიხმარდით ტოტალიტარულ დარწმუნებას, ჩვენი უცოდინრობის გაცნობიერებისგან დასაცავად. იქნებ, თავსაც ავარიდებდით ჯოჯოხეთისკენ მიმავალ გზებს - და მეოცე საუკუნის გამო ვიცით, როგორი შეიძლება იყოს ნამდვილი ჯოჯოხეთი.

ვიმედოვნებ, რომ ეს წესები და ესეები დაეხმარება ადამიანებს იმის გაცნობიერებაში, რაც უკვე იციან: ინდივიდის სული მუდამ მიილტვის ნამდვილი არსებობის ჰეროიზმისკენ და ნებაყოფლობით პასუხისმგებლობის აღება აზრიანი ცხოვრების იდენტურია.

თუ ყველანი სწორად ვიცხოვრებთ, კოლექტიურად ავყვავდებით.

საუკეთესო სურვილები ყველა თქვენგანს, ვინც ამ ფურცლებში იმოგზაურებთ...

მომდევნო გვერდის სანახავად გადადით შემდეგ თავზე...

ახალი თავები ეტაპობრივად დაემატება...


წინასიტყვაობა

მთარგმნელი: ნიკა ვასაძე

წესები? კიდევ წესები? მართლა? ნუთუ ცხოვრება საკმარისად ჩახლართული არ არის, საკმარისად შემზღუდველი, აბსტრაქტული წესების გარეშე, რომელიც არ ითვალისწინებს ჩვენს უნიკალურ, ინდივიდუალურ სიტუაციებს? და რადგანაც ჩვენი ტვინი პლასტიკურია და ვითარდება ჩვენი ცხოვრებისეული გამოცდილების მიხედვით, რატომ უნდა გვეგონოს, რომ რამდენიმე წესი გამოსადეგი იქნება ყველასთვის?

ადამიანები წესებს საკუთარი ნებით არ მოითხოვენ, ბიბლიაშიც კი... როცა მოსე მთიდან ეშვება, დიდხნიანი გადაკარგულობის შემდეგ, თან რომ მოაქვს ქვებზე ამოტვიფრული ათი მცნება და ნახავს ისრაელის ბავშვების მხიარულებას. ისინი ოთხასი წლის განმავლობაში იყვნენ ფარაონის მონები და მისი ტირანული რეგულაციების მსხვერპლნი და ამის შემდეგ, მოსემ ისინი ორმოცი წლის განმავლობაში ატარა უდაბნოში, რათა გაეწმინდა თავიანთი მონობისგან. ახლა, როგორც იქნა თავისუფალნი, უკონტროლოდ და უდისციპლინოდ ცეკვავენ კერპის - ოქროს ხბოს ირგვლივ და ავლენენ მატერიალური კორუფციისკენ მიდრეკილებას.

„კარგი ამბავი მაქვს... და ცუდიც,“ამბობს კანონმდებელი, „პირველი რომელი გინდათ?“

„კარგი ამბავი!“, პასუხობენ ჰედონისტები. 

„თხუთმეტი მცნებიდან ათამდე ჩამოვიყვანე !“

„ჰალილუია!“ ყვირის ქაოტური ხალხი. „და ცუდი?“

„ღალატი მაინც შედის“

ასე რომ წესები იქნება - მაგრამ, გთხოვთ, ბევრი არა. ჩვენ ამბივალენტები ვართ წესების მიმართ, მაშინაც კი, როცა ვიცით, რომ ისინი ჩვენთვის კარგია. თუ ჩვენ ვართ სულიერნი, თუ გვაქვს ინდივიდუალურობა, წესები შემზღუდველია, შეურაცხმყოფელი ჩვენი ცხოვრების წარმართვის სიამაყისთვის. რატომ უნდა ვიყოთ განსჯილი სხვისი წესების მიხედვით?

და მაინც, ჩვენ განვისჯებით. საბოლოო ჯამში, ღმერთმა მოსეს „ათი რეკომენდაცია“ არ მისცა, არამედ მცნება. და თუ მე ვარ თავისუფალი, ჩემი პირველი რეაქცია ბრძანების მიმართ იქნება, რომ ვერც ვერავინ, ვერც თვით ღმერთი, ვერ მეტყვის რა უნდა ვქნა, თუნდაც ჩემთვის სასიკეთო. მაგრამ ოქროს ხბოს ისტორია გვასწავლის, რომ წესების გარეშე ჩვენ მარტივად ვხდებით ჩვენი ვნებების მონები - და არაფერი განმათავისუფლებელი ამაში არ არის.

ეს ისტორა კიდევ ერთ რამეს გვასწავლის: გაუკონტროლებელნი, ჩვენი თავის უსწავლელი განსჯით, ჩვენ მალევე ვცემთ თაყვანს ისეთი რაღაცეებს, რაც ჩვენს ქვემოთ დგას - ამ შემთხვევაში ხელოვნურ ცხოველს, რომელიც ჩვენ შინაგან ცხოველურ ინსტიქტს ავლენს სრულიად არარეგულარულად. ძველი ებრაული ისტორია თვალსაჩინოდ ხდის, როგორ უყურებდნენ ძველები ცივილიზაციის პოტენციურ განვითარებას იმ წესების არ არსებობის შემთხევაში, რომლებიც სტანდარტებს მაღლა გვაწევინებენ.

კიდევ ერთი საინტერესო მომენტი ბიბლიის ისტორიებზე არის ის, რომ ის არ გვეუბნება უბრალო წესებს, როგორც შეიძლება ადვოკატმა ან ადმინისტრატორმა თქვას, არამედ ის უკავშირებს მას დრამატულ ზღაპარს, რომელიც გვაჩვენებს რატომ გვჭირდება ისინი, რითიც ის უფრო მარტივი გასაგები ხდება. ამის მსგავსად, პროფესორი პეტერსონი არ ქადაგებს მის თორმეტ წესს, არამედ ისტორიებსაც ჰყვება, რითიც ხაზს უსვამს იმას, რომ საუკთესო წესები საბოლოო ჯამში კი არ გვზღუდავს, არამედ უფრო მარტივს ხდის თავისუფალ ცხოვრებას.

doig

ფოტოზე: ნორმან დოიგი - წინასიტყვაობის ავტორი

ჯორდან პიტერსონი პირველად 12 სექტემბერს, 2004 წელს გავიცანი, ორი საერთო მეგობრის, სატელევიზიო პროდიუსერ უოდეკ ზემბერგისა და სამედიცინო ინტერნ ესტერ ბექირის სახლში. უოდეკის დაბადების დღის წვეულება იყო. უოდეკი და ესტერი არიან პოლონელი ემიგრანტები, რომლებიც საბჭოთა იმპერიაში იზრდებოდნენ, სადაც გასაგებია, რომ ბევრი სფერო ლიმიტირებული იყო და ხშირად საზოგადოებრივი შეკრებებისა და ფილოსოფიური იდეების კითხვის ნიშნის ქვეშ დაყენებას(რომ არაფერი ვთქვათ მთავრობაზე) შესაძლებელია დიდი პრობლემები გამოეწვია. მაგრამ ახლა მასპინძლები განებივრებულნი არიან უდარდელობით, პატიოსანი საუბრით, ელეგანტური წვეულებებით, რომლებიც მიმართულია სიამოვნების მიღებისთვის იმის თქმით, თუ რას ფიქრობ რეალურად შენ და შენს ირგვლივ მყოფნი, თავისუფალ გარემოში. 

აქ წესი იყო „თქვი რასაც ფიქრობ.“ თუ საუბარი პოლიტიკისკენ მიდიოდა, სხვადასხვა შეხედულების მქონე ინდივიდები ერთმანეთს ესაუბრებოდნენ იშვიათი მანერით. ხანდახან უოდეკის პირადი აზრები, ან ჭეშმარიტებები, იფრქვეოდა მისგან, ისევე, როგორც მისი სიცილი. შემდეგ ის ეხუტებოდა იმას, ვინც მისი პროვოკაცია ან სიცილი გამოიწვია იმ ინტენსივობით, თვითონაც რომ არ გეგმავდა. ეს იყო წვეულების საუკეთესო ნაწილი და ამ პირდაპირობამ და მისმა თბილმა ჩახუტებამ გადაწონა პროვოკაცია. ესტერის ხმა კი ზუსტი გზით მიდიოდა მისი მსმენლის ყურამდე მთელი ოთახის გასწვრივ. ჭეშმარიტებების ფრქვევა წვეულებას ნაკლებად უდარდელს არ ხდიდა, პირიქით, ეს გვათავისუფლებდა და მეტი სიცილით მთლიან ივენთს მეტად სასიამოვნოდ ხდიდა, რადგან აღმოსავლეთ ევროპის ადრინდელმა რეპრესირებულმა ხალხმა, როგორიც ზემბერგი და ბექირია, ყოველთვის იცოდა რასთან და ვისთან ჰქონდა საქმე და ეს პირდაპირობა ყველაფერს უფრო საინტერესოს ხდიდა.

ონორე დე ბალზაკმა, ნოველისტმა, ერთხელ აღწერა ბურთი და წვეულებები მის სამშობლოში, საფრანგეთში. აკვირდებოდა, რომ რაც ჩანდა ერთ წვეულებად, სინამდვილეში ორი იყო. პირველ საათებში, შეხვედრა სავსე იყო მოსაწყენი ხალხით, ვინც პოზიორობდა, ან კიდევ კონკრეტულ ინდივიდებთან შესახვედრად მოსული ადამიანებით, ვინც მათ სილამაზეს და სტატუსს დაადასტურებდა. შემდეგ, მხოლოდ ბოლო საათებში, როცა სტუმრების უმეტესობა წასული იყო, იწყებოდა მეორე, ნამდვილი წვეულება. აქ საუბარში ყველა იქ მყოფი იღებდა მონაწილებას, გულღია სიცილი ანაცვლებდა ფორმალურობას.

ესტერის და უოდეკის წვეულებებზე ასეთი ტიპის წვეულება ოთახში შესვლისთანავე იწყებოდა. უოდეკი არის ვერცხლისფერ, ლომის მსგავს თმიანი მონადირე, რომელიც პოტენციურ საზოგადო ინტელექტუალს ეძებს. მან იცის, როგორ უნდა დააფიქსიროს ადამიანები, რომელსაც ნამდვილად შეუძლია ლაპარაკი სატელევიზიო კამერის წინ და რომლებიც თავისთავადად არიან ავთენტურები. ასეთ ადამიანებს ხშირად ეპატიჟება სალონებში. იმ დღეს უოდეკმა ფსიქოლოგიის პროფესორი მოიყვანა ტორონტოს უნივერსიტეტიდან, ვინც ზუსტად აკმაყოფილებად კრიტერიუმებს: ინტელექტუალისა და ემოციის ტანდემი.

უოდეკმა პირველად დასვა პეტერსონი კამერის წინ. ფიქრობდა, რომ ის იყო მასწავლებელი, მოსწავლეების ძებნის პროცესში - რადგან ის ყოველთვის მზად იყო ახსნისთვის. ამას ემატებოდა ისიც, რომ მას მოსწონდა კამერა და კამერასაც მოსწონდა ის.

იმ საღამოს მათ ეზოში დიდი მაგიდა იდგა, მის ირგვლივ კი ჩვეული ტუჩები და ყურები იყო შეკრებილი, ლაპარაკის ექსპერტთან ერთად. სამაგიეროდ, პაპარაცი ფუტკრების ხმა გვაწუხებდა და აქ იყო ახალი ადამიანი, ალბერტანული აქცენტით, კოვბოის ფეხსაცმელებში, ვინც ყურადღებას არ აქცევდა ფუტკრებს და ლაპარაკს აგრძელებდა. ის აგრძელებდა საუბარს მაშინ, როცა ყველა დანარჩენი ვთამაშობდით მუსიკალურ სკამებს, რათა ფუტკრებს ავრიდებოდით, პარალელურად მაგიდასთან დარჩენაც გვინდოდა, რადგან ეს ახალი დამატება ჩვენს შეკრებებზე, ძალზედ საინტერესო იყო.

მას ჰქონდა ჩვევა, ელაპარაკა ღრმა კითხვებზე ნებისმიერთან, ვინც მაგიდასთან იყო - უმეტესობა მათგანი ახალი იყო - ისე, თითქოს ყოველდღიურობაზე საუბრობდა. თუ მართლა ყოველდღიურობაზე ჩამოვარდებოდა საუბარი, ინტერვალი „საიდან იცნობ უოდეკს და ესტერს?“ ან „ადრე სკებს ვუვლიდი და მიჩვეული ვარ ფუტკრებს“ და უფრო სერიოზულ თემებს შორის ნანოწამები იქნებოდა.

ასეთი ტიპის საუბრები შეიძლება მოისმინოთ წვეულებებზე, სადაც პროფესორები და პროფესიონალები იკრიბებიან, მაგრამ ძირითადად ეს საუბარი კონკრეტული თემატიკის ორ სპეციალისტს შორის მიმდინარეობს, კუთხეში, ან თუ მთელს ჯგუფში ვრცელდება ხშირად ისეთი ადამიანის გარეშე არ გამოდიოდა, ვისაც საკუთარი თავი სხვებზე აღმატებული ჰგონია, მაგრამ პიტერსონი, მიუხედავად ერუდიციისა, არ ჰგავდა პედანტს. მას ჰქონდა პატარ ბავშვის ენთუზიაზმი, რომელმაც ახალი რაღაც ისწავლა და მისი გაზიარება სურდა.

პატარაობაში ფიქრობდა - სანამ გაიგებდა როგორები იყვნენ ზრდასრულები - რომ თუ ის რაღაცას საინტერესოდ თვლიდა, სხვებსაც შეიძლება ჩაეთვალა. ამ კოვბოიში იყო რაღაც ბიჭური, მის წამოწყებულ სასაუბრო თემებში, თითქოს ჩვენ ყველანი ერთად ვიზრდებოდით, ერთ პატარა ქალაქში ან ოჯახში და ყველანი ერთიდაიგივე საკაცობრიო პრობლემებზე ვფიქრობდით.

პიტერსონი არ ყოფილა „ექსცენტრული“, იყო ჰარვარდის პროფესორი, ჯენტლმენი (როგორც კოვბოის შეუძლია იყოს), მაგრამ ხშირად იძახდა ჯანდაბას, როგორც 1950 წლის სოფლებში. მაგრამ ყველა უსმენდა გაოცებული სახით, რადგან ის საუბრობდა ისეთ კითხვებზე, რომლებიც ყველას აინტერესებდა მაგიდასთან. რაღაც განმათავისუფლებელი იყო ისეთ ადამიანთან ყოფნა, რომელიც ნასწავლი იყო და კორექტულად საუბრობდა. მისი აზროვნება იყო მოტორული; თითქოს მას ხმამაღლა ფიქრი სჭირდებოდა, რომ მისი ტვინის ქერქს ეფიქრა, მაგრამ ამასთან სწრაფად უნდა ემუშავა, რომ მწყობრში ყოფილიყო. რომ აფრენილიყო. სულიერი აზრები იფრქვეოდა. მაგრამ განსხვავებით სხვა აკადემიკოსებისგან, ვინც საკუთარ აზრზე მტკიცედ დგანან, თუ ვინმე მათ გამოიწვევდა ან შეასწორება, პიტერსონს ეს მოსწონდა. არ შეიცხადებდა, არამედ თავაზიანად იტყოდა „დიახ“ და ბუნებრივად დახრიდა თავს. უკან ბრუნდებოდა, თუ რაიმე გამორჩა, საკუთარ თავზე იცინოდა ზედმეტი განზოგადების გამო. მას მოსწონდა პრობლემის ახალი კუთხის დანახვა და გასაგები გახდა, რომ პრობლემის განხილვა, მისთვის, დიალოგის პროცესია.

კიდევ ერთი უცნაური რაღაც მის შესახებ: აკადემიკოსი პიტერსონი ზედმეტად პრაქტიკული იყო. მისი მაგალითები სავსე იყო ყოველდღიური შემთხვევებით: ბიზნეს მენეჯმენტი, როგორ მივიღოთ დოვლათი (მან საკმარისად მიიღო), სახლის მარტივი დიზაინი, ოთახის ლამაზად მოპირკეთება (ამჟამად ინტერნეტში გავრცელებული მიმი), ან კონკრეტული სიტუაციები, რომლებიც განათლებას ეხებოდა, მაგ: ონლაინ წერის პროექტის შექმნა, რომელიც სტუდენტების უმცირესობას გარიცხვის საფრთხისგან იცავდა საკუთარ თავზე ფსიქოანალიტიკური სავარჯიშოების საშუალებით. ისინი თავისუფლად ასოცირდებოდნენ საკუთარ წარსულთან, აწმყოსთან და მომავალთან (ახლა ცნობილია როგორც საკუთარ-საავტორო პროგრამა).

ყოველთვის დადებითად ვიყავი განწყობილი შუა დასავლეთელი, პრერია ტიპების მიმართ, რომლებიც ფერმიდან (სადაც ყველაფერი ისწავლეს ბუნების შესახებ), ან ძალიან პატარა ქალაქიდან იყვნენ, და საკუთარი ხელით აკეთებდნენ რაღაცეებს, გარეთ დიდ დროს ატარებდნენ, ხშირ შემთხვევაში თვითგანათლებულები არიან და უნივერსიტეტში ყველაფრის მიუხედავად დადიან. მათ ძალზედ განვასხვავებ იმ ურბანიზებული ქალაქელებისგან, ვისთვისაც უმაღლესი განათლება გარდაუვალი რამ არის და ამის გამო ფიქრობენ რომ ეს არის არა თავისთავადად დასასრული, არამედ ცხოვრებისეული ეტაპი სამომავლო კარიერისთვის. დასავლეთელები განსხვავებულები იყვნენ: საკუთარ თავს თვითონ ქმნიდნენ, უტიტულონი იყვნენ, მეგობრულები და ნაკლებად დაფასებულნი, ვიდრე დიდი ქალაქის მცხოვრებნი, ვინც თავიანთი ცხოვრების უმეტესობას სახლში ატარებენ და კომპიუტერზე არსებული სიმბოლობებით მანიპულირებენ. ამ კოვბოი ფსიქოლოგს ანაღვლებდა იდეა, თუ ის ვინმესთვის იქნებოდა გამოსადეგი.

ჩვენ მეგობრები გავხდით, როგორც ლიტერატურის მოყვარული ფსიქიატრი და ფსიქოანალიტიკოსი. მის მიმართ სიმპათიით ვიყავი განწყობილი, რადგან ის დოქტორი იყო, პაციენტებთან პირდაპირი კავშირით, და შესანიშნავი წიგნიერი განათლება ჰქონდა, დამატებით მას არამხოლოდ უყვარდა რუსული ნოველები, ფილოსოფია და უძველესი მითოლოგია, არამედ საკუთარი საგანძურივით ეპყრობოდა. ის განმანათლებელ სტატისტიკურ გამოკვლევებსაც ატარებდა პიროვნულობასა და ტემპერამენტზე და სწავლობდა ნეირომეცნიერებას. ბიჰევიორისტად აღზრდილს, მაინც ძლიერ აინტერესებდა ფსიქოანალიზი მისი ფოკუსირებით სიზმრებზე, არქეტიპებზე, ზრდასრულებში ბავშვობის ტრამვებით გამოწვეულ კონფლიქტებზე და დაცვის და რაციონალიზაციის მექანიზმებზე ყოველდღიურ ცხოვრებაში. ის ერთადერთი იყო ტორონტოს უნივერსიტეტში, ვინც ფსიქოლოგიის გამოკვლევებზე ორიენტირებული დეპარტამენტის წევრი იყო და, ამასთანავე, კლინიკური პრაქტიკაც ჰქონდა.

peterson2

ჩემს ვიზიტებზე ჩვენი დიალოგი სიცილით იწყებოდა - პატარა ქალაქის პიტერსონთან ალბერტა ჰინტერლენდიდან - მისი მოზარდობის წლები ფილმი FUBAR-დან იყო - სახლში შეპატიჟებით. ამ სახლს თვითონაც და მისი ცოლიც, თემიც იწუნებდა და გარდაქმნეს, შეიძლება ითქვას,საშუალო კლასის ყველაზე განმაცვიფრებელ და შოკის მომგვრელ სახლად, რომელიც მე მინახავს. მათ ჰქონდათ ნახატები, ნიღბები, აბსტრაქტული პორტრეტები და ლენინის და კომუნისტების პირველი ტალღის ორიგინალი ნახატების კოლექცია. ცოტა ხნის შემდეგ, როცა საბჭოთა კავშირი დაიშალა და სამყარომ შვებით ამოისუნთქა, პიტერსონმა დაიწყო ამ პროპაგანდის შეძენა ონლაინ სიმღერისთვის. ის ნახატები, რომლებიც ასახავდნენ საბჭოურ რევოლუციურ სულისკვეთებას მთლიანად ფარავდა ყველა კედელს და საპირფარეშოსაც კი.
ეს ნახატები იქ იმიტომ არ ყოფილა, რომ პიტერსონს ტოტალიტარიზმის მიმართ სიმპათიები ჰქონდა, არამედ იმიტომ, რომ შეეხსენებინა საკუთარი თავისთვის ის რაღაც, რაც მისი და ყველას სურვილი იყო რომ დაევიწყებინა: რომ ასობით მილიონი ადამიანი იქნა უტოპიის სახელით მოკლული.

ამ ნახევრად საშიში სახლის მიჩვევა იყო საჭირო. ის დეკორირებული იყო იმ დელუზიით, რომელმაც პრაქტიკულად მთელი კაცობრიობა გაანადგურა, მაგრამ ამას ამსუბუქებდა მისი მეუღლე, თემი, რომელიც მხარს უჭერდა ასეთი უცნაური ფორმით ექსპრესიის საჭიროებას! ამ ნახატებით ვიზიტორი ხვდებოდა ჯორდანის ინტერესს ადამიანის მიერ სიკეთის სახელით ბოროტების ჩადენისა და საკუთარი თავის მოტყუების ფსიქოლოგიური მისტერიისადმი (როგორ შეიძლება ადამიანის მიერ თავის მოტყუება უბრალო მოვლენა იყოს?) - ჩვენი საერთო ინტერესი. ასევე იყო პერიოდები, როცა ჩვენ ვსაუბრობდით უფრო ნაკლებად პრობლემატურ საკითხებზე. ადამიანის ბოროტების ჩადენის უნარი ბოროტებისთვის, ის სიამოვნება, რასაც ადამიანები იღებენ სხვისთვის სიამოვნების წართმევით, შესანიშნავად დაჭერილი მეჩვიდმეტე საუკუნის ინგლისელი პოეტის, ჯონ მილტონის მიერ „დაკარგულ სამოთხეში”. და ჩვენც ვსაუბრობთ ჩაის სმის პარალელურად მის სამზარეულოში, გარემოცული მისი კოლექციით, ვიზუალი მარკერი მისი გზისა, რომ წავიდეს მარტივი იდეოლოგიების, მემარცხენეობისა და მემარჯვენებოსი მიღმა და არ გაიმეოროს წარსულის შეცდომები. რაღაც დროის შემდეგ უკვე უცნაურობას აღარ წარმოადგენდა სამზარეულოში ჩაის სმა, ოჯახური პრობლემების ან ბოლოს წაკითხული რაღაცეების განხილვა იმ შემზარავი სურათების გარემოში. ეს უბრალოდ ცხოვრებაა ისეთ სამყაროში, როგორიც წარსულში იყო ან, ზოგ ადგილებში, ახლაც არის. 

ჯორდანის პირველ და ერთადერთ წიგნში, რომელიც ამ წიგნს უსწრებს, "მნიშვნელობათა რუკები", ის გვიზიარებს მის შთაგონებებს უნივერსალურ თემებს სამყაროს მითოლოგიაზე და ხსნის, თუ როგორ შექმნა ყველა კულტურამ ისტორიები, რათა შევეჭიდოთ, და საბოლოოდ რუკად ჩამოვაყალიბოთ ის ქაოსი, რომელშიც დაბადებისას ვხვდებით; ქაოსი არის ყველაფერი უცნობი, გინდ ჩვენს გარეთ თუ ჩვენს შიგნით, რომელიც უნდა შევიცნოთ.

ევოლუციის, ემოციების, ნეირომეცნიერების, იუნგის, ფროიდის, ნიცშეს, დოსტოევსკის, სოლჟენიცინის, ელიადეს, ნიუმანის, პიაჟეს, ფრის და ფრანკლის კომბინაციით, მნიშვნელობათა რუკები, თითქმის ორი ათწლეულის წინ გამოქვეყნებული, გვიჩვენებს ჯორდანის ფართო მიდგომის მცდელობას, რათა გაიგოს თუ როგორ უმკლავდებიან ადამიანები და ადამიანთა ტვინები არქეტიპულ სიტუაციებს, როცა ჩვენ უნდა გავუმკლავდეთ ისეთ რამეს ჩვენს ყოველდღიურობაში, რაც არ გვესმის. ამ წიგნის გენიალურობა იმაშია, რომ გვიჩვენებს თუ რა ღრმად არის ეს სიტუაცია ევოლუციაში, ჩვენს დნმ-ში, ჩვენს ტვინებში და ჩვენს უძველეს ისტორიებში და ის გვიჩვენებს რომ ეს ისტორიები გადარჩნენ, რადგან ისინი კვლავ განაგრძობენ რჩევების მოცემას მერყეობასთან და გარდაუვალ უცოდინრობასთან გამკლავებისთვის.
ერთ-ერთი პლუსი ამ წიგნის, რასაც ახლა კითხულობ, არის ის, რომ ის წარმოადგენს შესავალს მნიშვნელობათა რუკებისთვის, რომელიც ძალზედ კომპლექსური წიგნია, რადგან ჯორდანი დიდი ხნის განმავლობაში ხვეწდა მის ფსიქოლოგიურად ჩამოყალიბებას და დაწერას, მაგრამ ის ფუნდამენტური იყო, რადგან მიუხედავად ჩვენი განსხვავებული გენებისა, ცხოვრებისეული გამოცდილებისა, ტვინებისა და ა შ, ჩვენ ყველანი უნდა გავუმკლავდეთ უცნობს და ჩვენ ყველანი ვცდილობთ გადავინაცვლოთ ქაოსიდან წესრიგში.

და სწორედ ამიტომ ამ წიგნის წესების უმეტესობას, რომელიც დაფუძნებულია "მნიშვნელობათა რუკებზე", გააჩნია უნივერსალურობის ელემენტი. "მნიშვნელობათა რუკები" შთაგონებული იყო ჯორდანის ტანჯულ ცნობიერში, როცა თინეიჯერობისას ცივი ომის პერიოდში იზრდებოდა, იმ დროს ჩანდა თითქოს კაცობრიობა მზად იყო აეფეთქებინა დედამიწა სხვადასხვა იდენტობის დასაცავად. ის თვლიდა, რომ უნდა გაეგო თუ როგორ შეეძლო ადამიანს გაეწირა ყველაფერი „იდენტობისთვის,“ რაც არ უნდა ყოფილიყო ეს. ასევე, ის თვლიდა რომ უნდა გაეგო ის იდეოლოგიები, რომლებმაც გარდაქმნეს ტოტალიტარული რეჟიმი მსგავს ქმედებად: საკუთარი მოსახელობის მკვლელობად. მნიშვნელობათა რუკებში და ამ წიგნში, ის ხაზს უსვამს რომ ყველაზე სახიფათო რამ არის იდეოლოგია, განურჩევლად იმისა, თუ ვინ ავრცელებს და რისთვის.

იდეოლოგია არის მარტივი იდეა, რომელიც მეცნიერებად ან ფილოსოფიად გვევლინება და ცდილობს ახსნას სამყაროს კომპლექსურობა და გვთავაზობს გზებს მისი პერფექციისთვის. იდეოლოგები არიან ადამიანები, რომლებმაც თითქოს იციან, თუ „როგორ უნდა შეცვალონ სამყარო უკეთესობისკენ“ მანამ, სანამ მათ შიგნით არსებულ ქაოსს მიხედავენ (მებრძოლის იდენტობა, რასაც მათ საკუთარი იდეოლოგია ანიჭებს ამ ქაოისს ფარავს) ეს საამაყო, რა თქმა უნდა, და ერთი-ერთი მთავარი სათქმელი ამ წიგნისა ისაა, რომ ჯერ „შენი სახლი უნდა დაალაგო“, და ჯორდანი ამისთვის პრაქტიკულ რჩევებს გვაძლევს, თუ როგორ უნდა შევძლოთ ეს.

holocaust

იდეოლოგია გამოიყენება ჭეშმარიტი ცოდნისთვის და იდეოლოგები სახიფათონი არიან, თუ ხელში ძალა ჩაუვარდათ, რადგან ცალმხრივი გონების მიდგომა, რომელიც თვლის, რომ ყველაფერი იცის, არ არის საკმარისი არსებობის კომპლექსურობისთვის. ამას დამატებული, როცა მათი სოციალური კონტრაქცია უშედეგო ხდება, იდეოლოგები ბრალს სდებენ არა საკუთარ თავს, არამედ ყველა სხვას, ვინც ამ სიმარტივის მიღმა იხედება. კიდევ ერთმა პროფესორმა ტორონტოს უნივერსიტეტიდან, ლევის ფოიერმა, მის წიგნში იდეოლოგია და იდეოლოგები, აღნიშნა, რომ იდეოლოგები გარდაქმნიან იმ რელიგიურ ისტორიებს, რომლებიც მათი თქმით ჩაანაცვლეს, მაგრამ რეალურად ნარატივი და ფსიქოლოგიური სიმდიდრე მოაშორეს. კომუნიზმმა ისესხა ეგვიპტეში ისრაელი ბავშვების ისტორია, სადაც იყო დამონებული კლასი, მდიდარი, ბოროტი მეპატრონე და ლიდერი, როგორიც ლენინი იყო, ვინც დამონებულებთან ერთად ცხოვრობდა და გაუძღვა მათ დაპირებული მიწებისკენ (უტოპიისკენ; პროლეტარების დიქტატურა). 

იმისთვის, რომ ჯორდანს იდეოლოგია გაეგო, ის არა მხოლოდ საბჭოურ გულაგზე, არამედ ჰოლოკოსტსა და ნაციზმის აღზევებაზეც კითხულობდა. აქამდე არასდროს შემხვედრია ადამიანი, რომელიც იყო ქრისტიანი, ჩემი თაობის და რომელიც ასე ძლიერ განიცდიდა იმას, თუ რა დაემართათ ევროპაში ებრაელებს და ცდილობდა, რომ გაეგო, თუ როგორ მოხდა ეს. ეს საკითხი მეც ღრმად შევისწავლე. მამაჩემი ოსვემციმს გადაურჩა. ბებიაჩემი საშუალო ასაკის იყო, როცა იოზეფ მენგელსის წინ იდგა, იმ ნაცისტების ფიზიკოსის წინ, ვინც ენით აღუწერელ ექსპერიმენტებს ატარებდა მის მსხვერპლებზე. ისიც გადაურჩა ოსვემცის, როცა არ დაემორჩილა მენგელსის ბრძანებას რომ მოხუცების, ნაცრისფრების და სუსტების რიგში ჩამდგარიყო და, ამის ნაცვლად, ახალგაზრდების რიგში შეიპარა. მან თავი აარიდა გაზების ოთახს მეორეჯერ, როცა საკვებს თმის საღებავში ცვლიდა, რადგან მოხუცად არ გამოჩენილიყო და ამისთვის არ მოეკლათ. ბაბუაჩემი გადაურჩა მაუტჰაუზენის საკონცენტრაციო ბანაკს, მაგრამ მყარი საკვების პირველი ლუკმის გადაყლაპვისას დაიხრჩო, გათავისუფლებისგან ერთი დღით ადრე. ჯორდანის მესმის, რადგან წლების შემდეგ, რაც მეგობრები გავხდით, როცა ის ლიბერალიზმის კლასიკური გაგებით დადგებოდა სიტყვის თავისუფლებისთვის, მემარცხეენები მას მემარჯვენე დემაგოგად თვლიდნენ.

ნეიტრალიტეტის შენარჩუნებით ვიტყვი, რომ იმ ცილის მწამებლებმა არ იციან რაზე საუბრობენ. ჩემისთანა ოჯახის ისტორიით, ადამიანი არა მხოლოდ რადარს, არამედ წყალქვეშა სონარსაც გამოიმუშავებს მემარჯვენე დემაგოგის დასაფიქსირებლად, და უფრო მნიშვნელოვანია, რომ ადამიანი ხვდება, თუ ვინ არის ინტელექტუალი ადამიანი, სწორი ხელსაწყოებით, ნებისყოფით და სიმამაცით, და ჯორდანი ასეთი ადამიანია.

პირადად ჩემი უკმაყოფილება თანამედროვე პოლიტ-მეცნიერების მცდელობით, რათა დაედგინათ ნაციზმის აღზევების, ტოტალიტარიზმის და წინასწარგანწყობის მიზეზები, იყო ძირითადი ფაქტორი, რის გამოც გადავწყვიტე ჩემი პოლიტ-მეცნიერების კველვებს დამატებოდა ქვეცნობიერის, პროექციების, ფსიქოანალიზის, ჯგუფის ფსიქოლოგიის რეგრესიული პოტენციალი, ფსიქიატრია და ტვინის კვლევები. ჯორდანმაც ამიტომ გაანება თავი პოლიტ-მეცნიერებას. ამ მნიშვნელოვანი პარალელური ინტერესებით, ჩვენ ყოველთვის არ ვთანხმდებოდით პასუხზე (მადლობა ღმერთს), მაგრამ თითქმის ყოველთვის ვთანხმდებოდით კითხვაზე.

ჩვენი მეგობრობა არ ყოფილა მთლიანად წყვდიადი და განწირულობა. ჩვევად გამოვიმუშავე ჩემი კოლეგა პროფესორის ლექციებზე დასწრება ჩვენს უნივერსიტეტში და დავინახე ის, რასაც ახლა მილიონობით ადამიანი უყურებს ონლაინ: შესანიშნავი, კაშკაშა ორატორი, ვინც საუკეთესო რეპერტუარში იყო, როგორც ჯაზის არტისტი; ხანდახან ჰგავდა ძლიერი გრძნობების მქონე მქადაგებელს (არა ევანგელისტური, არამედ ვნების, უნარის, რომ მოყვეს ისეთი ისტორიები, რომლებიც ცხოვრებისეული იდეების დაჯერებას და არდაჯერებას ეხება) შემდეგ მარტივად გადაერთვებოდა სულისწამრთმევ მეცნიერული კვლევების სერიების სისტემურ შეჯამებაზე. ის სტუდენტების დახმარების ოსტატი იყო. შეეძლო მათი ცნობიერება აემაღლებინა და საკუთარ მომავალზე სერიოზულად დაეფიქრებინა. მან ასწავლა მათ ბევრი საუკეთესო წიგნის პატივისცემა. ის რეალისტურ მაგალითებს იძლეოდა კლინიკური პრაქტიკიდან, იყო გახსნილი (მიზანშეწონილად), საკუთარ სისუსტეებზეც კი და განსაცვიფრებელ კავშირებს ამყარებდა რელიგიასა, ევოლუციასა და რელიგიურ ისტორიებს შორის. სამყაროში, სადაც სტუდენტებს ასწავლიან რომ რელიგია და ევოლუცია ურთიერთსაპირისპიროა (როგორც მოაზროვნე რიჩარდ დოკინსი), ჯორდანი მის სტუდენტებს აჩვენებდა, რომ ევოლუცია, უპირველეს ყოვლისა, გვეხმარება ავხსნათ ბევრი უძველესი ისტორიის ფსიქოლოგიური ასპექტი პრაქტიკაში და სიბრძნე, გილგამეშიდან დაწყებული ბუდას ცხოვრებამდე, ეგვიპტურ მითოლოგიამდე და ბიბლიამდე. მაგალითისთვის, მან აჩვენა, რომ ისტორიები უცნობისკენ მიმავალ გზებზე - გმირის გამოწვევა - ასახავს უნივერსალურ დავალებებს, რომლისთვისაც ტვინი ევოლუციას განიცდის. ის პატივს სცემდა ამ ისტორიებს, არ იყო რედუქციონისტი და არასდროს ამბობდა, რომ მათი სიბრძნე ამოიწურა. თუ ის საუბრობდა თემაზე, როგორიც არის მიკერძოება, ან მის ახლო ნათესავებზე - შიშზე და სიძულვილზე, ან საშუალოდ სქესებს შორის განსხვავებაზე, მას შეეძლო ეჩვენებინა თუ როგორ განიცადა ევოლუცია ამ მახასიათებლებმა და როგორ გადარჩნენ ისინი.

peterson1

უპირველეს ყოვლისა, ის ყურადღებას ამახვილებინებდა სტუდენტებს ისეთ საკითხებზე, რომელსაც უნივერსიტეტში არ განიხილავდნენ, მაგალითად, იმ მარტივ ფაქტზე, რომელიც ყველა უძველესმა ბრძენმა, ბუდადან დაწყებული ბიბლიური ავტორებით დამთავრებული, და ცოტათი გადაღლილმა ზრდასრულმაც იცოდა, რომ სიცოცხლე ეს ტანჯვაა. თუ შენ ან ვინმე შენთვის ახლო ადამიანი იტანჯება, ეს სევდიანია, მაგრამ არა განსაკუთრებული შემთხვევა. ჩვენ არ ვიტანჯებით მხოლოდ იმის გამო, რომ „პოლიტიკოსები იდიოტები არიან“ ან „სისტემა კორუფცირებულია“, ან იმის გამო, რომ მე და შენ, ან ნებისმიერმა სხვამ, რაღაც მხრივ, ლეგიტიმურად ჩათვალოს თავი რაღაცის ან ვიღაცის მსხვერპლად. ჩვენ იმიტომ ვიტანჯებით, რომ ადამიანებად ვიბადებით და ამას გარანტირებულად მოყვება ტანჯვის კარგი დოზა. და არის შანსები, რომ თუ შენ ან შენთვის საყვარელი ადამიანი არ იტანჯებით ახლა, ეს მომავალ ხუთ წელიწადში მოხდება, თუ ძალიან იღბლიანი არ ბრძანდები. ბავშვების მოვლა რთულია, მუშაობა რთულია, დაბერება, ავადმყოფობა და სიკვდილი რთულად გადასატანია და ჯორდანი აღნიშნავდა, რომ ამ ყველაფერთან მარტომ გამკლავება, სასიყვარულო ურთიერთობების, სიბრძნის ან უდიდესი ფსიქოლოგების ნააზრევების გარეშე, უფრო რთულია. ის სტუდენტებს არ აშინებდა; სხვათაშორის, ასეთი პირდაპირი საუბარი მათ მოიწონეს, რადგან თავიანთი ცნობიერის სიღრმეებში იცოდნენ, რომ ის სიმართლეს ამბობდა, მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს ფორუმი ამის განსახილველად - შეიძლება იმის გამო, რომ ზრდასრულები საკუთარ ცხოვრებაში ისეთი დამცველები გახდნენ, რომ შეცდომაში შეჰყავდათ საკუთარი თავი, თითქოს ამის არ გამხელა მათ შვილებს ჯადოსნურად დაიცავდა ტანჯვისგან. 

ასეთ დროს ის საუბრობდა გმირის მითოსზე. ჯვარედინ -კულტურულ თემაზე, რომელიც ფსიქოანალიტიკურად განიხილა ოტო რანკმა და, ფროიდის მსგავსად, ამბობდა, რომ გმირის მითოსი მსგავსია ბევრ კულტურაში. თემა, რომელიც კარლ იუნგმა, იოზებ ქემბელმა და ერიკ ნიუმანმა აიღო, სხვებთან ერთად. სადაც ფროიდმა დიდი წვლილი შეიტანა, რათა აეხსნა ნევროზი ჩავარდნილი გმირების ისტორიით (მაგ: ოიდიპოსი), ჯორდანი ყურადღებას ტრიუმფალურ გმირებზე ამახვილებდა. ყველა ტრიუმფალურ ისტორიაში გმირი მიემართებოდა უცნობისკენ, უცხო ტერიტორიაზე, უმკლავდებოდა დიდ გამოწვევას და ხშირად რისკავდა. ამ პროცესის პარალელურად, რაღაც მის შიგნით უნდა მომკვდარიყო ან უნდა დათმობილიყო, რათა თავიდან დაბადებულიყო და გამოწვევა მიეღო. ეს მოითხოვს სიმამაცეს, რაც იშვიათად თუ არის განხილული ფსიქოლოგიის კლასებსა და წიგნებში. მისი უახლოესი პუბლიკური გამოსვლისას, როცა ის სიტყვის თავისუფლების დასაცავად გამოვიდა იმის წინააღმდეგ, რასაც მე „იძულებით სიტყვას“ ვეძახი (რადგან ის გულისხმობდა მთავრობის მიერ მოქალაქეების იძულებას, რომ მათი პოლიტიკური შეხედულებები გამოეთქვათ), რისკები მაღალი იყო; მას ბევრი რამის დაკარგვა შეეძლო და იცოდა ეს, მიუხედავად ამისა მე დავინახე არა მარტო ის, თუ როგორ ამჟღავნებდა მის სიმამაცეს (მისი ცოლიც) არამედ ისიც, თუ როგორ ცხოვრობდა იმ წისებით, რომელიც ამ წიგნშია მოცემული და რომლებიც ძალიან მომთხოვნები არიან.

ვხედავდი როგორ იზრდებოდა იმ განსაცვიფრებელი ადამიანიდან, რომელიც იყო, უფრო შესაძლო და დავდაჯერებულ ადამიანად - ამ წესებით ცხოვრებით. სხვათაშორის, ამ წიგნის წერის პროცესმა, წესების შედგენამ, უბიძგა მას დამდგარიყო იძულებით ან შთაგონებული სიტყვების წინააღმდეგ და სწორედ ამიტომ, ამ ივენთის პარალელურად, მან დაიწყო ინტერნეტში მისი აზრების პოსტვა ცხოვრებაზე და ამ წესებზე. ახლა კი მალე 100 მილიონზე მეტი მაყურებელი ეყოლება. ვიცით, რომ ერთ აზრზე ვართ.

თუ გავითვალისწინებთ ჩვენს წესების მიმართ დამოკიდებულებებს, როგორ ავხსნით ამ ექსტრაორდინალურ გამოხმაურებას მისი ლექციების მიმართ, რომელიც წესებში გვსვამს? ჯორდანის შემთხვევაში, ეს მისი ქარიზმის და იშვიათი ნებისყოფის გამოა, რაც მას ანიჭებს ძალას რომ მყარად იდგეს იმ პრინციპებზე, რომელმაც უამრავი ყური მიიპყრო თავიდანვე.

მისი YouTube-ზე პოზიციების დაფსიქსირებას მალევე ასობით ათასობით მნახველი ჰყავდა და ადამიანები განაგრძობდნენ მის მოსმენას, რადგან რასაც ის ლაპარაკობს, უკავშირდება უთქმელ საჭიროებას. იმის მიუხედავად, რომ ჩვენ გვინდა ვიყოთ თავისუფალნი წესებისგან, ჩვენვე ვეძებთ სტრუქტურას. ახალგაზრდებში წესების ან მიმართულებების წყურვილი დღესდღეობით უფრო დიდია. როგორც მინიმუმ დასავლეთში, 90-იანების შემდეგ დაბადებული თაობა უნიკალურ ისტორიულ სიტუაციაში ცხოვრობს. ისინი, ჩემი აზრით, არიან პირველი თაობა, რომელსაც ასწავლიან ერთი შეხედვით ურთიერთ-საპირისპირო იდეას მორალზე, ერთდროულად - მათ სკოლებში, კოლეჯებში, უნივერსიტეტებში, ჩემი თაობის ადამიანები. ეს ურთიერთდაპირისპირება ხანდახან მათი დეზორიენტაციულობის და ჩამოუყალიბლობის მიზეზი იყო. რჩებოდნენ დახმარების გარეშე და, უფრო ტრაგიკული რამ, განიცდიდნენ ისეთი მატერიალური კეთილდღეობის ნაკლებობას, რომელიც არც კი იციან რომ არსებობს.

პირველი იდეა ან სწავლება ისაა, რომ მორალი ფარდობითია, საუკეთესო შემთხვევაში პირადი „ფასეულობათა განსჯა.“. ფარდობითი ნიშნავს, რომ არ არსებობს აბსოლუტურად სწორი და არასწორი, არაფერში; მორალი და მასთან ასოცირებული წესები არის უბრალოდ პიროვნული შეხედულებების საკითხი, „რაღაცასთან შედარებით“ ან „რაღაცასთან კავშირით“ კონკრეტული ჩარჩო. მაგ: ინდივიდის ეთიკა, თუ როგორ აღიზარდა ან მისი დაბადების ისტორიული მომენტი. ის არაფერია, თუ არა დაბადების შემთხვევითობა. ამ არგუმენტის მიხედვით (ამჟამად რწმენა), ისტორია ასწავლის, რომ რელიგია, თემები, ნაციები და ეთნიკური ჯგუფები ერთმანეთში ვერ თანხმდებოდნენ ფუნდამენტალურ საკითხებზე, როგორც ყოველთვის. დღეს, პოსტმოდერნისტი მემარცხენე ამატებს კიდევ ერთ აზრს, რომ ერთი ჯგუფის მორალი სხვა არაფერია, თუ არა მისი მცდელობა, დაიმორჩილოს სხვა ჯგუფი. ასე რომ, წესიერი რამ რაც უნდა გავაკეთოთ - როცა ცხადი გახდება, როგორი თვითნებურია შენი, ან შენი საზოადოების „მორალური ღირებულებები - არის, რომ ტოლერანტობა უნდა გამოვიჩინოთ იმ ადამიანების მიმართ, ვინც განსხვავებულად ფიქრობს და განსხვავებული წარსულის მქონეა. ტოლერანტობის დატვირთვა იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ ბევრი ადამიანისთვის ერთ-ერთი საშინელი პიროვნული ნაკლი, რაც შეიძლება იყოს “ზედმეტი კრიტიკულობაა“ და რადგანაც ჩვენ არ ვიცით სწორი და არასწორი, ან რა არის კარგი, ერთ-ერთი ყველაზე შეუსაბამო რამ, რაც შეიძლება ზრდასრულმა გააკეთოს, არის ახალგაზრდისთვის იმის მითითება, თუ როგორ უნდა იცხოვროს.

და ასე მთელი თაობა გაიზარდა ისეთი რამის უსწავლელად, რასაც ადრე „პრაქტიკულ სიბრძნეს“ უწოდებდნენ და ძველი თაობის აღსაზრდელად გამოიყენებოდა. თანამედროვე ახალგაზრდებს ხშირად ეუბნებიან, რომ მათ მიიღეს ყველაზე კარგი განათლება მთელ სამყაროში, მაგრამ სწორედ მათ განიცადეს სერიოზული ინტელექტუალური და მორალური ინტერესის ნაკლებობა. ჩემი და ჯორდანის თაობის რელატივისტებმა, რომლებიც ახლა პროფესორები არიან, ფასი დაუკარგეს ათასწლობით დაგროვებულ კაცობრიულ ცოდნას იმის შესახებ, თუ როგორ უნდა გამოვიმუშავოთ მაღალი მორალური სტანდარტები. „უმნიშვნელოდ“ და „ოპრესიულად“-აც მოიხსენიებდნენ. იმდენად წარმატებულები იყვნენ ამაში, რომ თვითონ მაღალი მორალური სტანდარტებიც კი დროიდან ამოვარდნილს ჰგავს და ვინც მას იყენებს, წარმოჩნდება, როგორც ანაქრომულად მორალური და პრინციპული.

სათნოების კვლევა და მორალის (სწორი და არასწორი, კარგი და ბოროტი) კვლევა განსხვავდება. არისტოტელემ სათნოება განმარტა, როგორც ბედნიერი ცხოვრებისკენ მიმავალი ყველაზე ხელსაყრელი გზა. ამორალურობა კი ბედნიერებისკენ მიმავალი ყველაზე ნაკლებად ხელსაყრელი გზა. ის მიხვდა, რომ სათნოების მიზანი არის ბალანსი და ამორალურობის ექსტრემალურობისთვის თავის არიდება. არისტოტელე იკვლევდა სათნოებას და ამორალურობას მის Nicomachean Ethic-ში. ეს წიგნი დაფუძნებული იყო ადამიანის ბედნიერების ტიპების დაკვირვებაზე და მათ გამოცდილებაზე. საბოლოო ჯამში სათნოებასა და ამორალურობის გამიჯვნა და განსჯა სიბრძნის საწყისია, რაც არასდროს შეიცვლება.

კონტრასტში, თანამედროვე რელატივიზმი იწყება იმის დაშვებით, რომ ცხოვრების წესის დადგენა შეუძლებელია, რადგან არ არსებობს ჭეშმარიტად კარგი და ჭეშმარიტად სათნო (ორივე ფარდობითია), ამის გამო რელატივიზმის სათნოებასთან ყველაზე მეტად მიახლოებული არის ტოლერანტობა. მხოლოდ ტოლერანტობას შეუძლია განსხვავებული ჯგუფების საზოგადოებაში გაერთიანება და ჩვენი გადარჩენა ერთმანეთის დაზიანებისგან.

ფეისბუქზე ან სხვა სოციალურ ქსელებზე ხალხი საკუთარ ე.წ სათნოებას აფიქსირებს და სხვებს ეუბნება, თუ როგორი ტოლერანტები, გახსნილები და თანამგრძნობნი არიან და ელოდება მოწონებების დაგროვებას. (რომ არაფერი ვთქვათ იმის შესახებ, რომ ხალხისთვის შენი სათნოების თქმა არ არის სათნოება, არამედ თავის დაწინაურება. სათნოების დაფიქსირებაც არ არის სათნოება. სათნოების დაფიქსირება სავსებით შესაძლებელია, რომ ჩვენი ყველაზე გახშირებული ამორალურობა იყოს.)

სხვების შეხედულებების მიმართ არატოლერანტობა (მიუხედავად მათი გაუნათლებლობისა და ბუნდოვნებისა) უბრალოდ არასწორი არ არის; სამყაროში, სადაც არ არის სწორი და არასწორი; ეს უარესია: ეს ნიშნავს, რომ შენ სამარცხვინოდ უკულტურო, გაუნათლებელი ხარ და, სავარაუდოდ, საშიშიც. მაგრამ, როგორც ჩანს ადამიანების უმეტესობა ვერ უძლებს ვაკუუმს - ქაოსს - რაც ცხოვრებაშია და მორალური რელატივიზმი ამას აუარესებს; მათ არ შეუძლიათ იცხოვრონ მორალური კომპასის გარეშე. იმ იდეალის გარეშე, რომელსაც ცხოვრებაში დაუმიზნებენ. (რელატივისტისთვის იდეალები ფასეულობაა და როგორც ყველა სხვა ფასეულობა, ისიც ფარდობითია და არც მსხვერპლის შეწირვა ღირს მისთვის) ასე კი რელატივიზმის გვერდით ჩვენ ვხვდებით ნიჰილიზმს, სასოწარკვეთას და მორალური რელატივიზმის საწინააღმდეგოს: იმ იდეოლოგიების ბრმად რწმუნება, რომელიც იბრალებს, რომ ყველაფრზე აქვს პასუხი.

ახალი თაობა დამატებით კიდევ ერთი სწავლებით დაიბომბა. ისინი ჰუმანიტარულ კურსებზე აბარებენ, რათა შეიცნონ უდიადესი წიგნები, რაც კი ოდესმე დაწერილა. მაგრამ მათთვის არ არის გამოყოფილი წიგნები; არამედ წიგნებს იდეოლოგიურად უტევენ, საშინელ გამარტივებაზე დაყრდნობით. რელატივისტი სავსეა მერყეობით, მაშინ როცა იდეოლოგი პირიქით. ის ჰიპერ-განმსჯელია და ცენზურული, ყოველთვის იცის რა აკლიათ სხვებს და რა უნდა მოუხერხოს ამას. ხანდახან ჩანს, რომ ადამიანები, რომლებსაც ყველაზე მეტად სურთ რჩევების მოცემა რელატივისტურ საზოგადოებაში, ცოტა რამის შემოთავაზება თუ შეუძლიათ.

თანამედროვე მორალურ რელატივიზმს ბევრი წყარო აქვს. ისტორიის შესწავლით გავიგეთ, რომ განსხვავებულ ეპოქებში განსხვავებული მორალური კოდი იყო. სამყაროს შესწავლისას ჩვენ ვხვდებოდით უამრავ ტომს სხვადასხვა კონტინენტზე, რომელთა მორალური კოდი საღ აზრად ითვლებოდა უშუალოდ იმ ტომში. მეცნიერებამაც ითამაშა როლი, სამყაროს რელიგიურ შეხედულებებზე შეტევით, რელიგიური ეთიკის და წესების საძირკველის გამორღვევით. მატერიალისტური სოციალური მეცნიერება გულისხმობს, რომ ჩვენ შეგვიძლია სამყაროს ფაქტებად და ფასეულობებად (სუბიექტურ და ინდივიდუალურ) დაყოფა. ამის შემდეგ, ჩვენ შევჯერდებოდით ფაქტებზე და, ოდესმე, იქნებ მეცნიერული ეთიკის კოდიც შეგვემუშავებინა. დამატებით, იმის თქმით, რომ ფასეულობები ნაკლებად რეალურია ვიდრე ფაქტები, მეცნიერებამ კიდევ უფრო შეუწყო ხელი მორალურ რელატივიზმს, რადგან ფასეულობას „მეორე ხარისხოვნად“ შეხედა. (მაგრამ ის, რომ ჩვენ მარტივად შეგვიძლია გავმიჯნოთ ფასეულობა და ფაქტები გულუბრყვილოა. რაღაც მხრივ, ინდივიდის ფასეულობებით განისაზღვრება რას მიაქცევს ყურადღებას და რას ჩათვლის ფაქტად.)

ის, რომ სხვადასხვა საზოგადოებას გააჩნდა სხვადასხვა მორალი და წესები ძველმა სამყარომაც იცოდა და საინტერესოა მათი ამაზე რეაქციის შედარება თანამედროვე რეაქციასთან (რელატივიზმი, ნიჰილიზმი და იდეოლოგია.) როცა ძველი ბერძნები ინდოეთში ან სადმე სხვაგან მიცურავდნენ, მათაც აღმოაჩინეს, რომ მორალი ყველგან სხვადასხვაა და ამის ახსნა ძევს ამა თუ იმ საზოგადოების წარსულში არსებულ ავტორიტეტში. ბერძნებში ამას არ გამოუწვევია სასოწარკვეთა, არამედ მათ ფილოსოფია შექმნეს.

სოკრატე მორალური კოდების კონფლიქტის მიუხედავად არ გამხდარა ნიჰილისტი, რელატივისტი ან იდეოლოგი, არამედ საკუთარი სიცოცხლე სიბრძნის ძებნას დაუთმო და ფილოსოფიის ჩამოყალიბებაში მონაწილეობდა. ის მთელი ცხოვრების განმავლობაში სვამდა კომპლექსურ, ფუნდამენტურ კითხვებს: „რა არის სათნოება?“ „როგორ შეიძლება გქონდეს კარგი ცხოვრება?“ „რა არის სამართალი?“ და ა შ. ის უყურებდა სხვადასხვა მიდგომებს და ინტერესდებოდა, თუ რომელი შეესაბამებოდა ყველაზე მეტად ადამიანის ბუნებას. ვფიქრობ, სწორედ ასეთი კითხვებია გაცოცხლებული ამ წიგნში.

უძველესი ხალხისთვის იმის აღმოჩენა, რომ სხვადასხვა ხალხს აქვს სხვადასხვა წარმოდგენა ცხოვრების წესებზე არ იყო დამაბრკოლებელი, არამედ აღრმავებდა მათ წარმოდგენას ადამიანობაზე და ერთ-ერთ ყველაზე სიამოვნების მომტან დიალოგებამდე მიჰყავდა: როგორ შეიძლება იცხოვრო.

არისტოტელეც მსგავსი შემთხვევაა. სხვადასხვა მორალური კოდების არსებობის გამო სასოწარკვეთაში ჩავარდნის ნაცვლად დავობდა, რომ ყველა მორალური განსხვავების მიუხედავად, რაც სხვადასხვა სოციუმებშია, ადამიანს, მისი ბუნებისგან გამომდინარე, მოსწონს წესების და კანონების შემოღება. თანამედროვე ტერმინებით რომ ვთქვა: ადამიანებს, რაღაც ბიოლოგიური მიზეზების გამო, იმდენად ფიქსირებულად აინტერესებთ მორალი, რომ ვქმნით კანონების სტრუქტურას, სადაც არ უნდა ვიყოთ. ის აზრი, რომ ადამიანის ცხოვრება შეიძლება თავისუფალი იყოს მორალური ინტერესებისგან, უბრალოდ ფენტასტიკაა.

ჩვენ წესების გენერატორები ვართ. და თუ ჩვენ მორალური ცხოველები ვართ, რა შედეგები ექნება თანამედროვე, მარტივ რელატივიზმს ჩვენზე? ჭირვეულად ვცდილობთ ვიყოთ ის, რაც რეალურად არ ვართ. ეს ნიღაბია, მაგრამ უცნაური, რადგან იმას ატყუებს, ვისაც უკეთია. გაჩხაპნე ყველაზე ცნობილი პოსტ-მოდერნისტი რელატივისტის მერსედესი გასაღებით, და ნახავ, რა მარტივად ჩამოუვარდება რელატივიზმის (მისი პრეტენზიით, რომ კარგი და ცუდი არ არსებობს) და რადიკალური ტოლერანტობის ნიღაბი. იმის გამო, რომ ჩვენ ჯერ არ გვაქვს თანამედროვე მეცნიერებაზე დაყრდნობილი ეთიკა, ჯორდანი არ ცდილობს მისი წესების შედგენას იმ აზრით, რომ ათასწლობით დაგროვილი სიბრძნე მხოლოდ სუპრესტიციაა და მათი დაიგნორება ყველაზე დიდი მიღწევაა მორალურად. ამას სჯობს გავაერთიანოთ, რასაც დღეს ვსწავლობთ, რასაც კაცობრიობა ათასწლობით თვლიდა სწორად და ის ისტორიები, რომლებმაც დღეს ჩვენამდე მოაღწიეს. ის აკეთებს იმას, რასაც ყველა საღად მოაზროვნე წინამძღვარი აკეთებდა. ის არ ამბობს, რომ კაცობრიობის სიბრძნე მისით იწყება, არამედ პირველ რიგში სხვა წინამძღვრებს მიმართავდა. 

მართალია, ამ წიგნში განხილული თემები სერიოზულია, მაგრამ ჯორდანი ხშირად ერთობა მათი მსუბუქად მოხსენებით, როგორც თავების სათაურო გვაჩვენებს. ის არ ამტკიცებს, რომ ყველა ასპექტი აქვს განხილული, მაგრამ ხანდახან თავები შეიცავს ჩვენი ფსიქოლოგიის ფართო მასშტაბიან განხილვებს, ისე, როგორც მას ესმის.
და მაშინ რატომ არ ვუწოდოთ ამ წიგნს „რეკომენდაცია“, უფრო მომადუნებელი, მეგობრული და ნაკლებად მკაცრი სიტყვა, ვიდრე „წესია“? იმიტომ, რომ ესენი მართლა წესებია და ყველაზე მნიშვნელოვანია ის წესი, რომ შენ უნდა აიღო პასუხისმგებლობა შენს ცხოვრებაზე. თაობა, რომელიც უსასრულოდ ისმენდა მათი იდეოლოგიური მასწავლებლებისგან მათი უფლებების შესახებ, გააპროტესტებდნენ იმ სიტყვებს, რომ სჯობს იყვნენ დამჯერენი, ვიდრე პასუხისმგებლიანები, მაგრამ ის თაობა, რომელიც იზრდებოდა პატარა ოჯახებში, ზღვარგადასულად მფარველი მშობლების მიერ, უსაფრთხო სათამაშო მოედანზე და შემდეგ სწავლობდნენ უნივერსიტეტის „უსაფრთხო სივრცეში“, სადაც არ გაიგონებენ ისეთ რაღაცებს, რაც არ უნდათ რომ გაიგონ - დასწავლულები, რომ არ უნდა იყვნენ რისკიანები. მილიონობით ადამიანი, ვინც სულელად გრძნობს თავს თავიანთი პოტენციური მდგრადობის სათანადოდ ვერ შეფასების გამო და ვინც მიიღო ჯორდანის გზავნილი, რომ თითოეულ ინდივიდს უდიდესი პასუხისმგებლობა აქვს დაკისრებული;ის, რომ თუ ვინმეს უნდა იცხოვროს "სრული" ცხოვრებით, მან ჯერ უნდა მოიყვანოს თავისი სახლი წესრიგში; და მხოლოდ მაშინ შეუძლია ვინმეს გონივრულად დაუმიზნოს უფრო დიდ პასუხისმგებლობას. ამ რეაქციის მასშტაბურობას ხშირად ორივე ცრემლებამდე მივუყვანივართ.

ზოგჯერ ეს წესები მომთხოვნები არიან. ისინი ითხოვენ, რომ გაიარო ზრდადობის პროცესი, რომელიც ახალ ლიმიტამდე მიგიყვანს. ეს, როგორც აღვნიშნე, მოითხოვს გამოუცნობში მოგზაურობას. საკუთარი თავის, საკუთარი საზღვრების მიღმა გასვლა, იდეალების ფრთხილ შერჩევას და განხორციელებას საჭიროებს. იმ იდეალების, რომელიც შენს მაღლა არის, შენზე აღმატებულია და რომელსაც შეიძლება ვერასდროს მიაღწიო.

მაგრამ თუ შეიძლება, რომ მიზნებს ვერ მივაღწიოთ, რაღატომ უნდა ვიწვალოთ მათი მიღწევის მცდელობით? იმიტომ, რომ თუ არ ვიღვაწებთ მათი მიღწევისთვის, დაზუსტებით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ვერ ვიგრძნობთ ჩვენი ცხოვრების აზრს. და შეიძლება იმიტომ, რამდენადაც უცნაურად არ უნდა ჟღერდეს, ჩვენი ცნობიერის სიღრმეში ყველას გვინდა, რომ განგვსაჯონ.

დოქტორი ნორმან დოიგი, მედიცინის დოქტორი, ავტორი წიგნისა - „ტვინი, რომელიც საკუთარ თავს ცვლის“.


შესავალი

მთარგმნელი: ნიკა ვასაძე

ამ წიგნს აქვს გრძელი და მოკლე ისტორია. მოკლეთი დავიწყოთ. 2012 წელს „Quora”-ს მომხმარებელი გავხდი. ამ ვებ-გვერდზე ნებისმიერს შეუძლია დასვას კითხვა ნებისმიერ საკითხზე და ნებისმიერმა შეიძლება უპასუხოს. შემდეგ საუკეთესო პასუხს მონიშნავენ და ეს პასუხი ავტომატურად ზემოთ იწევს. ხოლო რომელიც არ მოსწონთ - ქვემოთ. ამის გამო ყველაზე გამოსადეგი პასუხები პირველ პლანზე იყო, ხოლო სხვები სიცარიელეში იკარგებოდა. დაინტერესებული ვიყავი ამ საიტით. მომწონდა მისი საყოველთაო ბუნება. მყარი დისკუსია მიმდინარებდა და საინტერესო იყო ერთი კითხვით გამოწვეული სხვადასხვა წარმოდგენების და აზრების ნახვა.

როცა ვისვენებდი (ან სამუშაოს თავს ვარიდებდი) ხშირად ვსტუმრობდი ამ გვერდს, კითხვებს ვეძებდი და ვითვალისწინებდი და ვპასუხობდი ისეთ კითხვებს, როგორიც არის:

„რა განსხვავებაა ბედნიერებასა და კმაყოფილებას შორის?“,

„რა ხდება უკეთესი ასაკის მატებასთან ერთად?“

„რა ანიჭებს ცხოვრებას აზრს?“

Quora გეუბნება რამდენმა ადამიანმა ნახა შენი პასუხი და რამდენმა მოიწონა და ამის მეშვეობით შეგიძლია მიხვდე, რას ფიქრობს ხალხი შენს იდეებზე. ვინც ნახულობს, იმის მცირედი ნაწილი თუ იწონებს პასუხს. 2017 წლის ივლისისთვის, როცა ამას ვწერ და 5 წელი გავიდა ცხოვრების აზრზე დასმული კითხვის პასუხის გაცემიდან, ჩემი პასუხი შედარებით ცოტა ადამიანმა ნახა (14 000 ნახვა და 133 მოწონება), მაშინ, როცა სიბერეზე დასმული კითხვის პასუხმა 7 200 ნახვა და 36 მოწონება დაიმსახურა. სასურველი არა, მაგრამ მოსალოდნენ შედეგებია. ასეთ საიტებზე უმეტესობა პასუხებზე ცოტა თუ ამახვილებს ყურადღებას, მაშინ, როცა მცირედი ნაწილი არაპროპორციულად პოპულარული ხდება.

მალევე, როცა პასუხი გავეცი კითხვას: „რა არის ყველაზე ღირებული რაღაცები, რაც ყველამ უნდა იცოდეს?“ წესების, ან მაქსიმების სია შევადგინე; ზოგი ძალიან სერიოზული, ან ირონიული - „მადლობელი იყავი შენი ტანჯვის მიუხედავად,“ „არ ქნა ისეთი რაღაცები, რასაც ვერ იტან,“ „ნისლში არ დამალო არაფერი“ და ა შ. Quora-ს მკითხველებს მოეწონათ ეს სია, აკომენტარებდნენ და აზიარებდნენ. ისინი ასეთ რამეებსაც ამბობდნენ: „ამ სიას აუცილებლად ამოვაპრინტერებ და შევინახავ. უბრალოდ ფენომენალურია“, „Quora მოიგე. შეგვიძლია დავხუროთ გვერდი.“ ტორონტოს უნივერსიტეტის სტუდენტები ჩემთან მოდიოდნენ და მეუბნებოდნენ, თუ როგორ მოეწონათ. დღეისთვის ჩემი პასუხი ნანახი იყო 120 000-ჯერ და მოწონებული იყო 2 300-ჯერ. მხოლოდ რამდენიმე ასეული მოწონება გადასცდა ზუსტად 600 000-კითხვებიდან 2000-იან მოწონების ბარიერს. ჩემმა გაჭიანურების ჩანაფიქრმა აღმანთო. 99.9%-ით ღირებული პასუხი დავწერე.

არ ვფიქრობდი, ჩემი ცხოვრებისთვის დაწერილი წესები ასე კარგად თუ წარმოადგენდნე საკუთარ თავს. ყველა, სამოცივე პასუხს ყურადღებით ვწერდი, რომელიც ამ პოსტის ირგვლივ ტრიალებდა. ყველაფრის მიუხედავათ, Quora კარგი საშუალებაა მარკეტინგული გამოკვლევებისთვის. რესპოდენტები ანონიმურები არიან. ისინი უინტერესოები არიან, მათი აზრები სპონტანური და უარგუმენტოა და ვაკვირდებოდი ამ პასუხის არაპროპორციულ წარმატებას. იქნებ, უცნობსა და ნაცნობს შორის ზუსტი ბალანსი დავიჭირე, როცა ამ წესებს ვადგენდი. იქნებ, ადამიანებს სტრუქტურა იზიდავს, როგორიც წესებს აქვს. იქნებ, ადამიანებს უბრალოდ სიები მოსწონთ.
რამდენიმე თვით ადრე, 2012 წლის მარტში, ელ-ფოსტა მომივიდა ლიტერატურის აგენტისგან. მან ჩემი საუბარი მოისმინა CBC რადიოს გადაცემაზე, სახელად „უთხარი უარი ბედნიერებას.“ სადაც გავაკრიტიკე ის იდეა, რომ ცხოვრების მიზნად ბედნიერების დასახვა ადეკვატურია. წინა ათწლეულების განმავლობაში იმაზე მეტი ბნელი წიგნი წავიკითხე ნაცისტურ გერმანიასა და საბჭოთა კავშირის შესახებ, ვიდრე მეკუთვნოდა. ალექსანდრ სოლჟენიცმა, საკონცენტრაციო ბანაკების საზარელობის დიდმა აღმწერელმა, ერთხელ დაწერა, რომ "საცოდავი იდეოლოგია", რომლის მიხედვითაც "ადამიანები შეიქმნენ ბედნიერებისთვის", იყო იდეოლოგია, რომელიც "ქრებოდა სამუშაოს მომცემის მიერ "ხელ-კეტის" პირველ დარტყმასთან ერთად". კრიზისის დროს, ის გარდაუვალი წამება რომელსაც ცხოვრება იწვევს, მალევე აქარწყლებს იმ აზრს, რომ ბედნიერება არის პიროვნების მთავარი მიზანი. ერთ-ერთ რადიო გადაცემაში, მე ვივარაუდე, რომ პირიქით, უფრო ღრმა მნიშვნელობა იყო საჭირო. მე აღვნიშნე, რომ ასეთი მნიშვნელობის ბუნება მრავალჯერ იყო წარმოდგენილი წარსულის დიდ ამბებში, და რომ მას ჰქონდა უფრო მეტი საერთო პიროვნების/პერსონაჟის განვითარებასთან წამების პერიოდში, ვიდრე ბედნიერებისას. ეს არის ნაწილი დიდი ისტორიისა, ამჟამინდელი სამუშაოსი.

1985-დან 1999-წლამდე დღეში 3 საათი ვმუშაობდი ამ წიგნამდე დაწერილ წიგნზე: "მნიშვნელობათა რუკები: რწმენის არქიტექტურა". ამ პერიოდის განმავლობაში, და მის შემდეგაც, ვასწავლიდი ამ წიგნის მასალებს ჯერ ჰარვარდში, ახლა კი ტორონტოს უნივერსიტეტში. 2013 წელს, YouTube-ის აღზევების და ჩემი რამდენიმე ნამუშევრის კანადურ საზოგადო ტელე-არხზე გაშვების პოპულარობის გამო, გადავწყვიტე ჩემი საჯარო ლექციების ონლაინ ატვირთვა. მათ საგრძნობლად დიდი რაოდენობის მაყურებელი მიიზიდეს. - მილიონზე მეტი მნახველი 2016 წლის აპრილში. ამის შემდეგ კიდევ უფრო გაიზარდა მნახველთა რიცხვი (18 მილიონი, როცა ამას ვწერ), მაგრამ ნაწილობრივ ეს იმის ბრალი იყო, რომ პოლიტიკურ კამათში მოვექეცი, რამაც დიდი ყურადღება მიიპყრო. ეს სხვა ისტორიაა. შეიძლება სხვა წიგნიც... 

"მნიშვნელობათა რუკებში" შემოთავაზებულია წარსულის მითები და რელიგიური ისტორიები, უფრო ზუსტად მორალური ტრადიციების საწყისი ეტაპი, სადაც მორალური განზრახვებია და არა აღწერითი. ისინი არ ინტერესდებოდნენ იმით, თუ რა იყო სამყარო, როგორც მეცნიერი დაინტერესდებოდა, არამედ აინტერესებდათ ის, თუ როგორ უნდა მოქცეულიყო ადამიანი. ვფიქრობ, ჩვენი წინაპრები სამყაროს უყურებდნენ, როგორც სცენას, დრამას და არა საგნების წყობას. აღვწერე ის გზა, რომლითაც მივედი იმ რწმენამდე, რომ სამყაროს, როგორც დრამის, შემადგენელი ელემენტები არის წესრიგი და ქაოსი, და არა მატერიალური საგნები.

Yin Yang

წესრიგია, როცა შენს ირგვლივ მყოფი ადამიანები მოქმედებენ საზოგადოებრივი ნორმების დაცვით, მათი ქმედებები მოსალოდნელია და ისინი კოოპერატიულები არიან. ეს არის სოციალური სტრუქტურის სამყარო. გამოკვლეული და ნაცნობი ტერიტორია. წესრიგის წყობა სიმბოლურად ასახულია მასკულინურად. ბრძენი მეფე და ტირანი, სამუდამოდ ერთმანეთთან დაკავშირებულნი, როგორც საზოგადოება. ეს ერთდროულად სტრუქტურაც არის და ჩაგვრაც.

ქაოსი, კონტრასტულად, არის სადაც, ან როცა, რაღაც მოულოდნელად ხდება. ქაოსი ტრივიალური ფორმით ჩნდება. როცა წვეულებაზე იმ ადამიანებს უყვები ხუმრობას, რომლებსაც გგონია რომ იცნობ და შემდეგ უხერხული სიჩუმე ვარდება. ქაოსი უფრო კატასტროფულად ჩნდება, როცა უმუშევარი რჩები, ან ნაღალატები. როგორც ანტითეზისი მასკულინური სიმბოლიკის, ქაოსის სიმბოლო ფემინურია. ის ახლად და გაუთვლელად ჩნდება შეჩვეულსა და ნაცნობ სფეროში. ეს ქმნილებაა და განადგურება, სიახლის წყარო და მკვდრების დასასრული (როგორც ბუნება, როგორც კულტურის საპირისპირო, ეს დაბადებაცაა და დაღუპვაც).

წესრიგი და ქაოსი არის დაოსისტთა ინის და იანის ცნობილი სიმბოლო: ორი გველი, თავიდან კუდამდე. წესრიგი თეთრი, მასკულინური გველია; ქაოსი შავი, ფემინური კოლეგა. შავი წერტილი თეთრში და თეთრი - შავში, ინდიკატია შესაძლო ტრანსფორმაციის. მაშინ, როცა ყველაფერი უსაფრთხოდ ჩანს, უცნობი იკვეთება, მასიურად და როაც ყველაფერი დაკარგულს ჰგავს, ქაოსისგან ახალი წესრიგი ჩნდება.

დაოსისტებისთვის აზრი ძევს სამუდამოდ დაკავშირებული ნაწილების ზღვარზე. ამ ზღვარზე სიარული ნიშნავს სიცოცხლის გზაზე სიარულს. ჭეშმარიტების გზაზე. ეს კი ბედნიერებაზე ბევრად უკეთესი რამ არის.

ზემოთ აღნიშნულმა ლიტერატურის აგენტმა რადიოში მოისმინა ჩემი საუბარი, სადაც ასეთ თემებს განვიხილავდი. ის საკუთარ თავს უფრო ღრმა კითხვებს უსვამდა და ელ-ფოსტაზე მწერდა, ვფიქრობდი თუ არა წიგნის დაწერას უფრო ზოგადი აუდიტორიისთვის.

ადრე მქონდა მცდელობა, "მნიშვნელობათა რუკების" (რომელიც მჭიდრო წიგნია) უფრო ხელმისაწვდომი ვერსია გამომეცა, მაგრამ მივხვდი, რომ არც მე მქონდა საამისო ენთუზიაზმი და არც საბოლოო მანუსკრიპტი მომწონდა. ვფიქრობ, ასე იმიტომ მოხდა, რომ ჩემს ძველ თავს და წიგნს ვბაძავდი, იმის მაგივრად, რომ ქაოსის და წესრიგის დგომისას რაღაც ახალი წარმომეშვა. მას შევთავაზე ჩემი 4 ლექცია ენახა, სატელევიზიო პროგრამა „დიდი იდეები“-სთვის რომ ჩავატარე. ვიფიქრე, რომ ამის შემდეგ უფრო მეტად ინფორმაციული დისკუსია გვექნებოდა იმის შესახებ, თუ რა თემებს შეიძლება შევეხო საჯაროდ ხელმისაწვდომ წიგნში.

რამდენიმე კვირის შემდეგ შემეხმიანა, როცა ოთხივე ლექციას უყურა და კოლეგებთან განიხილა. მისი ინტერესი უფრო გაიზარდა, როგორც პროექტის ერთგულება. ეს დამაიმედებელი და მოულოდნელი იყო. ყოველთვის მიკვირდა, როცა ადამიანები პოზიტიურად უყურებდნენ ჩემს სიტყვებს, თუ გავითვალისწინებთ მის სერიოზულობას და უცნაურ ნატურას. გაოცებული ვიყავი, როცა ნება დამრთეს (მამხნევედნენ კიდეც), რომ მესწავლებინა ის, რასაც ვასწავლიდი ჯერ ბოსტონში, შემდეგ ტორონტოში. ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ ადამიანებს რომ შეემჩნიათ ის, რასაც ვასწავლიდი, დიდი აგრესია მოჰყვებოდა. თვითონ შეგიძლია გადაწყვიტო რამდენად მართალია ეს, როცა ამ წიგნს წაიკითხავ. მან შემომთავაზა, რომ გზამკვლევი დამეწერა იმის შესახებ, თუ რა სჭირდება ადამიანს „კარგად ცხოვრებისთვის“ - რაც არ უნდა იყოს ეს. პირდაპირ ჩემი Quora-ს სია გამახსენდა. მის შემდეგ უფრო მეტი აზრიც ჩამოვწერე ამ წესების შესახებ, რაც დავპოსტე. ხალხი ამ ახალ იდეებსაც პოზიტიურად შეხვდა. ვიფიქრე, რომ ჩემი სია აკმაყოფილებდა იმ სურვილს, რაც იმ აგენტს ჰქონდა. ეს სია გავუგზავნე და მოეწონა.

დაახლოებით იგივე დროს ჩემი მეგობარი და ყოფილი სტუდენტი - ნოველისტი და სცენარისტი გრეგ ჰურვითსი - მუშაობდა ახალ წიგნზე, რომელიც ბესტსელერი გახდა. Orphan X. მასაც მოეწონა ეს წესები. მან მიას, მისი წიგნის მთავარ ქალ პერსონაჟს, ეს წესები მაცივარზე მიაკვრებინა. ეს კიდევ ერთი დამამტკიცებელი იყო ჩემი ვარაუდისა, მათი მიმზიდველობის შესახებ. ჩემს აგენტს შევთავაზე რომ თითო წესზე მოკლე თავებს დავწერდი. ის დამთანხმდა, ხოლო როცა უშუალოდ თავების წერა დავიწყე, უფრო მეტი სათქმელი აღმომაჩნდა წესებზე, ვიდრე ეს ჩაფიქრებული მქონდა. ნაწილობრივ ეს იმის გამო მოხდა, რომ დიდ დროს ვხარჯავდი ჩემი პირველ წიგნზე მუშაობისას ინფორმაციის მიღებისთვის: ისტორიის, მითლოგიის, ნეირომეცნიერების, ფსიქოანალიზის, ბავშვის ფსიქოლოგიის, პოეზიის და ბიბლიის დიდი სექციიდან. წავიკითხე და, შეიძლება ითქვას, გავიგე მილტონის "დაკარგული სამოთხე", გოეთეს "ფაუსტი" და დანტეს "ჯოჯოხეთი". ეს ყველაფერი შევაერთე, რითიც ვცდილობდი მიმემართა კომპლექსური პრობლემისკენ:

ცივი ომის ბირთვული დაპირისპირების მიზეზისკენ ან მიზეზებისკენ. არ მესმოდა, როგორ შეიძლება რწმენათა სისტემა იმდენად მნიშვნელოვანი ყოფილიყო, რომ ისინი მზად იყვნენ მთელი სამყარო გაადგურების რისკის ქვეშ დაეყენებინათ, რათა დაეცვათ ის. გავაცნობიერე, რომ გაზიარებული რწმენათა სისტემა ერთმანეთის გაგებას ამარტივებდა და მხოლოდ რწმენის სისტემას არ ეხებოდა საქმე.

ადამიანები, რომლებიც იზიარებენ მსგავს კოდექსს, თანაბრად მოსალოდნელად იქცევიან. მათი ქმედებები ერთმანეთის მოლოდინებს და სურვილებს ამართლებს. მათ კოოპერაცია შეუძლიათ, ისევე, როგორც მშვიდობიანად შეჯიბრებები, რადგან იციან, რას უნდა ელოდონ სხვებისგან. გაზიარებული რწმენათა სისტემა, ნაწილობრივ ფსიქოლოგიურად, ნაწილობრივ ქცევით, ყველას ამარტივებს, ინდივიდისა და სხვების თვალშიც. გაზიარებული რწმენათა სისტემა ამარტივებს სამყაროს, რადგან ადამიანებმა, რომლებმაც იციან რას ელოდონ სხვებისგან და როგორ იმოქმედონ ერთად, შეუძლიათ სამყაროს მოთვინიერება. შეიძლება ამ ორგანიზაციის, ამ სიმარტივის შენარჩუნებაზე მნიშვნელოვანი არც არაფერი იყოს. თუ საფრთხე ემუქრება, ყველა ერთიანად დადგება მის წინააღმდეგ.

ადამიანები აუცილებლად არ იჩხუბებენ იმისთვის, რისიც სწამთ. არამედ იჩხუბებენ, რათა მათი რწმენა, მოლოდინი და სურვილი ერთ დონეზე იყოს. ისინი იბრძოლებენ იმისთვის, რომ ერთ დონეზე იყოს მათი მოლოდინები და სხვების ქმედებები. ზუსტად ამ ყველაფრის ერთ დონეზე ყოფნა არის ის, რაც ნებას აძლევს ყველას ერთად იცხოვრონ მშვიდად, რუტინულად და პროდუქტიულად. ეს ამცირებს ჩამოუყალიბებლობის და არატოლერანტული ემოციების გარდაუვალ ქაოტურობას.

წარმოიდგინეთ ვინმე, ვისაც საყვარელმა ადამიანმა უღალატა. წმინდა სოციალური კონტრაქტი, რომელიც მათ შორის იყო გაფორმებული დაირღვა. ქმედება სიტყვებზე მნიშვნელოვანია და ღალატი არღვევს ინტიმური ურთიერთობის ჰარმონიულობას. ღალატის შემდეგ ხალხი საშინელ ემოციებს განიცდის: ზიზღის, სიძულვილის, დანაშაულის, წუხილის, სიბრაზის და შიშის. კონფლიქტი გარდაუვალი, ზოგჯერ საშინელი შედეგით. გაზიარებული რწმენათა სისტემა - საზიარო სისტემა, შემდგარი შეთანხმებული ქცევებითა და მოლოდინებით - არეგულირებს და აკონტროლებს მსგავს ძლიერ ძალებს. არაა გასაკვირი, რომ ხალხი იბრძოლებს იმის დასაცავად, რაც მათ ასეთი ემოციებისგან, ქაოსისგან და ტერორისგან იცავს.

ამას სხვა რამეებიც ემატება. გაზიარებული კულტურული სისტემა ადამიანურ ინტერაქციებს ასტაბილურებს და, ამასთანავე, ფასეულობათა სისტემაცაა - ფასეულობათა იერარქია, სადაც რაღაცებს უფრო მეტი პრიორიტეტი ენიჭება, ვიდრე დანარჩენს. ასეთი ფასეულობათა სისტემის გარეშე, ადამიანებს არ შეუძლიათ ქმედება. მათ აღქმაც არ შეუძლიათ, რადგან აღქმაც და ქმედებაც მოითხოვს მიზანს, და მიზანი, თავის მხრივ, ფასეულია. უმეტესობა პოზიტიურ ემოციებს ჩვენი მიზნების გამო ვგრძნობთ. ტექნიკურად, ჩვენ არ ვართ ბედნიერები, თუ არ ვხედავთ ჩვენს პროგრესს და თვითონ პროგრესის იდეაშივე ძევს ფასეულობა. ჯერჯერობით ყველაზე უარესია ის ფაქტი, რომ ცხოვრების აზრი პოზიტიური ემოციების გარეშე უბრალოდ ნეიტრალური არ არის, იმიტომ, რომ ჩვენ მოკვდავნი და დაუცველნი ვართ. ტკივილი და წუხილი ჩვენს არსებობაში ძევს. ჩვენ უნდა გვქონდეს რაღაც ისეთი, რასაც ამის საწინააღმდეგოთ მივმართავთ. ჩვენ უნდა გვქონდეს ფასეულობათა სისტემაში ინტეგრირებული აზრი, თორემ არსებობის საშინელება აუტანელი გახდება. შემდეგ ნიჰილიზმიც მოდის, მისი უიმედობით და სასოწარკვეთით.

ანუ: არ არის ფასეულობა - არ არის აზრი. ფასეულობათა სისტემათა შორისაც შესაძლებელია კონფლიქტი. ამის გამო ჩვენ სამუდამო ჭიდილში ვართ. ჯგუფური მრწამსის არ არსებობით ცხოვრება ქაოტური, საცოდავი და გაუსაძლისი ხდება; ჯგუფური მრწამსის არსებობის შემთხვევაში სხვა ჯგუფებთან კონფლიქტი გარდაუვალია. დასავლეთში ჩვენ ვშორდებოდით ჩვენს ტრადიციებს, რელიგიებს და ნაციონალურ კულტურებსაც. ნაწილობრივ იმისთვის, რომ ჯგუფური კონფლიქტებისგან აგვერიდებინა თავი. მაგრამ უფრო ხშირად ვვარდებით სასოწარკვეთაში, უაზრობის გამო, რაც სულაც არ არის გაუმჯობესება.

როცა მნიშვნელობათა რუკებს-ს ვწერდი, მოტივაციას ის გააზრებაც მიმატებდა, რომ კონფლიქტი ზედმეტად ძვირი გვიჯდება. ნამდვილად ძვირი გვიჯდება, მეოცე საუკუნეში მოდებულ ცეცხლს რომ შევხედოთ. განადგურების ტექნოლოგიები ზედმეტად ძლიერი გახდა. ომის პოტენციური შედეგები აპოკალიფსურია. მაგრამ ჩვენ ისიც არ შეგვიძლია, რომ მივატოვოთ ფასეულობათა სისტემა, რწმენები და კულტურა. ეს პრობლემა თვეების განმავლობაში მტანჯავდა. არსებობდა მესამე გზა, რომელსაც ვერ ვხედავდი? ამ პერიოდის ერთ ღამეს დამესიზმრა რომ ჰაერში ვიყავი გაჩერებული, ჭაღს ვებღაუჭებოდი, მიწიდან მრავალი სართულით მაღლა, პირდაპირ უზარმაზარი კათედრალის გუმბათის ქვეშ. ხალხი ქვევით, მიწაზე, პატარები იყვნენ. დიდი მანძილი მაშორებდა კედლებს და თვით გუმბათის თავსაც.

სიზმრებისთვის ყურადღების მიქცევა ვისწავლე, ძირითადად იმის გამო, რომ კლინიკური ფსიქოლოგი ვარ. სიზმრების ნათელს ფენდნენ ისეთ რაღაცებს, სადაც აზროვნება უძლური იყო. ქრისტიანობა შევისწავლე (სხვა რელიგიებზე მეტად და ამ ნაკლის გამოსწორებას ვცდილობ). როგორც ყველა, უფრო მეტს ვიღებ ისეთი რაღაცეებისგან რაც ვიცი, ვიდრე იმისგან, რაც არ ვიცი. ვიცოდი, რომ კათედრალები ჯვრის ფორმით იყო კონსტრუირებული და ის წერტილი გუმბათის ქვეშ, ჯვრის ცენტრი იყო. ვიცოდი, რომ ჯვარი ერთდროულად იყო უდიდესი ტანჯვის, სიკვდილის, ტრანსფორმაციის და სამყაროს ცენტრის სიმბოლო. ეს არ იყო ის ადგილი, სადაც ყოფნა მინდოდა. ქვემოთ დაშვება მოვახერხე სიმბოლური ციდან. უსაფრთხო, ნაცნობ მიწაზე. არ ვიცი როგორ. შემდეგ, ისევ სიზმარშივე, ჩემს საძინებელში დავბრუნდი და დაძინებას, არაცნობიერის დამშვიდებას ვცდილობდი. მოდუნებისას ვგრძნობდი, რომ ჩემი სხეული ტრანსპორტირდებოდა. ძლიერი ქარი მშლიდა და ცდილობდა უკან, კათედრალში, ცენტრში დავებრუნებინე. გაქცევა შეუძლებელი იყო. ნამდვილი კოშმარი იყო. ჩემს თავს გაღვიძება ვაიძულე. ქარი ფარდებს ათამაშებდა. ნახევრად მძინარემ საწოლის ფეხებისკენ დავიხედე და კათედრალის კარები დავინახე. თავი ბოლომდე გამოვაფხიზლე და შემდეგ ის გაქრა.

ჩემმა სიზმარმა მის საკუთარ ცენტრში ჩამსვა და გასაქცევი არსად იყო. თვეები დამჭირდა, რომ ამის მნიშვნელობა გამეგო. ამ პერიოდის განმავლობაში უკეთესად, უფრო სრულყოფილად გავიაზრე რას გულისხმობდა ძველი დიადი ისტორიები: ცენტრში ყოველთვის ინდივიდია. ცენტრი აღნიშნულია ჯვრით. ამ ჯვარზე არსებობა არის ტანჯვა და ტრანსფორმაცია - ფაქტი, რომელიც ინდივიდის თავისუფალი ნებით უნდა იქნეს მიღებული.

შესაძლებელია სლავურ ჯგუფურ ერთგულებასა და დოქტრინას გავცდეთ და, ამავდროულად, არ ჩავცვივდეთ მის საწინააღმდეგო მხარეში, ნიჰილიზმში. გარკვეული მნიშვნელობის, აზრის პოვნა, შეიძლება ინდივიდის ცნობიერში და გამოცდილებაში იყოს. როგორ გათავისუფლდება საზოგადოება ერთი მხრივ კონფლიქტის დილემისგან და მეორე მხრივ ფსიქოლოგიური და სოციალური დაშლისგან ? პასუხი ეს იყო: ინდივიდუალის განვითარებით, ყველას მხრიდან არსებობის ტვირთის გაზიარება და ჰეროიკული გზის გავლა. იმდენი პასუხისმგებლობა უნდა გამოვიმუშავოთ, რამდენიც შესაძლებელია ინდივიდუალისთვის, საზოგადოებისთვის და სამყაროსთვის. ყველამ უნდა ვილაპარაკოთ სიმართლე, შევაკეთოთ გაფუჭებული და ჩამოვშალოთ და ხელახლა ავაწყოთ მოძველებული. სწორედ ამ გზით უნდა შევამციროთ ტანჯვის საწამლავი სამყაროში. რთული სათხოვია. ყველაფერს ითხოვს, მაგრამ ალტერნატივა - ავტორიტარული მრწამსის საშინელება, ჩამოშლილი სახელმწიფოს ქაოსი, აღვირახსნილი ნატურალური სამყარო, ეგზისტენციალური შიში და ინდივიდის უმიზნობის სისუსტე - ნამდვილად უარესია.

ასეთ იდეებზე ათწლობით ვფიქრობდი და ვატარებდი ლექციებს. ბევრი ისტორიები და კონცეპტები შევადგინე, რომელიც მათ უკავშირდება და წამითაც არ ვიქნები დარწმუნებული, რომ სრულიად მართალი და უშეცდომო ვარ. ყოფა უფრო რთულია, ვიდრე ვინმეს შეუძლია იცოდეს, და მე არ ვიცი სრული ისტორია. უბრალოდ რაც საუკეთესო შემიძლია, იმას გთავაზობთ.

ყოველ შემთხვევაში, ყველა ძველი გამოკვლევების და ფიქრის შედეგი იყო ახალი ესეები, რომლებიც ამ წიგნად გარდაიქმნა. ჩემი საწყისი მიზანი იყო ორმოცივე პასუხზე მოკლე ესეს დაწერა. ამ შეთავაზებას დათანხმდა Penguin Random House Canada. წერისას 40 ესე შევამცირე 25-მდე. შემდეგ 16-მდე და საბოლოოდ 12-მდე. დარჩენილ ნაწილებს ჩემი ოფიციალური "ჩამსწორებლის" დახმარებით ვასწორებდი ბოლო 3 წლის განმავლობაში.

დიდი დრო დამჭირდა სათაურის დარქმევისთვის: "ცხოვრების 12 წესი: ქაოსის ანტიდოტი".

რატომ მაინც და მაინც ეს სახელი? პირველ რიგში მისი სიმარტივის გამო. ის გვიჩვენებს, რომ ადამიანებს სჭირდებათ წესრიგის პრინციპები, თორემ ქაოსი იბადება. ჩვენ გვესაჭიროება წესები, სტანდარტები, ფასეულობები - ცალ-ცალკე და ერთად. ჩვენ დატვირთული ცხოველთა ხროვა ვართ, რომელმაც ეს ტვირთი ჩვენი საცოდავი არსებობის გასამართლებლად უნდა გამოვიყენოთ. გვესაჭიროება რუტინა და ტრადიციები. ეს წესრიგია. წესრიგმა შეიძლება გადაგვტვირთოს, რაც არ არის კარგი, მაგრამ ქაოსმა შეიძლება გვშთანთქოს, რაც ასევე არ არის კარგი. ჩვენ უნდა ვიდგეთ სწორ და ვიწრო გზაზე. ამ წიგნში მოცემული თორმეტივე წესი და ესსე კი გვკარნახობს როგორ მოვხვდეთ იქ. „იქ“ არის ქაოსისა და წესრიგის ზღვარი. ეს არის ის ხაზი, სადაც საკმარისად სტაბილურები ვართ, საკმარისად ვფართოვდებით, საკმარისად ვტრანსფორმირდებით და ა შ. სწორედ ამ ხაზზე ვპოულობთ იმ საზრისს, რომელიც ჩვენს სიცოცხლეს და გარდაუვალ ტანჯვას ამართლებს. იქნებ სწორად რომ გვეცხოვრა, გავუძლებდით ჩვენი ცნობიერის ტვირთს. იმ ცოდნას, რომ ჩვენ მოკვდავნი ვართ, ყოველგვარი სიბრაზის, შურის, შურისძიების, განადგურების წყურვილის გარეშე, რასაც უსამართლობის შეგრძნება იწვევს. იქნებ, სწორად რომ გვეცხოვრა, ჩვენ არ მოვიხმარდით ტოტალიტარულ დარწმუნებას, ჩვენი უცოდინრობის გაცნობიერებისგან დასაცავად. იქნებ, თავსაც ავარიდებდით ჯოჯოხეთისკენ მიმავალ გზებს - და მეოცე საუკუნის გამო ვიცით, როგორი შეიძლება იყოს ნამდვილი ჯოჯოხეთი.

ვიმედოვნებ, რომ ეს წესები და ესეები დაეხმარება ადამიანებს იმის გაცნობიერებაში, რაც უკვე იციან: ინდივიდის სული მუდამ მიილტვის ნამდვილი არსებობის ჰეროიზმისკენ და ნებაყოფლობით პასუხისმგებლობის აღება აზრიანი ცხოვრების იდენტურია.

თუ ყველანი სწორად ვიცხოვრებთ, კოლექტიურად ავყვავდებით.

საუკეთესო სურვილები ყველა თქვენგანს, ვინც ამ ფურცლებში იმოგზაურებთ.

ჯორდან პიტერსონი - კლინიკური ფსიქოლოგი და ფსიქოლოგიის პროფესორი.


 

lobsters1

წესი I - დადექით სწორად, მხრებით უკან

მთარგმნელები: ანნა აბრახამია და ქრისტი ჩხაბერიძე

ლობსტერები და ტერიტორია

თუ თქვენ ადამიანთა უმეტესობას ჰგავხართ, ალბათ ხშირად არ ფიქრობთ ლობსტერებზე - მანამდე ვიდრე არ მიირთმევთ მათ. თუმცა ეს საინტერესო და დელიკატესი კიბოსნაირები, დიდ ყურადღებას იმსახურებენ. მათი ნერვული სისტემა შედარებით მარტივია, დიდი, ადვილად დაკვირვებადი ნეირონებით, ტვინის მაგიური უჯრედებით. ამის წყალობით მეცნიერებმა ლობსტერების ნერვული სქემის დიდი სიზუსტით განსაზღვრა შეძლეს. ეს ჩვენ დაგვეხმარა უფრო რთულად მოწყობილი ცხოველების ტვინის სტრუქტურის, ფუნქციონირებისა და ქცევის გაგებაში, ადამიანის ჩათვლით. ლობსტერებს იმაზე მეტი აქვთ თქვენთან საერთო ვიდრე თქვენ იფიქრებდით (განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც თავს უგუნებოდ გრძობთ).

ლობსტერები ოკეანის ფსკერზე ბინადრობენ. მათ სჭირდებათ ფსკერზე დაფუძვნებული სახლი, ზონა რომელშიც ისინი ნადირობენ და იტაცებენ შემთხვევით მოხვედრილ საკვებს და ყველაფერს რაც ოკენის სიღრმეში, ზემოდან, მუდმივი ხოცვა-ჟლეტისა და სიკვდილის შედეგად ცვივა. მათ სურთ სადმე უსაფრთხოდ ყოფნა, სადაც ნადირობა და შეგროვება მოსახერხებელია. მათ უნდათ სახლი.

ამან შეიძლება პრობლემა წარმოშვას, ლობსტერების უხვ რაოდენობას თუ გავითვალისწინებთ. რა მოხდება თუ ორი მათგანი, ოკეანის ფსკერზე ერთდროულად დაეპატრონება ერთსა და იმავე ტერიტორიას და ორივე იქ ცხოვრებას მოისურვებს? რა მოხდება თუ ასობით ლობსტერი ერთ ადგილზე გადწყვეტს ცხოვრებას და ოჯახის შექმნას?

მსგავს პრობლემა სხვა ქმნილებებსაც აქვთ. გაზაფხულზე დაბრუნებული მგალობელი ჩიტები, მაგალითად, სასტიკ ტერიტორიულ ბრძოლაში ებმებიან. ადამიანის ყურისთვის ასეთ მშვიდი და ლამაზი სიმღერა, სინამდვილეში, ბუკის კვრა და ბატონობის ვიშვიშია. ბრწყინვალე მუსიკოსი ჩიტი პატარა მებრძოლია, რომელიც თავის სუვენერიტეტს აცხადებს. ავიღოთ მაგალითად ჩრდილოეთ ამერიკაში გვარცელებული ნარჩიტა, პატარა, ფიცხი, მწერების-მჭამელი მგალობელი ჩიტი. ახალდაბრუნებულ ნარჩიტას ქარისა და წვიმისაგან მიუწვდომელი, დაცული ადგილი სჭირდება ბუდის ასაშენებლად. ის საკვებთან ახლოს და პოტენციური მეწყვილესათვის მიმზიდველი უნდა იყოს. მან ასევე უნდა დააჯეროს კონკურენტები თავი შორს დაიჭრონ მისი ადგილიდან.

ჩიტები და ტერიტორია

როცა 10 წლის ვიყავი, მე და მამამ ნარჩიტების ოჯახისათვის სახლი ავაგეთ. რომელიც დიდ სამგზავრო ურემს ჰგავდა და დაახლოებით მეოთხედის ზომის წინა შესასვლელი ჰქონდა. ამის გამო ის პაწაწინა ნარჩიტებისათვის შესაფერისი სახლი იყო და არც ისე კარგი სხვა დიდი ჩიტებისათვის. ჩემს მოხუც მეზობელსაც ჰქონდა ჩიტების სახლი, რომელიც ასევე ჩვენ ავაგეთ, იმავდროულად, ძველი რეზინის ფეხსაცმლისგან. ის მოუთმენლად ელოდა მასში ჩიტების დასახლების დღეს.
ნარჩიტამ სწრაფად აღმოაჩინა ჩვენი სახლი და იქ ბინა დაიდო. ადრეული გაზაფხულის მანძილზე, მისი, გრძელი, გაბმული რაკრაკით ტკბობა შეგვეძლო. პირველად მას გადახურულ ურემში ედო ბინა, თუმცა ჩვენმა ახალმა ფრინველმა ახლობლად მდებარე მეზობლის ფეხსაცმელში პატარა ჯოხების მიტანა დაიწყო. მან ის ისე გამოავსო, რომ ვერცერთ ჩიტს, დიდს თუ პატარას შიგნით შესვლა ვეღარ შეეძლო. ჩვენი მეზობელი სულაც არ გაუხარებია ამ პრევენციულ დარტყმას, მარამ ჩვენ არაფრის გაკეთება არ შეგვეძლო. "თუ ჩვენ მას ჩამოვხსნით," თქვა მამამ, "გავწმენდთ და კვლავ უკან დავკიდებთ ხეზე, ნარჩიტა უბრალოდ ისევ გაავსებს მას ჯოხებით." ნარჩიტები პატარები და საყვარლები, მაგრამ ამვდროულად დაუნდობლებიც არიან.

წინა ზამთარში თხილამურებზე სრიალის დროს ფეხი მოვიტეხე, როდესაც გორაკზე პირველად დავეშვი და უიღბლო, მოუხერხებელი ბავშვებისათვის შექმნილი სკოლის დაზღვევის სააგენტოდან ცოტა თანხა მივიღე, რომლითაც კასეტის ჩამწერი შევიძინე (იმ დროისათვის მაღალტექნოლოგიური სიახლე) მამამ მირჩია, უკანა მდელოზე დავმჯდარიყავი და ნარჩიტას კაჭკაჭი ჩამეწერა, შემდეგ კი ჩანაწერი ჩამერთო, ისე რომ ნარჩიტას თავისი ხმა მოესმინა და მენახა რა მოხდებოდა. ასე რომ, გაზაფხულის კაშკაშა დღეს ავდექი და რამდენიმე წუთი ნარჩიტას მიერ, საკუთარი ტერიტორიის გაშმაგებული დაცვის სიმღერა ჩავიწერე. შემდეგ კი მას საკუთარი ხმა მოვასმენინე. ამ პატარა, ბეღურას მესამედი ზომის ჩიტმა, ჩემსა და კასეტის ჩამწერზე იერიშის მოტანა დაიწყო. კასეტის ჩამწერიდან ინჩის მოშორებით კამარას კრავდა. მსგავსი ქცევა კასეტის ჩამწერის გარეშეც ხშირად გვენახა. თუკი მოზრდილი ჩიტი როდესმე გაბედავდა, ჩვენი ჩიტის სახლის მახლობლად რომელიმე ხეზე ჩამოჯდომას და დასვენებას, ძლიან დიდი შანსით კამიკაძე ნარჩიტას ჩანისკარტებას მიიღებდა.

ჩიტები და ლობსტერები ძალიან განსხვავდებიან. ლობსტერები არ დაფრინავენ, გალობენ და არ ჯდებიან ხეზე, ნარჩიტებს ფრთები აქვთ მაგარი ნიჟარის ნაცვლად, წყალში სუნთქვა არ შეუძლიათ და მათ ხშირად კარაქით უმასპინძლდებიან. თუმცა ისინი ასევე მნიშვნელოვან საკითხებში ჰგვანან ერთმანეთს. ორივე შეპყრობილია სტატუსითა და პოზიციით, სხვა მრავალი ქმნილების მსგავსად. ნორვეგიელმა ზოოლოგმა და შედარებითმა ფსიქოლოგმა თორლაიფ შელდერუფ-ებბამ გამოარკვია (1921 წელს) რომ ჩვეულებრივ ფერმის ქათამსაც აქვს შემუშავებული „ჩანისკარტების კანონი’’. განსაზღვრება თუ ვინ არის მთავარი პასუხისმგებელი თითოეული ჩიტის გადარჩენაზე, განსაკუთრებით დეფიციტურ პერიოდში. ჩიტები, რომლებსაც, დილაობით ეზოში მიმოფანტულ საკვებზე პრიორიტეტული წვდომა აქვთ, პოპულარული ქათმები არიან. შემდეგ მოდიან მეორე წარმომადგენლები, დაქვემდებარებულები და მიმბაძველები. შემდეგ მესამე დონის ქათმები იკავებენ თავიანთ რიგს, და ასე შემდეგ გაბურძგნულ ქათმებამდე, ალაგ- ალაგ ბუმბულიანი და ცუდად მონისკარტე უვარგისები, ვინც ყველაზე ცოტას იღებს, ქათმების იერარქიის ყველაზე დაბალი ფენაა.

ქათმები გარეუბნის მაცხოვრებლების მსგავსად თანაზიარად ცხოვრობენ. მგალობელი ჩიტები, მაგალითად ნარჩიტა იშვიათად, თუმცა მაინც ქმნიან დომინანტურ იერარქიას. ეს მხოლოდ მეტი ტერიტორიის მოპოვებაა. ყველაზე ძლიერი, ჯანმრთელი, სასურველი და იღბლიანი ჩიტი იკავებს პირად ტერიტორიას და იცავს მას. ამის გამო ისინი მაღალი ხარისხის მეწყვილეებს იზიდავენ, ჩეკავენ და ზრდიან ბარტყებს. წვიმის, ქარისა და მტაცებლებისაგან დაცულობა, ისევე როგორც მარტივი წვდომა საუკეთესო საკვებთან, ნაკლებად სტრესულ არსებობას განაპირობებს. ტერიტორია მნიშვნელოვანია, და პატარა განსხვავებაა სოციალურ სტატუსსა და ტერიტორიულ უფლებებს შორის. ეს ხშირად სიკვდილ- სიცოცხლის საკითხია.

თუ ფენებად კარგად დაყოფილ მგალობელი ჩიტების სამეზობლოში გადამდები ვირუსი გავრცელდა, დიდი ალბათობით, ყველაზე ნაკლებ დომინანტური და მეტად დასტრესილი ყველაზე დაბალი რანგის მქონე ჩიტი პირველი დაავადდება და მოკვდება. ზუსტად ასე ხდება ადმიანების სამეზობლოშიც, როცა ქათმის გრიპი თუ სხვა ვირუსებია პლანეტაზე გავრცელებული, პირველები ღარიბები და დასტრესილი ადამიანები იხოცებიან, თანაც დიდი რაოდენობით. ისინი ასევე უფრო მეტად მოწყვლადი არინ არაინფექციური დაავადებების მიმართ, როგორიცაა კიბო, გულის დაავადებები და დიაბეტი. როგორც ამბობენ, როცა არისტოკრატი ცივდება, მუშათა კლასი ფილტვების ანთებით კვდება.

რადგანაც ტერიტორია მნიშვნელოვანია და რადგანაც საუკეთესო ადგილები ყოველთვის დეფიციტურია, ტერიტორიის ძებნა ცხოველებს შორის კონფლიქტს წარმოშობს. კონფლიქტი, თავის მხრივ სხვა პრობლემას იწვევს: როგორ მოვიგოთ ან დავამარცხოთ მოწინააღმდეგე პარტიების დიდი დანაკარგის გარეშე. ეს უკანასკნელი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, წარმოიდგინეთ რომ ორი ფრინველი კენჭს იყრის სასურველი ადგილისათვის. ურთიერთქმედება შეიძლება ძალიან ადვილად დაეშვეს ფიზიკურ ორთაბრძლოამდე, ასეთ შემთხვევაში, საბოლოოდ ჩიტი, რომლეიც უფრო დიდია, მოიგებს, მაგრამ თვითონ გამარჯვებულიც შეიძლება დაშავდეს მძიმე ბრძოლაში. ეს ნიშნავს, რომ მესამე, დაუზიანებელ ჩიტს, გაქექილ მოწმეს, შეუძლია შემოვიდეს და დაამარცხოს ახლად დახეიბრებული გამარჯვებული. ეს პირველი ორი ჩიტის ინტერესებში არ შედის.

კონფლიქტი და ტერიტორია

ათასწლეულების მანძილზე, ცხოველებმა, რომლებთაც ერთ ტერიტორიაზე სხვებთან თანაცხოვრება უწევდათ, თანდათან, უმცირესი რისკის ფასად დომინანტურობის ჩამოსაყალიბებლად ბევრი ხრიკის ათვისება შეძლეს. მაგალითად: დამარცხებული მგელი ზურგზე დაწვება და ყელს უჩვენებს გამარჯვებულს, რომელიც კეთილს ინებებს და აღარ დაფლეთს მას. ახლად დომინანტ მგელს შესაძლოა კვლავ დასჭირდეს მომავალი ნადირობის პარტნიორი, ყველაფრის შემდეგ, ისეთივე პათეთიკურიც კი როგორც მისი ახლად დამარცხებული მტერი. ულვაშიანი დრაკონები, შესანიშნავი სოციალური ხვლიკები, წინა ფეხებს ერთმანეთის მიყოლებით წყნარად აქნევენ, სოცილაური ჰარმონიის გაგრძელების სურვილის აღსანიშნავად. დელფინები გამოსცემენ სპეციფიკურ ხმებს ნადირობისა თუ ზედმეტად ამაღელვებელ მდგომარეობაში ყოფნის დროს, დომინანტ და დაქვემდებარებულ ჯგუფის წევრებს შორის მოსალოდნელი კონფლიქტის შესამცირებლად. ასეთი ქცევა ცოცხალი არსებების საზოგადოებაში ენდემურია.

არც ოკეანის ფსკერზე მოცუნცულე ლობსტერებია გამონაკლისი. თუ ათეულ მათგანს დაიჭერთ და ახალ ტერიტორიაზე გადაიყვანთ შეგიძლიათ, მათი სტატუსის ფორმირების რიტუალებს და ტექნიკებს დააკვირდეთ. თითოეული ლობსტერი, თავიდან ახალი ტერიტორიის შესწავლას დაიწყებს, ნაწილობრივ რუკის დასადგენად ნაწილობრივ კი კარგი თავშესაფრის საპოვნელად. ლობსტერები ძალიან ბევრს სწავლობენ თავიანთი საცხოვრებლის შესახებ და იმახსოვრებენ მთელ ნასწავლს. თუ რომელიმე მათგანს ბუდესთან ახლოს ყოფნის დროს გააღიზიანებთ, ის სწრაფად შეხტება თავის ბუდეში. თუმცა, თუ მას საკუთარი ბუდიდან მოშორებით გააღიზიანებთ, ის დაუყონებლივ გაქანდება ყველაზე ახლოს მდებარე, წინათ აღმოჩენილ და ახლა გახსენებულ შესაფერის თავშესაფარში.

ლობსტერებს დასასვენებლად დაცული ადგილი სჭირდებათ, მტაცებლებისა და ბუნების ძალებისაგან თავისუფალი. უფრო მეტიც, როცა ლობსტერი იზრდება, ისინი იცვლიან ნიჟარას, რაც გარკვეული დროის მნაძილზე მათ რბილს და დაუცველს ტოვებს. ქვის ქვეშ არსებული სორო ლობსტერისთვის შესანიშნავ სახლს წარმოადგენს. განსაკუთრებით, თუკი ის ისეთ ადგილზე მდებარეობს სადაც ნაჭუჭებითა და სახვა ნარჩენებით შეიძლება დაიფაროს შესასვლელი, როცა შიგნით მყუდროდაა მოკალათებული. თუმცა, შესაძლოა, ყოველ ახალ ტერიტორიაზე მხოლოდ რამდენიმე მაღალი ხარისხის თავშესაფარი და დასამალი ადგილი აღმოჩნდეს. ისინი იშვიათი და ღირებულია, ამასთანავე სხვა ლობსტერები მუდმივად მათ ძებნაში არიან.

ეს ნიშნავს, რომ ადგილების შესწავლის დროს, ლობსტერები ერთმანეთს ხშირად გადაეყრებიან. კვლევებით დადგინდა, რომ იზოლირებულად გაზრდილმა ლობსტერებმაც კი იციან, როგორ უნდა მოიქცნენ მსგავს სიტუაციაში. ლობსტერის ნერვულ სისტემაში, კომპლექსური თავდაცვითი და აგრესიული ქცევები აქვს ჩამოყალიბებული. ის იწყებს ირგვლივ ცეკვას, როგორც ბოქსიორი, შლის და წევს კლანჭებს, მოძრაობს უკან, წინ და გვერდულად, საკუთარი ოპნენტის სარკისებურად, იქნევს გახსნილ საცეცებს წინ და უკან, ამავდროულად თვალების ქვეშ არსებულ სპეციალურ სპრეის იყენებს, მოწინააღმდეგეს ესვრის ორთქლსა თუ სითხეს. თხევადი სპრეი ქიმიური ნაერთების ნარევს შეიცავს, რომელიც ოპონენტს ლობსტერის ზომის, სქესის, ჯანმრთელობის და განწყობის შესახებ აძლევს ინფორმაციას.

ზოგჯერ ლობსტერს იმწამსვე შეუძლია დანახული საცეცების მეშვეობით მიხვდეს, რომ მოწინააღმდეგეზე გაცილებით პატარაა და ბრძოლის გარეშე დაიხიოს უკან. სპრეის მეშვეობით გაცვლილ ქიმიურ ინფორმაციასაც შეუძლია იმავე ეფექტის მოხდენა - ნაკლებად ჯანსაღ ან ნაკლებად აგრესიულ ლობსტერს უკან დახევა აიძულოს. ეს დავის პირველი დონის რეზოლუციაა. თუკი, ორი ლობსტერი თითქმის მსგავსი ზომისა და შესაძლებლობებისაა, ან თუ სითხის გაცვლა არასაკმარისად ინფორმაციული იყო, ისინი სადავო რეზოლუციის მეორე დონეზე გადავლენ. ანტენების გამალებული გადაშოლტვით და საცეცების დაწევით, ერთი დაწინაურდება, მეორე კი უკან დაიხევს. შემდეგ თავის დამცველი დაწინაურდება და აგრესორი უკან დაიხევს. ამგვარი ქცევის რამდენიმე ციკლის შემდეგ, ლობსტერებს შორის უფრო ნერვულმა, შეიძლება იგრძნოს, რომ ბრძოლის გაგრძელება მის ინტერესებში არ შედის. ის კუდს რეფლექტურად დაატკაცუნებს, უკან გადატყორცნის და იღბლის სხვაგან საძებნად გაუჩინარდება. თუ არცერთი არ გაინძრევა, ისინი მესამე დონეზე გადავლენ, რომელიც ნამდვილ ბრძოლას გულისხმობს.

ამ დროს, განრისხებული ლობსტერები მტრულად უახლოვდებიან ერთმანეთს, დასაკაუჭებლად დაგრძელებული საცეცებით. თითოეული ცდილობს მოწინააღმდეგე ზურგზე დააგდოს. ის ვინც ზურგზე აღმოჩნდა, ხვდება რომ მოწინააღმდეგეს შეუძლია მისთვის დიდი ზიანის მოყენება. ამიტომ,ძირითადად ნებდება და მიდის. (მიუხედავად იმისა, რომ ის წყენას იმახსოვრებს და დაუსრულებლად ჭორაობს გამარჯვებულის ზურგს უკან) თუ ვერცერთი ვერ ამოაყირავებს მოწინააღმდეგეს, ან თუკი ამოყირავების მიუხედავად ლობსტერი არ არ დანებდება, ისინი მეოთხე დონეზე გადავლნენ. ეს ექსტრემალურ რისკთან არის დაკავშირებული, და იმგვარი რამაა რაშიც წინასწარი განზრახვის, გააზრების გარეშე ვერ ჩაერთვები, ერთ-ერთი ან ორივე ლობსტერი ფატალურად შეიძლება დაშავდეს საკონტროლო ჩხუბში.

ცხოველებს მზარდი სიჩქარით, იერიში მიაქვთ ერთმანეთზე, საცეცები გახსნილი აქვთ და შეიძლება ფეხი, ანტენები, თვალის ღერო ან სხვა დაუცველი და ღირებული სხეულის ნაწილი დაიტაცონ. მას შემდეგ რაც სხეულის ნაწილს დაითრევს, ლობსტერი კუდის დარტყმით უკან გადახტება, მკვეთრად, ჩაკეტილი საცეცებით და ცდილობს მოგლეჯას. ამ დონემდე გამწვავებული დავა, თვალნათლივ ავლენს გამარჯვებულსა და დამარცხებულს. დამარცხებულს გადარჩენის ძალიან ცოტა შანსი აქვს, განსაკუთრებით თუკი გამარჯვებულის, უკვე კი სასიკვდილო მტერის, ტერიტირიაზე დარჩება.

ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ, იმის მიუხედავად თუ რამდენად აგრესიულად იქცეოდა ლობსტერი დიდი ალბათობით ის მეტს აღარ იჩხუბებს, თუნდაც, სხვა წინათ დამარცხებულ მოწინააღმდეგესთან. დამარცხებული კონკურენტი თავდაჯერებულობას კარგავს, ზოგჯერ დღეების განმავლობაში. ზოგჯერ დამარცხებას შესაძლოა გადამწყვეტი შედეგები ჰქონდეს. თუ დომინანტი ლობსტერი საშინლად დამარცხდება, მისი ტვინი ძირითადად იშლება. შემდეგ მას ეზრდება ახალი,

დაქვემდებარებულის ტვინი, მისი ახალი, დაბალი პოზიციისთვის უფრო მეტად შესაფერისი. მის თანდაყოლილ ტვინს არ აქვს მეფიდან დაბალი დონის ძაღლამდე ტრანსფორმაციის მართვის უნარი. ნებისმიერმა ვისაც რომანტიკულ ურთიერთობასა თუ კარიერაში მტკივნეული მარცხი განუცდია, შეიძლება კიბოსნაირებთან სიახლოვე იგრძნოს.

lobster2

გამარჯვებისა და დამარცხების ნეიროქიმია

ხელმოცარული ლობსტერის ტვინის ქიმია მნიშვნელოვნად განსხვავდება გამარჯვებულის ტვინისაგან. ეს აისახება მათ შეფარდებით მდგომარეობაზე. ლობსტერის თავდაჯერებულობა და ლაქიობა ორი ქიმიური ნაერთის თანაფარდობაზეა დამოკიდებული, რომლებიც ლობსტერის ნეირონებს შორის კომუნიკაციას არეგულირებენ: სეროტონინსა და ოქტოპამინზე. გამარჯვება ზრდის პირველის თანაფარდობას უკანასკნელამდე.

სეროტონინის მაღალი და ოქტოპამინის დაბალი დონის მქონე ლობსტერი ყოყლოჩინაა, ეგიოსტურად დაიბღინძება, გამოწვევის დროს ნაკლები ალბათობით დაიხევს უკან. რადგანაც სეროტონინი პოსტურალური მოქნილობის რეგულირებაში ეხმარება. მოქნილ ლობსტერს შეუძლია თვისი წანაზარდების გაფართოება, დაგრძელება, ასე მას შეუძლია მაღალი და საშიში გამოჩნდეს, როგორც კლინტ ისტვუდი Spaghetti Western-ში. როცა ლობსტერს სეროტონინი გამოეყოფა, ის იწელება, წინა გამარჯვებულზე უფრო მეტად დიდდება და უფრო დიდხანს და მხნედ იბრძვის. დეპრესიის მქონე ადამიანისათვის განკუთვნილ მედიკამენტებს, რომლებიც სეროტონინის სელექციური უკუმიტაცების ინჰიბიტორები არიან, საკმაოდ მსგავსი ქიმიური და ქცევითი ეფექტი აქვთ. ერთ-ერთი ყველაზე საოცარი დემინსტრაცია დედამიწაზე სიცოცხლის ევოლუციის მარადისობის, პროზაკი ლობსტერსაც ამხიარულებს.

მაღალი სეროტონინი/დაბალი ოქტოპამინი გამარჯვებულს ახასიათებს. საპირისპირო ნეიროქიმიური კონფიგურაცია, სეროტონინზე მაღალი ფარდობითობის ოქტოპამინი, წარმოშობს დამარცხებული იერის, მოკუნტულ, მილეულ, დათგუნულ ლობსტერს. ასეთები დიდი ალბათობით ქუჩის კუთხეებში ტრიალებენ და პირველივე დაბრკოლების გამოჩენისთანავე სადღაც ქრებიან. სეროტონინი და ოქტოპამინი ასევე არეგულირებენ, კუდის დატკაცუნების რეფლექსს. რომელიც, გაქცევის საჭიროების დროს მოწინააღმდეგე ლობსტერის ზურგზე სწრაფად ამოყირავებას უზრუნველყოფს. ამ ქცევის აღძვრას დამარცხებულ ლობსტერებთან ნაკლები პროვოკაცია სჭირდება. ამგვარი ქცევის გამოძახილი შეიმჩნევა გამძაფრებული შიშის რეფლექსის მქონე ჯარისკაცებსა და პოსტ-ტრავმული სტრესული აშლილობის მქონე დაშავებულ (ცემის, დასჯის შედეგად დაშავებულ) ბავშვებში.

არათანაბარი განაწილების პრინციპი

როცა დამარცხებულ ლობსტერს დაუბრუნდება გამბედაობა და კვლავ ბრძოლას გაბედავს, მისი წინა ორთაბრძოლების სტატისტიკიდან გამომდინარე, ის უფრო დიდი ალბათობით დამარცხდება, ვიდრე თქვენ წარმოიდგენდით. მეორეს მხრივ, კი მისი გამარჯვებული ოპონენტი დიდი ალბათობით კვლავ გაიმარჯვებს. ლობსტერების სამყაროში ეს არის გამარჯვებული-იღებს ყველაფერს - პრინციპი, ისევე როგორც ადამიანთა სამყაროში, სადაც პირველ 1 პროცენტს იმდენივე ნადავლი ხვდება, რამდენიც ბოლო 50 პროცენტს ერთად, სადაც ყველაზე მდიდარ 85 ადამიანს იმდენი აქვს, რამდენიც დანარჩენ 3,5 მილიარდს ერთად.

ეს მსგავსი სასტიკი, არათანაბარი განაწილების პრინციპი თავს იჩენს არა მხოლოდ ფინანსებთან მიმართებაში, არამედ ნებისმიერ საქმეში, სადაც შემოქმედებითი უნარია საჭირო. მეცნიერული ნაშრომების უმრავლესობა რამდენიმე მეცნიერთა ჯგუფის მიერ არის გამოქვეყნებული, მუსიკოსების პატარა რაოდენობა აწარმოებს თითქმის მთელ კომერციულ მუსიკას. ერთი მუჭა ავტორები ყიდიან წიგნებს. მილიონნახევარ სხვადასხვაგვარად დასათაურებული წიგნი, იყიდება ყოვლეწლიურად ამერიკაში. თუმცა მხოლოდ ხუთასი მათგანი ყიდის ასი ათასზეზე მეტ ეგზემპლარს. მსგავსად ამისა მხოლოდ, ოთხმა კომპოზიტორმა (ბახი, ბეთჰოვენი, მოცარტი, ჩაიკოვსკი) დაწერა თითქმის მთელი მუსიკა, რასაც თანამედროვე ორკესტრები უკრავს დღეს. ბახმა თავის მხრივ, ისე, უხვად შექმნა მუსიკა, რომ მისი ნაშრომების ხელით გადაწერას ათწლეულები დასჭირდება, თუმცა ამ კომპოზიციების მხოლოდ მცირე ნაწილი სრულდება დღეს. დანარჩენ სამზეც, ამ ჰიპერ-დომინანტური კომპოზიტორებიდან იგივე ითქმის. ჯერ-ჯერობით, დღეისათვის ფართოდ, მათი ნაწარმოებების მხოლოდ მცირე რაოდენობა სრულდება. ამრიგად, შექმნილი მუსიკის პატარა ნაწილი, შესრულებული რამდენიმე კომპოზიტორის მიერ არის კლასიკური მუსიკის ის სრული სია, რომელიც დღეს ყველამ იცის და უყვარს.

ამ პრინციპს ზოგჯერ ფრაისის კანონსაც უწოდებენ, დერეკ ჯ. დე სოლა ფრაისის საპატივსაცემოდ, მკვლევარის, რომელმაც ეს კანონი მეცნიერებაში 1963 წელს აღმოაჩინა. მისი მოდელირება შეიძლება დაახლოებით L-ს ფორმის გრაფის გამოყენებით, ვერტიკალურ ღერძზე ადამიანთა რიცხვით, ხოლო პროდუქტიულობისა თუ რესურსების ჰორიზონტალურ ღერძზე მოთავსებით. ვილფრედო პარეტომ (1848-1923), იტალიელმა ერუდიტმა, შეამჩნია მისი შესატყვისობა სიმდიდრის განაწილებისადმი ადრეულ მეოცე საუკუნეში, და ეს სწორია ყველა ტიპის შესწავლილი საზოგადოებისთვის, მართველობის ფორმისდა მიუხედავად. ეს ასევე მიესადაგება ქალაქის მოსახლეობას, (თითქმის მთელი ხალხი რამდენიმე ქალაქშია განაწილებული) და ენაში სიტყვების გამოყენების სიხშირე (კომუნიკაციის 90 პროცენტი 500 ძირითადი სიტყვის გამოყენებით მიმდინარეობს) და სხვა მრავალის ჩათვლით. ზოგჯერ კი ცნობილია, როგორც მათეს სახარება, (მათე 25:29) შესაძლოა ითქვას, რომ მათეს ეკუთვნის ყველაზე უხეში მოსაზრება, რაც ქრისტესადმია მიწერილი: "მათ ვისაც ყველაფერი აქვთ, მეტი მიეცემათ, მათ ვისაც არაფერი აქვთ, ყველაფერს დაკარგავენ". შენ მაშინ ხვდები, რომ ხარ ღმერთის შვილი, როცა შენი აფორიზმი კიბოსაირებსაც მიესადაგება.

დავუბრუნდეთ გაღიზიანებულ მოლუსკებს: ლობსტერებს დიდი დრო არ სჭირდებათ ერთმანეთის შესასწავლად, იმისათვის, რომ გამოარკვიონ ვისთან შეიძლება იჩხუბონ და ვის უნდა მისცენ ფართო ნავმისადგომი. და მას შემდეგ რაც ამას შეისწავლიან, იერარქია შესამჩნევად სტაბილურდება.

ყველა გამარჯვებულმა, მას შემდეგ რაც მოიგებს, საკუთარი ულვაშები მუქარის გამომხატველად უნდა გააქიცინოს, და წინანდელი ოპონენტი მის წინაშე არსებულ ქვიშაში მიიმალება. უფრო სუსტი ლობსტერი შეწყვეტს მცდელობას, მიიღებს თავის დაბალ სტატუსს და ბედს შეეგუება. დაწინაურებული ლობსტერი პირიქით- დაიკავებს კარგ თავშესაფარს, კარგად დაისვენებს, მიირთმევს საუკეთესო საკვებს, საკუთარ დომინანტობას აფიშირებას გაუკეთებს თავის ტერიტორიაზე. დაქვემდებარებულ ლობსტერებს ღამით თავიანთ თავშესაფრიდან გამოყრის, უბრალოდ იმის შესახსენებლად თუ ვინ არის მათი მამიკო.

ყველა გოგონა

ყველა მდედრობითი ლობსტერი (რომლებიც ასევე ძლიერ იბრძვიან ტერიტორიისთვის, თავიანთი ცხოვრების დედობრივ პერიოდში) სწრაფად ახდენენ უმაღლესი პოზიციის მქონე მამრის იდენტიფიცირებას და ძლიერი ლტოლვა უჩნდებათ მისადმი. ჩემი აზრით, ეს შესანიშნავი პერიოდია. და ბევრი სხვა სახეობის მდედრებს შორისაა გავრცელებული ადამიანების ჩათვლით. იმის ნაცვლად, რომ შეასრულონ რთული დავალება, რათა აღმოაჩინონ საუკეთესო მამრი, ქალები კომპიუტერულად გამოთვლიან დომინანტურ იერარქიას. ისინი აცდიან მამრებს იჩხუბონ და შემდეგ სატრფოს გამარჯვებულიდან ირჩევენ. ეს ძალიან გავს საფონდო ბირჟის ფას წარმოქმნას, სადაც ნებისმიერ კერძო საწარმოს ღირებულება, განისაზღვრება მთელი კონკურენციით.

როცა მდედრები გარსის გამოცვლისა შედეგად მოლბებიან, შეწყვილებით ინტერესდებიან. ისინი დომინანტი ლობსტერის სამყოფელთან იწყებენ სეირნობას, მომხიბლავ და მაცდურ სურნელს და აფროდიზიაკებს აფრქვევენ და მის წაქეზებას, ცდუნებას ცდილობენ. მამრი ლობსტერი პოპულარული საკუთარი აგრესიის წყალობით გახდა, ამიტომ მისგან დომინანტური და გაღიზიანებული რეაქცია მოსალოდნელია, თანაც ის დიდი, ჯანმრთელი და ძლევამოსილია. ადვილი არ არის მისი ყურადღების ჩხუბიდან შეწყვილებაზე გადმორთვა. (თუმცა თუ საკმარისად მოიხიბლება, იგი მდედრის მიმართ ქცევას შეიცვლის. ეს გრეის 50 ელფერის ლობსტერის ექვივალენტურია, ყველა დროის ყველაზე სწრაფად გაყიდვადი წიგნის და მარადიული „ურჩხული და მზეთუნახავის“, არქეტიპული რომანის სცენა. ეს არის განმეორებადი ქცევითი მახასიათებლები, სექსუალურად განსაზღვრულ ლიტერატურულ ფანტაზიებიში, რომლებიც ისევე პოპულარულია ქალებში, როგორც შიშველი ქალების პროვოკაციული სურათები მამაკაცებში)

უნდა აღინიშნოს, რომ ფიზიკური ძალა, რომელზედაც დომინანტურობა მყარდება, არასტაბილურია. ამ მოვლენის საკვლევად დიდი ძალისხმევა დახარჯა გერმანელმა პრიმატოლოგმა ფრანს დე ვოლიმ (Franc de Waal). მან შიმპანზეს ჯგუფებს შორის შეისწავლა მამრები, რომლებიც ხანგრძლივი დროით ინარჩუნებდნენ წარმატებას. მათ საკუთარი ფიზიკური ძალის უფრო მაღალი სირთულის ატრიბუტებით გამყარება უხდებოდათ. ყველაფრის მიუხედავად, მესამედი ზომის ორ მოწინააღმდეგეს, ყველაზე ბოროტი და დესპოტი შიმპანზეს ჩამოგდებაც კი შეეძლოთ. შედეგად ყველაზე დიდხანს მაღალ პოზიციას ინარჩუნებდა ის შიმპანზე, ვისაც ჯგუფის უფრო დაბალი სტატუსის მქონე წევრებთან თანაზიარი კოალიციის შექმნა და მდედრებსა და მათ ნაშიერებისათვის სათანადო ყურადღების მიქცევა შეეძლო. პატარების კოცნის ეშმაკობის პოლიტიკა პირდაპირი გაგებით მილიონობით წლისაა. მაგრამ ლობსტერები ჯერ კიდევ შედარებით პრიმიტივები არიან, ამიტომ ურჩხულისა და მზეთუნხავის სცენარი საკმარისია მათთვის.

მას შემდეგ, რაც ურჩხული მოხიბლულია, წარმატებული მდედრი (ლობსტერი) ტანთ იხდის, იცვლის გარსს, ხდება სახიფათოდ რბილი, მგრძნობიარე და მზადაა შეწყვილებისთვის. შესაფერის მომენტში, მამრი რომელიც ახლა მზრუნველ საყვარლადაა ქცეული, შესაბამის რეზერვუარში სპერმის პაკეტს ათავსებს. შემდეგ მდედრი ირგვლივ სეირნობს და ძლიერდება რამდენიმე კვირის მანძილზე (კიდევ ერთი ფენომენი რომელიც არცთუ ისე უჩვეულოა ადამიანური ყოფისთვის), როცა მოიხერხებს, საკუთარ საცხოვრებელში ბრუნდება, განაყოფიერებული კვერცხუჯრედებით დატვირთული. ამ დროს სხვა მდედრი მოიმოქმედებს იმავეს და ასე შემდეგ. დომინანტი მამრი, მაღალ და თავდაჯერებულ პოზიციასთან ერთად იღებს არა მხოლოდ რეალურ უპირატესობას საკუთრებაზე და საუკეთესო საკვებზე ადვილ წვდომას, არამედ ასევე, მას წილად ყველა გოგონა ხვდება. პოტენციურად უფრო მეტად ღირს იყო წარმატებული, როცა ლობსტერი ხარ, თან მამრი.

რატომ არის ყველაფერი ეს რელევანტური? ურიცხვი მიზეზის გამო, კომიკურად ცხადი მიზეზების გამოკლებით. პირველ რიგში, ჩვენ ერთი თუ მეორე ფორმით ვიცით ლობსტერების 350 მილიონ წელზე მეტ-ხნიანი არსებობის შესახებ. ეს ძალიან დიდი დროა. 65 მილიონი წლის წინ, ჯერ კიდევ არსებობდნენ დინოზავრები. ეს ჩვენთვის წარმოუდგენელად შორი წარსულია. ლობსტერებისთვის, მაგალითად, დინოზავრები იყვნენ ახლად გამოჩენილები (,,ახლად გამდიდრებულები’’), რომლებიც გამოჩნდნენ და გაუჩინარდნენ მარადიულ დროში. ეს ნიშნავს, რომ დომინანტური იერარქია, ბუნების საციცოცხლოდ მუდმივი თვისება იყო, რომელიც ყველა კომპლექსურმა სიცოცხლემ შეითვისა. მესამედი მილიარდი წლის წინ, ტვინი და ნერვული სისტემა შედარებით მარტივი იყო. მიუხედავად ამისა, მათ უკვე ჰქონდათ საჭირო სტრუქტურა და ნეიროქიმია საზოგადოებისა და სტატუსის ინფორმაციის გადასამუშავებლად. ეს ფაქტი რთულად შეიძლება იყოს გაზვიადებული.

ბუნების ბუნება

ბიოლოგიის ჭეშმარიტებაა, რომ ბუნება კონსერვატულია. როდესაც რაიმე ვითარდება, ის ბუნებისგან უკვე შექმნილს უნდა ემყარებოდეს. შესაძლოა ახალი თვისებები დაემატოს და ძველმა თვისებებმა განიცადოს ცვლილება, მაგრამ ძირითადი რაღაცეები უცველი რჩება. ეს არის მიზეზი, რის გამოც ჩონჩხი ღამურას ფრთების, ადამიანის ხელებისა და ვეშაპის ფარფლების, საოცრად მსგავსია, მათ ტოლი რაოდენობის ძვლებიც კი აქვთ. ევოლუციამ საბაზისო ფსიქოლოგიისათვის ქვაკუთხედი დიდი ხნის წინ დადო.

ახლა ევოლუცია, ფართო გაგებით, ვარიაციითა და ბუნებირივი შერჩევით მუშაობს. ვარიაცია მრავალი მიზეზის გამო არსებობს, გენების აღრევისა (უბრალოდ რომ ვთქვათ) და შემთხვევითი მუტაციის ჩათვლით. ამგვარი მიზეზების გამო ინდივიდები სახეობებში განსხვავდებიან. ბუნება მათგან ირჩევს, დროთა განმავლობაში. ეს თეორია როგორც ჩანს, ხსნის საცოცოცხლო ფორმის მარადიულად განგრძობად ცვლილებებს. მაგრამ არსებობს ერთი დამატებითი შეკითხვა: რა არის ზუსტად ბუნება, "ბუნებრივ სელექციაში?" რა არის ზუსტად "გარემო" რომლეშიც ცხოველები ადაპტირდებიან? ჩვენ ძლიან ბევრ დაშვებას ვაკეთებთ ბუნებისა და გარემოს შესახებ, რასაც შედეგები მოჰყვება. მარკ ტვენმა თქვა: "ის კი არ გვაგდებს საფრთხეში რაც არ ვიცით, არამედ ის, რაშიც დარწმუნდებულები ვართ, რომ ასე არ არის.’’

პირველ რიგში, ადვილია დაუშვა, რომ "ბუნებას" აქვს რაღაც არსი, სტატიკური. მაგრამ ასე არ არის, ყოველ შემთხვევაში მარტივი დასადგენი არ არის. ის, ერთდროულად სტატიკური და დინამიკურია. გარემო-ბუნება, რომელიც სელექციას ახდეს - ტრანსფორმაციას თვითონ განიცდის. ამას კარგად ასახავს ცნობილი დაოსური ინ-იანის სიმბოლო. დაოსისტისთვის რეალობა შედგება ორი მოწინააღმდეგე პრინციპისგან, ხშირად მოიაზრებენ, როგორც მდედრობითსა და მამრობითს, ან უფრო ვიწროდ, ქალსა და მამაკაცს. თუმცა, ინ-იანის ყველზე ზუსტი გაგებაა, ქაოსი და წესრიგი. დაოსური სიმბოლო თავი-კუდთან მდგომარეობაში, ორი ტყუპი გველით შემოსაზღვრული წრეა. შავ გველს - ქაოსს თეთრი წრე აქვს თავში, თეთრ გველს- წესრიგს, კი შავი. ვინაიდან, ქაოსი და წესრიგი ურთიერთშენაცვლებადნი არიან, ისევე, როგორც მარად მოსაზღვრე. არაფერია ისეთი უდაო, რომ ის ვერ შეიცვალოს. მზესაც კი აქვს არასტაბილურობის ციკლი. ასევე, არაფერია ისეთი ცვალებადი, რომ მისი გამოსწორება შეუძლებელი იყოს. ყველა რევოლუცია ახალ წესრიგს ადგენს. ყოველი სიკვდილი, ამავდროულად მეტამორფოზაა.

ბუნების წმინდად სტატიკურ პროცესად მიჩნევა სერიოზულ შეცდომებს წარმოშობს. ბუნება "არჩევს." შერჩევის იდეა მოიცავს მასში ნაწილობრივ ჩაშენებულ შესაბამისობის იდეას. ეს "შესაბამისობაა" რაც "შერჩეულია." შესაბამისობა, უხეშად რომ ვთქვათ, არის შესაძლებლობა, რომ მოცემული ორგანიზმი შთამომავლობას დატოვებს (დროთა განმავლობაში მის გენს გაავრცელებს). "შესაბამისობა" არის ორგანიზმის თვისების შესატყვისობა გარემოს მოთხოვნაზე. თუ ეს მოთხოვნა კონცეპტუალიზირებულია, როგორც სტატიკური - თუ ბუნება კონცეპტუალიზირებულია, როგორც მარადიული და უცვლელი - მაშინ ევოლუცია არის ხაზობრივი გამოსწორების დაუსრულებებლი სერია, და ,,შესაბამისობა’’ არის რაღაც, რაც შეიძლება ოდესმე უფრო დაუახლოვდეს დროთა განმავლობაში.

ევოლუციის ჯერ კიდევ ძლიერი ვიქტორიანული იდეა, მთის მწვერვალზე მყოფი ადამიანისა, ბუნების ამ მოდელის ნაწილობრივი შედეგია. ის აყალიბებს მცდარ წარმოადგენს, რომ არსებობს ბუნებრივი სელექციის დანიშნულების ადგილი, (გარემოსადმი გაზრდილი შესატყვისობა) და ის შეიძლება კონცეპტუალიზირებული იყოს, როგორც ფიქსირებული წერტილი.

მაგრამ ბუნება, სელექციის აგენტი, არ არის სტატიკური სელექტორი, არანაირი მარტივი გაგებით. ბუნება ყველა შემთხვევისათვის სხვადასხვაგვარად იმოსება. ბუნება ვარირებს, როგორც მუსიკალური ნოტები — სწორედ ამიტომ, ეს ნაწილობრივ ხსნის, თუ რატომ წარმოქმნის მუსიკა საკუთარ ღრმა მნიშვნელობას.როცა სახეობების მხარდამჭერი გარემო გარდაიქმნება და იცვლება, თვისებები, რომლებიც მოცემულ ინდივიდებს გადარჩენისა და რეპროდუქციისათვის წარმატებულს ხდის, ასევე იცვლება და განიცდის ტრანსფორმაციას. ამრიგად, ბუნებრივი გადარჩევის თეორია, პოსტულატად არ მიიჩნევს ქმნილებების საკუთარ თავთან შესატყვისობას, რაღაც სამყაროს მიერ შექმნილი სპეციალური შაბლონის მიხედვით.უფრო მეტად ეს ქმნილებების ბუნებასთან ცეკვაა, მიუხედავად იმისა, რომ ეს სასიკვდილოა. "ჩემს სამეფოში" როგორც წითელი დედოფალი ეუბნება ,,ალისას საოცრებათა ქვეყნიდან’’, "თქვენ უნდა ირბინოთ რაც შეიძლება სწრაფად, რათა ერთ ადგილას დარჩეთ." ვერავინ გაიმარჯვებს ერთ ადგილას დგომით, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად კარგად ჩამოყალიბებულია.

არც ბუნებაა უბრალოდ დინამიკური. ზოგი რამ სწრაფად იცვლება, მაგრამ ისინი შერწყმულია ნაკლებად სწრაფად ცვლად რაღაცებთან (ამას ხშირად მუსიკაც აჩვენებს). ფოთლები ხეზე სწრაფად იცვლება, და ხე - ტყეზე სწრაფად. ამინდი კლიმატზე სწრაფად იცვლება. ასე რომ არ იყოს, ევოლუციის კონსერვატიზმი არ იმუშავებდა, როგორც მკლავისა და ხელის ძირითადი მორფოლოგია უნდა შეიცვალოს ისევე სწრაფად, როგორც მკლავის ძვლის სიგრძე და თითების ფუქცია. ეს ქაოსია, წესრიგში. ყველაზე რეალური წესრიგი, ყველაზე უცვლელი წესრიგია - და ეს არ არის აუცილებლად ყველაზე ადვილად შესამჩნევი წესრიგი. ფოთოლმა, როდესაც აღიქმება, შეიძლება დამკვირვებელი ხის მიმართ დააბრმავოს, ხემ შეიძლება ის ტყის მიმართ დააბრმავოს. და ზოგი რამ, რაც ყველაზე რეალურია (როგორიც არის ოდესმე არსებული დომინანტური იერარქია) შეიძლება საერთოდაც არ იყოს "ხილვადი."

ბუნების რომანტიკული აღქმა ასევე შეცდომაა. მდიდარი, თანამედროვე ქალაქის მკვიდრნი, ცხელი, გამომწვარი ბეტონით გარშემორტყმულნი, გარემოს წარმოიდგენენ, როგორც სუფთას და სამოთხის მსგავსს, როგორც ფრანგულ იმპრესიონისტულ ლანდშაფტს. ეკო-აქტივისტები, საკუთარ ხედვაში კიდევ უფრო იდეალისტები არიან. ბუნებას ჰარმონიულად, დაბალანსებულად და სრულყოფილად წარმოიდგენენ, კაცობრიობის მიერ ნგრევისა და განადგირების გარეშე. სამწუხაროდ "გარემო" არის გასპილოვნება და გვინეის ჭია (არ იკითხოთ), ანოფელესის კოღო და მალარია, საშიმშილო გვალვები, შიდსი და შავი ჭირი. ჩვენ არ ვფანტაზიორობთ ბუნების ამ ასპექტების სილამაზის შესახებ, თუმცა ისინი ისევე რეალურია, როგორც მათი ედემური ასლები. ამგვარი რამეების არსებობის გამო, ჩვენ რა თქმა უნდა ვცდილობთ ჩვენი გარემოცვის მოდიფიცირებას, ბავშვების დაცვას, ქალაქების აგებას, ტრანსპორტაციის სისტემის განვითარებას, საკვების მოყვანას და ენერგიის გენერირებას. დედაბუნება ასეთი ჯოჯოხეთურად მიზამნიმართული რომ არ იყოს ჩვენი განადგურებისკენ, ჩვენთვის უფრო ადვილი იქნებოდა მის ბრძანებებთან ჰარმონიაში არსებობა.

და ამას ჩვენ მესამე მცდარ კონცეფციასთან მივყვავართ, რომ ბუნება მკაცრად არის გამოყოფილი მასში აღმოცენებული კულტურული კონსტრუქცისგან. წესრიგი ქაოსში და არსებობის წესრიგი მით უფრო ბუნებურივია, რაც უფრ დიდხანს გრძელდება.

რადგანაც "ბუნება" არის ის, რაც "არჩევს", და რაც უფრო დიდხანს არსებობს მახასიათებელი, მით უფრო მეტი დრო ჰქონდა შესარჩევად და სიცოცხლის ფორმირებისთვის. მნიშვნელობა არ აქვს მახასიათებელი ფიზიკურია თუ ბიოლოგიურია, სოციალური თუ კულტურული. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, დარვინისეული პერსპექტივიდან, პერმანენტული და დომინანტური იერარქია, რამდენად სოციალური და კულტურულიც არ უნდა ჩანდეს, დახლოებით ნახევარი მილიარდი წელია არსებობს. ეს მუდმივია, რეალურია. დომინანტური იერარქია კაპიტალიზმი არ არის, არც კომუნიზმია. ის არ არის სამხედრო-ინდუსტრიული კომპლექსი. არ არის პატრიარქატი - ერთჯერადი, დამყოლი, თვითნებური კულტურული არტეფაქტი. ეს ადამიანური ქმნილებაც კი არ არის, არანაირი ღრმა გაგებით. ამის სანაცვლოდ, ის გარემოს თითქმის მარადიული ასპექტია, რომლის დიდი ნაწილშიც ამ ეფემერულ მანიფესტაციებს ადანაშაულებენ, რაც შეუცვლელი არსებობის შედეგია. ჩვენ (ჩვენ-უზენაესნი, ჩვენ ვინც სიცოცხლის წარმოშობის დღიდან ვარსებობთ) ვცხოვრობდით დომინანტურ იერარქიაში, ძალიან, ძალიან დიდი ხანი. ჩვენ დომინანტურიბისთვის ვიბრძოდით იქამდე, სანამ გვექნებოდა კანი, ან ხელები, ან ფილტვები ან ძვლები. ეს, კულტურაზე ბუნებრივია. დომინანტური იერარქია ხეებზე ძველია.

ჩვენი ტვინის ნაწილი, რომელიც თვალყურს ადევნებს ჩვენს პოზიციას დომინანტურ იერარქიაში, უაღრესად ანტიკური და ფუნდამენტურია. ის კონტროლის სისტემის ოსტატია, ამოდულირებს ჩვენს აღქმას, შეგრძნებებს, ფასეულობებს, ემოციებს, ფიქრებს და ქმედებებს. ძლიერ გავლენას ახდენს ჩვენი ცხოვრების ყველა ასპექტზე, განურჩევლად ცნობიერისა და არაცნობიერისა. სწორედ ამიტომ, როდესაც ვმარცხდებით, ჩვენ ზუსტად ისე ვიქცევით, როგორც ბრძოლაში დამარცხებული ლობსტერი. წელში ვიხრებით. მიწას დავჩერებივართ. ვგრძნობთ საფრთხეს, ტკივილს, შფოთვას და უძლურებას. თუ მდგომარეობა არ გაუმჯობესდება, ქრონიკულად დეპრესირებულები ვხდებით. მსგავს სიტუაციაში, ისე ვეღარ ვიბრძვით, როგორც ცხოვრება მოითხოვს ჩვენგან, რის გამოც, მარტივი სამიზნე ვხდებით ძლიერი მჩაგვრელებისთვის. ეს გასაოცარი მსგავსებები მხოლოდ ქცევითი და ემპირიული არ არის. ძირითადი ნეიროქიმიაც უმეტესად მსგავსია.

განვიხილოთ სეროტონინი, ქიმიური ნივთიერება, რომელიც მართავს პოზასა და გაქცევას ლობსტერებში. დაბალი რანგის ლობსტერი წარმოქმნის შედარებით მცირე რაოდენობის სეროტონინს. ასევეა დაბალი რანგის მქონე ადამიანებშიც (ეს დაბალი რანგი კიდევ უფრო მცირდება თითოეული მარცხების შემდეგ). დაბალი სეროტონინი ნიშნავს დაწეულ თავდაჯერებას. დაბალი სეროტონინი ნიშნავს მეტ რეაქციას სტრესზე და მტანჯველ მზადყოფნას საგანგებო სიტუაციებისთვის - ვინაიდან, ნებისმიერ დროს ნებისმიერი რამ შეიძლება მოხდეს დომინანტური იერარქიის ფსკერზე (და იშვიათად რაიმე კარგი). დაბალი სეროტონინი ნიშნავს ნაკლებ ბედნიერებას, მეტ ტკივილსა და შფოთვას, მეტ ავადმყოფობას, და მოკლე სიცოცხლის ხანგრძლივობას ადამიანებში, ისევე როგორც კიბოსნაირებში. მაღალ ადგილს დომინანტურ იერარქიაში, ჩვეულებრივ ახასიათებს უფრო მაღალი სეროტონინის დონე, რომლის შედეგიცაა ნაკლები ავადობა, უბედურება და სიკვდილი, მაშინაც კი, როცა ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა აბსოლუტური შემოსავალი - ან გახრწნილი საკვების ნაგლეჯები - მუდმივია. მათ მნიშვნელოვნობას გაზვიადებულს ვერ უწოდებ.

ფსკერი და მწვერვალი

თქვენში ღრმად არის დამარხული წარმოუდგენლად პრიმორდიალური კალკულატორი, ტვინის ფუნდამენტში, იმაზე ღრმად, ვიდრე თქვენი ფიქრები და გრძნობები.ის აკონტროლებს, თუ სად არის თქვენი ადგილი საზოგადეობაში - ერთიდან ათამდე სკალაზე. თუ თქვენ სკალაზე ნომერ პირველს, უმაღლესი დონის სტატუსს ფლობთ, უაღრესად წარმატებული ხართ. თუ თქვენ მამაკაცი ხართ ხართ, უპირატესი წვდომა გაქვთ საუკეთესო საცხოვრებელ ადგილსა და უმაღლესი ხარისხის საკვებზე. ადამიანები ეთმანეთს ეჯიბრებიან, რომ გასიამოვნონ. რომანტიკული და სექსუალური კონტაქტების ულიმიტო შესაძლებლობა გაქვთ. თქვენ წარმატებული ლობსტერი ხართ. ყველაზე სასურველი მდედრები რიგში დგანან და ერთმანეთს ექიშპებიან თქვენი ყურადღების მისაპყრობად.

თუ ქალი ხართ, ბევრ, მაღალი დონის თაყვანისმცემელზე გაქვთ წვდომა: მაღალს, ძლიერსა და სიმეტრიულზე; კრეატიულზე, სანდოზე, პატიოსანსა და მომხიბვლელზე. თქვენი დომინანტი მამაკაცი კოლეგის მსგავსად, საკუთარი სტატუსის გასამყარებლად ან გასაუმჯობესებლად, თქვენც ჩაერთვებით სასტიკ, ზოგჯერ კი დაუნდობელ, ასევე კონკურენტუნარიანი მდედრების შეწყვილების იერარქიაში. მიუხედავად იმისა, რომ ამის გასაკეთებლად ფიზიკურ აგრესიას ნაკლები ალბათობით გამოიყენებთ, თქვენს განკარგულებაში ძალიან ბევრი ვერბალური ხრიკი და სტრატეგია იქნება, ოპონენტის დამცირების ჩათვლით და შესაძლოა მათ გამოყენებაში ექსპერტიც კი გახდეთ.

ამის საწინააღმდეგოდ, თუ დაბალი სტატუსის მფლობებლი ხართ, მდედრობითი იქნებით თუ მამრობითი, არსად გაქვთ საცხოვრებელი (ან კარგ ადგილას არსად) თქვენი საკვები საშინელია, როცა მშიერი არ ხართ. ცუდი ფიზიკური და მენტალური მდგომარეობა გაქვთ. თითქმის არავის სურს რომანტიკული ურთიერთობა თქვენთან, თუ ისინიც თქვენსავით სასოწარკვეთილები არ არიან. თქვენ იავადმყოფებთ, სწრაფად დაბერდებით, ახალგაზრდა მოკვდებით და ძალიან ცოტა დამტირებელი გეყოლებათ. ფულიც კი არაფერში დაგეხმარებათ, თქვენ არ გეცოდინებათ როგორ გამოიყენოთ ის, რადგან ფულის სწორად გამოყენება რთულია, განსაკუთრებით თუ ის თქვენთვის უცხოა ფული სახიფათო დოზით გაგხდით ნარკოტიკებსა და ალკოჰოლისადმი დამოკიდებულს. ეს უფრო სასიამოვნო და წამახალისებელია, თუ დიდი ხნის მანძილზე არ განგიცდიათ სიამოვნება. ფული, ასევე მტაცებლებისა და ფსიქოპათების სამიზნედ გაგქცევთ, რომლებიც საზოგადოების ქვედა რანგზე მდგომი პირების ექსპლუატაციით საზრდოობენ. დომინანტური იერარქიის ფსკერი არსებობისათვის საშინელი, სახიფათო ადგილია.

თქვენი ტვინის უძველესი ნაწილი, დომინანტურობის დადგენის სპეციალისტი, აკვირდება, თუ როგორ გექცევიან სხვა ადამიანები. ამ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით, ის თქვენი ღირებულების შესახებ იღებს გადაწყვეტილებას და შესაბამის სტატუსს განიჭებთ. თუ თქვენი თანატოლები ნაკლები პატივისცემით გეპყრობიან, დეტექტორი სეროტონინის ხელმისაწვდომობას ზღუდავს. რაც, ყველა მდგომარეობისა და მოვლენის მიმართ, რომელთაც ემოციის გამოწვევა შეუძლია, განსაკუთრებით ნეგატიურის, ფიზიკურად და ფსიქოლოგიურად უფრო რეაქტიულს გხდით. თქვენ გჭირდებთ ეს რეაქტიულობა. ფსკერზე მოულოდნელი, კრიტიკული შემთხვევები დამახასიათებელია და თქვენ მზად უნდა იყოთ იმისათვის, რომ გადარჩეთ.
სამწუხაროდ, ეს ფიზიკური ჰიპერ-რეაქცია, ეს მუდმივი სიფხიზლე, წვავს ძალიან ბევრ ძვირფას ენერგიასა და ფიზიკურ რესურსს. ეს რეაქცია ნამდვილად გახლავთ ის, რასაც სტრესს უწოდებენ. და ეს არ ნიშნავს მხოლოდ, ან აუცილებლად ფსიქოლოგიურს. ეს უიღბლო გარემოებების მონდომებით ჩახშობის ანარეკლია. ტვინის ანტიკური დეტექტორი მიიჩნევს, რომ ფსკერზე ოპერირების დროს, ყველაზე პატარა მოულოდნელ დაბრკოლებასაც კი, ნეგატიური მოვლენების უკონტროლო ჯაჭვის გამოწვევა შეუძლია, რისი დაძლევაც მარტოს მოგიწევთ, რადგანაც საზოგადოების განაპირას, საჭირო მეგობრები იშვიათობაა. შესაბამისად თქვენ მუდმივად მსხვერპლად გაიღებთ ისეთ რამეებს, რასაც სხვა შემთხვევაში მომავლისთვის შეინახავდით, თუმცა ახლა მათ მომატებული მზადყოფნითა და პანიკური ქმედებით, აწმყოში იყენებთ. როცა არ იცით რა უნდა გააკეთოთ, საჭიროების შემთხვევაში, ნებისმიერი რამის გასაკეთებლად მზად უნდა იყოთ. თქვენ მანქანაში ზიხართ, გაზისა და მუხრუჭის პედალზე ბოლომდე გაქვთ ფეხი მიჭერილი. კიდევ ცოტაც და ყველაფერი განადგურდება. ანტიკური დეტექტორი იმუნურ სისტემასაც კი გაგითიშავთ, დახარჯავს მომავლისათვის საჭირო ენერგიას და ჯანმრთელობას ახლა, აწმყოს კრიზისის დროს. ის თქვენ იმპულსურს გაგხდით, შედეგად თქვენ გადაეშვებით; მაგალითად, ნებისმიერ ხანმოკლე ურთიერთობაში, ან ნებისმიერ შესაძლო სიამოვნებაში, მნიშვნელობა არ აქვს რამდენად დაბალი დონის, სამარცხვინო ან არალეგალური იქნება ის. როცა საკუთარ თავს გამოამჟღავნებს, სიცოცხლისა თუ სიკვდილისგან შორს დაგტოვებთ, დაუდევრად, სიამოვნების იშვიათი შესაძლებლობისგან შორს. მოულოდნელი საშიშროებებისადმი მზაობის ფიზიკური მოთხოვნილება, ყველა გზით გაგანადგურებთ.

მეორეს მხრივ, თუ თქენ მაღლი სტატუსი გაქვთ, დეტექტორის ცივი, პრე-რეპტილიური მექანიზმი დაუშვებს, რომ თქვენი ნიშა დაცული, პროდუქტიული და საიმედოა და რომ სოციალური მხარდაჭერის იმედი უნდა გქონდეთ. ის მიიჩნევს, რომ რაიმეს მიერ თქვენი დაშავების შანსი ძალიან დაბალია და ადვილად შეიძლება იყოს შემცირებული. თქვენთვის ცვლილება იქნება შესაძლებლობა და არა კატასტროფა. სეროტონინი უხვად გამოიყოფა. ამიტომ, თქვენ მშვიდი და თავდაჯერებული, სწორად და გამართულად დგახართ, მაშასადამე, ნაკლებად დაძაბულიც. ვინაიდან, თქვენი პოზიცია გარანტირებულია, თქვენთვის მომავალიც დიდი ალბათობით კარგია. უკეთესი მომავლის დაგეგმვაზე ფიქრიც ღირს. თქვენ არ გჭირდებათ იმპულსურად დაიტაცოთ გზაზე შემხვედრი ნებისმიერი ნამცეცი, რადგანაც რეალისტურად ელით, რომ კარგი რამ, მუდამ ხელმისაწვდომი დარჩება. თქვენ შეგიძლიათ სიამოვნებას სამუდამოდ, წინსწრების გარეშე გაუმკლავდეთ. თქვენ შეგიძლიათ იყოთ სანდო და მზრუნველი მოქალაქე.

munk1

დისფუნქცია

თუმცა ზოგჯერ, დეტექტორის მექანიზმი შეიძლება შეცდეს. ძილისა და კვების არათანაბარმა ჩვევებმა, შესაძლოა მისი ფუნქცია შეაფერხონ. შესაძლოა ეჭვებმა ის გაურკვევლობაში გადააგდოს. სხეული, მის ყველა ნაწილებთან კარგად გაწვრთნილი ორკესტრის მსგავსად უნდა ფუნქციონირებდეს. ყველა სისტემამ საკუთარი როლი სათანადოდ და ზუსტ დროს უნდა შეასრულოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ამას ხმაური და ქაოსი მოჰყვება. სწორედ, ამიტომ არის რუტინა საჭირო. ცხოვრების აქტები, რომლებსაც ყოვლედღიურად ვიმეორებთ ავტომატიზირებული უნდა იყოს. ისინი სტაბილურ და სანდო ქცევად უნდა ჩამოყალიბდეს, ასე ისინი დაკარგავენ კომპლექსურობას და მოიპოვებენ პრედიქტულობასა და სიმარტივეს. ეს ყველაზე ნათლად პატარა ბავშვების შემთხვევაში ჩანს, ისინი მხიარულები, საყვარლები და თამაშისმოყვარულები არიან, როდესაც ძლისა და კვების რეჟიმი სტაბილური აქვთ და თუკი ასე არაა, ჭირვეულნი, საშინელი და საძაგლები არიან.
სწორედ, ამ მიზეზის გამო, ჩემს კლინიკურ პაციენტებს, პირველ რიგში, ძილის შესახებ ვეკითხები. იღვიძებენ თუ არა, დაახლოებით, ტიპიური ადამიანისათვის დამახასიათებელ დროს, და ერთსა და იმავე დროს ყოველ დღე? თუ პასუხი უარყოფითია, ჩემი პირველი რეკომენდაცია, ამ საკითხის მოგვარებაა. დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, ყოველ საღამოს ერთსა და იმავე დროს იძინებენ თუ არა, თუმცა გაღვიძების დროის სტაბილურიბა მნიშვნელოვანია. შფოთვა და დეპრესია არ განიკურნება მარტივად, თუ დაავადებულს გაურკვეველი დღის რეჟიმი აქვს. ნეგატიური ემოციების შუამდგომელი სისტემა, მჭიდროდ დაკავშირებულია სწორ, დღიურ ციკლის რიტმთან.

ჩემი შემდეგი შეკითხვა საუზმეს შეეხება. მე ჩემს კლიენტებს ნოყიერი და პროტეინებით მდიდარი საუზმის მიღებას ვურჩევ, გაღვიძებიდან რაც შეიძლება სწრაფად. ( არა მარტივი ნახშირწყლები, არა შაქარი, რადგანაც ისინი ძალიან სწრაფად მუშავდება და იწვევს სისხლიში გლუკოზის მომატებას). ეს იმიტომ, რომ შფოთვისა და დეპრესიის მქონე ადამიანები უკვე სტრესის ქვეშ იმყოფებიან, განსაკუთრებით მაშინ, თუ მათი ცხოვრება დიდი ხნის მანძილზე უკონტროლო იყო. მათი სხეულები პირველ რიგში, გადაჭარბებულად გამოყოფენ ინსულინს, თუკი რთულ და მომთხოვნ აქტივობაში ჩაერთვებიან. თუ ისინი ამას მთელი ღამის შიმშილობის და საუზმის წინ გააკეთებენ, სისხლი ჭარბი ინსულინისგან გაიწმინდება. შედეგად ისინი ჰიპოგლემიკური და ფსიქო-ფიზიოლოგიურად არასტაბილურნი გახდებიან მთელი დღის განმავლობაში. მათი სისტემა ვერ დარეგულირდება კარგად გამოძინების გარეშე. ძალიან ბევრი კლიენტი მყოლია, რომელთა შფოთვაც, სუბკლინიკურ დონემდე, უმეტესწილად ძილისა და საუზმის პრედიქტული რეჟიმის დაცვის შემდეგ დავიდა.

სხვა ცუდ ჩვევებსაც შეუძლია დეტექტორის სიზუსტის დარღვევა. ხანდახან ეს პირდაპირ ხდება, ნაკლებად შესწავლილი ბიოლოგიური მიზეზების გამო, ხან კი, ეს ჩვევები მიზეზია კომპლექსური პოზიტიური უკუკავშირის მარყუჟის წამოსაწყებად. პოზიტიური უკუკავშირის მარყუჟი მოითხოვს ჩაშენებულ დეტექტორს, გამაძლიერებელს და რაღაც ფორმის პროდუქციას. წარმოიდგინეთ, დეტექტორი იღებს სიგნალს, აძლიერებს და შემდეგ გაძლიერებული ფორმით გადმოსცემს. ჯერჯერობით მშვენიერია. პრობლემა იწყება, როდესაც დეტექტორი აღმოაჩენს პროდუქტს და კიდევ ერთხელ გაატარებს სისტემაში, გააძლიერებს და გამოჰყოფს მას კვლავ. გაძლიერების რამდენიმე რაუნდი და ყველაფერი სახიფათოდ უკონტროლო გახდება.

ადამიანთა უმრავლესობა გამხდარა დამაყრუებელი წივილის უკუკავშირის მსხვერპლი კონცერტზე, როდესაც ხმის სისტემა მტკივნეულად ხრიწინებს. მიკროფონი მოსაუბრეს უგზავნის სიგნალს, მოსაუბრე გამოჰყოფს სიგნალს. სიგნალი შეიძლება მიკროფონმა კვლავ მიიღოს და კვლავ გააგზავნოს სისტემაში, თუ ის ძალიან ახლოსაა მოსაუბრესთან ან თუ ძალიან ხმამაღალია, ხმა სწრაფად აფართოებს გაუსაძლისს დონეს, და თუ გაგრძლედება საფუძვლიანად დააყრუებს მოსაუბრეს.

ასეთივე დესტრუქციული მარყუჟი იჩენს თავს ადამიანთა ცხოვრებაში. უმეტესად, როცა ეს ხდება, ჩვენ მას მენტალური დაავადების ირლიყს ვაწებებთ, მიუხედავად იმისა, რომ ის არ არის მხოლოდ ან მთლიანად ადამიანის ფსიქიკაში. ალკოჰოლზე დამოკიდებულება ან წამალ-მოხმარება ჩვეული პოზიტიური უკუკავშირის პროცესია. წარმოიდგინეთ, ადამიანი, რომელიც ალკოჰოლს შეექცევა, შეიძლება ცოტა ბევრსაც. ის სწრაფად გადაკრავს, სამ ან ოთხ ჭიქა სასმელს. მის სისხლში ალკოჰოლის დონე სწრაფად იზრდება, ეს შეიძლება ძალიან სასიამოვნო იყოს, განსაკუთრებით მათთვის ვისაც გენეტიკური მიდრეკილება აქვს ალკოჰოლის მიმართ. მაგრამ ეს მხოლოდ მაშინ ხდება, როდესაც სისხლში ალკოჰოლის დონე აქტიურად მზარდია და ეს გარძელდება მხოლოდ იქამდე, თუ ინდივიდი სმას განაგრძობს. როდესაც ის სმას წყვეტს, არა მხოლოდ, სისხლში ალკოჰოლის დონე აღწევს პლატოს და შემდეგ იწყებს დაწევას, დავარდნას, არამედ მისი სხეული სხვადასხვა სახის ტოქსინების წარმოქმნას იწყებს, რადგანაც ის მიღებული ეთანოლის გადამუშავებას ახდენს. ალკოჰოლი გადის ორგანიზმიდან და ადამიანი ალკოჰოლურ აბსტინენციას განიცდის, რადგან შფოთვითი სისტემები, რომლებიც ინტოქსიკაციის დროს დათრგუნული იყო, ჰიპერ-რეაქციას იწყებენ. ნაბახუსევი ალკოჰოლური აბსტინენციაა (რომელიც საკმაოდ ხშირად კლავს აბსტინენციის მქონე ალკოჰოლიკებს) და ალკოჰოლის მიღებიდან, ძალიან მალე იწყება. სიამოვნების გასაგრძელებლად და უსიამოვნო შედეგების თავიდან ასაცილებლად, ალკოჰოლის მომხმარებელმა, შეიძლება უბრალოდ იქამდე გააგრძელოს სმა, ვიდრე სახლში ალკოჰოლის მარაგი ამოეწურება, ბარები დაიკეტება და ფული გაუთავდება.

მომდევნო დღეს, ეს ადამიანი საშინელი ნაბახუსევით იღვიძებს. ჯერ-ჯერობით, ეს მხოლოდ უიღბლობაა. ნამდვილი პრობლემა მას შემდეგ იწყება, როცა აღმოაჩენს, რომ მისი ნაბახუსევის "განკურნება" დილით, რამდენიმე დამატებითი ჭიქა სასმლით შეიძლება. ასეთი განკურნება, რა თქმა უნდა, დროებითია. ის, მხოლოდ ცოტა მომავლისთვის გადასწევს აბსტინენციის სიმპტომებს. შესაძლოა, ამგვარად მოქცევა, მოკლე დროში, თუ ტანჯვა საკმაოდ მწვავეა, საჭირიც იყოს. ამრიგად, მან ისწავლა, როგორ გაუმკლავდეს ნაბახუსევს. როდესაც წამალი დაავადებას იწვევს, პოზიტიური უკუკავშირის მარყუჟი ყალიბდება. ასეთ პირობებში, ალკოჰოლიზმი შეიძლება სწრაფად განვითარდეს.

ზოგჯერ, მსგავსი რამ, ემართებათ ადამიანებს, რომლებსაც ისეთი შფოთვითი აშლილობა აქვთ, როგორიცაა აგორაფობია. აგორაფობიით დაავადებული ადამიანები შესაძლოა შიშმა ისე მოიცვას, სახლიდან ვერასოდეს გავიდეს. აგორაფობია, პოზიტიური უკუკავშირის მარყუჟის შედეგია. პირველი მოვლენა, რომელიც აშლილობას აჩქარებს, ხშირად პანიკური შეტევაა. მსხვერპლი ძირითადად, სხვებზე ზედმეტად დამოკიდებული შუა ხნის ქალია. შესაძლოა, ის ზედმეტად იყო მამაზე დამოკიდებული და სწრაფად გადავიდა ურთიერთობაზე, რომელშიც ქმარი ან შეყვარებული ზედმეტად დომინანტური იყო, მცირე ან საერთოდ არარსებული დამოუკიდებლად არსებობის შანსით.

კვირების მანძილზე, რომელიც აგორაფობიის ჩამოყალიბებამდე მიდის, ასეთი ქალი, ჩვეულებრვ, რაღაც მოულოდნელს და ანომალურს განიცდის. ეს შეიძლება იყოს, რაიმე ფსიქოლოგიური, მაგალითად: გახშირებული გულისცემა, რომელიც ნებისმიერი შემთხვევისათვის ბუნებრივია, მისი წარმოშობის ალბათობა მენოპაუზის დროს გაზრდილია, როდესაც ჰორმონალური პროცესი რეგულირების პერიოდშია, ქალის ფიქოლოგიური შეგრძნებები არაპროგნოზირებულად ცვალებადია. გულის ცემის რითმში, ყველა საგრძნობმა ცვლილებამ, შესაძლოა პროვოცირება გაუკეთოს ფიქრებს, როგორც გულის შეტევაზე, ასევე სახალხო სირცხვილზე, გულის შეტევის შემდგომ ტანჯვისა და გასაჭირის გამო (სიკვდილი და საზოგადო დამცირება ორი ყველაზე გავრცელებული შიშია). მოულოდნელი მოვლენა, შეიძლება იყოს დაავადებულის კონფლიქტი ქორწინებაში, ან მეუღლის ავადმყოფოფა და გარდაცვალება. ასევე, შესაძლოა იყოს ახლო მეგობრის განქორწინება ან სავადმყოფოში მოხვედრა. ზოგი რეალური მოვლენა ჩვეულებისამებრ, აჩქარებს სიკვდილისა და სოციალური გაკიცხვის თავდაპირველ შიშს.

შოკის შემდეგ, პრე- აგორაფობიული სიმპტომების მქონე ქალბატონმა, შეიძლოა დატოვოს სახლი და სავაჭრო ცენტრში წავიდეს. ადგილი გადაჭედილია და პარკირება რთული, რაც მის სტრესზე უარესად მოქმედებს. უსიამოვნო გამოცდილების შემდეგ, მის გონებას დაუცველობის ფიქრები იპყრობს და ზედაპირზე ამოდის. გულისცემა უხშირდება, სუნთქავს ზედაპირულად და სწრაფად. გრძნობს საკუთარ გულისცემას და ფიქრობს გულის შეტევა ხომ არ ემართება. ეს ფიქრი უფრო მეტ შფოთვას იწვევს, შედეგად კიდევ უფრო ზედაპირულად სუნთქავს, სისხლში ნახშიროჟანგის დონე ეზრდება. ამ დამატებითი შიშის გამო, გულისცემა კიდევ უფრო იმატებს, ის ამას ამჩნევს და კიდევ უფრო უხშირდება გულისცემის რითმი.

სიურპრიზი! პოზიტიური უკუკავშირის მარყუჟი. მალე შფოთვა პანიკად იქცევა, რომელიც ტვინის სხვა სისტემის მიერ რეგულირდება და იმ საფრთხეს მიეკუთვნება, რომელსაც ძალიან ბევრი შიშის გამოწვევა შეუძლია. საკუთარი სიმპტომებით შეპყრობილი, სასწრაფო დახმარების ოთახისაკენ მიემართება, სადაც მშფოთვარე ლოდინის შემდეგ, გულის ფუნქციონირებას უმოწმებენ და საგანგაშო არაფერია. მაგრამ, მას ამის არ სჯერა.

ამგვარი უსიამოვნო გამოცდელების აგორაფობიად ქცევას, დამატებითი უკუკავშირის მარყუჟი სჭირდება. შემდეგში, როდესაც მას სავაჭრო ცენტრში წასვლა დასჭირდება, ბოლოს მომხდარის გახსენება მის შფოთვას გამოიწვევს. მიუხედავად ამისა, მაინც წავა. გზაში საკუთარი გულისცემის ხმას გაიგონებს, რაც შფოთვისა და წუხილის შემდგე ციკლს წარმოქმნის. პანიკის პრევენციისთვის, ის თავს აარიდებს სავაჭერო ცენტრის სტრესს და სახლში დაბრუნდება. მაგრამ შფოთვის სისტემამ მის ტვინში, შეამჩნია, მისი სავაჭრო ცენტრიდან გამოქცევა და დაასკვნის რომ გზა, ნამდვილად, სახიფათო იყო. ჩვენი შფოთვითი სისტემა ძალიან პრაქტიკულია. ის მიიჩნევს, რომ ნებისმიერი რამ, რასაც გავურბივართ, სახიფათოა. რა თქმა უნდა, ამას ამტკიცებს ის ფაქტი, რომ თქვენ გარბიხართ.

ამრიგად, ეხლა სავაჭრო ცენტრი "მისაახლოებლად ძალიან სახიფათოდ" არის შეფასებული (ან დამწყები აგორაფობიის სიმპტომის მქონე ინდივიდი იკრავს იარლიყს "ძალიან სუსტი ვარ მიახლოებისთვის"). შესაძლოა, ამ ყველაფერმა არც წარმოშვას მისი რეალური პრობლემა. ჯერ კიდევ არსებობს სხვა ადგილები სავაჭროდ. მაგრამ შესაძლოა, ახლომდებარე სუპერმარკეტები იმდენად ჰგავდეს სავაჭრო ცენტრს, მოლის ნაცვლად მათი ვიზიტის შემთხვევაშიც, მსგავსი რეაქციები გამოიწვიოს და შემდეგ, იქიდანაც გამოიქცევა. შედეგად, სუპერმარკეტიც იმავე კატეგორიას დაიკავებს. შემდეგ, ეს იქნება კუთხის მაღაზია. შემდეგ, ავტობუსი, ტაქსი და მეტრო. და მალე ის ყველგანაა. აგორაფობის, საბოლოოდ, საკუთარი სახლის შიშიც კი შეიძლება გაუჩნდეს და რომ შეეძლოს იქედანაც გაიქცეოდა. მაგრამ მას არ შეუძლია. მალე ის სახლში გაიჭედება. შფოთვის-გამომწვევი უკანდახევა ყველაფერს უკუაგდებს შფოთვის-გამომწვევისგან. შფოთვის-გამომწვევი უკანდახევა ეგოს აპატარავებს, ხოლო უფრო მეტად საშიშ სამყაროს, კიდევ უფრო ზრდის.

ტვინის, სხეულისა და სოციალური სამყაროს ინტერაქციის ძალიან ბევრი სისტემა არსებობს, რომლებიც შესაძლოა პოზიტიური უკუკავშირის მარყუჟში გაებნენ. მაგალითად, დეპრესული ადამიანი, თავს გრძნობს უსარგებლოდ, ტვირთად, განიცდის მწუხარებასა და ტკივილს. ამის გამო, ისინი ოჯახის წევრებსა და მეგობრებთან კონტაქტს ერიდებიან. შედეგად, ისინი უფრო მარტოსულები და იზოლირებულები ხდებიან, რაც ამძაფრებს გრძნობას, რომ ტვირთი და გამოუსადეგარები არიან და უფრო ამცირებენ კონტაქტს. დეპრესია ასე ფესვებს იდგამს და ძლიერდება.

თუ ვინმე, ცხოვრების რომელიმე ასპექტში, საშინლად დაზარალდა - ტრავმატირებულია - დომინანტურობის დეტექტორი, შეიძლება ისე გარდაიქმნას, რომ დამატებითი ზარალი უფრო მეტი იყოს, ვიდრე ნაკლები. ადამიანებს ხშირად ემართებათ ეს. მოზრდილები, რომლებმაც ბავშვობაში ან მოზარდობაში სასტიკი ჩაგვრა განიცადეს, მშფოთვარე და ადვილად გაღიზიანებადი ხდებიან. თავდაცვის მიზნით, ისინი თავდახრილები დადიან და თავს არიდებენ თვალებით კონტაქტს, რაც დომინანტურ გამოწვევად მიიჩნევა.
ეს ნიშნავს, რომ ჩაგვრით გამოწვეული დაზიანება (სტატუსისა და თავდაჯერების დადაბლებული დონე) შეიძლება გაგრძელდეს, ჩაგვრის დასრულების შემდეგაც. ყველაზე მარტივ შემთხვევაში, ადრე დამცირებული ინდივიდები, განვითარდნენ და საკუთარი ცხოვრების, ახალ, უფრო წარმატებულ ეტაპზე გადავიდნენ. თუმცა, კარგად ვერ ამჩნევენ, რომ მათი ამჟამად-კონტრპროდუქტული ფსიქოლოგიური ადაპტაცია, ადრინდელ რეალობაზე დარჩა და საჭიროზე მეტად დასტრესილი და ეჭვით სავსენი არიან.

უფრო რთულ შემთხვევებში, სუბორდინაციის თანდაყოლილი ვარაუდი ადამიანში სტრესს და ეჭვებს იწვევს, უფრო მეტს, ვიდრე და მათი ჩვეული, მორჩილი პოზა, და ეს კვლავ იქცევს ნეგატიურ ყურადღებას - ერთი ან რამდენიმე, ძირითადად ნაკლებად წარმატებული, მჩაგვრელის ყურადღებას. რომლებიც ჯერ კიდევ არსებობენ მოზრდილების სამყაროში. მსგავს სიტუაციებში, წინანდელი ჩაგვრის ფსიქოლოგიური შედეგები, ზრდის აწმყოში დამცირების ალბათობას (მიუხედავად იმისა, რომ, უხეშად, რომ ვთქვათ, ეს ასე არ უნდა ყოფილიყო, იმიტომ, რომ გაიზარდა, ან გეოგრაფიული ადგილმდებარეობა შეიცვალა, სწავლა გააგრძელა, ობიექტური სტატუტი გამოიცვალა).

აღზევება

ზოგჯერ, ადამიანები ძალადობის მსხვერპლნი მხოლოდ იმიტომ ხდებიან, რომ შებრძოლება არ შეუძლიათ. ეს შეიძლება დაემართოს ადამიანს, რომელიც მოწინააღმდეგეზე ფიზიკურად სუსტია. ბავშვებს შორის ჩაგვრაში, ეს ყველაზე გავრცელებული მიზეზია. ზოგჯერ, ძლიერი აღნაგობის 6 წლის ბავშვსაც კი ვერ შეედრება 9 წლის მოზარდი. ზრდასრულებში, მსგავსი ძალათა სხვაობის უმეტესობა ქრება, თუმცა, უხეშ სტაბილურობას და ფიზიკური ზომის შესატყვისობას (გამონაკლისია, ქალსა და მამაკაცთან დაკავშირებით, რომელთაც უწინ, სავარაუდოდ, ზედა ტანი დიდი და ძლიერი ჰქონდათ) ასევე, ზრდასრულებში ფიზიკური შევიწროების გაგრძელებას თან სდევს გაზრდილი სასჯელი.

მაგრამ, ძირითადად, ადამიანები ჩაგვრის მსხვერპლნი ხდებიან, რადგან არ იბრძვიან. ეს არცთუ ისე იშვიათად ემართებათ, ტემპერამენტით შემბრალებელსა და თავგანწირულებს - ნაწილობრივ, თუ ისინი ნეგატიური მეოციებით არიან ავსებული, როდესაც, ვინმე მათ სადისტურად ეწინააღმდეგება, მათ ეს ტანჯვა მოსწონთ და სიამოვნების ხმებს გამოსცემენ (მაგალითად, ბავშვები, რომლებიც უფრო მარტივად ტირიან, ხშირად ხდებიან ჩაგვრის მსხვერპლნი). ეს, ასევე, ემართება ადამიანს, რომელმაც გარკვეული მიზეზის გამო გადაწყვიტა, რომ აგრესიის ნებისმიერი ფორმა, ბრაზის გრძნობის ჩათვლითაც კი, მორალურად არასწორია. მე შემხვედრიან ადამიანები, რომლებსაც მწვავე მგრძნობელობა ჰქონდათ, თუნდაც უმნიშვნელო ტირანიის მიმართ და ზედმეტად აგრესიულად ცდილობდნენ შეეზღუდათ ყველანაირი ემოცია საკუთარ თავში, რომელსაც კი მსგავსი რამის გამოწვევა შეეძლო. ხშირად ეს არის ხალხი, რომლებსაც ზედმეტად აგრესიული და მაკონტროლირებელი მამები ჰყავდათ.

ფსიქოლოგიური ძალები, არასდროს არიან ერთგანზომილებიანნი, თუმცა, ნამდვილად საოცარია სისასტიკისა და არეულობის წარმოქმნაში ბრაზისა და აგრესიის როლი, რომლებსაც აბალანსებენ თავდაპირველი ძალები, რათა აღმოფხვრან ჩაგვრა და შევიწროვება, ისაუბრონ სიმართლე და მოტივაცია მისცენ მტკიცე მოძრაობას ომის, ეჭვებისა და საფრთხის დროს. გიჟის პერანგში გამოწყობილი, ვიწრო მორალის აგრესიის წინააღმდეგ, ისინი, ვინც მარტო ან მხოლოდ თანამგრძნობები ან თავგანწირულები არიან (გულუბრყვილოები, ექსპლუატირებულნი) არ შეუძლიათ წინ წამოსწიონ გულწრფელად სამართლიანი, შესაფერისი და საჭირო ბრაზი, რათა დაიცვან საკუთარი თავი.

თუ თქვენ კბენა შეგიძლიათ, ჩვეულებრივ, ამის გაკეთება არ მოგიწევთ. როცა კარგად არის შეთავსებული, აგრესიული რეაქციისა და ძალადობის გამოყენების უნარი, ეს უფრო მეტად ამცირებს, ვიდრე ზრდის აგრესიის გამოყენების საჭიროების ალბათობას. თუ, თავიდანვე უარს იტყვით შეეწინააღმდეგოთ ჩაგვრას (რაც ნიშნავს, რომ თქვენ ადასტურებთ თქვენს უარყოფას, ყოველგვარი გაურკვეველი პირობით და მის უკან იმალებით), შედეგად, შევიწროვების არე მჩაგვრელის მხრიდან დარჩება შეზღუდული და საზღვრებში მოქცეული. ტირანიის ძალები საგრძნობლად გაფართოვდება, რათა შეავსოს მისი არსებობისთვის დატოვებული ადგილი. ადამიანები, რომლებიც უარს ამბობენ მოიკრიბონ ძალები, რათა შესაბამისად დაიცვან თავი, ისევე ხდებიან ექსპლუატაციის მსხვერპლნი, როგორც ისინი, ვისაც გულწრფელად არ ძალუძთ დაიცვან საკუთარი უფლებები მნიშვნელოვანი უუნარობის ან ფიზიკური სისუსტის გამო.

გულუბრყვილო, უვნებელი ადამიანები, ძირითადად საკუთარ აღქმასა და ქცევას, შემდეგი აქსიომებით უძღვებიან: ადამიანები ძირითადად კარგები არიან, სინამდვილეში არავის უნდა ავნოს სხვას; მუქარა (და ცხადია, მისი გამოყენება) ძალით, ფიზიკურად თუ სხვა მხრივ, არასწორია. ეს აქსიომები იშლება, ან უარესი, გულწრფელად ბოროტი ინდივიდების გამო. უარესი ნიშნავს, რომ გულუბრყვილო რწმენა შეიძლება შეურაცხყოფის პოზიტიურ მიპატიჟებად გადაიქცეს. რადგანაც, ისინი ვისაც ზიანის მიყენება აქვთ განზრახული, მსგავსი შეხედულების მქონე მსხვერპლის მონადირებისაკენ ისწრაფვიან. მსგავს შემთხვევებში, უვნებლობის კონცეფცია, აუცილებლად უნდა შეიცვალოს, განახლდეს. ჩემს კლინიკურ გამოცდილებაში, ხშირად შემხვედრია კლიენტები, რომლებიც მიიჩნევენ, რომ კარგი ადამიანები არასოდეს ბრაზდებიან.

არავის მოსწონს, როცა აქეთ-იქით ხელს ჰკრავენ, თუმცა ადამიანები ამას დიდხანს ითმენენ. ამიტომ, მე მათ თავინთ გულისწყრომას ვაჩვენებ, თავიდან, როგორც ბრაზს, შემდეგ როგორც მინიშნებას, რომ რაღაც უნდა თქვას, არათუ გაკეთდეს. შემდეგ, მათ ვაჩვენებ ამ ქცევას, როგორც ძალას, რომელსაც ტირანია კუთხეში ყავს მოქცეული - როგორც ინდივიდის, ასევე სოციალურ დონეზე. ბევრ ბიუროკრატს ჰყავს უმნიშვნელო ავტორიტეტი მათში, აგენერირებენ არასაჭირო წესებს და პროცედურებს, მხოლოდ იმიტომ, რომ გამოხატონ და გაამყარონ ძალაუფლება. მსგავსი ადამიანები ქმნიან ძლიერ, ფარულ ნეგატიურ განწყობილებას მათ გარშემო, რომელიც, თუ გამოიხატა, შეზღუდავს მათი პათოლოგიური ძალების გამოვლინებას. სურვილი დაიცვა საკუთარი თავი, ასევე იცავს საზოგადოებას დაშლისა და გადაგვარებისგან.

როცა გულუბრყვილო ადამიანები საკუთარ თავში გაბრაზების უნარის არსებობას აღმოაჩენენ, ისინი შოკში არიან, ზოგჯერ მძიმედაც. ამის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია, ახალბედა ჯარისკაცების მიდრეკილება პოსტტრავმატული სტრესის მიმართ, რომელიც ხშირად მაშინ ჩნდება, როდესაც ისინი უყურებენ თავიანთ ნამოქმედარს და არა იმას თუ რა დაემართათ თვითონ. ისინი რეაგირებენ მონსტრებივით, რომლებიც რეალურად შეიძლება იყვნენ ექსტრემალურ საბრძოლო ვითარებაში, და ამ უნარის აღმოჩენა მათ სამყაროს ანადგურებს. რაც არ არის გასაკვირი. ალბათ, ისინი თვლიდნენ, რომ ისტორიის ყველაზე საშიში დამნაშავეები მათგან რადიკალურად განსხვავდებოდნენ. ალბათ, მათ არასდროს დაუნახავთ საკუთარ თავში აგრესორი და მჩაგვრელი (და ალბათ ვერც დაცვისა და წარმატების უნარი). მე მყოლია კლიენტები, რომლებიც მათი მჩაგვრელის საზარელი სახის გამომეტყველების გამო, წლობით იტანჯებოდნენ ყოველდღიური ისტერიული კონვულსიებით. ასეთი ინდივიდები, ძირითადად ჰიპერ-დაცულ ოჯახებში იზრდებიან, სადაც არავითარი ბოროტება არ არის დაშვებული და ყველაფერი ზღაპრულად საოცარია.

როცა მოხდება გამოღვიძება, როცა ოდესღაც გულუბრყვილო ადამიანი საკუთარ თავში ბოროტებისა და მონსტრობის ფესვებს აღმოაჩენს და საკუთარ თავს დაინახავს როგორც საშიშს (სულ მცირე პოტენციურად) მათი შიში მცირდება. მათ თვით-პატივისცემა უვითარდებათ. შემდეგ, ალბათ ისინი შეეცდებიან წინააღმდეგობა გაუწიონ ზეწოლას. ირწმუნებენ, რომ შეუძლიათ დაპირისპირება, რადგან ისინიც საშიშები არიან. ხვდებიან, რომ მათ შეუძლიათ და აუცილებლად უნდა წამოდგნენ ფეხზე, რადგანაც ხვდებიან რამდენად ამაზრზენნი შეიძლება გახდნენ წინააღმდეგ შემთხვევაში, საკუთარი უკმაყოფილების გამოკვებისა და მათ ყველაზე დესტრუქციულ სურვილებად ქცევით. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ: ძალიან მცირე განსხვავებაა ქაოსსა და განადგურებას შორის, აღდგენასა და ხასიათის სიმტკიცეს შორის. ეს ცხოვრების ერთ-ერთი ყველაზე რთული გაკვეთილია.

შესაძლოა, თქვენ ხელმოცარული ხართ. და შესაძლოა, არ იყოთ - მაგრამ თუ ხართ, არ არის აუცილებელი ამ რეჟიმში გააგრძელოთ. შესაძლოა, თქვენ უბრალოდ ცუდი ჩვევა გაქვთ. შესაძლოა, ცუდი ჩვევების ნაკრებიც კი იყოთ. და მაინც, მაშინაც კი, თუ თქვენს ცუდ პოზიციას გულწრფელად იღებთ - მაშინაც, კი თუ არ იყავით პოპულარული სახლში ან საბავშვო ბაღში, ეს აღარ არის გარდაუვალი ახლა. გარემოებები იცვლება. თუ დამარცხებული ლობსტერის მსგავსად, ითმენთ კრიზისს, დაბალ სტატუსს, მოხუცი დეტექტორი, რომელიც თქვენი გონების ფუძეშია და კიბოსნაირებთან გაერთიანებთ, დომინანტურობის დაბალ რიცხვს მოგანიჭებენ. შედეგად, თქვენი ტვინი აღარ წარმოქმნის ბევრ სეროტონინს, რაც თქვენ ნაკლებად ბედნიერს, მეტად მშფოთვარესა და ნაღვლიანს გაგხდით. და როდესაც, საკუთარი თვის დაცვა იქნება საჭირო, დიდი ალბათობით დაიხევთ უკან. ეს, ასევე შეამცირებს თქვენს შანსს კარგ სამეზობლოში ცხოვრებისთვის, უმაღლესი ხარისხის რესურსზე წვდომისა და ჯანმრთელი, სასურველი პარტნიორის მოპოვების შესაძლებლობას. ეს, უფრო დიდი ალბათობით, გამოიწვევს თქვენს წამალსა და სასმელზე დამოკიდებულებას, რადგან თქვენ განაგრძობთ ცხოვრებას საეჭვო მომავლით. გაზრდის თქვენს მიდრეკილებას გულის დაავადების, კიბოს და დემენციისადმი. საერთო ჯამში, ეს კარგი არაა.

გარემოებები იცვლება და ასევე შეგიძლიათ თქვენც. პოზიტიური უკუკავშირის მარყუჟი ეფექტს ეფექტზე ამატებს, ის, კონტრაპროდუქტიულად დაიხევს ნეგატივის მხარეს, მაგრამ, ასევე, თქვენს სასარგებლოდაც შეუძლია იმუშაოს. ეს არის სხვა, ბევრად ოპტიმისტური გაკვეთილი პრინცის კანონისა და პარეტოს განაწილებაზე: ისინი, ვინც მიღებას დაიწყებენ, ალბათ მიიღებენ მეტს. ზოგი, მსგავსი აღმავალი მარყუჟი შესაძლოა, თქვენს პირად, სუბიექტურ სივრცეში შეგემთხვეთ. ცვლილებები სხეულის ენაში, მნიშვნელოვან მაგალითს გვთავაზობს. თუ მკვლევარი, თავდაპირველად გთხოვთ შეცვალოთ სახის კუნთები ისე, რომ სევდიანად გამოიყურებოდეთ, თავს ნაღვლიანად იგრძნობთ. თუ გთხოვენ, თანმიმდევრობით აამოძრაოთ კუნთები, ისე რომ ბედნიერ გამომეტყველებას აჩვენებდეთ,თქვენ თავს ბედნიერად იგრძნობთ. ემოციები, გარკვეულწილად, სხეულებრივი გამოხატულებაა და შეიძლება გაძლიერდეს (ან შესუსტდეს) ამ გამოხატულებით. სხეულის ენით წარმოდგენილ რამდენიმე მსგავს პოზიტიურ უკუკავშირის მარყუჟს, შეიძლება ადგილი ჰქონდეს სუბიექტური გამოცდილების პირადი საზღვრების მიღმა, სოციალურ სივრცეში, რომელსაც სხვა ადამიანებთან იზიარებთ. თუ თქვენი პოზა საწყალია, - თუ წელში მოხრილი ხართ, მხრები წინ გაქვთ გადახრილი, მკერდი შეწეული, თავი დახრილი, გამოიყურებით პატარად, დამარცხებულად და არაეფექტურად, (დამტკიცებულია თეორიაში, უკნიდან თავდასხმის წინააღმდეგ) - შედეგად თავს იგრძნობთ პატარად, დამარცხებულად და არაეფექტურად. ამას გააძლიერებს სხვათა რეაქციები. ადამიანები, ლობსტერების მსგავსად, ზომავენ ერთმანეთს, ნაწილობრივ დგომის ფორმის მიხედვით. თუ საკუთარ თავს დამარცხებულად წარმოადგენთ, ხალხი ისე მოგექცევათ, თითქოს ხელმოცარული იყოთ. თუ წელში გამართვას ეცდებით, ადამიანები შემოგხედავენ და სხვანაირად მოგექცევიან.

შეიძლება გააპროტესტოთ: ფსკერი რეალურია. ფსკერზე ყოფნაც თანაბრად რეალურია. პოზის ცვლილება, არ არის საკმარისი მსავსი მტკიცე რამის შესაცვლელად. თუ ნომერ მეათე პოზიციაზე ხართ, გამართულად დგომითა და დომინანტური შესახედაობის მიღებით, შესაძლოა მხოლოდ მოძალადეები მოიზიდოთ, რომლებიც ისევ დაგჩაგრავენ, რაც საკმაოდ სამართლიანია. თუმცა, გამართული, მხრებით უკან დგომა არ არის მხოლოდ ფიზიკური მოვლენა, რადგან თქვენ მხოლოდ სხეული არ ხართ. თქვენ ასევე, სული ხართ, ასე ვთქვათ - ფსიქიკა. ფიზიკურად წამომართვა, ასევე მოიცავს და ითხოვს მეტაფიზიკურ გამართვას. ეს არსებობის ტვირთის ნებაყოფლობით მიღებას ნიშნავს. თქვენი ნერვული სისტემა სრულიად განსხვავებულად რეაგირებს, როდესაც ცხოვრების მოთხოვნებს ნებაყოფლობით უსწორებთ თვალს. თქვენ პასუხობთ გამოწვევას, კატასტროფის მხარდაჭერის ნაცვალად. თქვენ ხედავთ ოქროს, რომელსაც დრაკონი იცავს, დრაკონზე მოსმენილ გადაჭარბებულ ფაქტებზე კანკალის ნაცვლად. თქვენ წინ დგამთ ნაბიჯს თქვენი ადგილის დასაკავებლად დომინანტურ იერარქიაში და იკავებთ თქვენს ტერიტორიას. ამჟღავნებთ მზაობას შეწინააღმდეგებისათვის. ანვითარებთ და ცვლით მას. ეს შესაძლოა მოხდეს პრაქტიკულად ან სიმბოლურად, როგორც ფიზიკური ან როგორც კონცეპტუალური რესტრუქტურიზაცია.

victory

დადგე გამართულად, მხრებით უკან, ნიშნავს, - მიიღო სიცოცხლის მრისხანე პასუხისმგებლობა, ფართოდ გახელილი თვალებით. ეს ნიშნავს, მიიღო გადაწყვეტილება, პოტენციური ქაოსის ნებაყოფლობით ტრანსფორმირების, საცხოვრებლად ვარგის რეალობად. ეს ნიშნავს, თვითცნობიერების დაუცველობის (მოწყვლადობის) სიმძიმის და ბავშვობის გაუცნობიერებელი სამოთხის დასასრულის მიღებას, სადაც შეზღუდულობა და მორალურობა სუსტად შეცნობილია. ეს ნიშნავს, საჭირო მსხვერპლშეწირვაზე პასუხისმგებლობის სიამოვნებით აღებას (ნიშნავს, მოიქცე ისე, რომ ასიამოვნო ღმერთებს, ანტიკური ენით).

დადგე გამართულად, მხრებით უკან, ნიშნავს კიდობანის აგებას, რომელიც სამყაროს წარღვნისგან დაიცავს, თქვენი ხალხის უდაბნოში გაძღოლას, მას შემდეგ რაც ტირანიას დააღწევენ თავს, საკუთარი გზის შექმნას კომფორტული სახლისა და ქვეყნისგან მოშორებით, წინასწარმეტყველური სიტყვების თქმას იმათთვის, ვინც ბავშვებს და ქვრივებს ყურადღებას არ აქცევს. ეს ნიშნავს, ჯვრის ტარებას, რომელიც აღნიშნავს X-ს, ადგილს, სადაც შენ და ცხოვრება ასე ძალიან იკვეთებით. ნიშნავს, მკვდარი, ძლიერი და ტირანული წყობა მოისროლოთ უკან, იმ ქაოსში, საიდანაც წარმოიშვა. ნიშნავს, გაუძლო გაურკვევლობას, და შედეგად შექმნა უკეთესი, უფრო მნიშვნელოვანი და პროდუქტიული წყობა.

ასე რომ, იზრუნეთ თქვენს პოზაზე, შეწყვიტეთ მხარჩამოყრილი და მოკუნტული მოძრაობა. გამოხატეთ თქვენი აზრი. დააყენეთ თქვენი სურვილი წინ, ისე თითქოს ამის უფლება გაქვთ - სულ მცირე, იმდენი უფლება, რამდენიც სხვებს, იარეთ წელში გამართულად და გაბედულად იყურეთ წინ. გაბედეთ იყოთ საშიშნი. მისი დამამშვიდებელი გავლენისათვის, უბიძგეთ სეროტონინს უხვად მიედინებოდეს ნერვულ გზებში.

ადამიანები, თქვენი ჩათვლით, ჩათვლიან, რომ კომპეტენტური და ქმედითუნარიანი ხართ. (ან სულ მცირე, მაშინვე არ გამოიტანენ საწინააღმდეგო დასკვნას.) პოზიტიური რეაქციებისაგან გაგულადებული, რომლებსაც ახლა თქვენ იღებთ, ნაკლებ შფოთვას იგრძნობთ. შედეგად, გაგიადვილდებათ, ყურადღება მიაქციოთ ფაქიზ, სოციალურ გასაღებებს, რომლებსაც ადამიანები კომუნიკაციის დროს ცვლიან. თქვენი საუბარი, უკეთესად წარიმართება, ნაკლები უხერხული პაუზებით. ეს უფრო დიდი ალბათობით გიბიძგებთ გაიცნოთ, შეხვდეთ ხალხს, იურთიერთოდ მათთან და შთაბეჭდილება მოახდინოთ მათზე. მსგავასი მოქმედება, არა მხოლოდ გაზრდის კარგი რამეების შემთხვევის შესაძლებლობებს, არამედ ამ კარგ რამეებს, როცა ისინი მოხდება, უკეთ იგრძნობთ.

ამრიგად, გაძლიერებულმა და გაგულადებულმა, თქვენ, შეიძლება ცხოვრებასთან ჩახუტება აირჩიოთ, იმუშავოთ მის განხორციელებასა და გაუმჯობესებაზე. შედეგად, გაძლიერებულმა, შესაძლოა ძალის შეინარჩუნება შეძლოთ, საყვარელი ადამიანის ავადმყოფობის დროსაც კი, მშობლის გარდაცვალების დროსაც კი. ნება მისცეთ სხვებს იპოვონ ძალა თქვენს გვერდით, როცა, სხვა შემთხვევაში, ისინი სასოწარკვეთილნი იქნებოდნენ. ამგვარად, გაბედულად, თქვენ გასცურავთ თქვენი ცხოვრების ვოიაჟში, ნება მიეცით თქვენს შუქს იბრწყინოს, ასე ვთქვათ, სამოთხის გორაკზე და მიჰყევით თქვენს ნამდვილ ბედისწერას.შემდეგ, თქვენი ცხოვრების აზრი, საფუძვლიანი შეიძლება გახდეს მომაკვდავი სასოწარკვეთის ბილწი გავლენის მოშორებისთვის. შემდეგ შესაძლოა სამყაროს საშინელი ტვირთის მიღება შეძლოთ და ბედნიერება იპოვნოთ.

აიღეთ შთაგონება გამარჯვებული ლობსტერისგან, 350 მილიონი წლის პრაქტიკული სიბრძნით, დადექით სწორად, მხრებით უკან.


 

Hans Baldung Three Ages of Man WGA01195

 

წესი II - მოეპყარით საკუთარ თავს ისე, როგორც ვინმეს, ვის დახმარებაზეც პასუხისმგებელნი ხართ.

მთარგმნელი: ნინა ფხაკაძე

უბრალოდ, რატომ არ მიიღებთ თქვენს დაწყევლილ ტაბლეტებს?

წარმოიდიგინეთ, რომ ას ადამიანს გამოუწერეს წამალი. იფიქრეთ რა მოხდება შემდეგ. 1/3 არც კი გამოიტანს მას აფთიაქიდან. ნახევარი, დარჩენილი 67-იდან გამოიტანს, თუმცა არ მიიღებს მას სწორად. მათ აერევათ დოზები, დროზე ადრე შეწყვეტენ მათ მიღებას ან, შესაძლოა, საერთოდაც არ მიიღონ ეს წამლები.
ექიმები და ფარმაცევტები ადანაშაულებენ ასეთ პაციენტებს დაუდევრობაში, უმოქმედობასა და შეცდომაში. შეგიძლიათ ვინმეს დაეხმაროთ, თუმცა ვერაფერს აიძულებთ - ასკვნიან ისინი. ფსიქოლოგები მიდრეკილნი არიან სკეპტიკურად შეხედონ ამგვარ შეფასებებს. ჩვენ მომზადებულნი ვართ ავიღოთ საკუთარ თავზე პასუხისმგებლობა, რომ პაციენტის შეცდომა, მიჰყვეს პროფესიონალურ რჩევას, არის არა პაციენტის, არამედ პრაქტიკოსის ბრალი. გვჯერა, რომ სამედიცინო წარმომადგენელს აქვს პასუხისმგებლობა, შესთავაზოს პაციენტს ისეთი რჩევა, რომელიც შესრულებული იქნება, შესთავაზოს მას ისეთი ჩარევა, რომელიც დაფასებული იქნება, განაგრძოს სიტუაციის დაგეგმვა პაციენტთან ან კლიენტთან მანამ, სანამ სასურველი შედეგი არ მიიღება და აიყვანოს აღრიცხვაზე, რათა დარწმუნდეს, რომ ყველაფერი სწორად ვითარდება. ეს მხოლოდ ერთ-ერთია იმ მრავალთაგან, რასაც ფსიქოლოგი ასე არაჩვეულებრივად აკეთებს - :). რასაკვირველია, ჩვენ გვაქვს ჩვენს პაციენტებთან დროის გატარების ფუფუნება, განსხვავებით სხვა, უფრო გაღიზიანებული პროფესიონალებისაგან, რომლებსაც ანცვიფრებთ, თუ რატომ არ იღებენ ავადმყოფი ადამიანები თავიანთ მედიკამენტებს. რა სჭირთ? არ სურთ რომ კარგად იყვნენ?

უარესიც ხდება. წარმოიდგინეთ, ვიღაც იღებს ორგანოს ტრანსპლანტანტს. ვთქვათ, ეს თირკმელია. ტრანსპლანტანტი, როგორც წესი, დიდი ხნის, დამქანცველი ლოდინის შემდეგ ჩნდება. ადამიანთა მხოლოდ მცირედი ნაწილი გასცემს საკუთარ ორგანოებს სიკვდილის შემდეგ (და ამაზე უფრო ცოტა, როცა ჯერ კიდევ ცოცხალნი არიან). გაცემული ორგნაოების მხოლოდ მცირედი ნაწილი მიესადაგება რომელიმე იმედით აღსავსე პაციენტს. ეს ნიშნავს, რომ თირკმლის ტიპურ რეციპიენტს უწევს დიალიზის გადატანა, რაც წლების განმავლობაში ერთადერთ ალტერნატივას წარმოადგენს. დიალიზი მოიცავს დანადგარის საშუალებით პაციენტის სისხლის მთლიანი მოცულობის გარეთ გამოდინებასა და შემდეგ უკან დაბრუნებას. ეს უჩვეულო და სასწაულებრივი მკურნალობაა - ეს ყველაფერი კარგია, თუმცა არასასიამოვნო. ეს პროცესი კვირაში ხუთი-შვიდჯერ უნდა ჩატარდეს, ყოველ ჯერზე რვა საათის ხანგრძლივობით და უმჯობესია მაშინ გაკეთდეს, როცა პაციენტს სძინავს. ეს მეტისმეტია. არავის უნდა დიალიზზე დარჩენა.

ტრანსპლანტაციის ერთ-ერთი გართულება არის მიუღებლობა - თქვენს სხეულს არ მოსწონს, როდესაც სხვისი სხეულის ნაწილია მასთან მიმაგრებული. თქვენი იმუნური სისტემა თავს ესხმის და ანადგურებს ამგვარ უცხო ელემენტებს, მაშინაც კი, როდესაც ისინი აუცილებელია თქვენი გადარჩენისათვის. ამის თავიდან ასარიდებლად, უნდა მიიღოთ უარყოფის საწინააღმდეგო მედიკამენტები, რომლებიც იმუნურ სისტემას ასუსტებენ და ზრდიან თქვენს მგრძნობელობას ინფექციური დაავადებების მიმართ. ადამიანთა უმეტესობა სიხარულით მიდის ამ დათმობაზე. მიუხედავად ამ წამლების არსებობისა და გამოსადეგიანობისა, რეციპიენტები მაინც იტანჯებიან ორგანული მიუღებლობის ზეგავლენებისაგან. ეს იმის გამო არ ხდება, რომ წამლები სათანადოდ არ მოქმედებენ (თუმცა, ზოგჯერ ასეც ხდება). უმეტესწილად ამის მიზეზი ისაა, რომ პაციენტები არ იღებენ გამოწერილ წამლებს. ეს რწმენას ამცირებს. შენი თირკმელი რომ გამართულად არ მუშაობს, ნამდვილად არ არის კარგი. დიალიზი პიკნიკი არაა. ტრანსპლანტაციის ოპერაცია დიდი ხნის ლოდინის შემდეგ ხდება შესაძლებელი და დიდ რისკებთან და ხარჯებთანაა დაკავშირებული. დაკარგო ეს ყველაფერი იმის გამო, რომ შენს მედიკამენტებს არ იღებ? როგორ უკეთებენ ადამიანები ასეთ რამეს საკუთარ თავს? როგორაა ეს შესაძლებელი?

რთულია, იყო სამართლიანი. ბევრი ადამიანი, ვინც ტრანსპლანტაციას იკეთებს იზოლირებულია ან ჯანმრთელობის უამრავი თანდართული პრობლემა აქვს (რომ აღარაფერი ვთქვათ უმუშვრობასა და ოჯახურ კრიზისზე). ისინი შეიძლება კოგნიტურად დასუსტებულნი ან დეპრესიულნი იყვნენ. შესაძლოა, სრულად არ ენდობიან თავიანთ ექიმს, ან ვერ იგებენ მედიკამენტის აუცილებლობას. შეიძლება გაჭირვებით იძენენ წამლებს და მათ უგუნურად და არაეფექტურად ანაწილებენ.

მაგრამ აი, რა არის გასაოცარი - წარმოიდგინეთ, რომ ავად ხართ არა თქვენ, არამედ თქვენი ძაღლი. თქვენ მიგყავთ ის ვეტერინართან. ვეტ-ექიმი გაძლევთ დანიშნულებას და რა ხდება შემდეგ? ზუსტად იმდენივე მიზეზი გაქვთ, არ ენდოთ ვეტერინარს, რამდენიც ადამიანების ექიმის შემთხვევაში. გარდა ამისა, თუ თქვენ ისე ნაკლებად გედარდათ თქვენს შინაურ ცხოველზე, რომ არ შეეშფოთებინეთ იმ უვარგის, დაბალი სტანდარტის თუ წასაკითხად რთულ რეცეპტს, რომელიც შეიძლებოდა ვეტერინარს მოეცა, პირველ რიგში, არ წაიყვანდით თქვენს ძაღლს ვეტერინართან. მაშასადამე, გადარდებთ. ამას თქვენი ქმედებები ამტკიცებს. ფაქტობრივად, საერთო ჯამში თქვენ საშუალო მაჩვენებელზე მეტადაც კი ღელავთ. ადამიანები უკეთესნი არიან, წამლის აფთიაქიდან გამოტანასა და მედიკამენტების დანიშნულების სწორად ხელმძღვანელობაში საკუთარი ცხოველებისთვის, ვიდრე თავიანთი თავისათვის. ეს კარგი არ არის. თქვენი ცხოველის გადმოსახედიდანაც კი არ არის კარგი. თქვენს შინაურ ცხოველს (სავარაუდოდ) უყვარხართ და უფრო ბედნიერი იქნებოდა, თუ თქვენს წამლებს მიიღებდით.

რთულია რაიმეს შეჯამება ფაქტების ამ მოცემულობით, გარდა იმისა, რომ როგორც ჩანს, ადამიანებს თავიანთი ძაღლები, კატები, ქრცვინები და ჩიტები (და შესაძლოა ხვლიკებიც კი) უფრო მეტად უყვართ, ვიდრე თავიანთი თავი. ეს რა საშინელებაა? რამდენი სირცხვილი უნდა არსებობდეს, რომ ასეთი რამ სიმართლეს შეესაბამებოდეს? რა შეიძლება სჭირდეთ იმ ადამიანებს, ვინც თავიანთ თავს თავიანთ ცხოველებს ამჯობინებენ?

ძველი აღთქმის პირველ წიგნში, „წიგნი დაბადებისა“, იყო ერთი უძველესი ამბავი, რომელიც დამეხმარა ამ ჩიხში მომქცევი შეკითხვისათვის პასუხის გაცემაში.

უძველესი ამბავი და სამყაროს ბუნება

სამყაროს შექმნის ამბავი, ორი სხვადასხვა შუა-აღმოსავლური წყაროდან, როგორც ჩანს, „წიგნი დაბადებისა“-ში ერთმანეთთანაა დაკავშირებული. ქრონოლოგიურად პირველ, მაგრამ ისტორიულად უფრო ახალ წიგნში, ცნობილი, როგორც „სამღვდელმსახურო“ (Priestly) – ღმერთმა შექმნა კოსმოსი თავისი ღვთაებრივი სიტყვის გამოყენებით, შექმნა ნათელი, წყალი და ხმელეთი, შემდგომ მცენარეები და ზეციური არსებები. შემდეგ მან შექმნა ფრინველები და ცხოველები და თევზები (კვლავ მეტყველების გამოყენებით) და დაასრულა ადამიანით, მამრობითითა და მდედრობითით, ორივე, როგორღაც მსგავსად თავისი ხატისა. ეს ყველაფერი ხდება დაბადება 1-ში. მეორეში, უფრო ძველ, „იაჰვისტურ“ ვერსიაში, ჩვენ წარმოშობის სხვაგვარ ახსნას ვპოულობთ, ის მოიცავს ადამსა და ევას (სადაც შექმნის დეტალები გარკვეულწილად განსხვავდება), ისევე, როგორც კაენსა და აბელს, ნოეს და ბაბილონის გოდოლს. ეს არის დაბადება 2-11. იმისათვის, რომ გავიგოთ დაბადება 1-ის „სამღვდელმსახურო“ ამბავი, თავისი დაჟინებულობით მეტყველებაზე, როგორც შექმნის ფუნდამენტალურ ძალაზე, თავდაპირველად, საჭიროა მიმოვიხილოთ უძველესი ჰიპოთეზები (ისინი ტიპურად და შინაარსით მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან მეცნიერული ჰიპოთეზებისაგან, რომლებიც ისტორიულად საკმაოდ ახლებია).

მეცნიერული ჭეშმარიტებები სულ რაღაც ხუთასი წლის წინ გახდა ცხადი ფრენსის ბეკონის, რენე დეკარტისა და ისააკ ნიუტონის ნაშრომთა მეშვეობით. როგორც არ უნდა შეეხედათ ჩვენს წინაპრებს სამყაროსათვის აქამდე, ეს არ იქნებოდა მეცნიერულ ჭრილში ხედვა (იმაზე მეტი, ვიდრე შეძლებოდათ ეყურებინათ მთვარისა და ვარსკვლავებისათვის მათი დროის უახლესი ტელესკოპის მინის ლინზიდან). იმის გამო, რომ ჩვენ დღესდღეობით ასეთი მეცნიერულები და ასე შეუპოვრად მატერიალისტები ვართ, ჩვენთვის ძალიან რთულია გავიგოთ, რომ შესაძლებელია ხედვის სხვა გზებიც არსებობდეს და რომ არსებობენ კიდეც. მაგრამ ისინი, ვინც დროის ასეთი დაშორებით ცხოვრობდნენ, რომელშიც ჩვენი კულტურის ფუნდამენტური ეპოსი აღმოცენდა, იყვნენ ბევრად უფრო დაინტერესებულნი გადარჩენისათვის ნაკარნახევი ქმედებებით, (და სამყაროს მიზნის შესაბამისი ინტერპრეტაციით), ვიდრე ნებისმიერი იმის მსგავსი რამით, რასაც ჩვენ ახლა ობიექტურ ჭეშმარიტებად აღვიქვამთ.

მეცნიერული მსოფლმხედველობის გარიჟრაჟამდე, რეალობა სხვაგვარად იყო განმარტებული. ყოფიერება, გაგებული იყო არა როგორც საგანთა, არამედ როგორც ქმედებათა ასპარეზი. ის გაგებული იყო მსგავსად უფრო მოთხრობისა ან დრამისა. ეს მოთხრობა ან დრამა იყო ცოცხალი, სუბიექტური ცხოვრებისეული გამოცდილება, რამეთუ ის თავის თავს დრო და დრო თითოეული ცოცხალი ადამიანის ცნობიერებაში გამოხატავდა. ეს იყო მსგავსი იმ ისტორიებისა, რომლებსაც ერთმანეთს ვუყვებით ჩვენს ცხოვრებასა და მათ პირად მნიშვნელობაზე, რაღაც, მსგავსი შეგრძნებებისა, რასაც ნოველისტები აღწერენ მათი წიგნების გვერდებზე ყოფიერების გადმოტანისას. სუბიექტური გამოცდილება - ის მოიცავს ნაცნობ, ძირითადად მათსავე არსებობაში არამიკერძოებულ ობიექტებს, როგორიცაა ხეები და ღრუბლები, მაგრამ ასევე (და უფრო მნიშვნელოვნად) ისეთ მოვლენებს, როგორიცაა ემოციები და ოცნებები, ისევე როგორც შიმშილი, წყურვილი და ტკივილი. ეს არის მოვლენები, გამოცდილი პერსონალურად, რომლებიც ადამიანთა ცხოვრების ყველაზე ფუნდამენტურ ელემენტებს წარმოადგენენ. არქაული, დრამატული შეხედულებიდან ისინი არ არიან ადვილად დასაყვანნი მიუკერძოებლობამდე და ობიექტურობამდე - თანამედროვე რედუქციული და მატერიალისტური გონებისთისაც კი. ავიღოთ ტკივილი, მაგალითად - სუბიექტური ტკივილი. ეს ისეთი რეალური რამაა, რომ წინ ვერანაირი არგუმენტი ვერ აღუდგება. ყველა ისე იქცევა, თითქოს მათი ტკივილი რეალურია, უკიდურესად და უმთავრესად რეალური. ტკივილს აქვს მნიშვნელობა, იმაზე მეტი მნიშვნელობა, ვიდრე მატერიას აქვს. ზუსტად ამ მიზეზით, ვფიქრობ, რომ მსოფლიოს ასე მრავალი ტრადიცია, ტანჯვის ჩათვლით, თან ახლავს არსებობას, როგორც ყოფიერების შეუსუსტებელი ჭეშმარიტება.

ნებისმიერ შემთხვევაში, ის, რასაც ჩვენ სუბიექტურად განვიცდით, შეიძლება მეტად იყოს დაკავშირებული ნოველასთან ან ფილმთან, ვიდრე ფიზიკური რეალობის მეცნიერულ აღწერასთან. ეს არის ცოცხალი ცხოვრებისეული გამოცდილების დრამა - უნიკალური, ტრაგიკული, პირადი გარდაცვალება თქვენი მამის, შედარებული ობიექტურ გარდაცვალებათა სიასთან საავადმყოფის ჩანაწერებიდან. თქვენი პირველი სასიყვარულო ტკივილი, დამხობილი იმედებით გამოწვეული სასოწარკვეთა, სიხარულის განცდა შვილის წარმატებისას.

არა მატერიის, არამედ მნიშვნელობის სამფლობელო

მატერიის მეცნიერული სამყაროს დაყვანა, გარკვეული გაგებით, შეიძლება მის ფუნდამენტალურ შემადგენელ ნაწილებამდე: მოლეკულებამდე, ატომებამდე, კვარკებამდეც კი. თუმცა, გამოცდილების სამყაროსაც ასევე აქვს უმთავრესი შემადგენელი ნაწილები. ესენია საჭირო ელემენტები, რომელთა ურთიერთქმედებაც განსაზღვრავს დრამასა და რომანს. ერთი-ერთი მათგანია ქაოსი. მეორე - წესრიგი. მესამე (რამეთუ სულ სამია) არის პროცესი, რომელიც ამ ორს შორის მდებარეობს, რაც, როგორც ჩანს, იდენტურია იმისა, რასაც თანამედროვე ადამიანები ცნობიერებას უწოდებენ. ეს ჩვენი სამარადისო დამონებაა პირველი ორისადმი, რაც გვაეჭვებს არსებობის საფუძვლიანობაში - ეს გვაიძულებს სასოწარკვეთით ჩავიქნიოთ ხელი და ვერ შევძლოთ საკუთარ თავზე სათადანოდ ზრუნვა. მესამე არის მაჩვენებლის სათანადოდ გაგება - ის, რომელიც რეალური გამოსავალის პოვნის საშუალებას გვაძლევს.

თავად ქაოსი უმეცრების სამფლობელოა. ის შეუსწავლელი ტერიტორიაა. ქაოსი არის ის, რაც ფართოვდება მუდმივად და უსასრულოდ, საზღვრების გარეშე, ყველა მდგომარეობის, ყველა იდეისა და ყოველგვარი წესრიგის ზღვარს მიღმა. ის უცხოა, უცნობია, სხვა ჯგუფის წევრია, ღამით ბუჩქების შრიალია, საწოლის ქვეშ მყოფი ურჩხულია, დედის დაფარული ბრაზი და თქვენი შვილის ავადმყოფობაა. ქაოსი არის შიში და უიმედობა, რომელსაც მაშინ გრძნობთ, როცა გღალატობენ. ეს ის ადგილია, სადაც მაშინ ხვდებით, როდესაც რაიმე ინგრევა, როცა თქვენი ოცნებები კვდება, თქვენი კარიერა ინგრევა, თქვენი ქორწინება სრულდება. ეს ზღაპრებისა და მითების ჯოჯოხეთია, სადაც დრაკონი და ოქრო, რომელსაც ის დარაჯობს, ერთად არსებობენ. ქაოსი ისაა, სადაც ვიმყოფებით მაშინ, როცა არ ვიცით, თუ სად ვიმყოფებით და ისაა, რასაც ვაკეთებთ მაშინ, როდესაც არ ვიცით თუ რას ავკეთებთ. ის, მოკლედ რომ ვთქვათ, ყველა ის მოვლენა და სიტუაციაა, რომელიც არც ვიცით და ვერც ვიგებთ.

ქაოსი, აგრეთვე, ის უფორმო პოტენციალია, რომლისგანაც „დაბადება-1“-ის ღმერთმა წარმოქმნა წესრიგი ენის გამოყენებით დროის დასაწყისში. ეს იგივე პოტენციალია, რომლისგანაც, ამგვარად, ვთხზავთ ნოველას და ჩვენი ცხოვრების შეუცვლელ მომენტებს. და ქაოსი ასევე თავისუფლებაა, შემაძრწუნებელი თავისუფლება.

წესრიგი, პირიქით, გამოკვლეული ტერიტორიაა. ეს არის ასობით მილიონი წლის ადგილი, პოზიცია და ძალაუფლება. ეს საზოგადოების სტრუქტურაა. ის ბიოლოგიის მიერ უზრუნველყოფილი სტრუქტურაა, იმდენად, რამდენადაც თქვენ ხართ ადაპტირებული საზოგადოების სტრუქტურასთან. წესრიგი არის ტომი, რელიგია, ოჯახი, სახლი და ქვეყანა. ის არის თბილი, დაცული სასტუმრო ოთახი, სადაც ბუხარი გიზგიზებს და ბავშვები თამაშობენ. ის არის ეროვნული დროშა. ის არის ვალუტის ღირებულება. წესრიგი არის იატაკი თქვენ ფეხქვეშ და თქვენი დღის გეგმა. ის ტრადიციის დიდებულებაა, საკლასო ოთახში მერხების მწკრივებია, მატარებლებია, რომლებიც დროულად ტოვებენ სადგურს, კალენდარი და საათია. წესრიგი ის საზოგადო იერია, რომელიც დიდი ხნის წინ მოვირგეთ, ერთად შეკრებილ უცხოელთა თავაზიანობაა და ის თხელი ყინულია, რომელზეც ყველანი ვსრიალებთ. წესრიგი ის ადგილია, სადაც სამყაროს ქცევა უკავშირდება ჩვენს მოლოდინებსა და სურვილებს. ადილი, სადაც ყველაფერი ისე გამოდის, როგორც თავად გვსურს. თუმცა, ზოგჯერ, წესრიგი ტირანია და მოწყენილობაა, ისევე როგორც, დარწმუნებულობის მოთხოვნა და ერთგვაროვნება და სიცხადე ზედმეტად ცალმხრივი ხდება.

სადაც ყველაფერი განსაზღვრულია, იქ ნორმალურად ვართ. იქ მაშინ ვიმყოფებით, როდესაც მოვლენები გეგმის შესაბამისად ვითარდება და ახალი და ხელისშემშლელი არაფერია, წესრიგის სამფლობელოში, მოვლენები ღვთისნიერად ვითარდება. ჩვენ მოგვწონს იქ ყოფნა. ნაცნობი გარემოცვა ხელსაყრელია. წესრიგში შეგვიძლია ვიფიქროთ საგნებზე გრძელვადიან პერსპექტივაში. აქ რაღაცები ამართლებს და ჩვენც სტაბილურები, მშვიდები და კომპეტენტურები ვართ. იშვიათად ვტოვებთ ადგილებს, რომლებსაც გეოგრაფიულად თუ კონცეპტუალურად ვეწყობით, ამის გამო, ცხადია, არ მოგვწონს, როდესაც იძულებულნი ვართ დავტოვოთ ის, ან როცა ეს მოულოდნელად ხდება.

თქვენ იმყოფებით წესრიგში და გყავთ ერთგული მეგობარი, სანდო მოკავშირე. როდესაც ეს პიროვნება გიღალატებთ, გაგყიდით, თქვენ გამჭვირვალე და ნათელი სამყაროდან ინაცვლებთ ბნელ, ქაოსურ ქვესკნელში, დაბნეულობასა და უიმედობაში. ამავე მოძრაობას აკეთებთ და ამავე ადგილს სტუმრობთ, როცა კომპანია, სადაც მუშაობთ გაკოტრებას იწყებს და თქვენი სამსახური ეჭვქვეშ დგება. თუ თქვენი საშემოსავლო დეკლარაცია თანმიმდევრულადაა დალაგებული - ეს წესრიგია. თუ თქვენი ფინანსური ანგარიშები და დოკუმენტები შეამოწმეს - ეს ქაოსია. ადამიანთა უმეტესობას ურჩევნია გაძარცვონ, ვიდრე ფინანსური შემოწმება ჩაუტარონ. სანამ ტყუპი ცათამბჯენები დაინგრეოდნენ - იყო წესრიგი. ქაოსმა შემდგომ წარმოაჩინა თავი. ეს ყველამ იგრძნო. გაურკვევლობამ მთელი გარემო მოიცვა. რა იყო კერძოდ ეს ნგრევა? არასწორი კითხვაა. კერძოდ რა გადარჩა დაუზიანებლად? ეს იყო დისკუსიის საგანი.

როდესაც ყინული, რომელზეც სრიალებთ, მყარია - ეს წესრიგია. როდესაც ფენა ვარდება, იმსხვრევა და ყინულში ვარდებით - ეს ქაოსია. წესრიგი ტოლკინის ჰობიტთა საგრაფოა: მშვიდობიანი, პროდუქტიული და საცხოვრებლად უსაფრთხო, გულუბრყვილოთათვისაც კი. ქაოსი ჯუჯათა მიწისქვეშა სამეფოა, დაპყრობილი სმაუგის, განძის შემგროვებელი გელეშაპის მიერ. ქაოსი ღრმა ოკეანის ფსკერია, საითაც პინოქიო მამამისის მონსტროსაგან, ვეშაპისა და ცეცხლმფრქვევი დრაკონისგან გადასარჩენად გაემართა. ეს სიბნელეში მოგზაურობა და მამის გადარჩენა ყველაზე რთულად გასაკეთებელი რამაა თოჯინასათვის, თუკი მას რეალურ არსებად გარდაქმნა უნდა. თუ სურს გაითავისუფლოს თავი სიცრუის დაუძლეველი სურვილისაგან, მოქმედებისაგან, ჩაგვრის, იმპულსური სიამოვნებისა და ტოტალიტარული დამორჩილებისაგან. თუ უნდა, რომ დაიკავოს თავისი ადგილი, როგორც სამყაროს ნამდვილმა ქმნილებამ.

წესრიგი თქვენი ქორწინების სტაბილურობაა. ის დაფუძნებულია ძველ ტრადიციებსა და თქვენს მოლოდინებზე, რომლებიც, ხშირად ტრადიციების ფონზე უჩინარია. ქაოსი თქვენ ტერფებქვეშ ნგრევაა, როდესაც აღმოაჩენთ პარტნიორის ღალატს. ქაოსი არის უსაზღვრო და უსაყრდენო რყევა სივრცეში, როდესაც თქვენი წარმმართველი რუტინა და ტრადიციები ინგრევა.

წესრიგი ის ადგილი და დროა, სადაც ხშირად უჩინარი აქსიომები, რომელთა მიხედვითაც ცხოვრობთ, იმგვარად უკეთებენ ორგანიზებას თქვენს გამოცდილებებსა და ქმედებებს, რომ რაც უნდა მოხდეს სწორედ ის ხდება. ქაოსი ახალი ადგილი და დროა, რომელიც მაშინ ჩნდება, როდესაც უბედურება უცაბედად დაგატყდებათ თავს, ან ბოროტება გამოააშკარავებს თავის დამბლადამცემ სახეს, თუნდაც თქვენსავე სახლის ფარგლებში. ყოველთვის შეიძლება რაღაც მოულოდნელი ან არასასურველი გამოჩნდეს მაშინ, როცა გეგმა დასახულია, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენაც ნაცნობია გარემოებები. როდესაც ეს ხდება, ტერიტორია იცვლება. არ შეცდეთ ამაში: სივრცე, ხილული სივრცე, შეიძლება უცვლელი იყოს, მაგრამ ჩვენ ვცხოვრობთ დროში, ისევე როგორც სივრცეში. შედეგად, ყველაზე ძველი და ნაცნობი ადგილებიც კი ფლობენ ამოუწურავ უნარს, გაგაოცონ. შეიძლება ბედნიერად მიუყვებოდეთ გზას თქვენი ავტომობილით, რომელსაც უკვე წლებია იცნობთ და გიყვართ, მაგრამ დრო გადის, შეიძლება მუხრუჭმა გიმტყუნოთ. შესაძლოა გზაზე მიდიოდეთ ფეხით, იმ სხეულით, რომელსაც ყოველთვის ენდობოდით. თუკი გული გიმტყუნებთ, თუნდაც წამიერად, ყელაფერი შეიცვლება. ძველმა მეგობრულმა ძაღლმაც კი შეიძლება გიკბინოთ. ძველმა და სანდო მეგობარმაც შეიძლება გული გაგიტეხოთ. ახალმა იდეამ შეიძლება ძველი, კომფორტული და უტყუარი ფაქტი გაანადგუროს. ასეთი რამეები ხდება. ეს რეალურია. როდესაც ქაოსი ჩნდება, ჩვენი ტვინი მყისიერად პასუხობს მარტივი, ზე-სწრაფი წრებრუნვებით, მოყოლებული უძველესი დროიდან, როდესაც ჩვენი წინაპრები ხეებზე ცხოვრობდნენ და გველები უცაბედად ესხმოდნენ თავს. ამ მყისიერი სიახლოვის შემდეგ, ჩნდება სხეულის ღრმად რეფლექსური, გვიან განვითარებადი პასუხი, მეტად კომპლექსური, მაგრამ უფრო ნელი ემოციური პასუხი და ამის შემდეგ მოდის ფიქრი უფრო მაღალ წესრიგზე, რომელიც შესაძლოა გაგრძელდეს წამები, წუთები ან წლები. ყველა ეს პასუხი ინსტინქტურია გარკვეული გაგებით, თუმცა რაც უფრო სწრაფია პასუხი, მით უფრო ინსტინქტურია ის.

haos

ქაოსი და წესრიგი: პიროვნება, მდედრობითი და მამრობითი

ქაოსი და წესრიგი წარმოადგენენ ორ ყველაზე ფუნდამენტალურ ელემენტს ცხოვრებისეული გამოცდილებისას - საკუთარ თავად ყოფნის ორ ყველაზე ბაზისურ დაყოფას. თუმცა ისინი არ არიან საგნები ან ნივთები და როგორც ასეთი, არ წარმოადგენენ პირადად განცდილს. საგნები და ნივთები ობიექტური სამყაროს ნაწილებია. ისინი არიან უსიცოცხლო და უსულო. ისინი მკვდრები არიან. ეს არ შეესაბამება სიმართლეს ქაოსსა და წესრიგთან მიმართებაში. ისინი აღქმული, გამოცდილი და გაგებულია (იმდენად, რამდენადაც ისინი საერთოდაა გაგებული) როგორც პიროვნული თავისებურებანი და ეს ისეთივე ჭეშმარიტებას წარმოადგენს თანამედროვე ადამიანების აღქმის, ცხოვრებისეული გამოცდილებისა და გაგებისათვის, როგორც მათი უძველესი წინაპრებისათვის. უბრალოდ, თანამედროვენი ამას ვერ ამჩნევენ.

პიროვნული თვისებები, რომლებიც აღქმისათვის განვივითარეთ, არსებობენ პროგნოზირებადი ფორმით და ტიპური, იერარქიული კონფიგურაციებით, მუდმივად, ყველა განზრახვისა და მიზნისთვის. მაგალითად, მილიარდობით წლებია არსებობს ქალი და მამაკაცი. ეს დიდი დროა. სიცოცხლის სქესის მიხედვით დაყოფა დაიწყო მანამდე ვიდრე მოხდებოდა მრავალუჯრედიანი ცხოველების განვითარება. ეს მოხდა იმ დროის საკმაოდ მნიშვნელოვან 1/5-ში, როდესაც გამოჩნდნენ ძუძუმწოვრები, რომლებიც თავიანთ ნაშიერებზე ზრუნავდნენ. მაშასადამე, „მშობლისა“ ან/და „შვილის“ კატეგორია დაახლოებით 200 მილიონი წელია არსებობს. ეს იმაზე დიდი დროა, ვიდრე ფრინველები არსებობენ. ეს იმაზე დიდი დროა, ვიდრე ყვავილები იზრდებიან. არ არის მილიარდი წელი, თუმცა მაინც ძალიან დიდი დროა. ეს საკმაოდ ხანგრძლივი დროა მამაკაცისა და ქალისათვის და მშობლისა და შვილისათვის, რათა იყოს იმ გარემოს სასიცოცხლო და ფუნდამენტალური ნაწილების სამსახურში, რომელსაც ჩვენ მოვერგეთ. ეს ნიშნავს, რომ მამაკაცი და ქალი, მშობელი და შვილი არის კატეგორიები, ჩვენთვის ბუნებრივი კატეგორიები, ღრმად გამჯდარი ჩვენს შემეცნებით, ემოციონალურ და მოტივაციურ სტრუქტურებთან.

ჩვენი ტვინები ღრმად სოციალურნი არიან. სხვა ქმნილებები (განსაკუთრებით სხვა ადამიანები) გადამწყვეტად მნიშვნელოვანნი იყვნენ ჩვენი ცხოვრების, შეუღლებისა და განვითარებისათვის. ეს ქმნილებები იყვნენ, პირდაპირი მნიშვნელობით, ჩვენი გავრცელების ბუნებრივი გარემო - ჩვენი გარემოცვა. დარვინის შეხედულებით, ბუნება თავად რეალობაა. გარემო არის ის, რაც გადაარჩევს. გარემოს განმარტება არ შეიძლება სხვა უფრო მეტად ფუნდამენტალური მეთოდით. ის არ არის უბრალოდ ინერტული მატერია. თავად რეალობა არის ის, რასაც ჩვენ ვებრძვით მაშინ, როდესაც გადარჩენასა და გამრავლებას ვცდილობთ. მის უდიდეს ნაწილს წარმოადგენენ სხვა ადამიანები, მათი შეხედულებები ჩვენზე და მათი გაერთიანებები. ეს არის და ეს.

ათასწლეულების განმავლობაში, გაიზარდა რა ჩვენი ტვინის მოცულობა, გამოვამჟღავნეთ ცნობისმოყვარეობა კოსმოსის მიმართ, გავხდით უფრო და უფრო გაცნობიერებულნი და დაინტერესებულნი სამყაროს ბუნებით - რისი გააზრებაც, საბოლოო ჯამში, მოვახდინეთ, როგორც ობიექტური სამყაროსი - ოჯახის თავისებურებებსა და ჯგუფებს მიღმა. და „მიღმა“ არ არის მარტოოდენ გამოუკვლეველი მატერიალური ტერიტორია. მიღმა არის იმის მიღმა, რაც ჩვენთვის მოცემულ მომენტში გასაგებია - ხოლო გაგება არის გარიგება, გამკლავება და არა უბრალოდ წარმოდგენილი ობიექტურობა. მაგრამ ჩვენი ტვინები დიდი ხნის განმავლობაში იყვნენ კონცენტრირებულნი სხვა ადამიანებზე. შესაბამისად, გამოდის, რომ პირველ რიგში ვაცნობიერებთ უცნობ, ქაოტურ, არაადამიანურ სამყაროს ჩვენი სოციალური ტვინის თანდაყოლილი კატეგორიებით. და ეს შეცდომაც კია: როდესაც პირველად დავიწყეთ უცნობი, ქაოსური, არაცოცხალი სამყაროს გაცნობიერება, გამოვიყენეთ კატეგორიები, რომლებიც თავდაპირველად ადამიანთა წინამორბედი ცხოველური სოციალური სამყაროს წარმოსაჩენად განვითარდა. ჩვენი გონება ბევრად ხნიერია, ვიდრე უბრალოდ კაცობრიობა. ჩვენი კატეგორიები ბევრად უფრო ძველია, ვიდრე ჩვენი სახეობა. ჩვენი ყველაზე ძირითადი კატეგორია - ისეთივე ძველი, გარკვეული გაგებით, როგორიც თავად სექსუალური აქტია - როგორც ჩანს, არის სქესი, მდედრობითი და მამრობითი. ჩვენ, როგორც ჩანს, ავიღეთ ის პირველყოფილი ცოდნა სტრუქტურირებული, შემოქმედებითი ოპოზიციისა და დავიწყეთ ყველაფრის ხედვის ამ არეალიდან ინტერპრეტირება.

წესრიგი, ცნობილი, როგორც ჩანს, სიმბოლურად ასოცირებულია მამაკაცურობასთან (როგორც ნაჩვენებია ზემოთხსენებული იანი, დაოსურ ინ-იან სიმბოლოში). ეს ალბათ იმიტომაა, რომ ძირითადი იერარქიული სტრუქტურა ადამიანთა საზოგადოებისა არის მასკულინური, ისევე, როგორც ცხოველთა უმეტესობას შორის, შიმპანზეების ჩათვლით, რომლებიც გენეტიკურად ყველაზე ახლოს დგანან ჩვენთან და შეიძლება ითქვას, რომ ქცევითაც მსგავსნი არიან. ასე იმიტომაა, რომ კაცები არიან და მთელი ისტორიის განმავლობაში იყვნენ დიდი და პატარა ქალაქების მშენებლები, ინჟინრები, ქვის მთლელები, კალატოზები, ტყის მჩეხავები, მძიმე ტექნიკების მმართველები. წესრიგი არის მამა-ღმერთი, მარადიული განმსჯელი, წიგნთა მცველი, ჯილდოთა მომნიჭებელი და სასჯელთა აღმსრულებელი. წესრიგი არის პოლიციელთა და ჯარისკაცთა სამშვიდობო არმია. ის პოლიტიკური კულტურაა, კორპორაციული გარემო და სისტემაა. ის არის „ისინი“, გამოთქმაში „ჩვენ ვიცით რასაც ისინი ამბობენ“. ის არის საკრედიტო ბარათები, საკლასო ოთახები, რიგი სუპერმარკეტების სალაროსთან, ის არის რიგის აღება, საგზაო განათება და ნაცნობი სამარშრუტო გზა სამსახურში ყოველ დღე მოსიარულე ადამიანისა. წესრიგმა, როდესაც ის ზედმეტად ზეწოლის მომხდენი და დაუბალანსებელია, შეიძლება თავი დესტრუქციულად და საშინლად წარმოაჩინოს. ეს ხდება იძულებითი მიგრაციისას, საკონცენტრაციო ბანაკებსა და სამხედროთა სულისშემძვრელად ერთფეროვანი მარშისას.

ქაოსი - უცნობი - სიმბოლურად ასოცირებულია ქალურთან. ასე ნაწილობრივ იმიტომაა, რომ ყველაფერი, რისი გაგებაც გვიწევს, თავდაპირველად იშვა უცნობისაგან, ისევე, როგორც დედისაგან იშვა ნებისმიერი არსება, რომელსაც კი შეიძლება სადმე გადავაწყდეთ. ქაოსი არის მატერია, საწყისი, პირველწყარო, დედა. მატერია - სუბსტანცია, რომელიც საწყისია ყველაფრისა. სწორედ ეს არის არსი, ან რასაც მნიშვნელობა აქვს - ყველაზე სუბიექტური მნიშვნელობა ფიქრისა და კომუნიკაციისა. პოზიტიური ფორმით, ქაოსი თავად შესაძლებლობაა, იდეათა წყარო, ორსულობისა და დაბადების იდუმალი სფეროა. ნეგატიური ქმედითობით, გამოქვაბულში გამეფებული უკუნი და გზის პირას მომხდარი ავტო-კატასტროფაა. ის დედა დათვია, ნაშიერთა თანამგრძნობი, რომელიც პოტენციურ გამტაცებლად მიგიჩნევთ და ნაწილებად გგლეჯთ.

ქაოსი, მუდმივად ქალური, ასევე გამანადგურებელი ძალაა სექსუალური გადარჩევისა. ქალები წუნია დედები არიან (განსხვავებით მდედრი შიმპანზეებისაგან, მათი უახლოესი კოლეგებისაგან). მამაკაცთა უმეტესობა ვერ აკმაყოფილებს ქალების ადამიანურ სტანდარტებს. სწორედ ამ მიზეზითაა, რომ გაცნობის საიტებზე მამაკაცთა 85%-ს მომხიბვლელობაში საშუალოზე დაბალი რეიტინგი აქვს. სწორედ ამის გამოა, რომ ჩვენ ყველას ორჯერ მეტი მდედრობითი წინაპარი გვყავს, ვიდრე მამრობითი (წარმოიდგინეთ, რომ ყველა ქალს, რომელსაც კი ოდესმე უარსებია, საშუალოდ ერთი შვილი ჰყავდა. შემდეგ კი წარმოიდგინეთ, რომ კაცების ნახევარს, ვისაც კი ოდესმე უცხოვრია, ჰყავდათ ორი შვილი, ხოლო დანარჩენი ნახევარი არასოდეს გამხდარა მამა.) - ქალი, როგორც ბუნება, შეხედავს მამაკაცთა ნახევარს და ამბობს, „არა!“ მამაკაცებისათვის ეს ქაოსთან პირდაპირი შეჯახებაა და ეს ყოველ ჯერზე გამანადგურებელი ძალით ვლინდება პაემანზე უარის მიღებისას. ქალური ქაოტურობაა ასევე იმის მიზეზი, თუ რატომ ვართ ძალიან განსხვავებულები ჩვენი და ჩვენი ბიძაშვილი შიმპანზეების საერთო წინაპრისაგან, მაშინ, როდესაც შიმპანზეები ასე ძალიან ჰგვანან მას. ქალების მიდრეკილებამ არას თქმისადმი, სხვა ნებისმიერ ძალაზე მეტად მოახდინა ზეგავლენა ჩვენს განვითარებაზე - კრეატიულ, შრომისმოყვერე, ფართო-ტვინიან (კონკურენტუნარიან, აგრესიულ, დომინანტურ) ქმნილებებად ჩამოყალიბებაზე, როგორნიც ახლა ვართ. სწორედ ბუნება, როგორ ქალი, ამბობს: „აბა, ბაქიავ, შენ კარგი ხარ სამეგობროდ, მაგრამ ჩემმა შენდამი გამოცდილებამ ჯერჯერობით ვერ აღმოაჩინა შენი გენეტიკური მონაცემების გამოსადეგობა შთამომავლობის გასაგრძელებლად.“

ყველაზე ღრმააზროვანი რელიგიური სიმბოლოები, თავიანთი სიძლიერით, ეყრდნობა არსებითად ბიპარტიული კონცეპტუალური დაყოფის საფუძველს. მაგალითად, დავითის ვარსკვლავი შედგება ქალურობის აღმნიშვნელი ქვემოთმიმართული სამკუთხედისა და ზემოთმიმართული მამაკაცურობის გამომხატველი სამკუთხედისაგან. იგივეა ინდუიზმის იონისა და ლინგამის შემთხვევაში (რომელიც დაფარულია გველებით, ჩვენი უძველესი მეტოქისა და პროვოკატორის: შივა ლინგა გამოსახულია ღვთაება გველით, სახელად ნეგასი). ძველი ეგვიპტელები, ოსირისს, ქვეყნიერების ღმერთს და ისიდას, საიქიოს ღვთაებას გამოხატავდნენ ორი ტყუპი კობრათი, რომელთა კუდებიც ერთმანეთზეა გადაკვანძული. იგივე სიმბოლო იყო გამოყენებული ჩინეთში, ფუქსისა და ნუვას ადამიანის მოდგმისა და დამწერლობის შემქმნელების გამოსახატად. ქრისტიანობის გამოხატულება ნაკლებად აბსტრაქტულია, უფრო მეტად პიროვნული, მაგრამ ცნობილი დასავლური გამოსახულებები ქალწული მარიამისა ჩვილი იესოთი და პიეტა, ორივე მათგანი გამოხატავს ქალურ/მამაკაცურ დუალურ ერთობას, როგორც ტრადიციული მტკიცებულება ქრისტეს ჰერმაფროდიტიზმზე.

ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ საბოლოოდ, თავად ტვინის სტრუქტურა უხეშ მორფოლოგიურ დონეზე, ხასიათდება ამ დუალობის არეკვლით. ეს, ჩემთვის, მიანიშნებს ძირითად, ამ სიმბოლოს ქალურ/მამაკაცური დაყოფის მეტაფორულობის-მიღმა რეალობაზე, ვინაიდან ტვინი, განმარტების მიხედვით, შეგუებულია თავად რეალობას (ეს არის რეალობა კონცეპტუალიზებული დაახლოებით დარვინისეული მეთოდით). ელქონონ გოლდბერგმა, დიდი რუსი ნეიროფსიქოლოგის, ალექსანდრ ლურიას სტუდენტმა, საკმაოდ ნათლად და პირდაპირ შემოიტანა იდეა, რომ სწორედ თავის ტვინის ქერქის ჰემისფერული სტუქტურა აირეკლავს ძირითად დაყოფას სიახლესა (უცნობი, ან ქაოსი) და რუტინას (ნაცნობი, ან წესრიგი) შორის. ის არ მიუთითებს სიმბოლოებზე, რომლებიც სამყაროს სტრუქტურას წარმოაჩენენ, ამ თეორიის ხსენებისას, მაგრამ ეს უკეთესიც კია: იდეა მაშინ უფრო სარწმუნოა, როცა ის სხვადასხვა სფეროს გამოკვლევის შედეგად მიღებული დასკვნა აღმოჩნდება.

ჩვენ უკვე ვიცით ეს ყველაფერი, მაგრამ არ ვიცით, რომ ეს ცოდნა გვაქვს. თუმცა, დაუყოვნებლივ ვწვდებით მის არსს, როცა ის ამგვარადაა ფორმულირებული. ყველასათვის გასაგებია წესრიგი და ქაოსი, ამქვეყნიური და იმქვეყნიური, როცა ისინი ამ ტერმინების გამოყენებითაა ახსნილი. ყველას გვაქვს ხელით შეხებადი შეგრძნება ქაოსისა, რომელიც ყოველივე ნაცნობის ქვეშ იმალება. სწორედ ამ მიზეზით გვესმის პინოქიოსი, მზეთუნახავისა და ურჩხულის, მეფე ლომისა და პატარა ქალთევზას უცნაური, სიურეალური ისტორიები, ნაცნობისა და უცნობის, სააქაოსა და საიქიოს მუდმივი აღწერით. ყველანი ვყოფილვართ ორივე ადგილას ძალიან ბევრჯერ: ზოგჯერ შემთხვევით, ზოგჯერ კი საკუთარი ნებით.

ბევრი რამე დგება მწყობრში, როცა სამყაროს ამგვარად გაგებას გაცნობიერებულად იწყებთ. თითქოს, თქვენი სხეულისა და სულის ცოდნა თქვენი ინტელექტუალური ცოდნის მწკრივში ეწყობა. და უფრო მეტიც: ასეთი ცოდნა არის ამკრძალავი, ისევე, როგორც აღწერითი. ეს არის ცოდნა „რაობის“ შესახებ, რომელიც გეხმარებათ გაიგოთ „როგორ“. ეს არის იმგვარი „არის“, რომლისგანაც შეგიძლიათ მოიპოვოთ შესაძლებლობა. მაგალითად, დაოსისტური ურთიერთგანთავსება ინისა და იანისა, უბრალოდ არ გამოხატავს ქაოსსა და წესრიგს, როგორც ყოფიერების ფუნდამენტალურ ელემენტებს - ის ასევე მოგვითხობს იმაზე, თუ როგორ ვიმოქმედოთ. გზა - დაოსისტური ბილიკი ცხოვრებისა, წარმოდგენილია (ან არსებობს) ორი ტყუპი გველის საზღვარზე. ეს გზა არის ბილიკი მართებული ყოფიერებისა. ეს იგივე გზაა, რომელიც მოხსენებულია ქრისტეს მიერ იოანეს სახარებაში 14:6: „მე ვარ გზა, ჭეშმარიტება და სიცოცხლე.“ იგივე იდეაა გადმოცემული მათეს სახარებაში 7:14: „ვინაიდან ვიწროა კარიბჭე და ვიწროა გზა, რომელსაც სიცოცხლისკენ მიჰყავს და მცირედნი ჰპოვებენ მას.“

ჩვენ მუდმივად ვცხოვრობთ წესრიგში, რომელიც ქაოსითაა გარშემორტყმული. ჩვენ მუდმივად ვიკავებთ ნაცნობ ტერიტორიას, რომელიც უცნობითაა გარემოცული. ჩვენ გამოვცდით მრავლისმომცველ საქმიანობებს, როდესაც ამ ორს შორის სათანადოდ ვშუამდგომლობთ. ჩვენ შეგუებულნი ვართ, ყველაზე ღრმა დარვინისეული აზრით, არა სამყაროს ობიექტებს, არამედ ქაოსისა და წესრიგის მეტა-რეალობებს, ინსა და იანს. ქაოსი და წესრიგი ქმნიან ცხოვრების მუდმივ, ტრანსცენდენტულ გარემოს.

ამ ორი ფუნდამენტალური დუალობის ორივე მხარეს ყოფნა გულისხმობს დაბალანსებულობას: ერთი ფეხით მყარად დგომას წესრიგსა და დაცულობაში, ხოლო მეორეთი - ქაოსში, შესაძლებლობაში, ზრდასა და თავგადასავალში. როდესაც ცხოვრება უცაბედად გამოავლენს თავს, როგორც ძლიერი, მებატონე და მრავალმნიშვნელოვანი, როდესაც დრო გადის და იმდენად ხართ ჩაფლული საქმეში, ვერ ამჩნევთ, რომ ის აქ არის და რომ ზუსტად ქაოსისა და წესრიგის ზღვარზე იმყოფებით. სუბიექტური მნიშვნელობა, რომელსაც მოულოდნელად ვაწყდებით არის ჩვენი ყველაზე ღრმა არსებობის რეაქცია, ჩვენი ნევროლოგიური და ევოლუციურად დაქუცმაცებული ინსტინქტური მე, მაჩვენებელი იმისა, რომ გარანტირებული გვაქვს სტაბილურობა, ისევე როგორც საცხოვრებელი სივრცე, პროდუქტიული ტერიტორია სივრცისა, რომელიც არის პირადი, სოციალური და ბუნებრივი. ნებისმიერი გაგებით ეს ყოფნისათვის სათანადო ადგილია. თქვენ აქ ხართ, მნიშვნელოვანია - როდის და სად.

სწორედ ამას გეუბნებათ მუსიკა, როდესაც უსმენთ და შესაძლოა, კიდევ უფრო მეტს, როცა ცეკვავთ - როდესაც მისი წინასწარჭვრეტისა და არაპროგნოზირებადობის ჰარმონიულად განლაგებული მოდელები ცვლიან თავიანთ მნიშვნელობას თქვენი არსებობის ყველაზე უძირო სიღრმეებში.

ქაოსი და წესრიგი ფუნდამენტალური ელემენტებია, რადგან ყოველი ცოხცალი სიტუაცია (ნებისმიერი შესაძლო ცხოვრებისეული სიტუაცია) ორივე მათგანისგანაა შექმნილი. მნიშვნელობა არ აქვს სად ვიმყოფებით, ყოველთვის არსებობს რაღაცები, რისი იდენტიფიცირებაც შეგვიძლია, შეგვიძლია სასიკეთოდ გამოვიყენოთ და წინასწარ განვჭვრიტოთ და ასევე არსებობენ ისეთი რაღაცები, რაც არც ვიცით და ვერც ვიგებთ. მნიშვნელობა არ აქვს ვინ ვართ, კალაჰარის უდაბნოს მკვიდრი თუ უოლ-სტრიტის ბანკირი, რაღაც მოვლენები ექვემდებარება ჩვენს კონტროლს და რაღაცები - არა. სწორედ ამიტომ შეუძლია ორივე მათგანს ერთმანეთის მსგავსი ისტორიების გაგება და ერთსადაიმავე სამარადისო ჭეშმარიტების ფარგლებში ცხოვრება. საბოლოო ჯამში, ქაოსისა და წესრიგის ფუნდამენტალური რეალობა სიმართლეა ყველა ცოცხალისათვის და არა მხოლოდ ჩვენთვის. ცოცხალი არსებების პოვნა ყოველთვის შეიძლება ისეთ ადგილებში, რომელსაც კარგად არიან დაუფლებულნი და ისეთი მოვლენებითა და სიტუაციებით არიან გარემოცულნი, რომლებიც მათ მოწყვლადს ხდის.

წესრიგი არასაკმარისია. არ შეიძლება იყოთ უბრალოდ სტაბილურად, დაცულად და უცვლელად, რადგან ჯერ კიდევ არსებობს სხვა სასიცოცხლო და მნიშვნელოვანი ახალი საგნები, რომლებიც ასათვისებელია. და მაინც, ქაოსი შეიძლება მეტისმეტი იყოს. დიდხანს ვერ გაუძლებთ ჩაძირულად და დამარცხებულად ყოფნას თუ არ ისწავლით იმას, რისი ცოდნაც აუცილებლად გჭირდებათ. ასე რომ, ერთი ფეხით იმას უნდა დაეყრდნოთ, რაც კარგად გამოგდით და გესმით, ხოლო მეორეთი იმას, რასაც ამჟამაც იკვლევთ და რაზეც დაუფლებასაც ცდილობთ. ამგვარად ისეთ პოზიციას დაიკავებთ, სადაც არსებობის შიში კონტროლის ქვეშაა და თქვენ დაცულად იმყოფებით, თუმცა ამავდროულად ფხიზლად და ყურადღებით ხართ. სწორედ აქ უნდა დაეუფლოთ რაღაც ახალს და რაღაც მხრივ განვითარდეთ. სწორედ აქ შეიძლება აზრის პოვნა.

heaven copy

ედემის ბაღი

გაიხსენეთ, როგორც აქამდე განვიხილეთ, „დაბადების“ თავები შედგენილია სხვადასხვა წყაროებზე დაყრდნობით. შედარებით ბოლოდროინდელი „სამღვდელმსახურო“ ამბების (დაბადება 1) შემდეგ, ქაოსიდან წესრიგის შექმნაზე მონათხრობის შემდეგ, მოდის მეორე, უფრო ძველი, „იაჰვისტური“ ნაწილი, რომელიც ძირითადად დაბადება 2-ით იწყება. იაჰვისტური ნაწილი, რომელიც ღმერთის წარმოსადგენად იყენებს YHWH-ს ან იაჰვეს, შეიცავს ადამისა და ევას ამბავს, უფრო სრულად განმარტებულ ექვს დღიან მოვლენებთან ერთად, რომელიც დამოწმებულია „სამღვდელმსახურო“ ნაწილში. ისტორიებს შორის არსებული თანმიმდევრობა, როგორ ჩანს, შედეგია პიროვნების ან პიროვნებების ფრთხილი შესწორებისა, რომლებიც ბიბლიური მკვლევარებისათვის სათითაოდ არიან ცნობილნი, როგორც „რედაქტორები“, რომლებმაც გააერთიანეს ისტორიები. შესაძლოა, ეს მაშინ მოხდა, როდესაც ამა თუ იმ მიზეზით ორი სხვადასხვა ტრადიციის ხალხი გაერთიანდა, და შეერთების შედეგად, მათი ისტორიების ალოგიკურობაც იზრდებოდა, მოუხეშავი ხდებოდა და დროთა განმავლობაში აწუხებდა ვიღაც მცოდნესა და გაბედულს და გავლენას ახდენდა თანმიმდევრობაზე.

სამყაროს შექმნის იაჰვისტური ისტორიის თანახმად, ღმერთმა პირველად შექმნა შემოსაზღვრული სივრცე, ცნობილი, როგორც ედემი (რაც არამეულად, იესოს სავარაუდო ენაზე, ნიშნავს უხვწყლიან ადგილს) ან სამოთხე (pairidaeza - ძველ ირანულად ან ავესტურად, რაც ნიშნავს გარსშემოვლებულს ან დაცულ ადგილს / ბაღს). ღმერთმა დაასახლა იქ ადამი ყველანაირი ხეხილით მსხმოიარე ხეებს შორის, რომელთაგან ორი დანიშნული იყო. ერთი მათგანი იყო სიცოცხლის ხე, ხოლო მეორე - ხე კეთილისა და ბოროტის შემეცნებისა. შემდეგ ღმერთმა უთხრა ადამს, რომ ნებისმიერი მათგანი შეეძლო მიერთმია, რამდენიც უნდოდა, მაგრამ დაამატა, რომ ბოროტისა და კეთილის შეცნობის ხის ნაყოფი აკრძალული იყო. ამის შემდეგ ღმერთმა შექმნა ევა, როგორც პარტნიორი ადამისა.

თავიდან, მათი სამოთხეში დასახლებისას, ჩანს, რომ ადამი და ევა არ იყვნენ მთლად ცნობიერნი და უდავოა, რომ არც მორცხვები იყვნენ. როგორც მონათხრობი ამტკიცებს, პირველი მშობლები შიშლები იყვნენ, თუმცა არ რცხვენოდათ. ამგვარი გამოხატვა პირველ რიგში მიანიშნებს იმაზე, რომ ადამიანებისათვის სრულიად ბუნებრივი და ნორმალურია სიშიშვლის გამო სირცხვილის განცდა (სხვა შემთხვევაში, არაფერი იქნებოდა ნათქვამი მის არ არსებობაზე) და კიდევ იმაზე, რომ საბედნიეროდ თუ საუბედუროდ, ჩვენს პირველ წინაპრებს რაღაც რიგზე ვერ ჰქონდათ. მიუხედავად იმისა, რომ გამონაკლისებიც არსებობენ, საზოგადოების წინაშე მოულოდნელად გაშიშვლების მხოლოდ იმ ადამიანებს არ შერცხვებათ, (უცნაურ ექსჰიბიციონისტებს თუ არ ჩავთვლით) ვინც სამ წელზე ნაკლები ასაკისაა. სინამდვილეში, ძალიან გავრცელებულ ღამის კოშმარს წარმოადგენს, როდესაც ადამიანს ესიზმრება, რომ უეცრად შიშველი ჩნდება სცენაზე ხალხით გადავსებულ დარბაზში.

„დაბადების“ მესამე აბზაცში ჩნდება გველი - თავიდან აშკარად როგორც ფეხების მქონე არსება. მხოლოდ უფალმა იცის თუ რატომ დაუშვა თუ დაასახლა ამგვარი ქმნილება ბაღში. დიდხანს ვიმტვრევდი თავს ამის გასაგებად. ეს, ნაწილობრივ, უნდა იყოს გამოხტულება წესრიგი/ქაოსის დიქოტომიისა, რაც ყოველგვარი გამოცდილებისთვისაა დამახასიათებელი, სადაც სამოთხე წარმოდგენილია საცხოვრებლად გამოსადეგ წესრიგად, ხოლო გველი ქაოსის როლშია. მაშასადამე, გველი ედემში ნიშნავს ზუსტად იგივეს, რასაც შავი წერტილი წარმოადგენს ერთიანობის გამომხატველი დაოსისტურ ინ/იან სიმბოლოს „ინ“ ნაწილში - ეს არის შესაძლებლობა უცნობისა და რევოლუციურისა, უცაბედად მოახდინოს საკუთარი თავის მანიფესტირება იქ, სადაც ყველაფერი მშვიდადაა.
უბრალოდ, როგორც ჩანს, თავად ღმერთისთვისაც კი არ არის შესაძლებელი, გარე სამყაროსაგან სრულიად დაცული შემოსაზღვრული სივრცის შექმნა - მითუმეტეს, გარდაუვალი შეზღუდვებითა და ტრანსცენდენტით გარემოცულ რეალურ სამყაროში. გარესამყარო, ქაოსი ყოველთვის მალულად მიიპარება შიგნით, რადგან არაფერი შეიძლება იყოს სრულიად იზოლირებული დანარჩენი რეალობისაგან. ასე რომ, უკიდურესად დაცულ სივრცეებშიც კი უცილობლად მიეცემა გველს თავშესაფარი. ჩვენი პირველყოფილი აფრიკელი წინაპრების სამოთხეში ყოველთვის არსებობდნენ ნამდვილი, ჩვეული, ქვეწარმავალი გველები ბალახსა და ხეებზე.

მიუხედავად იმისა, რომ ყველა მათგანი განიდევნა, (რაღაც გაურკვეველი გზით, წმ. გიორგის მიერ) გველები მაინც დარჩნენ ჩვენი წინაპრების მეტოქეებად (სულ მცირე მაშინ მაინც, როცა ისინი მტრულად იქცეოდნენ, ჩვენი შეზღუდული, ჯგუფებად შეკრული, ნათესაური შეჯგუფებების თვალთახედვიდან). ყოველივე ამის შემდეგ, ჩვენს წინაპრებს, ტომებსა და სხვა დაჯგუფებებს შორის არ იყო კონფლიქტთა და საბრძოლო მოქმედებათა ნაკლებობა.

და იმ შემთხვევაშიც კი, თუ გავანადგურებდით ყველა გველს, რომელიც გარს გვეხვია, მაინც ვერ ვიქნებოდით უსაფრთხოდ. და არც ახლა ვართ. ჩვენ ვნახეთ მტერი ყველაფრის შემდეგ და ის თავად ვართ. გველი სამუდამოდ ბინადრობს თითოეული ჩვენგანის სულში. ზუსტად ამ მიზეზით, რამდენადაც მე შემიძლია განვსაჯო, უცნაური ქრისტიანული დაჟინებულობით, რაც ყველაზე მკაფიოდ ჯონ მილტონმა გამოხატა, ეს გველი ედემის ბაღში, იყო სატანა, თავად ბოროტი სული. სიმბოლური იდენტიფიკაციის მნიშვნელოვანება - ეს გასაოცარი ბრწყინვალება - ძნელად შეიძლება გაზვიადდეს. წარმოსახვის ამ ათასობით წლის ვარჯიშმა, განავითარა თავად აბსტრაქტული მორალის კონცეფციები ყველაფერ იმასთან ერთად, რაც მან თან მოიტანა. გაუგებარი სამუშაო ინვესტირებული იყო კეთილისა და ბოროტის იდეაში და მის გარემომცველ, სიზმრისმაგვარ მეტაფორაში. ყველაზე საშინელი გველი, ეს არის ადამიანის მიდრეკილება ბოროტებისადმი. ყველაზე ცუდი გველი არის ფსიქოლოგიური, სულიერი, პიროვნული, შინაგანი. ვერავითარი კედელი, თუნდაც მაღალი, ვერ დააკავებს მას. გალავანიც რომ საკმარისად სქელი იყოს, პრინციპში, რაც კი ცუდი არსებობს ყველაფერი რომ გარეთ მოიტოვოს, ის მაინც მაშინვე მის შიგნით გაჩნდება. როგორც უდიდესი რუსი მწერალი ალექსანდრ სოლჟენიცინი ამტკიცებდა, კეთილისა და ბოროტის გამყოფი ხაზი გადაჰკვეთს ყველა ადამიანის გულს.

უბრალოდ, არ არსებობს გზა, დიდი გარემომცველი რეალობის რომელიღაც ნაწილის იზოლირებისა და მის ფარგლებში ყველაფრის წინასწარგანსაზღვრულად და დაცულად მოწყობისა. ზოგიერთი მათგანი, მნიშვნელობა არ აქვს თუ როგორი სიფრთხილით იქნა დახშული, მაინც ყოველთვის გაიხსნება. გველი, მეტაფორულად რომ ვთქვათ, უცილობლად გამოჩნდება. ყველაზე მზრუნველ მშობლებსაც კი არ შეუძლიათ სრულიად დაიცვან შვილი, მაშინაც კი, თუ მათ სარდაფში ჩაკეტავენ, ნარკოტიკების, ალკოჰოლისა და ინტერნეტ-პორნოებისაგან დაცულ ადგილას. ასეთ უკიდურეს შემთხვევაში, ზედმეტად ფრთხილი, ზედმეტად მზრუნველი მშობელი, უბრალოდ, სხვა საშინელ ცხოვრებისეულ პრობლემას გაუთავისუფლებს ადგილს საკუთარ ან შვილის ცხოვრებაში. ეს არის დიდებული ფროიდისეული ოიდიპოსის ღამის კოშმარი. ბევრად უკეთესია, თქვენს მზრუნველობაში მყოფებს კომპეტენტური დახმარება გაუწიოთ, ნაცვლად მათი დაცვისა.

მაშინაც კი, შესაძლებელი რომ იყოს განაგდოთ ყველაფერი საფრთხის შემცველი და საშიში (და მაშასადამე, ყველაფერი საპასუხისმგებლო და საინტერესო) ეს მხოლოდ სხვა საშიშროების გამოჩენას გამოიწვევდა: ადამიანის პერმანენტულ ინფანტილიზმსა და აბსოლუტურ გამოუსადეგრობას. როგორ შეიძლება გამოწვევისა და საფრთხის გარეშე ადამიანის ბუნებამ თავის სრულ პოტენციალს მიაღწიოს? როგორი მოსაწყენნი და უღირსნი გავხდებოდით ყურადღებით ყოფნის მიზეზი რომ აღარ გვქონდეს? იქნებ ღმერთმა იფიქრა, რომ მის ახალ ქმნილებას შეეძლო გველთან გამკლავება და მისი იქ ყოფნა საუკეთესო იყო იმ გადაწყვეტილებებს შორის, რომლის მიღებაც მას შეეძლო.

კითხვა მშობლებს: როგორი გინდათ გახადოთ თქვენი შვილები, დაცული თუ ძლიერი?

ნებისმიერ შემთხვევაში, ბაღში გველია და ის, უძველესი გადმოცემის თანახმად, „გამჭრიახი“ ცხოველია (რთულად შესამჩნევი, მამაცი, ცბიერი, მატყუარა და მოღალატე). გამომდინარე აქედან, მოულოდნელობას არ წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ მან ევას ცდუნება გადაწყვიტა. რატომ ევა და არა ადამი? შეიძლება ეს უბრალოდ შემთხვევითობა ყოფილიყო. სტატისტიკურად რომ მივუდგეთ, ევას არჩევის შესაძლებლობა 50/50 იყო და ეს საკმაოდ მაღალი შანსია. მაგრამ მე ვისწავლე, რომ ეს ძველი ისტორიები არავითარ ზედმეტს არ შეიცავენ. ნებისმიერი შემთხვევითობა, რომელიც გეგმას არ შეესაბამებოდა, დიდი ხანია რაც თქმულებებიდან დაიკარგა. როგორც რუსმა დრამატურგმა, ანტონ ჩეხოვმა გვირჩია, „თუკი პირველ მოქმედებაში კედელზე თოფი ჰკიდია, მომდევნო აქტში უნდა გაისროლოს. სხვა შემთხვევაში, მას იქ არაფერი ესაქმება.“ ალბათ, პირველყოფილ ევას ადამზე მეტი მიზეზი ჰქონდა, რომ გველებისათვის მოესმინა. იქნებ ისინი მის ხეზე მცხოვრებ ჩვილებზე ნადირობდნენ. იქნებ სწორედ ამ მიზეზით არიან ევას ამჟამინდელი შთამომავლები უფრო მზრუნველები, მორცხვები, შიშით აღსავსენი და ნერვიულები (გენდერული თანასწორობის მომხრე გაერთიანებებშიც კი, და შეიძლება იქ უფრო მეტადაც). ნებისმიერ შემთხვევაში, გველი ეუბნება ევას, რომ თუ ის ამ აკრძალულ ხილს შეჭამს, აღარ მოკვდება. პირიქით, თვალები აეხილება. ის გახდება ღმერთის მსავსი, შემცნობი კეთილისა და ბოროტის. რა თქმა უნდა, გველი არ ეუბნება მას, რომ ევა ღმერთის მსგავსი მხოლოდ ამ ერთი შესაძლებლობით გახდება. ის ხომ გველია! ევა გადაწყვეტს ხილის ჭამას, რამეთუ ის ადამიანია და მეტის გაგება უნდა. ჰოპ! ის იღვიძებს: და ის პირველადაა ცნობიერი ან შესაძლოა მორცხვი.

საეჭვოა, რომ ხედვაგახსნილი, ცნობიერი ქალი გაუღვიძებელ მამაკაცს აიტანდა. ასე რომ, ევა დაუყოვნებლივ უზიარებს ხილს ადამს. ეს მას სირცხვილს უღვიძებს. რაღაც შეიცვალა. ქალები მამაკაცებს ადრეული დროიდან აგდებენ უხერხულში. ისინი ამას უარის თქმით აღწევენ, თუმცა ასევე მამაკაცების შერცხვენით, თუ მამაკაცი პასუხისმგებლობას არ იღებს. ვინაიდან ქალი რეპროდუქციის უმთავრეს ტვირთს ატარებს, ეს გასაკვირიც არ არის. ძალიან რთულია დანახვა, თუ როგორ იქნებოდა სხვაგვარად, მაგრამ ქალის შესაძლებლობა შეარცხვინოს კაცი და მიიყვანოს ის უხერხულობამდე, ჯერ კიდევ უმთავრესი ძალაა ბუნებისა.

თქვენ შეიძლება იკითხოთ: რა საერთო აქვთ სამყაროში გველებს მხედველობასთან? პირველ რიგში, აშკარად მნიშვნელოვანია მათი დანახვა, რადგან ისინი შესაძლოა თქვენზე ნადირობდნენ (განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც პატარა ხარ და ხეზე ცხოვრობ, მსგავსად ჩვენი წინაპრებისა). დოქტორი ლინ ისბელი, კალიფორნიის უნივერსიტეტის ანთროპოლოოგიისა და ცხოველთა ქცევის პროფესორი, ვარაუდობს, რომ საოცრად მახვილი მხედველობა, რომელსაც ადამიანი თითქმის უნიკალურად ფლობს, იყო ადაპტაციის ზემოქმედება, რაც საჭირო იყო ათობით მილიონი წლის წინ, იმ გველებისაგან მოსალოდნელი საშინელი საფრთხის აღმოსაჩენად და თავიდან ასაცილებლად, რომლებთან ერთადაც ჩვენი წინაპრები განვითარდნენ. ალბათ, ერთ-ერთი მიზეზი ესაა, თუ რატომაა გამოხატული სამოთხეში გველი იმ ქმნილებად, ღვთიურ ხედვას რომ გვაძლევს (გარდა იმისა, რომ კაცობრიობის უპირველესი და მარადიული მტერია). ალბათ ესაა ერთ-ერთი იმ მიზეზთაგანი, თუ რატომ უჭირავს მარიამს, არქეტიპულ დედას, ევას სრულყოფილ სახეს, ჩვილი იესო ჰაერში, რაც შესაძლებელია შორს მტაცებელი რეპტილიისაგან, რომელიც მაგრად ჰყავს დაკავებული საკუთარ ფეხქვეშ, მედიევურ და რენესანსულ იკონოგრაფიაზე. და კიდევ უფრო მეტიც, ეს არის ხილი, რომელსაც გველი სთავაზობს, ხილი ასევე ასოცირებულია ხედვის ტრანსფორმაციასთან, ჩვენი შესაძლებლობა, ვხედავდეთ ფერებს, არის ადაპტაცია, რომელიც საშუალებას გვაძლევს სწრაფად შევამჩნიოთ მწიფე ნაყოფი და მაშასადამე ხეების საკვებად ვარგისი საჩუქარი.

ჩვენმა პირველყოფილმა წინაპრებმა მოუსმინეს გველს, შეჭამეს ხილი, თვალები აეხილათ და ორივემ გაიღვიძა. ისევე როგორც ევას, თავიდან შეიძლება ეს საქციელი თქვენც კარგი გგონებოდათ. თუმცა, ზოგჯერ, ნახევარი საჩუქარი, სულ არაფერზე უარესია. კარგი, ადამი და ევა იღვიძებენ, მაგრამ მხოლოდ იმ დოზით, რომ რაღაც საშინელებები აღმოაჩინონ. პირველად ისინი ამჩნევენ, რომ შიშვლები არიან.

შიშველი მაიმუნი

ჩემმა შვილმა 3 წლის ასაკამდე საკმაოდ დიდი ხნით ადრე აღმოაჩინა თავისი სიშიშვლე. უნდოდა, რომ ჩაეცვა, სააბაზანოს კარს მაგრად კეტავდა. საზოგადოებაში ტანსაცმის გარეშე არ ჩნდებოდა. ვერაფრით ვხვდებოდი, თუ რა საერთო ჰქონდა ამას მის აღზრდასთან. ეს მისი საკუთარი აღმოჩენა იყო, საკუთარი გაცნობიერება და რეაგირების საკუთარი არჩევანი. მე ეს ჩვეულ მოვლენად მიმაჩნდა.

რას ნიშნავს, შეიცნო თავი შიშვლად, ან უარესი, საკუთარი თავი და პარტნიორი ერთად? - ყველაფერს საშინელებას - მაგალითად, რენესანსული ეპოქის მხატვარ, ჰანს ბალდუნგ გრინის საკმაოდ შემაძრწუნებელი სტილი, რომლის შთაგონებითაც შეიქმნა ილუსტრაცია, რომლითაც ეს თავი იწყება. სიშიშვლე არის სილამაზისა და სიჯანსაღის განსჯის საგანი. სიშიშვლე ნიშნავს დაუცველობასა და შეუიარაღებლობას ადამიანისა და ველური ბუნების წინაშე. სწორედ ამიტომ შერცხვათ ადამსა და ევას თვალების გახელისთანავე. მათ დანახვა შეეძლოთ და პირველად თავიანთი თავი დაინახეს. მათი ნაკლოვანებები გამოაშკარავდა. მათი დაუცველობა ცხადი გახდა. სხვა ცხოველებისაგან განსხვავებით, რომელთა ნაზ მუცელს ზურგი აბჯარივით იცავდა, ისინი ვერტიკალური ქმნილებები იყვნენ, სხეულის ყველაზე დაუცველი ნაწილები ღიად გამოეფინათ სამყაროსთვის. და უარესი ელოდათ. ადამმა და ევამ ფოთლებით შეიმოსეს თავი (სტანდარტული, საერთაშორისო ვერსიით; ხოლო მეფე ჯეიმსის მიხედვით - წინსაფრებით) მაშინვე, რათა დაეფარათ თავიანთი სუსტი სხეული და დაეცვათ თავიანთი ეგო. შემდეგ კი გაიქცნენ და დაიმალნენ, მიხვდნენ რა საკუთარი უმწეობის შეგრძნებით, რომ არ ღირდა ღმერთის წინააღმდეგ წასვლა.

თუ ამ შეგრძნებებთან იდენტიფიცირებას ვერ ახდენთ, ესეიგი, უბრალოდ არ ფიქრობთ. მშვენიერებას რცხვენია სიმახინჯის. ძლიერებას რხვენია სისუსტის. სიკვდილს რცხვენია სიცოცხლის და სრულყოფილს რცხვენია ჩვენი ყველასი. ამიტომაც გვეშინია, ვღიზიანდებით, გვძულს კიდეც (და, რა თქმა უნდა, ეს თემა წარმოჩინდა დაბადების მომდევნო თავში კაენისა და აბელის ამბავში). რა შეგვიძლია მოვიმოქმედოთ? უარვყოთ ყოველგვარი იდეალი სილამაზის, ჯანმრთელობის, ბრწყინვალებისა და ძლიერების? ეს არ არის კარგი გამოსავალი. ეს მხოლოდ იმას დაამტკიცებს, რომ ყოველთვის ვიგრძნობთ სირცხვილს და შესაძლოა უფრო მეტადაც დავიმსახუროთ ის. არ მინდა, რომ ქალები, რომლებიც თავბრუს გახვევენ მათი უბრალოდ არსებობით, ისე გაქრნენ, რომ სხვებმა სირცხვილიც არ იგრძნონ. არ მინდა, რომ ისეთი ინტელექტუალები, როგორიც ჯონ ნოიმანია გაქრნენ, ჩემი ძლივს გადალახული მათემატიკის 12 კლასის გამო. 19 წლის ასაკისათვის, მან ხელახლა მოახდინა ციფრების დეფინირება. ციფრები! მადლობა ღმერთს ნოიმანისათვის! მადლობა უფალს გრეისი კელისათვის, ანიტა ეკბერგისა და მონიკა ბელუჩისათვის! ამაყი ვარ, რომ ასეთი ადამიანების არსებობის ფონზე თავს უღირსად ვგრძნობ. ეს ის საფასურია, რომელსაც ყველა ჩვენგანი იხდის მიზნის, წარმატების მიღწევისა და ძალაუფლებისათვის. თუმცა, ისიც არ არის გასაკვირი, რომ ადამმა და ევამ სხეული შეიმოსეს.

ჩემი აზრით, ამბის მომდევნო ნაწილი აშკარად კომიკურია, თუმცა ამავდროულად იგი ტრაგიკული და საზარელიცაა. იმ საღამოს, როდესაც ედემი სიმშვიდეს უბრუნდება, ღმერთი საღამოს გასეირნებას აწყობას, მაგრამ ადამი არ ჩანს. ეს საგონებელში აგდებს ღმერთს, რადგან ის ადამთან ერთად სიარულსაა მიჩვეული. „ადამ,“ ეძახის ღმერთი, როგორც ჩანს ავიწყდება, რომ ბუჩქებს მიღმაც შეუძლია დანახვა, „სად ხარ?“ ადამი მაშინვე გასცემს საკუთარ თავს, მაგრამ ცუდად, თავიდან როგორც ნევროზიანი, შემდეგ კი, როგორც მოღალატე. სამყაროს შემქმნელი ეძახის და ადამი პასუხობს: „გავიგონე უფალო, მაგრამ შიშველი ვიყავი და დავიმალე.“ რას ნიშნავს ეს? ეს ნიშნავს, რომ ადამიანებს შეშფოთებულს თავიანთი დაუცველობით, მარადიულად ეშინიათ სიმართლის თქმის, ქაოსსა და წესრიგს შორის ყოფნისა და საკუთარი ბედისწერის გამოხატვა. სხვა სიტყვებით, მათ ეშინიათ ღმერთთან ერთად სიარულის. ეს, ალბათ, არ არის განსაკუთრებულად მომხიბვლელი, თუმცა უდავოდ გასაგებია. ღმერთი განმსჯელი მამაა. მისი სტანდარტები მაღალია. რთულია ასიამოვნო მას.

ღმერთი ამბობს, „ვინ გითხრა, რომ შიშველი იყავი? რამე ისეთი შეჭამე, რაც არ უნდა გეჭამა?“ და ადამი საცოდავად უთითებს ევაზე, თავის სიყვარულზე, თავის პარტნიორზე, თავის სულის ნათესავზე და აბეზღებს მას. და შემდეგ ადანაშაულებს ღმერთს. ის ამბობს, „ქალმა, რომელიც შენ მომეცი, მან მომცა ის (და შევჭამე).“ როგორი პათეტიკურია - და როგორი ზუსტი. პირველმა ქალმა გახადა პირველი მამაკაცი შეცბუნებული და აღშფოთებული. შემდეგ პირველმა მამაკაცმა დაადანაშაულო ქალი. და შემდეგ პირველმა მამაკაცმა დაადანაშაულა ღმერთი. დღესდღეობით სწორედ ასე გრძნობს თავს ყველა უარყოფილი მამაკაცი. პირველ რიგში ის პატარად გრძნობს თავს თავისი სიყვარულის პოტენციური ობიექტის წინაშე, მას შემდეგ, რაც ქალი ჩირქს მოსცხებს მის პროდუქტიულ გამოსადეგობას. შემდეგ წყევლის ღმერთს, რომ ქალი ასეთი ცინიკური, თავად კი ასეთი გამოუსადეგი (თუ ცოტათი გონიერი მაინცაა) და ყოფიერება ასეთი ნაკლოვანი შექმნა. ამის შემდეგ ის სამაგიეროს გადახდაზე იწყებს ფიქრს. როგორი სიმდაბლეა (ამავდროულად აბსოლუტურად გასაგები). სულ მცირე, ქალს გველის დადანაშაულება მაინც შეეძლო, თან, მიუხედავად იმისა, რომ რთული დასაჯერებელია, მოგვიანებით ირკვევა რომ გველი თავად სატანაა. ასე რომ, შეგვიძლია გავუგოთ და თანავუგრძნოთ ევას შეცდომას. ის შეცდომაში საუკეთესომ შეიყვანა. მაგრამ ადამი?! არავის გამოუგლეჯია სიტყვები მისი პირიდან.

საუბედუროდ, უარესი, კაცის თუ მხეცის შესახებ, ჯერ კიდევ წინაა. პირველად ღმერთი წყევლის გველს, და ეუბნება, რომ ამიერიდან ყველგან ფეხების გარეშე იხოხებს, მუდმივად იმ შიშით, რომ გაბრაზებული ადამიანი გასრესს. შემდეგ ის ეუბნება ქალს, რომ მწუხარებით შობს შვილს და დაიმსახურებს უღირს, ზოგჯერ აღშფოთებულ მამაკაცს, რომელიც მის ბიოლოგიურ ბედს მუდმივად განსაზღვრავს. რას უნდა ნიშნავდეს ეს? ეს უბრალოდ უნდა ნიშნავდეს, რომ ღმერთი პატრიარქალური ტირანია, როგორც ამას დაჟინებით ამტკიცებენ უძველესი ისტორიის პოლიტიკურად მოტივირებული ინტერპრეტაციები. ვფიქრობ, ეს მარტივად თვალსაჩინოა. მარტივად. და აი რატომ: ადამიანის განვითარებასთან ერთად, ტვინები, რომლებმაც საბოლოოდ გაზარდა თვითცნობიერება, უაღრესად გაფართოვდა. ამან წარმოქმნა გამალებული ბრძოლა ნაყოფის თავსა და ქალის მენჯს შორის. ქალებმა გულმოწყალედ გაიფართოვეს თეძოები, თითქმის ისეთ მაჩვენებლამდე, სადაც სირბილი უკვე შეუძლებელი იქნება. ჩვილმა, თავის მხრივ, თავს საშუალება მისცა დაბადებულიყო ერთ წელზე უფრო ნაკლები დროით, ვიდრე მისი ზომის სხვა ძუძუმწოვრები და განივითარა ნახევრად-დასაკეცი თავი. ეს მორგების პროცესი ორივესთვის მტკივნეული იყო და არის კიდეც. ჩვილი ბავშვი, თავისი ცხოვრების პირველი წლის განმავლობაში, ყველაფრით თითქმის სრულიად დამოკიდებულია დედაზე. მისი მასიური ტვინის დაპროგრამების შესაძლებლობა ნიშნავს, რომ ის უნდა ავარჯიშონ სანამ 18 წლის გახდება (ან 30-ის), მანამ, სანამ ბუდიდან გადმოაგდებენ. აღარაფერს ვამბობს ქალის მნიშვნელოვან ტკივილზე ბავშვის დაბადებისას და როგორც დედის, ისე ბავშვის დაღუპვის რისკზე. ეს ყველაფერი ნიშნავს, რომ ქალები მაღალ საფასურს იხდიან ფეხმძიმობისა და ბავშვის აღზრდისათვის, განსაკუთრებით ადრეულ ეტაპზე და რომ ამის ერთ-ერთი გარდაუვალი შედეგი არის მამაკაცების გაზრდილი დამოკიდებულების გრძნობა, რაც გამომდინარეობს ზოგჯერ არასაიმედო და ყოველთვის პრობლემატური თავაზიანობისაგან.

მას შემდეგ, რაც ღმერთი ეტყვის ევას, თუ რა მოხდება მას შემდეგ, რაც უკვე გაიღვიძა, ის უბრუნდება ადამს, რომელიც თავის შთამომავლებთან ერთად ადვილად ვერ გამოძვრება. ღმერთი რაღაც ამის მსგავსს ამბობს: „კაცო, იმის გამო, რომ ქალს მოუსმინე, თვალები აგეხილა. შენი ღვთისმსგავსი ხედვა, რომელიც გიბოძა გველმა, ხილმა და სატრფომ, საშუალებას გაძლევს გაიხედო შორს, მომავალშიც კი. მაგრამ ის ვინც მომავალში იხედება, მუდმივად ხედავს მომავალ საფრთხეს და მაშინ უნდა მოემზადოს ყოველგვარი მოულოდნელობებისა და შესაძლებლობებისათვის. ამისათვის მოგიწევს მუდმივად მსხვერპლად შესწირო აწმყო მომავალს. გვერდზე უნდა გადადო სიამოვნება რათა იყო დაცული. მოკლედ: მოგიწევს იშრომო და ეს რთული იქნება. ვიმედოვნებ გიყვარს ეკლები და ნარშავები, რადგან ბევრ მათგანს გაზრდი.“

და შემდეგ ღმერთი აძევებს პირველ ქალსა და მამაკაცს სამოთხიდან, დასაწყისიდან, გაუცნობიერებელი, ცხოველური სამყაროდან თავად ისტორიის საშინელებებისაკენ. შემდეგ ის აყენებს ქერუბიმსა და ცეცხლოვან ხმალს სამოთხის კართან, რათა ადამმა და ევამ ვეღარ იგემონ ხილი სიცოცხლის ხისა. ეს საკმაოდ სულმდაბლური ჩანს. რატომ მაშინვე უკვდავი არ გახადა საბრალო ადამიანები? განსაკუთრებით მაშინ, თუ ეს მომავლის საბოლოო გეგმა იყო, ყოველ შემთხვევში, როგორც ამას ამბობენ. მაგრამ ვინ გაბედავდა ღმერთისათვის კითხვის დასმას?

იქნებ სამოთხე რაღაც ისეთია, რაც უნდა ააგო და მარადიულობა, რომელიც უნდა მოიპოვო.

და ასე, ვუბრუნდებით ჩვენს თავდაპირველ კითხვას: რატომ ყიდულობს ვიღაც მედიკამენტს თავისი ძაღლისათვის და შემდეგ მთელი სიფრთხილით უკეთებს მას ორგანიზებას, მაშინ, როდესაც იმავეს საკუთარი თავისთვის არ აკეთებს? თქვენ ახლა გაქვთ პასუხი, რომელიც კაცობრიობის ფუნდამენტური ტექსტიდან გამომდინარეობს. რატომ უნდა იზრუნოს ვინმემ რაიმე შიშველ, საძაგელ, შერცხვენილ, შეშინებულ, უღირს, მხდალ, აღშფოთებულ, თავდაცვით პოზიციაში მყოფ და ბრალმდებელ ადამის შთამომავალზე, მაშინაც კი, თუ ეს არსება თავადაა? და სულაც არ ვგულისხმობ, რომ ამ ფრაზით ქალები გამოვრიცხო.

ყველა ჯერჯერობით განხილული მიზეზი ბუნდოვან წარმოდგენას გვიქმნის იმაზე, რომ ადამიანთა მოდგმა ისეთივე გამოუსადეგარია სხვისთვის, როგორც საკუთარი თავისთვის. ისინი ადამიანის ბუნების განზოგადებას წარმოადგენენ და არაფერ სპეციფიკურს. მაგრამ თქვენ თავად უფრო მეტი იცით საკუთარ თავზე. თქვენ საკმარისად ცუდი ხართ, როგორც სხვები გიცნობენ, თუმცა თქვენი საიდუმლო დანაშაულებების სრული ჩამონათვალი, ნაკლოვანებები და არასრულფასოვნებები მხოლოდ თქვენთვისაა ცნობილი. არავინ იცნობს თქვენზე უკეთ თქვენი სხეულისა და გონების ნაკლოვანებებს. არავის აქვს უფრო მეტი მიზეზი ეზიზღებოდეთ, გხედავდეთ პათეტიკურს და უარყოს რაიმე ისეთი, რაც კარგად გაგხდით, შეგიძლიათ დასაჯოთ საკუთარი თავი ყველა წარუმატებლობისთვის. ძაღლი, უვნებელი, უცოდველი, გაუთვითცნობიერებელი ძაღლი, ცხადია, მეტს იმსახურებს.

თუ ჯერ კიდევ არ ხართ დარწმუნებული, განვიხილოთ სხვა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი გამოცემა. წესრიგი, ქაოსი, სიცოცხლე, სიკვდილი, ცოდვა, ოცნება, მუშაობა და ტანჯვა: ეს საკმარისი არაა „დაბადების“ ავტორებისათვის, ისევე, როგორც თავად კაცობრიობისათვის. ისტორია გრძელდება. საერთო ჯამში ის კატასროფა და ტრაგედიაა და მასში ჩართულმა ადამიანებმა (ეს ჩვენ ვართ) უნდა იბრძოლონ სხვა მტკივნეული გამოღვიძებისათვის. შემდეგ ჩვენ განწირულნი ვართ თავად ზნეობაზე ფიქრისათვის.

adam

სიკეთე და ბოროტება

თვალების ახელის შემდეგ, ადამმა და ევამ, ბევრად მეტი გააცნობიერეს, ვიდრე უბრალო სიშიშვლე და მძიმე შრომის საჭიროებაა. მათ ასევე შეიცნეს ბოროტი და კეთილი (გველი ამბობს ხილის ხსენებისას, „იცის ღმერთმა, რომ შეჭამთ თუ არა იმ ხის ნაყოფს, თვალი აგეხილებათ და ღმერთივით კეთილისა და ბოროტის შემცნობელნი შეიქმნებით.“) რას შეიძლება ეს შესაძლებლობა ნიშნავდეს? რა შეიძლება დარჩენილიყო გამოსაკვლევი და დასაკავშირებელი, მას შემდეგ, რაც დედამიწის უზარმაზარი ნაწილი უკვე დაიფარა? მარტივი კონტექსტი გვიჩვენებს, რომ აქ საქმე უნდა იყოს ბაღებში, გველებში, დაუმოჩილებლობაში, ხილში, სექსუალობასა და სიშიშვლეში. საბოლოოდ პასუხი ბოლო პუნქტმა, სიშიშვლემ მომცა, რასაც წლები დასჭირდა.

ძაღლი მტაცებელი ცხოველია, ისევე როგორც კატა. ისინი კლავენ არსებებს და ჭამენ მათ. ეს არ არის ლამაზი, თუმცა, მიუხედავად ამისა, ჩვენ ისინი შინაურ ცხოველებად გვყავს, ვზრუნავთ მათზე და როცა ავად ხდებიან, წამლებსაც ვაძლევთ. რატომ? ისინი მტაცებლები არიან, მაგრამ ეს მათი ბუნებაა. ისინი არ ატარენებ პასუხისმგებლობას ამის გამო. ისინი არიან მშიერნი და არა ბოროტნი. მათ არ აქვს ჭკუა, კრეატიულობა და ყველაფერთან ერთან თვითცნობიერება - რაც ადამიანის შთაგონებული ბოროტებისთვისაა საჭიროა.

რატომ არა? მარტივია. ჩვენგან გასხვავებით, მტაცებლები ვერ ხვდებიან თავიანთ ფუნდამენტალურ სისუსტეს, თავიანთ ფუნდამენტალურ მოწყვლადობას, საკუთარ მორჩილებას ტკივილისა და სიკვდილის მიმართ. ჩვენ კი ზუსტად ვიცით როგორ, სად და რატომ შეიძლება გვეტკინოს. ეს ისეთივე კარგი განმარტებაა, როგორც თვითცნობიერების ნებისნიერი განმარტება. ჩვენ ვიცით საკუთარი უსუსურობის, სასრულობისა და მოკვდავობის შესახებ. ჩვენ შეგვიძლია ვიგრძნოთ ტკივილი, ზიზღი საკუთარი თავის მიმართ, სირცხვილი, შიში და ჩვენ ვიცით ეს. ვიცით რა გვაყენებს ტანჯვას. ვიცით, თუ როგორი დარტყმა შეიძლება მოგვაყენოს ტკივილმა და ძრწოლამ - და ეს ნიშნავს, რომ ზუსტად ვიცით,თუ როგორ მივაყენოთ დარტყმა სხვებს. ვიცით, როგორები ვართ შიშველნი და როგორ გამოვიყენოთ ეს სიშიშვლე - ეს კი ნიშნავს რომ ვიცით როგორები არიან სხვები შიშველნი და მათ როგორ შეუძლიათ სიშიშვლის გამოყენება.

ჩვენ შეგნებულად შეგვიძლია შევაშინოთ სხვა ადამიანები. შეგვიძლია დავამციროთ და ტივილი მივაყენოთ იმ დანაშაულებებისათვს, რომლებიც მხოლოდ ჩვენ გვესმის ძალიან კარგად. შეგვიძლია ვაწამოთ ისინი ნელა, ზედმიწევნით, გაქნილად და საზარლად. ეს გაცილებით მეტია, ვიდრე მტაცებლობა. ეს არის ხარისხობრივი ცვლილება გაგებაში. ეს ისეთივე დიდი კატაკლიზმაა, როგორც თავად თვითცნობიერების განვითარება. ეს არის შესასვლელი სამყაროს სიკეთისა და ბოროტების ცოდნაში. ეს არის მეორე, როგორც ჯერ კიდევ ამოუვსებელი ბზარი ყოფიერების სტრუქტურაში. ეს არის ტრანსფორმაცია საკუთარ თავად ყოფნიდან მორალური ძალისხმევისაკენ - ყველა თანამდევი გარემოებით გათვითცნობიერებულობის განვითარების გზაზე.

მხოლოდ კაცს შეეძლო აზრად მოსვლოდა ისეთი საწამებელი იარაღების შექმნა როგორიცაა „რკინის ქალწული“, „გასაჭიმი ჩარჩო“ და „ცერის საჭყლეტი“. მხოლოდ კაცს შეუძლია ტანჯვის გულისათვის მიაყენოს ტანჯვა. ეს ყველაზე კარგი განმარტებაა ბოროტებისა, რისი ფორმულირებაც კი შემეძლო. ცხოველები ვერ ართმევენ თავს ამას, მაგრამ ადამიანებს, თავიანთი აუტანელი, ნახევრად ღვთიური უნარებით, რა თქმა უნდა, შეუძლიათ. და ამ გაგებით ჩვენ გვაქვს თითქმის სრული ლეგიტიმაცია პირველყოფილი ცოდვის იდეისა, რომელიც ძალიან არაპოპულარულია თანამედროვე ინტელექტუალურ წრეებში. ვინ გაბედავდა თქმას, რომ ჩვენს ევოლუციურ, ინდივიდუალურ და თეოლოგიურ ტრანსფორმაციაში ნებაყოფლობითი არჩევანის ნატამალიც კი არ იყო? ჩვენი წინაპრები ირჩევდნენ სექსუალურ პარტნიორებს და ისინი ამას ცნობიერებისათვის, თვითცნობიერებისათვის და მორალური ცოდნისათვის აკეთებდნენ? და ვის შეუძლია უარყოს ეგზისტენციალური დანაშაულის გრძნობა, რომლითაც სავსეა ადამიანთა გამოცდილება? ვინ შეიძლებდა თავიდან აეცილებინა ამის აღნიშვნა დანაშაულის გრძნობის გარეშე - თანდაყოლილი გარყვნილებისა და დანაშაულის შეგრძნება, რომელიც ერთი ნაბიჯით აშორებს ადამიანს ფსიქოპათიისაგან?

ადამიანთა მოდგმას დანაშაულებრივი ქმედების არაჩვეულებრივი უნარი გააჩნია. ეს ის დამახასიათებელი ნიშანია, რომელიც უნიკალურია ცოცხალ სამყაროში. ჩვენ შეგვიძლია ყველაფერი უარესად, საკუთარი ნებით გავაკეთოთ, ისე, რომ ზუსტად ვიცით რასაც ვაკეთებთ (ისევე, როგორც შემთხვევით, დაუდევრად და ისე, რომ თავი ავარიდოთ ყოველგვარ სასჯელს). ასეთი საშინელი მოცემულობით, რომელიც მიდრეკილია ბოროტი ქმედებებისაკენ, გასაკვირია რომ გვიჭირს საკუთარ თავზე, ან სხვებზე ზრუნვა? ან ის, რომ ეჭვი გვეპარება ადამიანთა მთელი მოდგმის არსებობის ღირებულებაში? გარკვეული მიზეზით, დიდი ხანია საკუთარ თავში ეჭვი შევიტანეთ. ათასობით წლის წინ, უძველესი მესოპოტამიის მკვიდრთ სჯეროდათ, რომ მაგალითად კაცობრიობა შექმნილი იყო კინგუს სისხლისაგან, ერთადერთი საშინელი ურჩხულის, რომელიც დიდებულმა ქაოსის ქალღმერთმა შვა, თავისი არსებობის ყველაზე შურისმაძიებლურ და დესტრუქციულ პერიოდში. ასეთი დასკვნების შემდეგ, როგორ შეგვიძლია არ შევიტანოთ ეჭვი ჩვენი არსებობისა და თავად ყოფიერების ღირებულებაში? მაშინ ვინ შეხვდება პირისპირ საკუთარ ან სხვის ავადმყოფობას მედიკამენტების გამოწერის მორალურ სისწორეში ეჭვის შეტანის გარეშე? ვერავინ იგებს ინდივიდუალიზმის სიბნელეს საკუთარ ინდივიდუალობაზე უკეთ. და მაშინ ვინღა აიღებს ავადმყოფობისას საკუთარ თავზე სრულ მზრუნველობას?

იქნებ, ადამიანი ისაა, ვინც უკეთესი იქნებოდა, რომ არასოდეს არსებულიყო? იქნებ, სამყარო უნდა გაწმენდილიყო კიდეც ადამიანებისაგან, ისე, რომ ყოფიერება და ცნობიერება ცხოველის უცოდველ ბრუტალურობას დაბრუნებოდა? მჯერა, რომ ადამიანი, რომელიც ამტკიცებს, რომ არასოდეს უსურვია ასეთი რამ, არც მოგონებები გაუთვალისწინებია და არც საკუთარ უბნელეს ფანტაზიებს შეჯახებია.

მაშინ რისი გაკეთება შეიძლება?

ღვთიური ნაპერწკალი

დაბადება 1-ში ღმერთი ქმნის სამყაროს ღვთიური, მართალი სიტყვით, წარმოქმნის საცხოვრებლად ვარგის, სამოთხისებრ წესრიგს პრეკოსმოგენიური ქაოსისაგან. შემდეგ ის ქმნის მამაკაცსა და ქალს თავის ხატად, შთააგონებს რა მათ იმავეს კეთებას - შექმნან წესრიგი ქაოსისაგან და განაგრძონ მისი სამუშაო. შექმნის თითოეულ ეტაპზე, პირველი წყვილის შექმნის ჩათვლით, ღმერთი ასახავს მომავალს და მოიაზრებს მას კეთილად.

დაბადება 1-ის შეპირისპირება დაბადება 2-თან და 3-თან (მეორე წერილი ხატავს ადამიანის დაცემას, აღწერს რა, რატომ არის ჩვენი უმეტესობა ტრაგიკული და ეთიკურად დატანჯული) წარმოქმნის ნარატიულ თანმიმდევრობას თითქმის გაუსაძლისს თავისი სიძლიერით. დაბადება 1-ის მორალი არის, რომ ყოფიერება, შექმნილი მართალი მეტყველებით, არის სიკეთე. ეს ასევე ეხება ადამიანს, სანამ ის ღმერთს დაშორდებოდა. ეს სიკეთე საშინლად დარღვეულია დაცემის მოვლენების მიერ (ასევე კაენისა და აბელის, წარღვნისა და ბაბილონის გოდოლის), მაგრამ ჩვენ ვინარჩუნებთ ცოდვით დაცემამდელი მდგომარეობის ზოგად კონცეფციას. ამგვარად ჩვენ შეგვიძლია მეტყველება. ჩვენ მარადიულად განვიცდით ნოსტალგიას ბავშვობის დროინდელი უცოდველობის, ცხოველის ღვთიური, არაცნობიერი ყოფისა და ხელუხლებელი, ტაძრის მგავსი, ძველი ტყეების მიმართ. მსგავსი მოვლენებისაგან სიმშვიდეს ვიღებთ. ვაფასებთ მათ, მაშინაც კი, თუ ადამიანების მოწინააღმდეგე, თვითგამოცხადებული გარემოს დამცველი ათეისტები ვართ. ბუნების თავდაპირველი მდგომარეობა ჩაფიქრებულია სამოთხისმაგვარად. მაგრამ ჩვენ აღარ ვართ ერთიანნი ღმერთთან და ბუნებასთან და ვერც მარტივად დავუბრუნდებით ამ მდგომარეობას.

პირველყოფილი მამაკაცი და ქალი, შემქმნელთან უწყვეტი კავშირის მქონენი, არ იყვნენ ცნობიერნი (და რა თქმა უნდა, არც თვითცნობიერნი). მათ თვალები ახელილი არ ჰქონდათ. თუმცა, თავიანთი სრულყოფილებით, თავიანთ დაცემის შემდგომ ანალოგებზე მეტნი არ იყვნენ. მათი სიკარგე იყო რაღაც უფრო ნაწყალობევი, ვიდრე დამსახურებული ან გამომუშავებული. ისინი არ სარგებლობდნენ არჩევანით. ღმერთმა იცის, ასე უფრო მარტივია. მაგრამ, იქნებ ეს არ არის უკეთესი, ვიდრე, მაგალითად, ნამდვილად დამსახურებული მოწყალება. შესაძლოა, რომელიღაც კოსმიური აზრით (თუ ვივარაუდებთ, რომ თავად გაცნობიერებულობა არის კოსმიური მნიშვნელობის ფენომენი) თავისუფალ არჩევანს აქვს მნიშვნელობა. ვის შეუძლია დარწმუნებით ისაუბროს ამგვარ საკითხებზე? არ მსურს ამ კითხვებზე მსჯელობის შეწყვეტა, უბრალოდ იმიტომ, რომ რთულია. ასე რომ, აი განცხადება: ალბათ, არ არის მარტივი თვითცნობიერების გამომჟღავნება და ჩვენი მორალური ცოდნის გაზრდა სიკვდილისა და დაცემის შესახებ, რომლიც მთლიანად მოგვიცავს და ეჭვქვეშ აყენებს ჩვენს ღირებულებას. იქნებ ეს ჩვენი უხალისობის მაგიერია - ასახული ადამის სირცხვილით დამალვაში - ვიაროთ ღმერთთან ერთად, ნაცვლად ცდუნებისა და ბოროტებისადმი მიდრეკილებისა.

ბიბლია მთლიანობაში ისეა აწყობილი, რომ ყველაფერი ცოდვით დაცემის შემდეგ - ისრაელის ისტორია, წინასწარმეტყველები, ქრისტეს მოსვლა - წარმოჩენილია, როგორც დაცემის გამოსასწორებელი, ბოროტებასთან განშორების გზა. ცნობიერი ისტორიის დასაწყისი, სახელმწიფოთა აღზევება და მთელი მათი პათოლოგიები სიამაყისა და სიმტკიცისა, დიდებული მორალური ფიგურების გამოჩენა, რომლებიც ცდილობდნენ სწორად დაეწყოთ მოვლენები, თავად მესიაში კულმინირებით, ეს ყველაფერი არის კაცობრიობის მცდელობის შედეგი, ღვთის ნებით, ყველაფერს თავისი ადგილი მიუჩინოს. და რას ნიშნავს ეს?

ეს გასაოცარი ფაქტია: პასუხს დაბადება 1 მოიცავს: განვასხეულოთ ღმერთის ხატი - იმისათვის, რომ ვისაუბროთ ქაოსზე, როგორც სიკეთეზე - მაგრამ ეს უნდა მოხდეს ცნობიერად, ჩვენი საკუთარი არჩევანით. უკუსვლა არის გზა წინისაკენ - როგორც ტ.ს. ელიოტი ასე სწორად ამტკიცებს - მაგრამ უკუსვლა, როგორც გაღვიძებული არსების, რომელიც სწორ გადაწყვეტილებებს იღებს და არა უკუსვლა ძილისაკენ:

არ უნდა შევწყვიტოთ ძიება
და დასასრული ჩვენი ყველა კვლევისა
იქნება დაბრუნება იქ საიდანაც დავიწყეთ
ადგილი, რომელიც პირველად შევიცანით.
უცნობის გავლით, შევიცნობთ ჭიშკარს,
როდესაც მხოლოდ მიწის ბოლოა აღმოსაჩენი,
ეს არის ის, რაც დასაწყისი იყო.
უგრძესი მდინარის დასაბამთან
დაფარული ჩანჩქერების ხმა
და ბავშვები ვაშლის ხეებზე
უცნობი, რადგან მას არ ვეძებდით,
მაგრამ გაგონილი, ნახევრად გაგონილი მდუმარებაში
ზღვის ორ ტალღას შორის.
ყველგან, აქ, ახლა, სამუდამოდ -
აბსოლუტური უბრალოების მდგომარეობა
( არანაკლებ ღირებული, ვიდრე ყველაფერი)
და ყველა კარგად იქნება და
ყოველივე კარგად იქნება,
როცა ცეცხლის ენები გახვეულნი არიან
ცეცხლის გვირგვინოვან კვანძში
და ცეცხლი და ვარდი არიან ერთნი.

(„სუსტი თავბრუსხვევა“ ოთხი კვარტეტი, 1943)

თუ გვსურს, რომ საკუთარ თავზე სათანადოდ ვიზრუნოთ, პატივი უნდა ვცეთ საკუთარ თავს, მაგრამ ამას არ ვაკეთებთ, რადგან ჩვენ ვართ, საკუთარ თვალში არც თუ ცოტა, დაცემული ქმნილებები. თუკი სიმართლეში ვიცხოვრებდით, თუ სიმართლეს ვილაპარაკებდით, მაშინ შეგვეძლებოდა კიდევ ერთხელ გაგვესეირნა ღმერთთან ერთან, დაგვეფასებინა საკუთარი თავი, სხვები და სამყარო. მაშინ ისე მოვეპყრობოდით საკუთარ თავს, როგორც იმათ, ვისზეც ვზრუნავთ. ძალა არ უნდა დავიშუროთ სამყაროს უკეთესად გარდაქმნისათვის. ორიენტაცია უნდა გვქონდეს წინ, სამოთხისაკენ, სადაც ის ადამიანები ცხოვრობენ, ვისზეც ჩვენ ვზრუნავთ, ნაცვლად ჯოჯოხეთისა, სადაც ჩვენი გულისწყრომა და ზიზღი სამუდამოდ აქვს ყველას მისჯილი.

იმ მიდამოში, სადაც ქრისტიანები ორი ათასი წლის წინ გამოჩნდნენ, ადამიანები მეტად ველურნი იყვნენ, ვიდრე დღესდღეობით. ყველგან უთანხმოება იყო. ადამიანთა მსხვერპლშეწირვა, მათ შორის ბავშვების, ჩვეულებრივ მოვლენას წარმოადგენდა, ტექნოლოგიურად მეტად განვითარებულ საზოგადოებაშიც კი, როგორიც მაგალითად უძველესი კართაგენი იყო. რომში, სპორტულ არენებზე სასიკვდილო შეჯიბრებები იმართებოდა და სისხლისღვრა ჩვეულებრივ მოვლენად აღიქმებოდა. იმის ალბათობა, რომ თანამედოვე ადამიანი მცხოვრები მოქმედ დემოკრატიულ სახელმწიფოში მოკვდება ან ვინმე მოკლავს, უსასრულოდ მცირეა იმ მაჩვენებელთან შედარებით, რაც წინა დროის საზოგადოებებში იყო (და ჯერ კიდევ არის მსოფლიოს არაორგანიზებულ და ანარქიულ ნაწილებში). მაშინ, საზოგადოების უმთავრეს მორალურ პრობლემას წარმოადგენდა ძალადობის კონტროლი, იმპულსური ეგოიზმი, უაზრო სიხარბე, თანმხლები სისასტიკით. ჯერ კიდევ არსებობენ ადამიანები ამგვარი აგრესიული მიდრეკილებებით. სულ მცირე, ახლა მათ იციან, რომ ამგვარი ქცევა მაღალ სტანდარტებს არ შეესაბამება და ან ცდილობენ მის გაკონტროლებას, და თუ არა, პირისპირ ეჯახებიან უდიდეს სოციალურ წინააღმდეგობებს.

თუმცა, ახლა სხვა პრობლემამ იჩინა თავი, რომელიც, ალბათ, ნაკლებად იყო დამახასიათებელი უხეში წარსულისათვის. ადვილი დასაჯერებელია, რომ ადამიანები არიან ქედმაღლები, ეგოისტები და ყურადღებიანნი საკუთარი თავის მიმართ. ცინიზმი, რომელიც ამ აზრს თავისთავად არსებულ უნივერსალურ ჭეშარტებად აქცევს, საყოველთაოდ გავრცელებული და მოდურია. მაგრამ სამყაროსადმი ასეთი ორიენტაცია, სულაც არ არის დამახასიათებელი ბევრი ადამიანისათვის. მათ საპირისპირო პრობლემა აქვთ: ისინი გაუსაძლის ტვირთად ატარებენ მხრებით საკუთარი თავის სიძულვილს, უპატივცემლობას, სირცხვილსა და მორიდებულობას. ამგვარად, საკუთარი მნიშვნელოვანობის ნარცისულად გაბერვის მაგივრად, ისინი საერთოდ არ აფასებენ საკუთარ თავს და არ იჩენენ მზრუნველობას მის მიმართ. როგორც ჩანს, ადამიანებს უმეტეს შემთხვევაში არ სჯერათ, რომ თავად საუკეთესო მზრუნველობას იმსახურებენ. ისინი აუტანლად აცნობიერებენ საკუთარ დანაშაულებებს, არასრულფასოვნებას, რეალურსა და გაზვიადებულს, რცხვენიათ და ეჭვი ეპარებათ თავიანთ ღირებულებაში. მათ სჯერათ, რომ სხვა ადამიანები არ უნდა იტანჯებოდნენ, და ისინი იმუშავებენ მუყაითად და ალტრუისტულად, რათა დაეხმარონ მათ ტანჯვის შემსუბუქებაში. ისინი იმავე თავაზიანობას ავრცელებენ ნაცნობ ცხოველებზეც კი, თუმცა საკუთარ თავთან ასე არ იქცევიან.

სიმართლეა, რომ ზნეობრივი თავგანწირვა ღრმადაა გამჯდარი დასავლურ კულტურაში (სულ მცირე, იმდენად, რამდენადაც ქრისტიანობას ჰქონდა დასავლეთზე გავლენა, რაც დაფუძნებულია მის იმიტაციაზე, ვინც თავგანწირვის უკიდურესი ფორმა შეასრულა). ნებისმიერი მტკიცება, რომ ოქროს წესი არ ნიშნავს „შეწირე საკუთარი თავი მსხვერპლად სხვებს“, საეჭვო უნდა ჩანდეს. მაგრამ ქრისტეს არქეტიპული სიკვდილი არსებობს როგორც მაგალითი იმისა, თუ როგორ უნდა მიიღო შეზღუდულობა, მუხთლობა და ტირანია გმირულად, როგორ უნდა იარო ღმერთთან ერთად თვითცნობიერი ცოდნის ტრაგიკულობის მიუხედავად და არა როგორც მაჩვენებელი იმისა, რომ შევწიროთ საკუთარი თავი მსხვერპლად სხვების მსახურებაში. საკუთარი თავის შესაწირად ღმერთისათვის (თუ გნებავთ უმაღლესი სიკეთისათვის) არ ნიშნავს ჩუმად და ნებაყოფლობით ტანჯვას, რომელიმე ადამიანის ან ორგანიზაციისათვის, რომელიც დაჟინებით და მუდმივად მოითხოვს იმაზე მეტს ჩვენგან, ვიდრე საპასუხოდ აბრუნებს. ეს ნიშნავს, რომ ჩვენ მხარს ვუჭერთ ტირანიას და ნებას ვრთავთ საკუთარ თავს მონებივით მოგვეპყრონ. შეეწირო მსხვერპლად ჩაგვრას, არ არის პატიოსნება, მაშინაც კი, თუ მჩაგვრელი თავადვე ხართ.

ორი ძალიან მნიშვნელოვანი გაკვეთილი ვისწავლე კარლ იუნგისაგან, შვეიცარელი სიღრმისეული ფსიქოლოგისაგან, დაახლოებით „მოეპყარი სხვებს ისე, როგორც გსურთ, რომ თქვენ მოგეპყრან“ ან „გიყვარდეს მოყვასი შენი, ვითარცა თავი შენი“. პირველი გაკვეთილი ის იყო, რომ ამ წინადადებებიდან არც ერთს აქვს რაიმე საერთო კარგთან. ხოლო მეორე გაკვეთილი იყო, რომ ორივე მათგანი გათანასწორებაა და არა აკრძალვა. თუკი მე ვარ ვიღაცის მეგობარი, ოჯახის წევრი, ან საყვარელი, მაშინ მე მორალურად ვალდებული ვარ გარიგება დავდო, როგორც ჩემი, ისე მეორე მხრის გამო. თუ ამის გაკეთება შემეშლება, საბოლოოდ მონა გამოვალ, მეორე ადამიანი კი - ტირანი. რა არის ამაში კარგი? ურთიერთობისთვის ბევრად უკეთესია, როდესაც ორივე პარტნიორი ძლიერია. უფრო მეტიც, მცირე განსხვავებაა მდგომარეობას, როდესაც დგახარ და ესაუბრები საკუთარ თავს მაშინ, როდესაც დაჩაგრული ან დამონებული ხარ და მდგომარეობას შორის, როდესაც დგახარ ვიღაც სხვისთვის საუბრობ. როგორც იუნგი აღნიშნავს, ეს ნიშნავს იმ ცოდვილის სიყვარულსა და გულში ჩაკვრას, რომელსაც საკუთარი თავი ჰქვია, ისევე როგორც, მის პატიებას და მხარში ამოდგომას, ვინც შეცდა და არასრულყოფილია.

როგორც თავად ღმერთი ამტკიცებს (ასე გრძელდება ამბავი), „შურისძიება ჩემია, და მე გადავიხდი - თქვა უფალმა.“ ამ ფილოსოფიის მიხედვით, თქვენ უბრალოდ თქვენს თავს არ ეკუთვნით. თქვენ უბრალოდ არ გაქვთ უფლება თქვენივე თავის წამებისა და სასტიკად მოპყრობის. ეს ნაწილობრივ იმიტომაა, რომ თქვენი არსებობა მკაცრადაა გადაბმული სხვების არსებობასთან და თქვენმა საკუთარი თავისადმი დაუნდობლად მოპყრობამ, შესაძლოა კატასტროფული შედეგი იქონიოს სხვებზე. ეს უფრო აშკარაა, ალბათ, თვითმკვლელობის შემდეგ, როცა ცოცხლად დარჩენილები სასოწარკვეთილნი და სულიერად განადგურებულნი არიან. მეტაფორულად შეიძლება ასეც ითქვას: თქვენ ფლობთ ღვთიურ ნაპერწკალს, რომელიც თქვენ კი არა, ღმერთს ეკუთვნის. დაბადების მიხედვით, ჩვენ მის ხატად ვართ შექმნილნი. ჩვენ გვაქვს ცნობიერების ნახევრად ღვთიური უნარი. ჩვენი ცნობიერება მონაწილეობას იღებს არსებობის თავისუფლებაში. ჩვენ ღმერთის დაბალ რეზოლუციური („კენოტიკური“) ვერსიები ვართ. შეგვიძლია შევქმნათ წესრიგი ქაოსისაგან და პირიქით, ჩვენებურად, ჩვენი სიტყვებით. ასე რომ, შეიძლება ზუსტად ღმერთი არ ვიყოთ, მაგრამ ასევე ზუსტად არ ვართ სხვა რამეც.

ჩემი საკუთარი სიბნელის პერიოდებში, სულის ქვესკნელში, ხშირად ვიმარჯვებდი და მაოცებდა ადამიანთა უნარი, დამეგობრებოდნენ ერთმანეთს, ჰყვარებოდათ თავიანთი ინტიმური პარტნიორები, მშობლები, შვილები და ეკეთებინათ ის, რასაც ჩვეულებრივ აკეთებდნენ, რათა მსოფლიოს ჩვეული სვლა შეენარჩუნებინათ. ვიცნობდი კაცს, რომელიც ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაშავდა და დაინვალიდდა, ის ადგილობრივი ორგანიზაციის მიერ იყო დასაქმებული. ავარიის შემდეგ, ის წლების განმავლობაში მუშაობდა ერთი კაცის გვერდით, რომელიც თავის მხრივ დეგენერაციული ნევროლოგიური დაავადებით იტანჯებოდა. ისინი თანამშრომლობდნენ იმგვარად, რომ ერთმანეთის ნაკლოვანებებს ავსებდნენ. მჯერა, რომ ამგვარი ყოველდღიური გმირობა არის წესი და არა გამონაკლისი. ინდივიდთა უმეტესობა უმკლავდება ჯანმრთელობის ერთსა და მეტ სერიოზულ პრობლემას, თავიანთი საქმის პროდუქტიულად და დაუჩივლებლად შესრულებისას. თუ ვინმე საკმარისად იღბლიანია იმისათვის, რომ პირადად მომხიბვლელობისა და ჯანმრთელობის იშვიათ პერიოდში იყოს, მაშინ მას, როგორც წესი, სულ მცირე ერთი ოჯახის წევრი მაინც ჰყავს კრიზისში. ჯერჯერობით ადამიანები ძლებენ და აგრძელებენ რთული და ძალისმიერი დავალებების შესრულებას, რათა ადგილი შეუნარჩუნონ სოციუმში თავიანთ თავებსა და თავიანთ ოჯახებს. ჩემთვის ეს სასწაულებრივია, იმდენად, რომ გაოცებულს, შესაფერის რეაქციად მხოლოდ მადლიერება მრჩება. იმდენი შესაძლებლობა არსებობს, რომ საგნები შეიძლება დაიშალოს, ან სრულიადაც მუშაობა შეწყვიტონ და დააზიანონ ადამიანები, რომლებიც მას მთლიანობას უნარჩუნებენ. ისინი ნამდვილ და გულითად აღტაცებას იმსახურებებ ამისათვის. ეს არის სულის სიმტკიცისა და შეუპოვრობის უწყვეტი სასწაული.

ჩემს კლინიკურ პრაქტიკაში, ვურჩევ პაციენტებს, რომ ენდონ საკუთარ თავს და გარშემომყოფებს, როგორც პროდუქტიული და მზრუნველი ქცევისათვის, ისე ნამდვილი კავშირებისა და გულისხმიერებისათვის, რომელსაც სხვების მიმართ გამოხატავენ. ხალხი ისეთი გაწამებულია ცხოვრებისეული შეზღუდვებითა და ძალდატანებით, რომ გაოცებული ვარ, ოდესმე მაინც რომ იქცევიან სწორად, ან საერთოდაც საკუთარი თავის მიღმა რომ იხედებიან. მაგრამ საკმარისია, რომ გვაქვს ცენტრალური გათბობა, მუდმივი წყალი, უსასრულო კომპიუტერული შესაძლებლობა, ელექტროენერგია, ყველასათვის საკმარისი საკვები და იმის შესაძლებლობაც კი, რომ დავაკვირდეთ ფართო საზოგადოებასა და ბუნებას, მის საშინელ ბუნებას. მთელი ეს კომპლექსური სისტემა, რომელიც გვიცავს გაყინვისაგან, შიმშილისაგან და წყლის ნაკლებობის შედეგად დაღუპვისაგან, უწყვეტადაა მიდრეკილი უწესივრობისაკენ ენტროპიის საშუალებით და მხოლოდ ფრთხილ ადამიანთა მუდმივი ყურადღება აიძულებს მას იმუშაოს ასე დაუჯერებლად კარგად. ზოგიერთ ადამიანს მოიცავს აღშფოთება და ცხოვრების სიძულვილი, თუმცა უმეტესობა ასე არ იქცევა, მიუხედავად მათი ტანჯვის, იმედგაცრუებების, წარუმატებლობების, არასრულფასოვნებისა და სიმახინჯისა. და ისევ, თვალებისათვის სასწაულია ამის ხილვა.

Blog Transformation Possible 1024x324

მთლიანად კაცობირიობა და ისინი, ვინც მას ქმნის ამოცნობად ადამიანებად, იმსახურებენ თანაგრძნობას საშინელი ტვირთისათვის, რომლის ქვეშაც ცალკეული ადამიანი ჭეშმარიტად ბარბაცებს. თანაგრძნობას იმსახურებს იმ მორჩილებისათვის, რომელსაც ავლენს სრული დაუცველობის, სახელმწიფო ტირანიისა და ბუნების შემოტევების მიმართ. ეს არის ეგზისტენციალური სიტუაცია, რომელიც არა უბრალოდ ცხოველთა შეტაკება და მათთვის გაძლებაა, არამედ ისეთი საშიშროება, რომლის ბოლომდე გასაძლებადაც ღმერთი იქნება საჭირო. ეს არის ის თანაგრძნობა, რომელიც შესაფერისი წამალი უნდა იყოს საკუთარი თავისადმი გაცნობიერებული იმ ზიზღის წინააღმდეგ, რომელსაც მტკიცებულება გააჩნია, მაგრამ სანახევროდაა მართალი. სიძულვილი საკუთარი თავისა და კაცობრიობის მიმართ დაბალანსებული უნდა იყოს მადლიერების გრძნობით ადათ-წესების მიმართ, ასევე იმ დგომარეობისა და გასაოცარი ქმედებებისადმი, რასაც ნორმალური ხალხი ყოველდღიურად ასრულებს, რომ არაფერი თქვათ ნამდვილად აღსანიშნავ გასაოცარ მიღწევებზე.

ჩვენ ვიმსახურებთ პატივისცემას. თქვენ იმსახურებთ პატივისცემას. თქვენ მნიშვნელოვანი ხართ სხვა ადამიანებისათვის, ისევე როგორც საკუთარი თავისათვის. თქვენ უნდა ითამაშოთ სასიცოცხლო მნიშვნელობის როლი სამყაროს წინასწარგანსაზღვრულ ბედისწერაში. მაშასადამე, თქვენ გეკისრებათ მორალური ვალდებულება, მზრუნველობა გამოიჩინოთ საკუთარი თავისადმი. უნდა იზრუნოთ საკუთარ თავზე, იყოთ კეთილი ზუსტად ისე, როგორც იმ ადამიანებს, ვინც გიყვართ და ვისაც აფასებთ. ასე რომ, უნდა გაუძღვეთ საკუთარ თავს იმგვარად, რომ გქონდეთ საკმარისად სამართლიანი პატივისცემა საკუთარი ცხოვრების მიმართ. თუმცა, ადამიანთა უმეტესობა ღრმად ნაკლოვანია. ღმერთის დიდებას ყველა ჩამორჩება. თუ ეს მკაფიო ფაქტი გულისხმობს, რომ არ გვაკისრია პასუხისმგებლობა ვიზრუნოთ საკუთარ თავზე ისევე, როგორც სხვებზე, ყველა ყოველთვის სასტიკად დაისჯება. ეს არ იქნება კარგი. ეს წარმოაჩენს სამყაროს ნაკლოვანებებს, ნებისმიერი, ვინც პატიოსნად ფიქრობს, კითხვის ქვეშ დააყენებს სამყაროს კორექტულობას, რაც ნებისმიერ შემთხვევაში ცუდია. ეს, უბრალოდ, არ შეიძლება იყოს მართებული გზა წინსვლისათვის.

მოეპყრო საკუთარ თავს ისე, თითქოს მას ეხმარები, ვისზეც პასუხისმგებელი ხარ, ნიშნავს იფიქრო, თუ რა იქნებოდა ნამდვლად კარგი შენთვის. ეს არ არის - „რა გსურთ“. ასევე არ არის - „რა გაგაბედნიერებდათ“. ყოველ ჯერზე, როდესაც ბავშვს რაიმე ტკბილს აძლევთ, თქვენ მას აბედნიერებთ, რაც არ ნიშნავს, რომ არაფერი გაუკეთოთ მას ტკბილეულის მიცემის გარდა. „ბედნიერი“ არ არის „კარგის“ სინონიმი. ბავშვს უნდა აიძულოთ კბილების გახეხვა. მათ უნდა ჩაიცვან თბილი ქურქი სიცივეში გარეთ გასვლისას, მიუხედავად იმისა, თუ ამას აქტიურად აპროტესტებენ. უნდა დაეხმაროთ ბავშვს გახდეს პატიოსანი, პასუხისმგებლობის მქონე, ფხიზელი არსება, ნაცვალგების უნარით, რომელსაც შეეძლება იზრუნოს საკუთარ თავსა და სხვებზე და უხაროდეს ამის კეთება. რატომ ფიქრობთ, რომ მისაღებია თქვენი თავისთვის ნაკლების გაკეთება?

უნდა აწონ-დაწონოთ მომავალი და იფიქროთ „როგორი იქნებოდა ჩემი ცხოვრება, საკუთარ თავზე რომ სათანადოდ ვზრუნდავდე? რა იქნება ჩემთვის გამოწვევა და რა გამხდის პროდუქტიულსა და სასარგებლოს ისე, რომ შევძლო დატვირთვის საკუთარ თავზე აღება და ვისიამოვნო შედეგით? ცოტაოდენი თავისუფლება რომ მქონოდა, რას გავაკეთებდი ჩემი ჯანმრთელობის გასაუმჯობესებლად, ცოდნის გასაფართოვებლად და სხეულის გასაჯანსაღებლად?“ აუცილებელია იცოდეთ სად ხართ, რათა დასახოთ მიმართულება. უნდა იცოდეთ ვინ ხართ, რათა გაიგოთ თქვენი საბრძოლო საშუალება და გაამხნევოთ თავი თქვენი შეზღუდულობების პატივისცემით. დაგჭირდებათ იცოდეთ სად მიდიხართ, რათა შეამციროთ ქაოსის გავრცელება თქვენს ცხოვრებაში, მოახდინოთ წესრიგის ხელახლა სტრუქტურირება და მოიპოვოთ იმედის ღვთაებრივი ძალა სამყაროში.

უნდა განსაზღვროთ თუ სად მიდიხართ, ისე, რომ შეუთანხმდეთ თქვენს თავს, რათა აღშფოთებით, შურისძიების სურვილითა და გაბოროტებით არ დაასრულოთ. უნდა მოახდინოთ საკუთარი პრინციპების ფორმულირება, რათა დაიცვათ თავი სხვების წინაშე, რომლებიც ცდილობენ შეუსაბამო უპირატესობა მოიპოვონ თქვენ წინაშე. უნდა იყოთ დაცულად და უსაფრთხოდ მუშაობისა და თამაშისას. ფრთხილად უნდა გაწვრთნათ საკუთარი თავი. უნდა შეასრულოთ საკუთარი თავისადმი მიცემული დაპირებები, დააჯილდოვოთ ის, რათა ენდოთ და მოტივაცია მისცეთ თავს. უნდა განსაზღვროთ, თუ როგორ მოეპყრობით საკუთარ თავს ისე, რომ გახდეთ და დარჩეთ უკეთესი პიროვნება. კარგი იქნება, რომ მსოფლიო უკეთესი გავხადოთ. ბოლოსდაბოლოს, სამოთხე თავისით ვერ დაბრუნდება. მოგვიწევს მუშაობა, რათა იქამდე მივიდეთ და გავძლიერდეთ, რათა გავუძლოთ სასიკვდილო ანგელოზებს და განკიცხვის ცეცხლოვან მახვილს, რომელიც ღმერთმა სამოთხის შესასვლელის ჩასაკეტად გამოიყენა.

არასწორად ნუ შეაფასებთ ხედვისა და მიმართულების ძალას. ეს ძალები უძლეველია, მათ შეუძლიათ, ის რაც შესაძლოა დაუძლეველ წინააღმდეგობად ჩანდეს, გარდაქმნან გასავლელად შესაძლო გზებად და ფართო შესაძლებლობებად. გააძლიერეთ ინდივიდუალიზმი. დაიწყეთ საკუთარი თავით. იზრუნეთ მასზე. გაარკვიეთ ვინ ხართ. მოახდინეთ თქვენი პიროვნების სრულყოფა. აირჩიეთ გეზი და მოახდინეთ თქვენი ცხოვრების ფორმულირება. როგორც მე-19 საუკუნის დიდებულმა ფილოსოფოსმა ფრიდრიხ ნიცშემ ასე არაჩვეულებრივად აღნიშნა „მას, ვის ცხოვრებასაც გააჩნია რატომ, შეუძლია აიტანოს თითქმის ნებისმიერი როგორ.“

თქვენ შეგეძლოთ დახმარებოდით პირდაპირ სამყაროს, გადაგეხარათ მისი ტრაექტორია ცოტათი ახლოს სამოთხისაკენ და ცოტათი შორს ჯოჯოხეთისაგან. ჯოჯოხეთის გაგების და გამოკვლევის შემდეგ, განსაკუთრებით თქვენი პირადი ჯოჯოხეთისა, შეგეძლოთ გადაგეწყვიტათ, შეგექმნათ ის თუ მის წინააღმდეგ წასულიყავით. თქვენ ნებისიმერი ადგილისაკენ შეგეძლოთ სწრაფვა. ფაქტობრივად, შეგეძლოთ ამისათვის მიგეძღვნათ ცხოვრება. ამას შეეძლო თქვენთვის მნიშვნელობა („მ“ დიდი ასოთი) მოეცა. ეს გამართლებას მოუძებნიდა თქვენს საცოდავ არსებობას. ეს გამოასწორებდა თქვენს ცოდვიან ბუნებას და თქვენს გაცნობიერებულობასა და სირცხვილს ჩაანაცვლებდა ბუნებრივი სიამაყითა და სრული მინდობით იმისადმი, ვინც კიდევ ერთხელ ისწავლა ბაღში სეირნობა ღმერთთან ერთად.

შეგეძლოთ დაგეწყოთ ეს საკუთარი თავისადმი იმგვარად მოპყრობით, თითქოს ის ხართ ვის მიმართაც დახმარების პასუხისმგებლობა გაკისრიათ.


 

piter

წესი III - დაუმეგობრდით იმ ხალხს, ვისაც თქვენთვის საუკეთესო უნდა.

მთარგმნელი: ეკატერინე სამხარაძე

ძველი, მშობლიური ქალაქი

ქალაქი, სადაც მე გავიზარდე, მხოლოდ 50 წლის აღმოცენებულია ჩრდილოეთის პრერიების უსასრულო დაბლობზე. ფერვიუ, ალბერტა საზღვრის ნაწილს წარმოდგენდა. ამის დასტურად კოვბოების ბარებიც ჰქონდა. ჰადსონ ბეი ქოუ - მაღაზია მთავარ ქუჩაზე დღემდე ყიდულობს თახვის, მგლისა და კოიოტების ბეწვს პირდაპირ ადგილობრივი მონადირეებისგან. 3 000 ადამიანი ცხოვრობდ აქ 400 მილის მოშორებით უახლოესი ქალაქიდან. საკაბელო ტელევიზია, ვიდეო თამაშები და ინტერნეტი არ არსებობდა. სულ არ იყო ადვილი კმაყოფილი ყოფილიყავი ფერვიუში, განსაკუთრებით ზამთრის 5 თვეს, სადაც უსასრულოდ გადაჭიმული -40 ქვემოთ დღეები და უფრო ცივი ღამეები ნორმად ითვლებოდა.

სამყარო იცვლება ასეთი სიცივისას. ადგილობრივი ლოთები ძალიან ადრე ასრულებდნენ თვიანთ სევდიან ცხოვრებას. ისინი უგონოდ ეცემოდნენ თოვლის ნამქერში დღის სამ საათზე და ღამით სასიკვდილოდ იყინებოდნენ. როცა ტემპერატურა -40 ქვემოთ ეშვებოდა სახლიდან გამოსვლა შეუძლებელი იყო. პირველივე ჩასუნთქვაზე უდაბნოს მშრალი ჰაერი ფილტვებს შლიდა. წამწამები იყინებოდა და შეშდებოდა, გრძელი თმა ერთმანეთს ეკვროდა და ერთ დიდ ყინულის ლოლოდ იქცეოდა სანამ სახლში, სითბოში არ მოხვდებოდით და ძვლებს არ გაითბობდით. ბავშვები ენებით ეწებებოდნენ სათამაშო მოედნის ფოლადის აღჭურვილობას. სახლების საკვამურებიდაბ ბოლი არ ამოდიოდა. სიცივის დარტყმისგან ის ქვემოთ იწევს, გროვდება და ნისლივით ადგას ხეებსა და სახლების სახურავებს. მანქანები ჩართული იყო მთელი ღამე, რათა ძრავა გამთბარიყო და ზეთი არ დაეღვარათ დილისთვის და ადვილად დაქოქილიყვნენ. ხანდახან ესეც არ შველოდა. უიმედოდ ატრიალებდით გასაღებს სანამ ჩამრთველი არ დაიჩხაკუნებდა და მერე დადუმდებოდა. მერე იღებდი გაყინულ ბატარეას მანქანიდან, გათოშილი თითებით ხსნიდი ჭანჭიკებს და ის სახლში შეგქონდა. ისიც იდო სითბოში საათების განმავლობაში სანამ კარგად არ გათბებოდა. მანქანის უკანა შუშიდანაც კი ვერაფერს დაინახავდით, ის ჯერ კიდევ ნოემბერში იყინებოდა და მაისამდე არ ლღვებოდა. მისი გადაფხეკა მხოლოდ გადასაკრავებს დაასველებდა და მერე ისინიც იყინებოდა. ერთხელ, გვიან ღამე, როცა მეგობრის სანახავად წავედი მთელი ორი საათი ველოდი მას 1970 წლის დოჯის უკანა დასაჯდომზე. სიჩქარის გადამრთველი გაიჭედა, წინა შუშას არყიანი ტილოთი ვწმენდიდით რომ არ გაყინულიყო, რადგან მანქანის გათბობა აღარ მუშაობდა. გაჩერებაც არ იყო გამოსავალი, ვერსად გავაჩერებდით.

ეს იყო ჯოჯოხეთი შინაური კატებისთვის. ფერვიუს კატებს მოკლე ყურები და კუდები ჰქონდათ, რადგან მათ ნაწილს ყინვისას კარგავდნენ. ამით არქტიკულ მელიებს გავდნენ, რომლებსაც განუვითარდათ ეს შესაძლებლობები ძლიერ სიცივესთაან გასამკლავებლად. ერთ დღესაც ჩვენი კატა ისე გაგვეპარა რომ ვერავინ შევამნიეთ. ჩვენ ის მოგვიანებით ვიპოვეთ, ბეწვი სწრაფად გაჰყინვოდა უკანა შესასვლელის ქვის კიბეებზე, სადაც დაჯდა. ჩვენ ფრთხილად მოვაცილეთ კატა ქვას, ისე რომ მხოლოდ მისი სიამაყე დაზარალდა. ფერვიუს კატებს მანქანებიც დიდ საფრთხეს უქმნიდნენ ზამთარში, მაგრამ იმიტომ არა, რაც თქვენ გაიფიქრეთ. მოლიპულ გზაზე მოცურებისას მანქანები კი არ სრესდნენ, მხოლოდ ყველაზე დაბნეული კატები იღუპებოდნენ ასე. საშიში იყო ახლად პარკირებული მანქანები. შეციებული კატა შესაძლოა შემძვრალიყო ჯერ კიდევ თბილ ცილინდრების ბლოკზე. მაგრამ მძღოლს შეეძლო გზა გაეგრძელებინა სანამ მანქანა ჯერ კიდევ თბილი იყო და კატას დაქცევა ვერ მოესწრო. აქ მხოლოდ იმის თქმა შეუძლება, რომ სითბოს მაძიებელი შინაური ცხოველები და სწრაფად მბრუნავი რადიატორის ვენტილატორები ბედნიერად ვერ თანაცხოვრობენ.

რადგან ასეთ შორეულ ჩრდილოეთში ვცხოვრობდით, ცივი ზამთრები ასევე ძლიან ბნელიც იყო. დეკემბერში მზე დილის 9.30 - მდე არ ამოდიოდა. სკოლაში უკუნ სიბნელეში მივიკვლევდით გზას, როცა უკან ვბრუნდებოდით ძალიან ნათელი არც მაშინ იყო. მზე ადრე ჩადიოდა. ახალგაზრდებისთვის თითქმის არაფერი იყო საკეთებელი ფერვიუში, ზაფხულშიც კი. მაგრამ ზამთარი უარესი იყო. ამ დროს შენს მეგობრებს ყველაზე დიდი მნიშვნელობა ჰქონდათ.

ჩემი მეგობარი ქრისი და მისი ბიძაშვილი

იმ დროს მეგობარი მყავდა. ჩვენ მას ქრისს ვეძახდით. ის ჭკვიანი ბიჭი იყო და ბევრს კითხულობდა. მას სამეცნიერი ფანტასტიკა მოსწონდა რაც მეც მიზიდავდა (ბრედბერი, ჰეინლეინი, კლარკი). ის გამომგონებელი იყო. ძალიან აინტერესებდა ელ. მოწყობილობები და ძრავები. ბუნებით ინჟინერი გახლდათ. თუმცა ეს ყველაფერი იჩრდილებოდა, რაღაც უსიამოვნების გამო, მის ოჯახში რომ ხდებოდა. მე ზუსტად არ ვიცი რა იყო ეს. მისი დებიც ჭკვიანები იყვნენ, მამა საინტერესო მოსაუბრე და დედა კეთილი ადამიანი. გოგონებს ყველაფერი წესრიგში ჰქონდათ, მაგრამ აი ქრისი უყურადღებოდ დარჩა რაღაც მნიშვნელოვანი მიზეზით. საკუთარი გონიერებისა და ცნობისმოყვარეობის მიუხედავად ის გაბრაზებული, ნაწყენი და იმედდაკარგული იყო.

ამ ყველაფრის მატერიალიზება მისი 1972 წლის ლურჯი ფორდ პიკაპით მოხდა. ამ ავადსახსენებელ ავტომობილს ყოველ კუთხეში ერთი შეჭეჭყილი მაინც ჰქონდა. უფრო უარესიც შიგნიდანაც ისევე შეჭეჭყილები ჰქონდა. ეს ყველაფერი მეგობრების სხეულის ნაწილებმა შექმნა იმ უბედური შემთხვევების დროს, რამაც ამავდროულად გარედან დააზიანა მანქანა. ქრისის მანქანა ნიჰილიზმის ეგზო-ჩონჩხი გახლდათ. მშვენიერი ბამპერის სტიკერით : „ფხიზლად იყავი - სამყაროს მეტი სიფხიზლე სჭირდება“, ამ დევიზის შეჭეჭყილებთან კომბინაცია აბსურდის თეატრს ქმნიდა. ნაკლებად სავარაუდოა ეს შემთხვევითი ყოფილიყო.

ყოველთვის, როცა ქრისი აზიანებდა თავის ფურგონს, მამამისი აკეთებდა მას და ქრისისთვის რაიმე სხვას ყიდულობდა. მას ჰქონდა მოტოციკლი და ნაყინის გასაყიდი მანქანც კი. ის არ ზრუნავდა თავი მოტოციკლზე, არც ნაყინს ყიდდა. ხშირად გამოთქვამდა უკმაყოფილებას მამამისის და მათი ურთიერთობის გამო. მაგრამ მამამისი მოხუცი და ავადმყოფი იყო, თუმცა ზუსტი დიაგნოზი მხოლოდ წლების მერე დაუსვეს და საკმარისი ენერგიაც არასოდეს ჰქონდა. ალბათ სათანადო ყურადღებასაც არ უთმობდა ვაჟს. შესაძლოა სწორედ ამან გაუფუჭა მამა-შვილს ურთიერთობა.
ქრის ჰყავდა მასზე ორი წლით უმცროსი ბიძაშვილი ედი. მე ისე მიყვარდა ის, როგორც ჩემი უმცროსი ბიძაშვილი. ის იყო მაღალი, გონიერი, ლამაზი და მომხიბლელი ბიჭი, იუმორის კარგი გრძნობით. იფიქრებდით, რომ კარგი მომავალი ექნებოდა, ის რომ 12 წლისა გენახათ. მაგრამ ედი ნელა ეშვებოდა ქვემოთ, განდეგილობაში, ნახევრად- მოძრავ არსებობაში. ის ქრისივით არ გაბოროტებულა, მაგრამ დაბნეული კი იყო. თქვენ რომ ედის მეგობრები გცოდნოდათ, ალბათ მიხვდებოდით, რომ მათი ზეწოლის შედეგად დაეშვა ედი ძირს. თუმცა მისი თანატოლებიც არ იყვნენ მასზე ნაკლებად დაკარგულები, მაგრამ ყურადღებას მაინც ნაკლებად იქცევდნენ. მათაც ედისავით და ქრისივით დაემართათ - სიტუაცია უფრო დამძიმდა როცა მათ მარიხუანა აღმოაჩინეს. მარიხუანა ყველას არ სწყენს მაშინ, როცა ალკოჰოლი ყველასთვის დამღუპველია. ხანდახან შეიძლება მოგეჩვენოთ, რომ ის (მარიხუანა) აუმჯობესებს კიდევაც ადამიანებს. მაგრამ მან ვერც ქრისს უშველა და ვერც ედს.

გრძელ ღამეებში, თავის შესაქცევად მე, ქრისი, ედი და დანარჩენი მოზარდები 1970-იანების მანქანებით და ფურგონებით ვსეირნობდით. ჩვენი კრუიზი იწყებოდა მთავარ ქუჩაზე, რკინიგზის პროსპექტის გასწვრივ, სკოლასთან ახლოს, ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილის გარშემო - მერე დასავლეთისკენ - ანდა სულაც მთავარ ქუჩას ზემოთ ავუყვებოდით, ქალაქის ჩრდილოეთიდან აღმოსავლეთისკენ ვუხვევდით და ასე დაუსრულებლად ვაგრძელებდით მგზავრობას. ან ქალაქის ქუჩებში დავქროდით ან ქალაქგარეთ. ერთი საუკუნის წინ გეოდეზისტებმა შექმნეს მცდარი, მაგრამ ძალიან ვრცელი ბადე მთელს 300 000 კილომტრზე დასავლეთ პრერიაში. ჩრდილოეთით ორ მილზე, მოხრეშილი გზა უსასრულოდ გრძელდებდა აღმოსავლეთიდან დასავეთისკენ. ყოველი მილის შემდეგ დასავლეთით მეორე გზა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ მიდიოდა. ჩვენი გზები არასოდეს მთავრდებოდა.

მოზარდი ყამირი

თუ ქალაქს ან მის შემოგარენს არ ვურტყავდით წრეებს, მაშინ წვეულებებზე ვიყავით. რომელიმე შედარებით უმცროსი მოზრდილი ან სულაც შედარებით უფროსი სახლის კარს გვიღებდა. ეს სახლები ყოველგვარი წვეულების ადგილი ხდებოდა, რომელთაგან ბევრი არც ისე კარგად იწყებოდა თავიდანვე ,ანდა ასეთად იქცეოდა როგორც კი ვთვრებოდით. წვეულება შესაძლოა მოულოდნელედაც მოგვეწყო, როცა რომელიმე მოზარდის მშობლები ქალაქიდან გაემგზავრებოდნენ. ასეთ შემთხვევაში, მანქანის მგზავრები შეამჩნევდნენ ხოლმე რომ რომელიმე სახლში სინათლე ენთო, ხოლო მათი მანქანა ადგილზე არ იყო. ეს კარგი არ გახლდათ. ამ დროს ყველაფერი ხელიდან გეცლებოდა.

მე არ მიყვარდა მოზარდების წვეულებები და არც ნოსტალგიით ვიხსენებ მათ. აქ ბევრი ბნელი საქმე იმალებოდა, სინათლე ოდნავ ბჟუტავდა და ცნობიერებაც სწორედ ამ მდგომარეობაში იყო. ძალიან ხმამაღალი მუსიკა საუბარს შეუძლებელს ხდიდა. მაგრამ სასაუბროც არაფერი იყო. ყოველთვის გვესწრებოდა ქალაქის ორიოდე ფსიქოპატი მაინც. ყველა სვამდა და ბევრს ეწეოდა. ირგვლივ უმიზნობის პირქუში და დამთრგუნველი გრძნობა ჩამოწოლილიყო, და არაფერი ხდებოდა (თუ არ ჩავთვლით იმ შემთხვევას, როცა ჩემმა მთვრალმა კლასელმა 12 კალიბრიანი იარაღის აქეთ იქით ქნევა დაიწყო, ან ის როცა გოგონა, რომელიც მერე ცოლად შევირთე, გამუდმებით ლანძღავდა ვიღაცას, ვინც მას დანით ემუქრებოდა, ან ის, როცა ჩემი სხვა კლასელი მაღალ ხეზე აძვრა, მერე კი ტოტი მოუტყდა და ძირს დაეცა ზურგზე - ცოცხალ-მკვდარი პირდაპირ იმ კოცონთან, რომელიც იქამდე ერთად ავანთეთ, მერე კი მას მისივე ონავარი მეგობარიც მიჰყვა).

არავინ იცოდა, რა ჯანდაბა ხდებოდა ამ წვეულებებზე, ჩირლიდერების იმედი ჰქონდათ თუ გოდოს ელოდნენ? მიუხედავად იმისა, რომ ყველა პირველს ამჯობინებდა, უკანასკნელი უფრო ახლოს იყო ჭეშმარიტებასთან. უფრო რომანტიკული იქნებოდა ყველას რომ გამოგვეყენებინა შანსი და რამე უფრო პროდუქტიული გაგვეკეთებინა, მაგრამ ასე არ ხდებოდა. ჩვენ დროზე ადრე გავხდით ცინიკურები და სამყაროზე გული ავიცრუეთ, პასუხისმგებლობას ვერიდებიდით, დისკუსიების კლუბებში ვეწერებოდით, საჰაერო კადეტებსა და სკოლის სხვა სპორტულ კლუბებში რომლების ორგანიზებასაც მოზრდილები ცდილობდნენ. რაიმეს კეთება მაგარი არ იყო. არ ვიცი რას გავდა მოზარდების ცხოვრება 60-იანების რევოლუციამდე ყველას რომ უბიძგებდა ახალ ტალღაზე გადსვლას, ჩართვას და ამოვარდნას. ნორმალური იყო 1955 წელს მოზარდისთვის მთელი გულით კლუბს რომ ეკუთვნოდა? 20 წლის მერე ნამდვილდ აღარ. ბევრი ჩვენგანი ჩაერთო და ამოვარდა, მაგრამ ძალიან ცოტა აღმოჩნდა ახალ ტალღაზე.

მინდოდა სადმე სხვაგან ვყოფილიყავი და მხოლოდ მე არ მსურდა ეს. ყველამ, ვინც ფერგიუდან წავიდა, სადაც მე ვიზრდებოდი, იცოდა, რომ ქალაქს 12 წლისა ტოვებდა. მე ვიცოდი, ჩემმა ცოლმაც - რომელიც მოპირდაპირე ქუჩაზე გაიზარდა. ჩემმა მეგობრებმა იცოდნენ ვინც შეძლო ან ვერ შეძლო წასვლა, იმისდა მიუხედავად რა აზრზე იყვნენ. თითქოს უსიტყვო მოლოდინი არსებობდა კოლეჯის სტუდენტების ოჯახებში, რომ ეს თავისთავად ცხადი იყო. ნაკლებად განათლებული ოჯახებისთვის კი მომავალი, რომელიც უნივერსიტეტსაც მოიცავდა, უბრალოდ არ იყო მათი სამყაროს ნაწილი. და ეს არ ხდებოდა უფულობის გამო. უმაღლესი განათლება მაშინ ძალიან იაფი იყო, ხოლო სამუშაო ადგილები ალბერტაში ძალიან ბევრი და მაღალანაზღაურებადი. მე უფრო მეტს გამოვიმუშავებდი 1980 წელს ხის გადამამუშავებელ კომბინატში ვიდრე რაიმე სხვის კეთებით მთელი ოცი წლის განმავლობაში. არავის მიუტოვებია უნივერსიტეტი ფინანსური პრობლემის გამო ნავთობით მდიდარ ალბერტაში 1970 წლს.

ზოგიერთი განსხვავებული მეგობარი და ზოგიც მათი მსგავსი

მაღალ კლასებში, როცა ძველი მეგობრები ჩამომცილდნენ, ორ ახალმოსახლეს დავუმეგობრდი. ისინი ფერვიუში მუდმივად საცხოვრებლად ამოვიდნენ. მათ მშობლიურ, უფრო შორეულ და შესაფერისი სახელის ქალაქ დათვის კანიონში მხოლოდ 9 კლასიანი სკოლები იყო. ეს ამბიციური დუეტი გახლდათ, სანდო და უბრალო, ამავე დროს საკმაოდ მხიარულიც. როცა მოგვიანებით მე ქალაქიდან წავედი 9 მილის მოშორებით დიდი პრერიის რეგიონალურ კოლეჯში სწავლის გასაგრძელებლად ერთ-ერთი მათგანი ჩემი ოთახის მეზობელი გახდა. მეორემ სხვაგან გააგრძელა განათლება. ორივე ზემოთ მიისწრაფვოდა. მათმა გადაწყვეტილებად მეც წამახალისა.

თავს ბედნიერად ვთვლიდი კოლეჯში რომ მოვხვდი. იქ თანამოაზრეთა დიდი ჯგუფი აღმოვაჩინე, რომელსაც ჩემი დათვის კანიონელი მეგობარიც შემოუერთდა. ყველას გვიზიდავდა ლიტერატურა და ფილოსოფია. სტუდენტურ გაერთიანებას ჩავუდექით სათავეში. პირველად თავისი ისტორიის განმავლობაში ეს გაერთიანება შემოსავლიანი გახდა, რადგან ჩვენ კოლეჯში ცეკვების ორგანიზება დავიწყეთ. ანდა როგორ დაკარგავ ფულს კოლეჯის სტუდენტებისთვის ლუდის მიყიდვით? გაზეთის გამოშვებაც დავიწყეთ. დავუახლოვდით პოლიტიკის მეცნიერების, ინგლისური ლიტერატურისა და ბიოლოგიის პროფესორებს რომლებიც მცირე სემინარებს ატარებდნენ პირველ კურსზეც კი. ტუტორები ძალიან კმაყოფილნი იყვნენ ჩვენი ენთუზიაზმით და უკეთ გვასწავლიდნენ. ჩვენ უკეთეს ცხოვრებას ვქმნიდით.

ბევრი დავკარგე ჩემი წარსულიდან. პატარა ქალაქში თქვენზე ყველამ ყველაფერი იცის. თქვენი განვლილი წლები უკან მოგყვებიან, როგორც ძაღლი მიათრევს მასზე მიბმულ თუნუქის ქილებს. ვერ გაექცევით იმას რაც იყავით. მაშინ ჯერ კიდევ ყველა არ იყო ჩართული ქსელში და მადლობა ღმერთს, თუმცა ეს ყველაფერი უცვლელად ინახება მეხსიერებაში საუბრობ ამაზე თუ არა.

როცა სხვაგან გადადიხარ, ყველაფერი ზემოთ, ჰაერში მიიწევს, ცოტა ხნით მაინც. ეს სტრესულია მაგრამ ქაოსი ახალ შესაძლებლობებსაც ქმნის. ხალხი, თქვენივე ჩათვლით ძველი შეხედულებებით ვეღარ აგანთებენ. თქვენ კალაპოტიდან გამოდიხართ და ახალ კალაპოტებს ქმნით უკეთესი მიზნების მქონე ადამიანებთან ერთად. ვფიქრობდი, რომ ეს ბუნებრივი განვითარება იყო. ყველას ვინც სხვაგან გადადის უნდა ჰქონდეს და სურს რომ ჰქონდეს ასეთი ფენიქსური გამოცდილება. მაგრამ ყოველთვის ასე არ ხდება.

ერთხელ, როცა დაახლოებით 15 ვიყავი, მე ქრისთან და კარლთან ერთად ედმონტონში წავედი 600 000-იან ქალაქში. კარლი არასოდეს ყოფილა ქალაქში. ეს მისთვის ჩვეული არ იყო. ედმონტონს ფერვიუდან დაახლოებით 800 მილი აშორებდა. მე ბევრჯერ ვყოფილვარ იქ, ხან ჩემს მშობლებთან ერთად, და ხან მათ გარეშე. მომწონდა ის ანონიმურობა, რომელსაც დიდი ქალაქი გაძლევს. მომწონდა ახალი დასაწყისები. მომწონდა მშობლიური ქალაქის პირქუში მოზარდული კულტურისგან გაქცევა. ასე დავითანხმე ჩემი ორი მეგობარი მცირე მოგზაურობაზე, მაგრამ მათ იგივე ვერ განიცადეს. როგორც კი ჩავედით, ქრისი და კარლი ბალახის საყიდლად წავიდნენ. ჩვენ ედმონტონის იმ ნაწილში წავედით რომელიც ფერვიუზე ბევრად უარესად გამოიყურებოდა. მივაგენით მარიხუანის ქუჩის მოვაჭრეებს. შაბათ-კვირა ჰოტელის ნომერში სმაში გავატარეთ. მიუხედავად იმისა, რომ ამხელა გზა გამოვიარეთ მაინც ვერსად ვერ წავედით.

ასეთი და უფრო რთული შემთხვევებიც მინახავს იმ წლებში. მე ედმონტონში გადავედი ჩემი ბაკალავრის კურსის დასამთავრებლად. ბინა ჩემს დასთან ერთდ ვიქირავე, ის საექთნოზე სწავლობდა. ისიც თავაწყვეტილი ადამიანი იყო (სულ ორიოდ წლის შემდეგ მან მარწყვის მოყვანა დაიწყო ნორვეგიში, მერე აფრიკაში გაიქცა, კონტრაბანდული ტვირთი გადმოჰქონდა საჰარის აგრესიული ტუარეგებით დასახლებულ მონაკვეთზე და ობოლ გორილებს ზრდიდა კონგოში). ჩვენ გვქონდა ნათელი ბინა, ახალაშენებული სახლის ზედა სართულზე, ხედით ჩრდილოეთ სასკაჩევანის მდინარეზე. უკანა ფანჯრები კი ქალაქის ხედს გადაჰყურებდა. მე ახალი, ლამაზი იამაჰა ვიყიდე განწყობის ასამაღლებლად. კარგი ადგილი იყო.

ხმა მომივიდა, რომ ედი, ქრისის უმცროსი ბიძაშვილიც გადმოვიდა ედმონტონში. ვიფიქრე, რომ ეს კარგი სიახლე იყო. ერთ დღესაც მან დამირეკა. მე მოვიპატიჟე, მინდოდა მენახა, როგორ ცხოვრობდა. ვიმედოვნებდი, რომ მან შეძლო იმ პოტენციალის რეალიზება, რომელიც მე ერთ დროს მასში დავინახე. მაგრამ ასე არ აღმოჩნდა. ედი მოტეხილიყო, თმაც შეთხელებოდა და გონებაც ისე ვეღარ უჭრიდა. ის ისეთი იმედისმომცემი მოზარდი იყო და განახევრებული პოტენციალით გადასულიყო ყმაწვილობაში. თვალები ჩასწითლებოდა მარიხუანის წევისგან. ედს სამსახურიც ეშოვნა - გაზონების გაკრეჭვა და ლანშაფტის დიზაინი, რაც მისაღები იქნებოდა სტუდენტისთვის ან ვისაც სხვა არაფრის კეთება არ შეეძლო, მაგრამ ინტელექტუალი ადამიანისთვის ფსკერი გახლდათ.

ედს მეგობარიც ახლდა. მასაც ვიცნობდი, გასული და დაბოლილი იყო, მისი გონება და ჩვენი მშვენიერი ბინა ერთ განზომილებაში ნადვილად არ მდებარეობდა. ჩემი დაც იქ იყო, ისიც იცნობდა ედს. მას ადრეც ჰქონდა ნანახი მსგავსი სურათი, მაგრამ მაინც არ მომეწონა, რომ ედმა ეს პერსონაჟი ჩვენს ბინაში მოიყვანა. ედი დაჯდა, მეგობარიც ასე მოიქცა, თუმცა ალბათ ვერც მიხვდა რა გააკეთა. ნამდვილი ტრაგიკომედია იყო. ედი ასე დაბოლილიც კი ინარჩუნებდა ბუნებრივ მორცხვობას. ლუდს ვსვამდით. ედის მეგობარმა ზემოთ აიხედა: „ჩემი ნაწილები მთელს ჭერზეა მიმოფანტული“ - განაცხადა მან. ამაზე ზუსტი დეფინიცია ძნელი მოსაძებნი იყო.

ედი მოშორებით გავიყვანე და ზრდილობიანად ვთხოვე წასულიყო. ისიც ვუთხარი, რომ ეს უუნარო ნაბიჭვარი არ უნდა მოეყვანა. მან თავი დამიქნია, გამიგო. ამან ყველაფერი გააუარესა. ამ შემთხვევიდან დიდი ხნის შემდეგ მისმა ბიძაშვილმა ქრისმა მომწერა წერილი ამის თაობაზე. მე ის ჩემ წიგნს „მნიშვნელობების რუკას“ და „რწმენის არქიტექტურას“ დავურთე, - „მე მყავდა მეგობარი“, - მწერდა ის - „ერთ დროს, ვისაც საკუთარი თავის პატივისცემა ყოფნის, ისინი მეც მომიტევებენ ჩემსას.

რამ გახადა ედი, ქრისი და კარლი უუნაროები (ან უფრო უარესიც უმიზნოები) რომ შეეცვალათ სამეგობრო წრე და თავისი ცხოვრების პირობები? იყო კი ეს გარდაუვალი - მათი შეზუდვების, წარსულის ავადმყოფობებისა და ტრავმების გამო? ბოლოს და ბოლოს ადამიანები ძალიან განსხვავდებიან, სხვადასხვაა მათი გონებრივი შესაძლებლობები, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია სწავლა და ტრანსფორმაცია. ადამიანები პიროვნულადაც ძალიან განსხვავდებიან. ზოგი აქტიურია, ზოგი პასიური. ვიღაცა მშვიდია, ვიღაცა მოუსვენარი. ვიღაცას მეტი ენთუზიაზმი აქვს რაიმეს მისაღწევად. ხოლო ამ განსხვავებათა დონე იმდენად ფართოა, რომ ყველაზე ოპტიმისტ ადამიანსაც კი გააოცებს. ამას კი მოსდევს ავადმყოფობები, დადგენილი თუ ფარული მენტალური და ფსიქიკური აშლილობები რომლებიც ზღიდავს ჩვენს ცხოვრებას.

ქრისს 30 წლისთვის ფსიქიკური აშლილობა დაეწყო, მას შემდეგ რაც დიდხანს ეთამაშა სიგიჟეს. ცოტა ხნის შემდეგ კი თავის მოიკლა. მიუძღვოდა თუ არა ამაში წვლილი მარიხუანას თუ მხოლოდ სამკურნალოდ მიმართავდა მას? ექიმების მიერ გამოწერილი მარიხუანას ლეგალიზაცია დასაშვები იყო ზოგიერთ შტატში, მაგალითად კოლორადოში. იქნებ წამალი ეხმარებოდა ქრისს და არ აზიანებდა. იქნებ ეს უმსუბუქებდა ტანჯვას და ხელს უშლიდა მისი არასტაბულურობის განცდის გაღვივებას, იყო თუ არა მისი ნალოლიავები ნიჰილისტური ფილოსოფია მისი სულერი გატეხვის საწინდარი? თავის მხრივ იყო თუ არა ეს ნიჰილიზმი მისი ავადმყოფური წარმოსახვის და საკუთარ ცხოვრებაზე პასუხისმგებლობის აღების სურვილის არქონის შედეგი? რატომ ირჩევდა ის, მისი ბიძაშვილი და ჩემი სხვა მეგობრები იმ ადამიანებთან ურთიერთობას და ისეთ ადგილებს სადაც ბედნიერი ვერ იქნებოდა?

ზოგჯერ, როცა ადამიანს დაბალი თვითშეფასება აქვს ანდა გაურბის თავის ცხოვრებაზე პასუხისმგებლობის აღებას, ისინი ისეთ ნაცნობებს ირჩევენ, ვისაც პრობლემური წარსული აქვს. ასეთ ადამიანებს არ სჯერათ, რომ რაიმე უკეთესს იმსახურებენ და შესაბამისად არც არაფერს ეძებენ. ან უბრალოდ არ უნდათ უფრო მეტი პრობლემა. ფროიდი ამას „გამეორების იძულებას“ ეძახის. ის უყურებდა ამას, როგორც არაცნობიერ მისწრაფებას გაემეორებინა წარსულის საშინელებები, - ხანდახან მეტი ინტენსივობით, ხანდახან ეს უფრო აქტიურდებოდა, რადგან ალტერნატიული მაგალითი არ არსებობდა. ადამიანები ქმნიან თავიანთ სამყაროს იმ საშუალებებით, რაც ხელთ გააჩნიათ. ყალბი საშუალებები ყალბ შედეგებს იძლევა. რამდენჯერაც არ უნდა გავიმეოროთ ეს ყალბი მოქმედებები შედეგი მაინც ყალბი დადგება. ამგვარად, ვინც ვერაფერს სწავლობს წარსულიდან, განწირულია შეცდომების კვლავ და კვლავ გასამეორებლად. ნაწილობრივ ეს ბედისწერაა, ნაწილობრივ - უუნარობა. ნაწილობრივ კი ... სწავლის სურვილის უქონლობა? სწავლის აუცილებლობის უარყოფა? სწავლაზე მოტივირებული უარი?

დაწყევლილთა ხსნა

ადამიანები ცუდ მეგობრებს სხვა მიზეზებითაც ირჩევენ. ხან და ხან ვიღაცის გადარჩენა უნდათ. ეს უფრო ახალგაზრდებს ახასიათებთ, თუმცა ის შერჩენილია ხანდაზმულებშიც, რომლებიც მეტად დამყოლები არიან, გულუბრყვილოები, ანდა განგებ არ უნდათ თვალის გახელა. შეიძლება ვინმე შემეკამათოს: „ადამიანებში მხოლოდ საუკეთესოს უნდა ვხედავთედ, უდიდესი სათნოებაა დაეხმრო მათ.“ მაგრამ განა ყველა უიღბლო მსხვერპლია, ყველას როდი უნდა ფსკერიდან წამოდგომა, თუმცა კი ბევრი აკეთებს ამას და ბევრსაც გამოსდის. უფრო მეტიც, ადამიანები არა მხოლოდ ეგუებიან თავიანთ ტანჯვას არამედ აძლიერებენ კიდევაც მას, ამ ყველაფერს კი სამყაროს უსამართლობის დასტურად იყენებენ. ჩაგრულთა შორისაც არაა მჩაგვრელების დეფიციტი, დამდაბლებულნიც კი, ისინი ყველანაირად ცდილობენ თავიანთ ტირანს მიბაძონ. ეს ყველაზე იოლი გზაა, შემთხვევიდან შემთხვევამდე, და რა თქმა უნდა არაფერია ჯოჯოხეთის გარდა.

წარმოიდგინეთ, რომ ვიღაცას უჭირს, დახმარება სჭირდება. მას შესაძლოა უნდოდეს კიდევაც დახმარება. მაგრამ ძნელი გასარჩევია, ვის სჭირდება ნამდვილად დახმარება და ვინ იყენებს ჩვენს ძალისხმევას ბოროტად. ეს განსხვავება რთულად აღსაქმელია იმ ადამიანისთვისაც კი, ვისაც უნდა და სჭირდება დახმარება და სავარაუდოდ იყენებს მას. როცა ადამიანი ცდილობს და წარუმატებლობას განიცდის, ეს მიეტევება,მერე ისევ ცდილობს და წარუმატებლობას განიცდის და ესეც მიეტევება, ბოლოს და ბოლოს ადამიანი ცდილობს ყველა დაარწმუნოს, რომ ის ნამდვილად ცდილობს.

ხოლო როცა ვიღაცის დახმარების მცდელობა უბრალოდ გულუბრყვილობა არ არის, მას პატივმოყვარეობისა და ნარცისიზმის ელფერიც ერევა. მსგავსი შემთხევევა დაწვრილებითაა აღწერილი ცნობილი რუსი მწერლს „მიწისქვეშეთის ჩანაწერებში“, ასე იწყება : „ მე ავადმყოფი კაცი ვარ ... მე გაბოროტებული კაცი ვარ. მე მახინჯი ვარ. მჯერა, დაავადებული ღვიძლი მაქვს.“ ესაა საწყალი, ამპარტავანი კაცის აღსარება ქაოსისა და უიმედობის მიწისვეშეთიდან. ის თავის თავს დაუნდობლად ახასიათებს, მაგრამ ასე მხოლოდ 100 ცოდვას გამოისყიდის, ჩადენილი 1000-ის ნაცვლად. შედეგ, როცა თავს განკურნებულად ჩათვლის ეს მიწისქვეშა კაცი იმაზე გაცილებით დიდ დანაშაულს ჩაიდენს. ის დახმარებას სთავაზობს უბედურ ადამიანს, ლიზას, ქალს, რომელიც მეცხრამეტე საუკუნეში უიმედოდ შემდგარა პროსტიტუციის გზაზე. ის მას თავისთან პატიჟებს და პირდება, რომ ისევ სწორ გზაზე დაბრუნებს. სანამ ქალის გამოჩენას ელოდება მისი ფანტაზია სულ უფრო და უფრო მესიანური ხდება: „ ერთი დღე გავიდა, მერე მეორე და მესამეც, ის არ მოვიდა მე კი უფრო დავმშვიდდი. განსაკუთრებით კარგად თავს 9 საათის მერე ვგრძნობდი, ტკბილ ოცნებას ვიწყებდი და უფრო და უფრო ვიფლობოდი მასში. ლიზას მხსნელი ვხდებოდი, ის მოდიოდა ჩემთან და მელაპარაკებოდა ... მე მას ვასწავლიდი, ვავითარებდი. ბოლოს აღმოვაჩენდი რომ მას ვუყვარდი, ვნებიანად ვუყვარდი. თავს ვიკატუნებ თითქოს ვერ ვხვდები (თუმცა არც კი ვიცი ამას რატომ ვაკეთებ, მეტი ეფექტისთვის ალბათ). ბოლოს სრულიად დაბნეული, გარდასახული, ატირებული და აცახცახებული ჩემს ფერხთით ეცემა და მეუბნება, რომ მისი მხსნელი ვარ და ამქვეყნად ყველაზე მეტად ვუყვარვარ.“

არავინ, მიწისქვეშა ადამიანის გარდა არ იკვებება ამ ფანტაზიებით. თავად ლიზასაც ანგრევენ ისინი. გადარჩენა, რომელსაც ის ქალს სთავაზობს გაცილებით მეტ გამბედაობას და ჩამოყალიბებულობას მოითხოვს, ვიდრე მიწისქვეშა ადამიანს შეუძლია შეთავაზება. მას არა მხოლოდ არ შეუძლია ამის დანახვა, რადგან ფიქრობს, რომ რასაც სწრაფად აცნობიერებს, სწრაფადაც რეალიზდება. ბოლოს ლიზა მაინც მივა მის ღარიბულ ბინაში. სასოწარკვეთილი იმედოვნებს, რომ აქ ხსნას იპოვის, ყველაფრით რისკავს აქ მოსასვლელად. ის უყვება მიწისქვეშა ადამიანს, რომ ძველი ცხოვრების მიტოვება უნდა. მისი პასუხი?

„რატომ მოხვედი ჩემთან ამის მოსაყოლად? დავიწყე მე სუნთქვაშეკრულმა და ყურადღებას არ ვაქცევდი ჩემი სიტყვების ლოგიკას. მინდოდა ყველაფერი ერთად, ერთი ამოსუნქვით მეთქვა და სულ არ დაგიდევდით როგორ დავიწყებდი. „რატომ მოხვედი? მიპასუხე, მიპასუხე,“ დავიყვირე მე, ოდნავ ვაცნოიერებდი რას ვაკეთებდი. „მე გეტყვი, ჩემო კარგო გოგო, რატომაც მოხვედი აქ. იმიტომ რომ მე მაშინ სენტიმენტალურად მოგმართე. ახლა კი დროა გაიგო, რომ მაშინ დაგცინოდი. ახლაც დაგცინი. რატომ კანკალებ? ხო,მე დაგცინი. იმ ღამეს მეც შეურაცხყოფა მომაყენეს იმ ყმაწვილებმა რომლებიც ჩემამდე მოვიდნენ აქ. მაშინ შენთან მოვედი, რომ ერთ-ერთი მათგანი - ოფიცერი მეცემა, მაგრამ ვერ ვიპოვე. მე შურსძიება მინდოდა და ხელში შენ მომხვდი, მე ჩემი ნაღველი შენზე გადმოვაფრქვიე და დაგცინე. დამცირებული ვიყავი და მინდოდა სხვაც დამემცირებინა, ისე მომექცნენ როგორც ჩვარს და ჩემი ძალის ჩვენებაც მინდოდა ... აი ასე იყო, თქვენ კი წარმოიდგინეთ, რომ თქვენს გადასარჩენად მოვედი? ხო? ეს წარმოიდგინეთ? ეს წარმოიდგინეთ?’

ვიცოდი, რომ ის აირეოდა და ყველაფერს არც დამიჯერებდა, მაგრამ ისიც ვიცოდი, რომ ამ ყველაფრის აზრს კარგად ჩასწვდებოდა. და ასეც მოიქცა. ზეწარივით გაფითრდა, ტუჩემი მტკივნეულად ეკრუნჩხებოდა, თითქოს რაღაცის თქმას ცდილობდა, სკამზე მოცელილივით დაეცა. მთელი ეს დრო ოდნავ ღია ტუჩებით და ფართოდ გახელილი თვალებით მისმენდა, ჩემი საშინელი ცინიზმისგან აკანკალებული. ცინიზმმა, ჩემი სიტყვების ცინიზმაა გააქვავა ის...“

მაღალი თვითშეფასებით, უტაქტობით და აშკარა არაკეთილსინდისიერებით მიწისქვეშა კაცმა ლიზას უკანასკნელი იმედები დაამსხვრია. ის ამას მშვენივრად მიხვდა. უფრო უარესიც, მასში რაღაცა სწორედ ამის მიღწევას ცდილობდა. და მან ეს იცოდა. ბოროტმოქმედი, რომელიც სასოწარკვეთილია თავისი ბოროტმოქმედებით ვერ გახდება გმირი. გმირი - ეს პოზიტიურია, არა მხოლოდ ბოროტების უარმყოფელი.

თქვენ შემახსენებთ, რომ თავად ქრისტე უმეგობრდებოდა გადასახადების ამკრეფებს და მეძავებს. როგორ შემიძლია მათი მოტივების უარყობა, ვინც სხვების დახმარებას ცდილობს? მაგრამ ქრისტე არქეტიპული სრულყოფილი ადამიანი იყო. ხოლო შენ შენ ხარ. საიდან იცით, რომ თქვენი მცდელობა ვინმე წამოაყენოთ მას ან თქვენვე უფრო ქვემოთ და დაგაგდებთ? წარმოიდგინეთ, რომ ვიღაცა ხელმძღვანელობს მუშების ჯგუფს, ყველა ერთი შედეგისთვის მუშაობს. წარმოიდგინეთ, რომ ისინი გულმოდგინეთ, ბეჯითად და ერთად მუშაობენ. მაგრამ პასუხისმგებელი ხელმძღვანელი წუხს ერთ-ერთ მუშაზე, რომელიც კარგად ვერ ასრულებს საქმეს. სიკეთით ანთებული მენეჯერი მას მთავარ ჯგუფში გადაიყვანს, რომ კარგი მაგალითებით წაახალისოს. რა შედეგი მოსდევს ამას? ფსიქოლოგიური ლიტერატურა ნათელ დეფინიციას გვაძლევს. გამოსწორდება სუსტი რგოლი და აჰყვება სხვებს? არა, უფრო მეტიც მთელ გუნდს აიყოლიებს. ახალი მუშა ცინიკური, ამპარტავანი და ნევროტული რჩება. ის გამუდმებით ჩივის, საქმეს თავს არიდებს, მნიშვნელოვან შეხვედრებს აცდენს. მისი უხარისხო ნამუშევარი სხვებს აფერხებს და მისი შეცდომები სხვისი გასასწორებელი ხდება. თუმცა ხელფასს გუნდის სხვა წევრებივით იღებს. კეთილსინდისიერი მუშაკები მის გარშემო თავს მოტყუებულებად გრძნობენ. „რატომ ვიკლავ თავს ამ სამუშაოს შესასრულებლად?“ ფიქრობს ის „როცა აგერ ჩემი თანამშრომელი ხელსაც არ ანძრევს“. იგივე ხდება, როცა ზარმაც თანამშრომელს ურჩევენ მის გულმოდგინე თანატოლებს მიბაძოს. სტაბილურობის მაგიერ დანაშაული ვრცელდება. ძირს დაცემა უფრო ადვილია ვიდრე წამოდგომა.

თქვენ ეხმარებით ადამიანებს, რადგან ძლიერი, გულუხვი და შრომისმოყვარე ადამიანი ხართ, რომელსაც სწორად მოქცევა უნდა. მაგრამ არც ისაა გამორიცხული, რომ თქვენ გინდათ ყურადღება მიიქციოთ თანაგრძნობით და კეთილი ნებით. ან შესაძლოა იმიტომ ეხმარებით სხვას, რომ გინდათ საკუთარი თავი დაარწმუნოთ, რომ იმაზე ძლიერი ხართ ვიდრე თქვენი დაბადების ადგილისა და იღბლის გვერდითი ეფექტია. ანდა შეიძლება იმიტომ, რომ თქვენ გაცილებით უკეთ გამოიყურებით ვიღაც უპასუხისმგებლო ადამიანის გვერდით.

ჯერ ყველაზე ადვილი რამ იკისრეთ ვიდრე ყველაზე რთულზე გადახვალთ

შენს მძიმე ალკოჰოლიზმთან შედარებით ჩემი უბრალო ქეიფი რა მოსატანია. ჩემი ხანგრძლივი, სერიოზული საუბრები შენს წარუმატებელ ქორწინებაზე ორივეს გვარწმუნებს, რომ შენ ყველაფერს ცდილობ ოჯახის გადასარჩენად ხოლო მე - შენს დასახმარებლად. ეს ნამდვილად გავს ძალისხმევასაც და პროგრესსაც. მაგრამ რეალური პროგრესი ორივე ჩვენგანისგან გაცილებით მეტს მოითხოვს. დარწმუნებული ხართ, რომ ადამიანი რომელიც ასე სასოწარკვეთილი ითხოვს დახმარებას, აქამდე თავად უკვე მრავლჯერ არ გადაწყვიტა მიეღო ეს უიმედო და დამთრგუნველი ტანჯვა, რადგან ეს უფრო ადვილია ვიდრე რაიმეზე სრული პასუხისმგებლობის აღება? დაუშვებთ შეცდომას? შესაძლოა, რომ თქვენი ზიზღი უფრო სასარგებლო აღმოჩნდეს ვიდრე თქვენი სიბრალული?

შესაძლოა არც გქონდეთ ვინმეს გადარჩენა გეგმაში. თქვენ აგრძელებთ ურთიერთობას იმ ხალხთან, ვინც გავნებენ, არა იმიტომ, რომ ვინმესთვის ასეა უკეთესი, არამედ იმიტომ, რომ ეს ადვილია. თქვენ იცით ეს, თქვენმა მეგობრებმაც იციან. თქვენი კავშირი შეკრულია ნიჰილიზმის, უიღბლობისა და ყალბი თანაგრძნობის უსიტყვო შეთანხმებით. თქვენ ყველას გადაწყვეტილი გაქვთ აწმყოს მომავალი უმსხვერპლოთ. თქვენ ამაზე არ საუბრობთ. თქვენ არ იკრიბებით ერთად და არ ამბობთ: „მოდით უფრო ადვილი გზა ავირჩიოთ. მოდით მომავალს მივენდოთ. მოდით შევთანხმდეთ, რომ ამიერიდან აღარ დავურეკავთ ერთმანეთს. ასე უფრო ადვილად დავივიწყებთ რას ვაკეთებთ.“ თქვენ ასეთს არაფერს ამბობთ. მაგრამ ყველამ იცით, თუ რა ხდება რეალურად.

სანამ ვინმეს დაეხმარებით, ჯერ გაარკვიეთ, რატომ აღმოჩნდა ის გასაჭირში. მარტივად არ უნდა ჩათვალოთ, რომ ისინი შექმნილი გარემოებების უდანაშაულო მსხვერპლები არიან. ეს ყველაზე ნაკლებად სარწმუნო მოსაზრებაა. ჩემი გამოცდილებით - კლინიკურითაც და ჩვეულებრივითაც - ეს არასოდეს ყოფილა ადვილი. მაგრამ თუ თქვენ სარწმუნოდ მიიღებთ ამბავს, რომ ყველა უბედურება მას დამოუკიდებლად - მსხვერპლის მხრიდან რაიმე ჩარევის გარეშე დაემართა, თქვენ უარყოფთ, რომ პიროვნება რამენაირად პასუხისმგებელია თავის წარსულზე და ავტომატურად აწმყოზე და მომავალზეც. ამგავარად თქვენ მას ყოველგვარ უფლებამოსილებას ართმევთ.

უფრო მეტად სარწმუნოა, რომ მოცემულმა პიროვნებამ თავად შეწყვიტა აღმასვლა შექმნილი სიძნელეების გამო. შესაძლოა თქვენვე დაუშვით ასეთ სიტუაციასთან შეხვედრა. ფიქრობთ, რომ დიდი სისასტიკეა. შესაძლოა მართალიც იყოთ. მაგრამ გაითვალისწინეთ - უიღბლობა ადვილი მისაღებია. მისი არსებობის ასახსნელად არანაირი თეორია არაა საჭირო. ამგვარად არც - შიში, სიძულვილი, შური, გარყვნილება, ღალატი და ტყუილი არ საჭიროებენ ახსნას. აქ არ არსებობს რაიმე ნაკლი და ახსნის აუცილებლობა. ნაკლი და უიღბლობა ადვილია. ადვილია არ დაიტვირთო თავი. ადვილია არ იფიქრო, არაფერი აკეთო და არაფერზე იზრუნო. ადვილია ხვალისთვის გადაიტანო ის რისი გაკეთებაც დღესაც შეიძლება და ასე გაატარო დღევანდენი დღეები წლების განმავლობაში გართობაში. როგორც სიმპსონების მამამ თქვა, სანამ მაიონეზისა და არყის ბოთლებს საბოლოოდ დააცარიელებდა - „ეს მომავალში ჰომერის პრობლემა იქნება. არ მშურს არ ბიჭის !“

საიდან ვიცი, რომ შენი ტანჯვა არ არის ჩემი გამოგონილი მოწამეობის მოთხოვნილება, და შენ მომენტალურად შეგიძლია აიცილო თავიდან გარდაუვალი? შესაძლოა, თქვენ უკვე მოსალოდნელი კრახის თავიდან აცილებას აღარც ცდილობთ, მაგრამ ჯერ ამის აღიარება არ გინდათ. შესაძლოა ჩემმა დახმარებამ ვერაფერი შეცვალოს, მაგრამ შეიძლება ამან ცოტა ხნით მაინც შეაჩეროს თქვენი საშინელი გზით წასული პიროვნული განვითარება. შენი ტანჯვა იქნება იმის მოთხოვნილებაა, რომ ჩემი მარცხიც დაინახო, ამით კი ჩვენს შორის სხვაობა, რასაც ასე მტკივნეულად განიცდი, შემცირდება, სანამ შენ განაგრძობ დეგენერაციას და ჩაძირვას. საიდან ვიცი, რომ ასეთ თამაშში არ ამყვები? საიდან ვიცი, რომ მე უბრალოდ თავს არ მოგაჩვენებ პასუხისმგებლად, სანამ ვითომ გეხმარები, ასე რომ მე არ გავაკეთებ არაფერს რეალურად რთულს და ეფექტურს?

იქნებ თქვენი ტანჯვა უბრალოდ იარაღია რომელსაც მათკენ მიმართავთ, ვინც განვითარება შეძლოა, სანამ თქვენ გაჩერდით და ფსკერისკენ წახვედით? იქნებ თქვენი ტანჯვა მცდელობაა, რომ სამყაროს უსამართლობა დაამტკიცოთ, იმის მაგივრად რომ საკუთარი შეცდომები აღიაროთ, თქვენი შეგნებული უარი სიცოცხლისკენ ისწრაფვოდეთ? იქნებ თქვენი მისწრაფება წარუმატებლობის გამო ტანჯვისკენ ამოუწურავია, იმასაც თუ გავითავლისწინებთ, რომ ამას მტკიცებულებად იყენებთ. იქნებ ამით ცდილობთ ყოფიერებაზე შური იძიოთ. როგორ უნდა დაგიმეგობრდეთ ამ მდგომარეობაში? მაინც როგორ?

წარმატება ეს სასწაულია. სათნოება - აი რა არის აუხსნელი. წარუმატებლობისთვის უბრალოდ ცოტაოდენი ცუდი ჩვევის გამომუშავება გჭირდებათ. უბრალოდ უმოქმედოთ უნდა იყოთ. და ბოლოს ვიღაცა მართლაც გაფლანგავს დროს და შეიძენს ცუდ თვისებებს. მათი ყველა შანსი რაიმესთვის მიეღწიათ გაფლანგულია, ხოლო რეალურად გახდნენ ის, რაც ყველაზე ნაკლებად შეიძლებოდა გამხდარიყვნენ. მოვლენები ხშირად ვითარდება არასასურველად და ამას ადამიანების ნაკლოვანებების გავრცელებაც ერთვის, ამას კი მეწყერი მოსდევს.

მე არ ვამბობ, რომ არ არის თავის დაღწევის იმედი, მაგრამ ვიღაცის უფსკრულიდან ამოთრევა გაცილებით რთულია ვიდრე თხრილიდან ამოყვანა. ზოგიერთი უფსკრული ძალიან ღრმაა. ხოლო მის ფსკერზე ბევრი ადამიანური თვისება კვდება.

იქნებ ცოტა მომეცადა სანამ ნათლად გააცნობიერებ, რომ დახმარება გჭირდება. კარლ როჯერსი, ცნობილი ჰუმანისტი ფსიქოლოგი, აღნიშნავდა, რომ შეუძლებელია თერაპიამ შედეგი გამოიღოს, თუ პაციენტს არ სურს თავისი მდგომარობის შეცვლა. როჯერსი ამბობდა, რომ შეუძლებელია ვინმე დაარწმუნო უკეთესისკენ შეიცვალოს. მდგომარეობის გამოსწორების სურვილი პროგრესის საწინდარია. მე მყავდნენ პაციენტები, რომლებსაც იძულებითი მკურნალობა ჰქონდათ მისჯილი. მათ არ უნდოდათ, რომ დავხმარებოდი. ისინი იძულებულნი იყვნენ ემკურნალათ. ასე კი არ მუშაობს, ეს პაროდიაა.

თუ შენთან არაჯანსაღ ურთიერთობაში დავრჩები, ეს იმიტომ რომ ნებისყოფა და გაბედულება არ მყოფნის წასასვლელად. მაგრამ ამის ცოდნაც არ მინდა. მე მაინც განვაგრძობ შენს დახმარებას და თავს უმიზნო მოწამეობით ვიმშვიდებ. საკუთარ თავზე კი ასე ვფიქრობ : „ის, ვინს თავს სწირავს სხვის დასახმარებლად კარგი ადამიანია“. ასე არაა. შესაძლოა ადამიანი უბრალოდ ცდილობს კარგად გამოიყურებოდეს, თავს გვაჩვენებს თითქოს ძნელ საქმეს შესჭიდებია, იმის მაგივრად რომ რეალურად კარგი გახდეს და რაიმე ღირებული გააკეთოს.

ჩვენ ურთიერთობის გაგრძელების ნაცვლად ხომ არ ჯობია უბრალოდ წავიდე, შენც გაითვალისწინო ეს და ჩემს მაგალითს მიჰყვე.

ურთიერთ-შეთანხმება

აი, რა უნდაგაითვალისწინოთ: - თუ თქვენ გყავთ მეგობარი, რომელთან მეგობრობასაც არ ურჩევდით თქვენს დას, მამას ან შვილს, მაშ თქვენ რატომღა მეგობრობთ მასთან? შეიძლება მითხრათ რომ ლოიალურობის გამო. კარგით, მაგრამ ლოიალობა სისულელე არაა. ლოალობი მიიღწევა პატიოსნებით და გულწრფელობით. თქვენ არ ხართ ვალდებულნი დაეხმაროთ ადამიანს, რომელიც არაფერს სასარგებლოს არ ქმნის. პირიქით, უნდა ირჩევდეთ ისეთ ადამიანებს ვინც ცდილობს რაღაცის გამოსწორებას და არა პირიქით. იმ ხალხის არჩევა ვინც თქვენთვის კარგია, ეგოისტური სულაც არაა. დროული და სასიკეთოა ისეთ ადამიანებთან უერთიერთობა ვისი ცხოვრებაც გაუმჯობესდება თქვენი მაგალითით.

თუ გარშემო იმ ხალხს შემოიკრებთ ვინც თქვენს მიზნებს იზიარებს, ისინი თქვენს ცინიზმსა და უპასუხისმგებლობას ვერ მოითმენენ. ისინი გაგამხნევებენ, რომ სარგებელი მოუტანოთ საკუთარ თავსაც და სხვებსაც და ფრთხილად დაგსჯიან როცა ასე არ მოიქცევით. ეს უფრო გაამყარებს თქვენს გადაწყვეტილებას აკეთოთ ის, რაც უნდა აკეთოთ. ხოლო ისინი, ვინც თქვენს მიზნებს არ იზიარებენ, საწინააღმდეგოდ მოიქცევიან. ისინი ყოფილ მწეველს სიგარეტს შესთავაზებენ, ყოფილ ალკოჰოლიკს კი ლუდს. ისინი იეჭვიანებენ თქვენს წარმატებებსა და აღმოჩენებზე. ისინი მხარს არ დაგიჭერენ, პირიქით, ეცდებიან დაგსაჯონ ამისთვის. ისინი ეცდებიან საკუთარი მოგონილი თუ რეალური წარმატებებით გადაფარონ თქვენი. შესაძლოა ამოთ გამოწმებენ, არის თუ არა თქვენი მისწრაფება რეალური. მაგრამ ძირითადად ისინი მაინც ფსკერისკენ გექაჩებიან, რადგან თქვენი წარმატების ფონზე მათი ნაკლოვანებები ცუდად ჩანან.

ამიტომაც ყოველი კარგი მაგალითი ბედისწერის გამოცდაა და ყოველი გმირი - მოსამართლე. მიქელანჯელოს უნიკალური მარმარილოს დავითი მიმართავს თავის მნახველებს: „შენ შეგიძლია იმაზე უკეთესი იყო ვიდრე ხარ.“ როცა ზემოთ იწყებთ სწრაფვას, აღმოაჩენთ როგორი არასტაბილურია აწმყო და რა იმედისმომცემი მომავალი. თქვენ ამით შეაწუხებთ სხვებს, გულის სიღრმეში ისინი მიხვდებიან, რომ მათი ცინიზმი და უძრაობა გაუმართლებელია. თქვენ აბელს ითამაშებთ მათ კაენთან. თქვენ მათ შეახსენებთ, რომ მათ ფარ-ხმალი დაყარეს არა იმიტომ, რომ ცხოვრება მძიმეა, არამედ იმიტომ, რომ ასე უნდოდათ, არ უნდოდათ თავად ეტარებინათ ის სამყარო მხრებზე რომელიც მათ ეკუთნოდათ.

არ იფიქროთ, რომ კარგი და ჯანმრთელი ხალხის გარემოში მოხვედრა უფრო ადვილია ვიდრე უმაქნის და არაჯანსაღ ადამიანებთან. ასე არაა. კარგი და ჯანმრთელი ადამიანი იდეალია. ძალა და გამბედაობა სჭირდება ასეთი ადამიანის გვერდით დგომას. მოთმინება და ნებისყოფა დაგჭირდება. გამოიყენეთ თქვენი განსჯის უნარი და თავი დაიცავით სიბრალულისა და ზედმეტად ლმობიერი დამოკიდებულებისგან.

იმ ადამიანებს დაუმეგობრდით ვისაც თქვენთვის საუკეთესო სურს.


peterson3

წესი IV - საკუთარი თავი შენივე გუშინდელ „მეს“ შეადარე და არა სხვის - დღევანდელს.

მთარგმნელი: ეკატერინე სამხარაძე

შინაგანი კრიტიკოსი

ადამიანებისთვის უფრო ადვილია რაიმეში კარგები იყვენენ როცა ისინი პატარა, სოფლის ტიპის დასახლებებში ცხოვრობენ. ვიღაც ჩირლიდერების დედოფალია. ვიღაც მართლწერის ჩემპიონია, ვიღაც - მათემატიკის, ვიღაც - კალათბურთის. აქ ერთი ან ორი მექანიკოსი ცხოვრობდა, ორიოდე მასწავლებელი. ამ ადგილობრივ გმირებს თავიანთ სამფლობელოებში საშუალება ჰქონდათ გამარჯვებით გამოწვეული სეროტონინით დამტკბარიყვნენ. შეიძლება ამიტომაცაა პატარა ქალაქებში დაბადებული ადამიანებით გადავსებული წარმატებული ხალხის სიები. თუ თქვენ ერთი ხართ მილიონიდან (განსაკუთრებული) და თანამედროვე ნიუიორკიდანაც ხართ, თქვენნაირი კიდევ 20 მაინცაა და ყველა მათგანი დიდ ქალაქში ცხოვრობს. უფრო მეტიც, ახლა უკვე ციფრული კავშირებით ხართ დაკავშირებული დანარჩენ 7 მილიარდთან. ახლა ჩვენი იერარქიული მიღწევები თავბრუდამხვევად ვერტიკალურია.

არ აქვს მნიშვნელობა რამდენად კარგი ხართ რაღაცაში, ან რამდენად აფასებთ თქვენს მიღწევებს, ყოველთვის გამოჩდება ვიღაც, ვინც არაკომპეტენტურად წარმოგაჩენთ. თქვენ კარგად უკრავთ გიტარაზე, მაგრამ არც ჯიმი პეიჯი ხართ და არც ჯეკ ვაითი. თქვენ თითქმის დარწმუნებული ხართ, რომ ადგილობრივი პაბისთვისაც კი არ გამოდგებით. თქვენ კარგად ამზადებთ, მაგრამ გარშემო უამრავი შესანიშნავი შეფ-მზარეულია. თევზის თავებისა და ბრინჯის დედაშენისეული რეცეპტი, იმისდა მიუხედავად რამხელა წარმატებით სარგებლობს სამშობლოში, უბრალოდ აღარ ჭრის დღევანდელი გრეიფრუტის ქაფისა და თამბაქო/ვისკის არომატის ნაყინის გვერდით. რომელიღაც მაფიის ბოსს უფრო მიმზიდველი იახტა ჰყავს. ზოგიერთ შეპყრობილ მმართველს უფრო მაგარი მექანიკური საათი აქვს, თანაც უფრო უკეთეს - ხისა და ფოლადის ყუთში ინახავს. ყველაზე კაშკაშა ჰოლივუდის ვარსკვლავიც კი ბოლოს ბოროტი დედოფალი ხდება, პარანოიით შეპყრობილი დედინაცვალი ახალი ფიფქიასთვის. და შენ? შენი კარიერა მოსაწყენი და უაზროა, შენი საშინაო საქმეების უნარები მეორეხარსიხოვანი, შენი გემოვნება საშინელი, შენს მეგობრებზე მსუქანი ხარ და ყველა გაურბის შენს წვეულებებს. ვის ანაღვლბს რომ კანადის პრემიერ მინისტრი ხარ, როცა აი ის აშშ-ს პერზიდენტია?

ჩვენს შიგნით ცხოვრობს შინაგანი კრიტიკოსი, სული რომელმაც ეს ყველაფერი იცის. ის განწყობილია ხმაურის ატეხვისკენ. ის განსჯის ჩვენს უფერულ მცდელობებს. მისი ჩახშობა ძალიან ძნელია. უფრო უარესიც, ასეთი კრიტიკა აუცილებელიც კია. ნამდვილად არაა უგემოვნო მხატვრების, უსმენო მუსიკოსების, მომწამვლელი მზარეულების, მოუწესრიგებელი საშუალო მენეჯერების, უნიჭო მწერლების და მოსაწყენი, დოგმატური პროფესორების უკმარისობა. ადამიანები მნიშვნელოვნად განირჩევიან კვალიფიკაციის მიხედვით. საშინელი მუსიკა ყველაგან აწუხებს მსმენელს. ცუდად აგებული შენობები მიწისძვრებს ვერ უძლებს. არასტანდარტული ავტომობილები ავარიებისას მძღოლებს ხოცავენ. მარცხი არის საფასური რომელსაც სტანდარტებში ვიხდით, და რადგან უნიჭობა რეალურად საშიშია, ამიტომ აუცილებელია სტანდარტები.

ჩვენ არ ვართ თანასწორნი არც უნარებში და არც მიღწეულ შედეგებში და ვერც ვიქნებით. ძალიან ცოტა ადამიანს შეუძლია ყველაფერში თანაბრად კარგი იყოს. გამარჯვებულებს ყველაფერი არ ხვდებათ, მაგრამ ხვდებათ დიდი ნაწილი, ხოლო ფსკერზე ცხოვრება არც ისე სახარბიელოა. ეს ადამიანებს არ აბედნიერებს. იქ ავადმყოფობენ, ვერც წარმატებულები ხდებიან და ვერც სხვების სიყვარულს იმსახურებენ. იქ იხოცებიან. როგორც მოსალოდნელია, შინაგანი ხმა რომელიც ყველფერს ამუქებს კოშმარისკენ გვიბიძგებს. სიცოცხლე განულების თამაშია. უსარგებლობა დამღუპველი პირობაა. რას და გამიზნულ თვალის დახუჭვას შეუძლია კი ადამიანები ასეთი მკვეთრი კრიტიკისაგან დაიცვას? სწორედ ამიტომ სოციალური ფსიქოლოგების მთელი თაობა გვირჩევს „ პოზიტიურ ილუზიის“ როგორც ფსიქიკური ჯანმრთელობის შენარჩუნების გზას. მათი კრედო რა არის? დაე სიცრუე გახდეს თქვენი ქოლგა. ამაზე მოსაწყენი, პესიმისტური და მრუმე ფილოსოფიის მოფიქრება რთულია. ყველაფერი ისე საშინლადაა, რომ მხოლოდ დელუზიას შეუძლია გიხსნას.

აი, ალტერნატიული მიდგომაც (ილუზიას რომ არ მოითხოვს). თუ ყველა თქვენს წინააღმდეგ თამაშობს, გამოდის რომ რაღაცა რიგზე ვერაა (და შესაძლოა ეს თქვენივე მოწყობილია, თუნდაც გაუცნობიერებლად). თუ თქვენი შინაგანი ხმა გაიძულებთ დაეჭვდეთ თქვენი მცდელობების ღირებულებაში, თქვენს სიცოცხლეში - ანდა სულაც საერთოდ სიცოცხლეში - შეწყვიტეთ მისი მოსმენა. თუ შინაგანი ხმა ერთნაირად დასცინის ყველას რამდენად წარმატებულებიც არ უნდა იყონ ისინი - იქნებ ეს ბრძენკაცის კი არაა ჭორიკანას ხმაა? გარშემო ყოველთვის იქნება შენზე უკეთესი ხალხი - ეს ნიჰილიზმის კლიშეა, როგორც ფრაზა - „განა მილიონი წლის მერე ვინ გაიგებს სხვაობას?“ და ამ კითხვის სწორი პასუხი სულაც არაა „ყველაფერი უაზრო ყოფილა“. ასე ხომ ყველა იდიოტს შეუძლია აირჩიოს დროის მონაკვეთი როცა აზრი არაფერს ექნება. საკუთარი თავის შეუსაბამო კუთხიდან დანახვა ყოფიერების ბრძნული გააზრება სულაც არაა. ეს რაციონალური გონების იაფფასიანი ხრიკია.

ბევრი კარგი თამაში

უკეთესის და უარესის სტანდარტები აუცილებელია და ილუზორულიც არ არის. თუ შენ არ გადაგიწყვეტია, რომ ახლა ამის კეთება უკეთესია ვიდრე ამის ალტერნატივა, მაშინ ვერაფერს გააკეთებთ. სრულიად ობიექტური არჩევანი უკვე ტერმინების წინაღმდეგობაა. სუბიექტური - მოქმედების წინაპირობაა. უფრო მეტიც, ყოველი აქტივობა რომელსაც როდისმე ავირჩევთ, მოიცავს მისი შესრულების შინაგან სტანდარტებს. თუკი რაიმეს გაკეთება საერთოდ შეგვიძლია, ამას ვაკეთებთ უკეთესად ან უარესად. საერთოდ რაიმეს კეთება ნიშნავს ჩაება თამაშში გარკვეული ღირებული დასასრულით, რომელიც მიიღწევა მეტად ან ნაკლებად ეფექტურად და ელეგანტურად. ყოველ თამაშს აქვს წარმატების და დამარცხების შანსი. ყველგან არის განსხვვება ხარისხში. უფრო მეტიც უკეთესი და უარესი რომ არ არსებობდეს არც ექნება აზრი რაიმეს კეთებას. ეს არ იქნება ფასეული და შესაბამისად არც მნიშვნელოვანი. რისთვის გამოვიჩინოთ ძალისხმევა თუ არაფერს შეცვლის? მნიშვნელობა უკვე გულისხმობს უკეთესის და უარესის არსებობის აუცილებლობას. მაშ რამ შეიძლება დაამშვიდოს შინაგანი კრიტიკოსი? სადაა მისი ერთი შეხედვით უზადო ლოგიკის ხარვეზები?

შეგვეძლო გამოკვეთილად შავ-თეთრი სიტყვების განხილვიდან დაგვეწყო : „წარმატება“ თუ „მარცხი“. თქვენ წარმოადგენთ ან წარმატებას - ყოვლისმომცველ, ერთიან, სრულ სიკეთეს ან მის საპირისპიროს - მარცხს - ყოვლისმომცველ, ერთიან - უცვლელ ბოროტებას. ეს სიტყვები არ გულისხმობს არანაირ ალტერნატივას და ოქროს შუალედს. თუმცა ისეთ რთულ სამყაროში, როგორიც ჩვენია, ასეთი განზოგადება რამდენადმე გულუბრყვილო, უეშმკო და შეიძლება ითქვას ბოროტგანზრახული ანალიზის ნიშანიცაა. არსებობს სასიცოცხლო ღირებულებები და ღირებულებათა გრადაციები რომელსაც ეს ბინარული სისტემა გამორიცხავს და ამის შედეგებიც სავალალოა.

დავიწყოთ იმით, რომ არ არის ერთი თამაში სადაც შეიძლება მოიგოთ ან დამარცხდეთ. არსებობს ბევრი თამაში, კარგი თამაშები, რომლებიც შეესაბამებიან თქვენს ტალანტებს და სხვა ადამიანებთან პროდუქტიულ ურთიერთობებში გითრევენ, რასაც შეუძლია გაგზარდოთ და დაგხვეწოთ დროთა განმავლობაში. ადვოკატობა კარგი თამაშია. ასეთივეა - სანტექნიკი, ექიმი, დურგალი, სკოლის მასწავლებელი. სამყარო ყოფნის ბევრ შესაძლებლობას უშვებს. თუ ერთ მათგანში არ გაგიმართლათ, შეგიძლიათ სხვა სცადოთ. შეგიძლია აირჩიოთ ისეთი, რომელიც თქვენს შინაგან ძალებს შეესაბამება. გარდა ამისა თუ თამაშების ცვლილება არ მუშაობს, შეგიძლიათ ახალი თამაში მოიგონოთ. ახლახან ტალანტების შოუს ვუყურე, სადაც დადგეს პანტომიმა სამზარეულოს ხელთათმანებით, ძალიან სასაცილო იყო და მოულოდნელი, ორიგინალური, თითქოს მსახიობზე იყო მორგებული.

ნაკლებად სავარაუდოა მხოლოდ ერთ თამაშს თამაშობდეთ. თქვენ გაქვთ კარიერა, მეგობრები, ოჯახის წევრები, პერსონალური პროექტები, შემოქმედებით და სპორტული აქტივობები. შეგიძლიათ თითოეული თამაშის წარმატება ცალკე განსაზღვროთ. წარმოიდგინეთ, რომ რაღაცაში კარგი ხართ, რაღაცაში საშუალო და რაღაცაში საშინელი. ალბათ ასეც არის. თქვენ შეგიძლიათ შემეკამათოთ : „მე ყველაფერში ერთნაირად კარგი ვარ“. მაგრამ ყველგან გამარჯვება ნიშნავს, რომ თქვენ არ აკეთებთ არაფერს ახალს ან რთულს. თქვენ იმარჯვებთ, მაგრამ არ იზრდებით, გაზრდა კი გამარჯვების ყველაზე მნიშვნელოვანი ფორმაა. ქმნის კი დღევანდელი მოგება პრეცენდენტს დროში?

საბოლოოდ დარწმუნდებით, რომ ყოველი თქვენი თამაშის სპეციფიკა იმდენად უნიკალურია და ისეთი ინდივიდუალური, რომ სხვებთან შედარება უადგილოც კია. შესაძლოა ვერ აფასებდეთ რაც გაქვთ და ზედმეტად აფასებდეთ რაც არ გაქვთ. მადლიერება ძალიან სასარგებლო რამეა. ის კარგად იცავს წყენისა და მსხვერპლის მდგომარეობისაგან. თქვენი კოლეგა თქვენზე კარგად მუშაობს. თუმცა მის ცოლს რომანი აქვს, მაშინ როცა თქვენი ქორწინება მყარი და ბედნიერია. რომელია უკეთესი? ანდა ცნობილი სახე რომელსაც ეთაყვანებით ქრონიკული ლოთი და თავზეხელაღებული მძღოლია. ნუთუ მისი ცხოვრება მართლაც თქვენსაზე უპირატესია?

როცა შინაგანი კრიტიკოსი თქვენს დათრგუნვას ცდილობს, ის იყენებს ასეთ შედარებებს: პირველ რიგში არჩევს ერთ გარკვეულ სფეროს (ძალაუფლებას ან დიდებას), შემდეგ იქცევა ისე თითქოს ეს სფეროა მხოლოდ რელევანტური. შემდეგ გადარებთ განსაკუთრებულად წარმატებულ ადამიანს ამ სფეროში. ის უფრო შორსაც მიდის, თქვენ და ამ ადამანს ერთმანეთს გადარებთ და ამ გაუმართლებელ განსხვავებას ცხოვრების უსამართლობის საბუთად იყენებს. ამგავარად თქვენი რაიმეს კეთების მოტივაცია ეფექტურად ითრგუნება. მათ ვინც თვითშეფასებისთვის ასეთ მიდგომას იყენებს, ნამდვილად ვერ დავადანაშაულებთ იმაში, რომ ყველაფერს ადვილად უყურებენ. მაგრამ ყველაფრის ზომაზე მეტად გართულება კიდევ ერთი პრობლემაა.

სანამ ძალიან პატარები ვართ, არც ინდივიდუალურები ვართ და არც ინფორმირებულები. ჩვენ არც დრო გვაქვს და არც სიბრძნე საკუთარი სტანდარტების შესაქმნელად. შესაბამისად სხვებს ვედრებით, რადგან სტანდარტები აუცილებელია. მათ გარეშე ვერაფერს გავხდებით. ასაკის მატებასთან ერთად სულ უფრო ინდივიდუალურები და უნიკალურები ვხდებით. ჩვენი ცხოვრების პირობები უფრო და უფრო მეტად პერსონალურია და უფრო ნაკლებად ვედრებით სხვებს. სიმბოლურად თუ ვიტყვით - ჩვენ უნდა დავტოვოთ სახლი სადაც მამაჩვენის წესებია და წინ აღვუდგეთ ადამიანური ყოფიერების ქაოსს. ამავე დროს უნდა გავითვალისწინოთ ეს არეულობა და ვეცადოთ პროცესში სრულიად არ მოვიშოროთ მამა. შემდეგ ახლიდან უნდა აღმოვაჩინოთ ჩვენი კულტურის ღირებულებები, - ჩვენი უყურადღებობის გამო მტვრიან სკივრში დამალულები - გადავარჩინოთ ისინი და ჩვენს ცხოვრებაში დავნერგოთ. ეს სწორეს ისაა რაც ჩვენს ცხოვრებას სისავსეს და მნიშვნელობას სძენს.

ვინ ხარ? შესაძლოა იცოდე და შესაძლოა არა. მაგალითად შენ არც შენი თავის ბატონი ხარ და არც მონა. არ შეგიძლია ადვილად უბრძანო შენს თავს რა აკეთოს და ვერც მორჩილებისკენ მოუწოდებ (უფრო ადვილი თქვენს ქმარს, ცოლს, შვილებს და ა.შ უბრძანოთ და აიძულოთ დაგემორჩილონ). თქვენ გაინტერსებთ აი ეს და არ გაინტერესებთ ის. შეგიძლიათ თქვენი ინტერესების ფორმირებაც, მაგრამ არსებობს საზღვრები. რაღაც აქტივობები ყოველთვის ჩაგითრევთ და სხვები - არა.

შენ ბუნება გაქვს. შეგიძლია მისგან ტირანი შექმნა, მაგრამ მერე აუცილებლად აუჯანყდები. მაშ როგორ ვაიძულოთ თავი ვიმუშაოთ და თან შევინარჩუნოთ მუშაობის სურვილი? რამდენი მსხვერპლი შაგიძლიათ გაიღოთ პარტნიორისთვის სანამ გულუხვობა წყენაში გადავა? რა გიყვართ სინამდვილეში? რა გსურთ სინამდვილეში? სანამ საკუთარ ღირებულებათა სისტემას ჩამოაყალიბებთ, საკუთარ თავს გვერდიდან შეხედეთ - ასე გაიცნობთ მას. რა არის თქვენთვის მნიშვნელოვანი და სასიამოვნო? რამდენი ფუფუნება, გართობა და ჯილდო გჭირდებათ რომ თავი უსარგებლო ტვირთად არ იგრძნოთ? შენ შეგწევს ძალა, მეტი საქმე აკეთო ყოველდღიურად და ფეხი ამოსცხო შენ ძაღლს შინ დაბრუნებულმა. შეგიძლიათ თვალი ადევნოთ როგორ გეცლებიან ხელიდან საუკეთესო დღეები. ან შეგიძლიათ ისწავლოთ როგორ ჩაერთოთ ცოცხალ, პროდუქტიულ აქტივობებში. გიკითხავთ თქვენი თავისთვის რა გსურთ სინამდვილეში? გულწრფელი დიალოგი გაქვთ საკუთარ თავთან? ან იქნებ მონა ხართ თქვენივე თავის ან ტირანი?

როცა არ მოგწონთ თქვენი მშობლები, მეუღლეები ან შვილები რატომ ხდება ეს? რა უნდა მოვუხერხოთ ამას? რა გსურთ და გჭირდებათ თქვენი მეგობრებისა და ბიზნეს პარტნიორებისაგან? ეს არ არის უბრალოდ ის რაც უნდა გსურდეთ. მე არ ვლაპარაკობ იმაზე რას მოითხოვს ხალხი თქვენგან ან რა მოვალეობები გაკისრიათ მათ წინაშე, მე ვლაპარაკობ საკუთარი თავის წინაშე თქვენი მორალური ვალდებულებების ხასიათის განსაზღვრის შესახებ. ეს აუცილებელია რადგან თქვენ სოციალურ ვალდებულებებს უნდა ეკუთვნოდეთ. მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ მორჩილის და უწყინარის როლი უნდა მოირგოთ. ამას დიქტატორი მოითხოვს მონებისგან.

გაბედე და არ შეგეშინდეს. გაბედე იყო გულწრფელი. გაბედე შენი თავის ფორმულირება და ამის გამოხატვა, ეს ნამდვილად გაამართლებს თქვენს ცხოვრებას. თუ გაბედავ და შენს ბნელ და გამოუთქმელ სურვილებს შენს პარტნიორს გაანდობ, მაშინც კი, როცა უბრალოდ განიხილავთ მათ - აღმოაჩენთ, რომ დღის შუქზე არც ისე ბნელები გამოჩნდებიან. შეიძლება ისიც აღმოაჩინოთ, რომ შიშის გამო იკატუნებთ თავს მორალურ ადამიანად. აღმოაჩენთ, რომ იმის მიღება, რაც ნამდვილად გსურთ, დაამარცხებს თქვენს ცდუნებესა და მცდარ აზრებს. დარწმუნებული ხართ, რომ პარტნიორს არ გაუხარდება თქვენი დაფარული მხარეების დანახვა? საბედისწერო ქალი და ანტი-გმირი რატომღაც სექსუალურად ძალიან მიმზიდველები არიან ...

როგორ უნდა ისაუბროთ? რა უნდა გადაიღოთ ხალხისგან? რას უნდა შეეგუოთ და თავი ისე მოაჩვენოთ თითქოს მოგწონთ, მოვალეობის გამო? ანგარიში გაუწიეთ თქვენს წყენას, ეს გახსნილი ემოციაა მთელი მისი პათოლოგიურიბის გათვალისწინებით. ის ბოროტი ტრიადის ნაწილია : ამპარტავნება, ტყუილი და წყენა. არაფერი არ გვაზიანებს უფრო მეტად ვიდრე ეს წყვდიადის სამება. მაგრამ წყენა ყოველთვის გულისხმობს ერთ ან ორ რაღაცას. ნაწყენი ადამიანი უმწიფარია - ასეთ შემთხვევაში ის უნდა გაჩუმდეს, შეწყვიტოს ღნავილი და გაუმკლავდეს პრობლემას, ან საქმე გვაქვს ტირანიასთან - და ამ შემთხვევაში ნაწყენ ადამიანს აქვს ყველანაირი მორალური უფლება გამოთქვას წყენა. რატომ? იმიტომ რომ გაჩუმება უარეს შედეგს მოუტანს. რა თქმა უნდა უფრო ადვილია ხმა არ ამოიღოთ და კონფლიქტი აირიდოთ. მაგრამ ხანგრძლივი დროით ეს დამღუპველია. როდესაც რაღაცა სათქმელი გაქვთ, ამ დროს გაჩუმება ტყუილის ტოლფასია, ხოლო ტირანია სიცრუით იკვებება. როდისღა უნდა განთავისუფლდე ჩაგვრისგან, საფრთხეების მიუხედავად? როცა შურისძიების შესახებ ფანტაზიების გამოკვებას იწყებთ? როცა თქვენი ცხოვრება მოწამლულია, ხოლო წარმოსახვა სავსეა განადგურებისა და შთანთქმის სურვილით...

მე ათეული წლის წინ მყავდა კლიენტი რომელსაც ობსესიურ-კომპულსური აშლილობა ტანჯავდა. ის აუთავებდა თავისი პიჟამას სანამ დასაძინებლად დაწვებოდა, მერე აფუებდა ბალიშს, მერე ზეწრებს ასწორებდა. ყოველთვის, ყოველ ჯერზე. მე ვუთხარი „იქნებ თქვენს ნაწილს სურს რაიმე, რაღაც გამოუთქმელი, მიეცით მას საშუალება გამოთქვას. რა შეიძლება ეს იყო?“ მან მიპასუხა „კონტროლი“. მე ვუთხარი „დახუჭე თვალები და მოუსმინე რა უნდა მას. არ შეგეშინდეს. არაა აუცილებელი გააკეთო ეს მხოლოდ იფიქრე ამაზე.“ მან მითხრა „ მე მინდა დავიჭირო ჩემი მამინაცვალი, ქეჩოში ხელი ჩავავლო და ვირთხასავით მივასრისო კუთხეში“. ვიღაცა შეიძლება ვირთხასავით გასრესვის ღირსიც იყო, მაგრამ მე მაინც რაიმე უფრო მსუბუქი შევთავაზე. მაგრამ მხოლოდ ღმერთმა იცის, რა ბრძოლების გადატანა მოუხდა მშვიდობისკენ მიმავალ გზაზე. და თქვენ რას აკეთებთ კონფლიქტის ასარიდებლად, მაშინაც კი როცა ეს აუცილებელია? რას ატყუებთ თქვენს თავს, როცა თვლით რომ სიმართლე აუტანელია? რას აყალბებთ?

ჩვილი ყველაფრით დამოკიდებულია თავის მშობლებზე. წამოზრდილი ბავშვი - წარმატებული ბავშვი - ტოვებს მშობლებს დროებით და მეგობრებს იჩენს. ის თავისი თავის მცირე ნაწილს დებს ამაში, ხოლო სანაცვლოდ დიდ მოგებას იღებს. წარმატებულ მოზარდს შეუძლია ეს პროცესი ლოგიკურ დასარულამდე მიიყვანოს. ის ტოვებს მშობლებს და ხდება ისეთი როგორც ყველა. საჭიროა მისი ჯგუფში ინტეგრაცია, რათა თავისი ბავშვური დამოკიდებულებები დაძლიოს. წარმატებით ინტეგრირებული მოზარდი სწავლობს როგორ გამოარჩიოს მისთვის საჭირო ჯგუფი ყველა დანარჩენისგან.

ფრთხილად იყავით, როცა საკუთარ თავს სხვებს ადარებთ. შენ ერთი ცალკეული ადამიანი ხარ, ოდესღაც მოზარდი რომ იყო. შენ შენი დამახასიათებელი, სპეციფიკური პრობლმები გაქვს - ფინანსური, ინტიმური, ფსიქოლოგიური და ა.შ. ისინი, რომლებიც მონაწილეობენ თქვენი არსებობის უფრო ფართო კონტექსტში. თქვენი სამუშაო და კარიერა, მუშაობს ეს თქვენზე თუ არა, მაინც თანხვედრაშია პირადად თქვენს ინდივიდუალურ ცხოვრების წესთან. თქვენ წყვეტთ, რაზე რა დროს დახარჯავთ. თქვენ წყვეტთ რას გაჰყვეთ და რას ჩამოშორდეთ.

ჩვენი თვალთახედვით 

ჩვენი თვალები ყოველთვის იმაზე მიგვითითებენ რასაც გვინდა გავყვეთ, მივუახლოვდეთ, გამოვიკვლიოთ, ვეძებოთ ან გვქონდეს. ჩვენ უნდა ვხედავდეთ, მაგრამ დანახვა მიზანში ამოღებას ნიშნავს, შესაბამისად, ჩვენ ყოველთვის ვუმიზნებთ. ჩვენი გონება აგებულია ჩვენი სხეულის მონადირულ-შემგროვებლურ პლატფორმებზე. ნადირობა გულისხმობს სამიზნის მონიშვნას, ჩასაფრებას და სროლას, ხოლო შეგროვება - ფლობას და შესწავლას. ჩვენ ვისვრით ქვებს, შუბებს, ბუმერანგებს. ჩვენ ბურთებს რკალში ვაგდებთ, შაიბას ბადეში ... ვესვრით სამიზნეს ისრებს, ტყვიებს, რაკეტებს, ჭურვებს. „ვისვრით“ შეურაცხყოფებს, გეგმებს და იდეებს. წარმატებას ვაღწევთ როცა გოლი გაგვაქვს ან მიზანში ვარტყამთ. და ვმარცხდებით როცა ეს არ გამოგვდის. ჩვენ არ შეგვიძლია ორიენტირება სამიზნის გარეშე,ხოლო ამ სამყაროში ორიენტირება ყოველთვის აუცილებელია.

ჩვენ ყოველთვის და ერთდროულად „ა“ წერტილში ვართ (რომელიც ნაკლებად სასურველია) და ვმოძრაობთ „ბ“ წერტილისკენ (რომელიც უკეთესად გვეჩვენება მისი რეალური და არარეალური ფასეულობის გათვალისწინებით ). ჩვენ გამუდმებით ვაწყდებით სამყაროს არასრულყოფილებას და მის გამოსწორებას ვცდილობთ. ჩვენ ახალ-ახალ ხერხებს ვიგონებთ ყველაფრის გასაუმჯობესებლად, მაშინაც კი, როცა ყველაფერი გავქვს, რაც საჭიროა. მაშინაც კი, როცა დროებით მაინც დაკმაყოფილებულნი ვართ, მაინც ცნობისმოყვარენი ვრჩებით. ჩვენ ვცხოვრობთ ჩარჩოებში, რომელბიც ახლანდელს განსაზღვრავენ, როგორც უკვე მოძველებულს და მომავალს როგორც რაღაცა უკეთესს. ყველაფერს ასე რომ არ ვუყურებდეთ მაშინ საერთოდ არ ვიმოქმედებდით. ჩვენ ვერც კი დავინახავდით ვერაფერს, რადგან რომ დაინახო საჭიროა ფოკუსირება, ხოლო ფოკუსირებისას ჩვენ ვირჩევთ ერთ საგანს და მასზე ვკონცენტრირდებით.
მაგრამ ჩვენ ვხედავთ, ჩვენ იმ ნივთებსაც კი ვხედავთ, რომელიც მოცემულ მომენტში აქ არაა. ჩვენ წარმოვიდგენთ- როგორ იქნება ყველაფერი უკეთ. ჩვენ ვაგებთ, ახალ, ჰიპოთეტურ სამყაროს, სადა ის პრობლემები იჩენს თავს , რომლებსაც ვერც კი წარმოვიდგენდით. ამის უპირატესობა აშკარაა, ჩვენ შეგვიძლია შევცვალოთ სამყარო ისე, რომ დღევანდელი აუტანელი მდგომარეობა მომავალში აღარ გადავიდეს. მაგრამ მთელი ამ წინასწარჭვრეტისა და კრეატივის ნაკლი ისაა, რომ ეს ქრონიკულ დისკომფორტსა და მოუსვენრობას იწვევს. რადგან ჩვენ იმას რისი მიღწევაც გვინდა, ყოველთვის იმის საპირწონედ ვაყენებთ რისკენაც უნდა მივისწრაფვოდეთ. მაგრამ ჩვენ ძალიან მაღალი სტანდარტის მიზნები გვაქვს. ან პირიქით ძალიან დაბალი სტანდარტის ან ძალიან ქაოტური. ამიტომაც ვერ ვაღწევთ წარმატებას და სასოწარკვეთაში ვცხოვრობთ, მაშინ, როცა სხვები კარგად ცხოვრობენ. მაშ, როგორ უნდა ვისარგებლოთ ჩვენი წარმოსახვით და შესაძლებლობებით რათა უკეთესი მომავალი შევიქმნათ, ჩვენი დღევანდელი წარუმატებელი და უსარგებლო ცხოვრების გამუდმებული გაშავების გარეშე?
პირველი ნაბიჯია შეჯამება. ვინ ხართ თქვენ? როცა სახლს ყიდულობთ და იქ ცხოვრებას აპირებთ თქვენ ქირაობთ ინსპექტორს რათა გამოავლონოს სახლის ყველა ნაკლი, ისინი რომლებიც არის და არა ისინი, რომლებიც თქვენი აზრით შეიძლება იყოს. თქვენ ცუდი ამბებისთვისაც კი უხდით მას. თქვენ გჭირდებათ ამის ცოდნა თუ რა დაზიანებები აქვს თქვენს სახლს. უნდა იცოდეთ სადაა საჭირო კოსმეტიკური და სად კაპიტალური რემონტი. ამის ცოდნა მნიშვნელოვანია რადგან თქვენ ვერ შეაკეთებთ ვერაფერს თუ არ იცით ის დაზიანებული თუ არა. თქვენთანაც ასეა - თქევნი შინაგანი დაზიანებების გამოსავლენად გჭირდებათ ინპექტორი, შინაგან კრიტიკოსს კი შეუძლია ეს როლი მოირგოს, თუ თანამშრომლობას შეძლებთ. ის შეჯამებაში დაგეხმარებათ. მაგრამ ამისთვის საჭიროა თქვენს ფსიქოლოგიურ სახლში შეხვიდეთ მასთან ერთად და მოუსმინოთ მის მსჯელობას ყურადღებით. იქნებ ნამდვილი ხელოსნის ოცნება ხართ („ხელოსნის ოცნება“ - სახლი სადაც უამრავი წვრილმანია შესაკეთებელი, გადატანითი მნიშვნელობით ადამიანი ბევრი წვრილმანი ფსიქოლოგიური პრობლემით). შეგიძლიათ განახლებას დემორალიზაციის გარეშე შეუდგეთ, თქვენი შინაგანი კრიტიკოსის გრძელი და ტკივნეული ანგარიშის მერეც კი?

აი, მინიშნებაც - მომავალი წარსულს ჰგავს. მაგრამ პრინციპული განსხვავებით. წარსული ფიქსირებულია, ხოლო მომავლის შეცვლა შეგვიძლია. ის შეიძლება შეიცალოს გარკვეულ საფასურად - რაც ყოველდღიურად მცირე მაგრამ აუცილებელ მოქმედებებს მოითხოვს. აწმყო ყოველთვის არასრულყოფილია. მაგრამ გზის დასაწყისი შესაძლოა სულაც არ იყოს ისე მნიშვნელოვანი როგორც მისი მიმართულება. რადგან ბედნიერება სწორედ მთაზე ასვლისას მოდის და არა მის მწვერვალზე მოხვედრაზე ოცნებისას. ბედნიერების უდიდესი ნაწილი იმედია და არ აქვს მნიშვნელობა რამდენად ღრმაა უფსკრული რომელშიც იმედი ისახება.

თუ სწორად მოვეპყრობით, შინაგან კრიტიკოსს შეუძლია მდგომარეობიდან გამოსავალი გვიკარნახოს. თანაც ისეთ, რომელიც ყველაზე შესაფერისია ჩვენთვის და საკუთარი ნებით, სხვის დაუხმარებლად შეგვიძლია გავაკეთოთ - თითქმის სიამოვნებითაც კი. ჰკითხეთ საკუთარ თავს თქვენი ცხოვრების ორომტრიალში, მთელ ამ არეულობაში თუ არსებობს თუნდაც ერთი რამ, რისი გამოსწორებაც დამოუკიდებლად შეგიძლიათ? შეგიძლიათ „შეაკეთოთ“ თუნდაც ერთი „ნაწილი“ რომელიც უკვე დიდი ხანია რემონტს მოითხოვს? შეგიძლიათ ეს ახლავე დაიწყოთ? წარმოიდგინეთ, რომ საკუთარი თავისთვის თქვენ ხართ ის ვისთანაც რაღაც შეთანხმებას უნდა მიაღწიოთ. უფრო მეტიც - წარმოიდგინეთ, რომ თქვენ ხართ ზარმაცი, წუნია, ბუტია და სასტიკი ადამიანი, რომელთანაც რთულია ურთიერთობა. შესაძლოა ცოტაოდენი შარმი და კეკლუცობაც დაგჭირდეთ. „უკაცრავად“, მიმართეთ თქვენს თავს ყოველგვარი ირონიისა და სარკაზმის გარეშე, „მე ვცდილობ შევამცირო არასაჭირო ტანჯვა, ხომ არ დამეხმარებოდი?“ გამორიცხეთ ყოველგვარი დაცინვა „მინდა ვიცოდი რაიმეს გაკეთებას ხომ არ ისურვებდით? მადლობელი დაგრჩებით დახმარებისთვის.“ ჰკითხეთ გულწრფელად და თავაზიანად. ეს არაა მარტივი.

მოლაპარაკება შესაძლოა კიდევ გაგრძელდეს, ეს თქვენი გონების მდგომარეობაზეა დამოკიდბული. შესაძლოა საკუთარ თავს არც ენდობოდეთ. შესაძლოა ფიქრობდეთ, რომ თუ თქვენს თავს რაღაცას სთხოვთ და ის შეასრულებს, მერე უფრო მეტი მოგინდებათ, ეს კი მტკივნეული იქნება. თქვენს შემოთავაზებულის მუქ ფერებში წარმოდგენას დაიწყებთ. განა ვის მოუნდება ასეთ ტირანიაში მუშაობა? თქვენ ნამდვილად არა. ამიტომაც არ აკეთებთ არაფერს, რასაც თქვენივე თავი გთხოვთ. თქვენ ცუდი მუშაკი ხართ და უფრო უარესი ბოსი. იქნებ უბრალოდ უნდა უთხრათ თქვენს თავს „კარგი, ვიცი რომ აქამდე ცუდად გექცეოდი. ვწუხვარ ამის გამო, ვცდლობ გამოვსწორდე. შესაძლოა კიდევ დავუშვათ შეცდომები, მაგრამ აუცილებლად მოვუსმენ შენს არგუმენტებს. ვეცდები ვისწავლო, მე დღეს, აი ახლა შევამჩნიე, რომ შენ ნამდვილად არ გამოგიყენებია დახმარების შესაძლებლობა როცა შემოგთავაზე. იქნებ იყოს რაიმე რისი შემოთავაზებაც შემიძლია შენი თანამშრომლობის სანაცვლოდ? თუ თეფშებს მიხედავ, შეგვიძლია ყავაზე წავიდეთ. შენ ესპრესო გიყვარს არა? შეგვიძლია ორმაგი შევუკვეთოთ. ან იქნებ რამე სხვა გინდა?“ მერე უნდა მოუსმინოთ. თქვენ გაიგონებთ შინაგან ხმას, რომელიც შესაძლოა დიდი ხნის დაკარგულ ბავშვს ეკუთვნოდეს. შეიძლება ასე გიპასუხოთ „მართლა? შენ მართლა გინდა ჩემთვის რამის გაკეთება? მართლა გააკეთებ? ხომ არ მატყუებ?“

აი აქ ფრთხილად უნდა იყოთ.

შესაძლოა ეს ხმა იმის ხმა იყოს - ვინც რძემ დასწვა და ახლა წყალსაც უბერავს. ამიტომ ძალიან ფრთხილად უნდა მიმართო „ მართალია მე ყველაფერი არც ისე კარგად გამომდის, თან არც საუკეთესო კომპანიონი არ ვარ - მაგრამ შენ რაიმე კარგს აუცილებლად გაგიკეთებ, გპირდები.“ ცოტაოდენ სიკეთესაც დიდი მნიშვნელობა აქვს, ხოლო სწორად შერჩეული ჯილდო ძალიან კარგი მოტივატორია. ასე თქვენ შეგიძლიათ ამ პატარას ხელი ჩაჰკიდოთ და მასთან ერთად დიდი საქმეები აკეთოთ. ამ დროს ჯობია აბაზანის გახეხვის ნაცვლად არ გადავიწყდეთ შეპირებული ყავა თუ ლუდი, თორემ კიდევ ერთხელ მივიწყებული თქვენივე ნაწილის უფრო ღრმა უფსკრულიდან გამოყვანა გაცილებით რთული იქნება.

შესაძლოა ჰკითხოთ თქვენს თავს „როგორ უნდა მოგმართო - ჩემი მეგობარი, ძმა, ბოსი თუ ასისტენტი - როგორ უნდა მოვაწესრიგო ურთიერთობა ჩვენს შორის ისე, რომ ხვალ სულ ოდნავ მაინც უკეთესი გახდეს? რომელ ქაოსს ჯობია გაუმკლავდე პირველს - სახლში, სამზაულოში თუ სამუშაო მაგიდაზე, რომ თამაშის უფრო მაღალი დონისთვის მოვემზადო? რომელი გველები უნდა მოვიშორო კარადიდან და ჩემი გონებიდან?“ ხუთი ასეული პატარა გადაწყვეტილებები, ხუთი ასეული პაწია ქმედებები ააგებენ შენს დღეს, დღევანდელობას და ყოველ შემდეგ დღეს. შეგიძლიათ ერთი ან ორი მათგანი მაინც გამოყოთ და მათ გაუმჯობესებაზე იზრუნოთ? თქვენივე პირადი მოსაზრებისა და ინდივიდუალური სტანდარტების გათვალისწინებით? შეგიძლიათ თქვენი გუშინდელი დღე თქვენივე ხვალინდელს შეადაროთ? მიმართეთ თქვენივე შინაგან ხმას და განსაზღვრეთ როგორ გააუმჯობესოთ ხვალინდელი.

მცირე მიზნებით დაიწყეთ. ნუ აიღებთ თქვენს თავზე ძალიან ბევრს, თქვენივე ტალანტების, ტყუილებისკენ მიდრეკილების, დაგროვილი წყენების და პასუხიმგებლობებისაგან გაქცევის გათვალისწინებით. ასე თქვენ განსაზღვრავთ შემდეგ მიზანს - მინდა ჩემი საღამო ოდნავ იმაზე უკეთესი იყოს, ვიდრე დილა. მერე ჰკითხეთ საკუთარ თავს „როგორ უნდა მოვიქცე, თუნდაც ასეთ წვრილმანის შესაცვლელად და მერე რას ვისურვებდი ჯილდოდ?“ მერე აუცილებლად გააკეთეთ ის რასაც გადაწყვეტთ, თუნდაც არც ისე კარგად. მერე კი დააჯილდოვეთ თქვენი თავი ამ ოხერი ყავით და აღნიშნეთ ტრიუმფი. შესაძლოა, თავი ცოტა არ იყოს სულელურად იგრძნოთ ამის გამო მაგრამ მაინც ასე გააგრძელთ. ასე განაგრძეთ ხვალ, ზეგ, მაზეგ ... და გარკვეული დროის გასვლის მერე მიხვდებით, რომ თქვენი საბაზისო მოცემულობის ხაზი სულ უფრო ზევით მიიწევს. სწორედ ესაა მაგია. ესაა თქვენი მოგების პროცენტები. ასე გააგრძელეთ სამი წელი მაინც და თქვენი ცხოვრება მნიშვნელოვნად შეიცვლება. მერე უკვე შეძლებთ ვარსკვლავებსაც წაეპოტინოთ. თვალებიდან ბინდი მოგცილდებათ და ყველაფრის დანახვას ისწავლით. ხოლო ის რისკენაც მიისწრაფით განსაზღვრავს იმას რასაც ხედავთ. ამის გამეორება ღირს. რისკენაც მიისწრაფით განსაზღვრავს იმას რასაც ხედავთ.

art 3

რა გსურთ და რას ხედავთ

თქვენი შეხედულებათა დამოკიდებულება მიზნის მიმართ ნათლად ჩამოაყალიდა კოგნიტური ფსიქოლოგიის პროფესორმა დენიელ სიმონსმა 50 წლის წინ. სიმონსი იკვლევდა მოვლენას სახელად „ხანგრძლივი უყურადღებო სიბრმავე“. ის სვამდა თავის საკვლევ სუბიექტებს მონიტორის წინ და აჩვენებდა მაგალითად პურის ყანას. სანამ ისინი უყურებდნენ თავად ნელა, ჩუმად ცვლიდა ფოტოს. პურის ყანაში ნელა იკვეთებოდა გზა, ამასთან ეს არ იყო ოდნავ შესამჩნევი საცალფეხო ბილიკი, არამედ დიდი შარა რომელიც ფოტოს თითქმის მესამედს იკავებდა. აღსანიშნავია, რომ ცდის პირები ხშირად ვერ ამჩნევდნენ ამას.

გამოფენა, რომელმაც სიმონსი ცნობილი გახადა გაცილებით დრამატული იყო - დაუჯერებელიც კი. პირველ რიგში მან გადაიღო ვიდეო სადაც სამ-სამი ადამიანისგან შემდგარი ორი ჯგუფი მონაწილეობდა. პირველ გუნდს თეთრი პერანგები ეცვათ, მეორეს შავი. არც ერთი გუნდი არ იყო ძალიან დაშორებული და ექვსივე მათგანი ეკრანის დიდი ნაწილს იკავებდა, იყვნენ საკმარისად ახლოს იმისთვის,რომ მათი სახის ნაკვთები გაგერჩიათ. ყოველ გუნდს ჰქონდა ბურთი, რომელსაც ისინი გუნდის სხვა წევრებს ესროდნენ. ისინი თამაშობდნენ პატარა სირვცეში ლიფტის წინ. როდესაც დენიელმა გადაიღო ვიდეო, ის აჩვენა თავის ცდის პირებს. მან სთხოვა მონაწილეებს დაეთვალათ, რამდენჯერ გადაადგეს ბურთი თეთრ პერანგიანებმა. ცოტა ხნის შემდეგ კი სთხოვა მათ პასების რაოდენობა დაესახელებინათ. უმეტესობამ უპასუხა „15“, ეს სწორი პასუხი იყო. ისინი კმაყოფილები იყვნენ საკუთარი თავით, ხუმრობა ხომ არა, მათ ტესტი გაიარეს. მაგრამ მერე სიმონსა ჰკითხა ; “გორილა თუ დაინახეთ?“

ხუმრობთ? რა გორილა?

ამაზე მან უპასუხა : „კიდევ ერთხელ უყურეთ ვიდეოს, მაგრამ ახლა ნუღა დაითვლით“. დაახლოებით ერთი წუთის მერე ეკრანზე გამოჩნდა გორილის ფორმაში გადაცმული ადამიანი, რომელიც რამდენიმე წამი ნელა ცეკვავადა ცენტრში მერე კი მუშტები მკერდზე დაიშინა გორილას მსგავსად. ზუსტად ცენტრში. თითქმის მთელ ეკრანზე. ჯიუტად და მტკივნეულად თვალსაჩინოდ. მაგრამ კვლევაში მონაწილე სუბიექტებმა ყველამ როგორც ერთმა ვერ შეამჩნიეს ის. უფრო ურესი. დოქტორმა სიმონსმა კიდევ ერთი კვლევა ჩაატარა. ამჯერად მან კვლევაში მონაწილე პირებს აჩვენა ვიდეო სადაც ვიღაცას ემსახურებიან სალაროსთან. მოლარე უჩინარდება სალაროს მიღმა რაღაცის ასაღებად და მერე ისევ ბრუნდება თავის ადგილას. და მერე რა? უმრავლესობამ აქ ვერაფერი საგანგაშო ვერ შენიშნა. მაგრამ მოლარის ადგილას სულ სხვა ადამიანი დადგა. „წარმოუდგენელია“ ფიქრობთ თქვენ, „მე შევამჩნევდი“. მაგრამ არა „წარმოსადგენია“. არსებობს ძალიან დიდი ალბათობა, რომ თქვენ ვერ შეამჩნევთ სხვაობას, იმ შემთხვეაშიც კი, როცა ადამიანის სქესი და კანის ფერიც იცვლება. შენ ამ დროს ბრმა ხარ.

ეს ნაწილობრივ იმიტომ ხდება, რომ მხედველობა ძვირფასია, ფსიქო-ფიზიოლოგიურად ძვირფასი, ნეიროლოგიურად ძვირფასი. ჩვენი ბადურის ძალიან მცირე, ცენტრალური ნაწილი ე.წ ცენტრალური ღრმული პასუხს აგებს - ცენტრალური მხედველობის ხარისხზე, ცენტრალური ღრმულის ყოველ უჯრედს სჭირდება 10 000 უჯრედი ვიზუალურ ქერქში, უბრალოდ რომ მართოს მხედველობის მრავალსაფეხურიანი ნაწილის დამუშავების პირველი ეტაპი. შემდეგ ამ 10 000 უჯრედს კიდევ ერთი ამდენი სჭირდება მეორე ეტაპზე რომ გადავიდეს. თქვენი ბადურა მთლიანად ცენტრალური ღრმულისგან რომ შედგებოდეს მაშინ ფილმებში წარმოდგენილი უცხოპლანეტელების თავის ქალა დაგჭირდებოდათ. შედეგად ჩვენ ვახდენთ დანახულის სორტირებას. ჩვენი მხედველობის დიდი ნაწილი პერიფერიულია და დაბალი გარჩევადობა აქვს. ცენტრალურ ღრმულს მნიშვნელოვანი დეტალებისთვის ვინახავთ. ჩვენს მაღალი გარჩევადობის მქონე ნაწილს სამიზნე საგნებისკენ მივმართავთ. ხოლო ყველაფერ დანარჩენს შეუმჩნეველ ფონად ვაქცევთ.

თუ რაღაც, რასაც არ ესწრებით, თავის მახინჯ თავს ისე წამოყოფს, რომ თქვენს ვიწრო ინტერესებს აზარალებს თქვენ ამჩნევთ ამას. თუ არადა ის უბრალოდ არ არის. ბურთი, რომელსაც დოქტორ სიმონსის კვლევის ობიექტები აკვირდებოდნენ არ ქრებოდა და არ იფარებოდა არც გორილას და არც სხვა მოთამაშეების მიერ. სწორედ ამიტომ, რომ გორილა არ უშლიდა ხელს მიმდინარე მოვლენებს, ვიწრო სივრცეშიც კი მოთამაშეებმა ის ვერ შეამჩნიეს, ისინი უყურებდნენ ბურთს. დიდი მაიმუნი კი ადვილად გამორჩათ მხედველობიდან. სწორედ ასე უმკლავდებით სამყაროს სიძნელეებს, თქვენ მათ აიგნორებთ და ამავე დროს პირად საზრუნავზე ხართ ორიენტირებული. თქვენ ხედავთ მხოლოდ იმას რაც წინსვლას გიადვილებთ, მიზანთან გაახლოებთ. წინააღმდეგობებსაც მაშინ ამჩნევთ როცა წინ გეღობებიან. ყველაფერი დანარჩენის მიმართ კი ბრმა ხართ (ყველაფერი დანარჩენი კი ბევრი რამეა და თქვენც ძალიან ბრმა გამოდიხართ). და ასეც უნდა იყოს, რადგან სამყარო თქვენზე გაცილებით დიდია. თქვენ აკურატულად უნდა შემოსაზღვროთ თქვენი შეზღუდული შესაძლებლობები. დანახვა ძალიან რთული რამე, შესაბამისად უნდა აირჩიოთ რას დაინახავთ და დანარჩენი გაუშვათ.

ძალიან ღრმა აზრი დევს უძველეს ვედურ ტექსტებში, სამყარო - მაია არის მხოლოდ გარეგნობა და ილუზია. ნაწილობრივ ეს ნიშნავს, რომ ადამიანები დაბრმავებულნი არიან საკუთარი სურვილებით , ამავე დროს არ შეუძლიათ ისე დაინახონ საგნები როგორებიც არიან. ეს ასეცაა, თუ ამ მეტაფორას გავცდებით. შენი თვალები ინსტრუმენტებია, რომლებიც იმიტომ მოგეცა , რომ მიიღო რაც გსურს. საფასური კი რომელსაც ამაში იხდი - როდესაც მზერას რაიმე კონკრეტულისკენ მიმართავ, ესაა სიბრმავე ყველაფერი დანარჩენის მიმართ. ამას არ აქვს დიდი მნიშვნელობა, როცა საქმე კარგად მიდის და იმას ვიღებთ რაც გვინდა (თუმცა აქაც შეიძლება დამაბრკოლებლად იქცეს და უფრო მაღალი მიზნებისკენ გზა ჩაგვიკეტოს). მაგრამ მთელი ეს დაიგნორებული სამყარო შესაძლოა დიდი პრობლემად გადაიქცეს კრიზისისას, და აღარაფერი აღარ წავიდეს ჩვენთვის სასურველი გზით. ამ დროს ძალიან დიდი ძალისხმევას მივმართავთ საქმის გამოსასწორებლად. თუმცა საბედნიეროდ ყოველი პრობლემა საკუთარ თავში მოიცავს მისგან გამოსავლის თესლსაც. სანამ ამდენ რამეს უბრალოდ ვაიგნორებდით, მხედველობიდან გამოგვრჩა უამარავი გზა რომელიც არც კი განგვიხილავს.

წარმოიდგინეთ, რომ უბედური ხართ, ვერ იღებთ იმას რაც გჭირდებათ. ეს შეიძლება იმის გამო ხდება რაც გინდათ. თქვენი სურვილები გაბრმავებენ. შესაძლოა ის რაც გჭირდებათ პირდაპირ თქვენს თვალწინაა, მაგრამ მიზნისკენ მიმართული მზერით ამას ვერ ამჩნევთ. ამას კიდევ ერთი რამ მოსდევს - საფასური, რომელსაც თქვენ ან ვინმე სხვა იხდის იქამდე ვიდრე სასურველს (ან უკეთესია საჭიროს) მიიღებს. ასე იფიქრეთ. თქვენ სამყაროს თქვენებურად, თავისებურად უყურებთ. თქვენი ინსტრუმენტების ნაკრებს იმისთვის იყენებთ, რომ საგნების უმრავლესობა უგულებელყოთ და მხოლოდ რამოდენიმე მათგანზე ფოკუსირდეთ. უამრავ დროს ხარჯავთ ამ ინსტრუმენტები შესაქმნელად. ისინი ჩვეული ხდება, ეს უკვე აღარაა უბრალოდ აბსტრაქტული ფიქრები. ისინი ჩაშენებულია თქვენში, მათი საშუალებით ორიენტირებთ სამყაროსთან. ესაა თქვენი ყველაზე ღრმა და ხშირად გაუცნობირებელი ფასეულობები. ისინი თქვენი ბიოლოგიური სტრუქტურის ნაწილია, ცოცხალი ნაწილი. მათ არ სურთ არც გაქრობა, არც ტრანსფორმირება არც სიკვდილი. მაგრამ ხანდახან მათი დროც მოდის და ამ დროს რაღაც ახალი უნდა იშვას. ამიტომაც (და არა მხოლოდ ამიტომ) მიეცით მათ საშუალება თავისუფლად იმოქმედონ სანამ თქვენ მწვერვალისკენ მიდიხართ. თუ თქვენი საქმე კარგად არ წავა - ეს ალბათ იმიტომ, რომ როგორც ყველაზე ცინიკური აფორიზმი გვეუბნება - სიცოცხლე ლიმონივით გამოგწურავთ და მერე კვდებით. ხოლო სანამ ცხოვრება ამ საზიზღარ დასკვნამდე მიგიყვანთ, დაფიქრდით - ცხოვრებას არ აქვს პრობლემები. თქვენ გაქვთ. ასეთი მიდგომა სულ ცოტა რამდენიმე გამოსავალს დაგანახებთ. თუ თქვენი ცხოვრება კარგად არ მიდის, ეს შესაძლოა თქვენი ცოდნის ნაკლებობის ბრალი იყოს და არა თავად ცხოვრების. შესაძლოა თქვენი ფასეულობათა სისტემა სერიოზულ გადახალისებას იმსახურებს. შესაძლოა თქვენი სურვილები ისე გაბრმავებთ, რომ ვეღარ ხედავთ ამას რა შედეგები მოჰყვება. შესაძლოა თქვენს სურვილებს ისე ებღაუჭებით, რომ სხვა ვეღარაფერს ხედავთ, იმასაც კი რაც თქვენთვის ნამდვილად აუცილებელია.

წარმოიდგინეთ, რომ შურით ფიქრობთ „ჩემი ბოსის ადგილს დავიკავებდი.“ თუ თქვენი ბოსი თავის ადგილას მყარად და დამაჯერებლადაა, ასეთი ფიქრები მოუსვენრობას, გაბოროტებას და უბედურებას მოგიტანთ. ეს უნდა გააცნობიეროთ. მაგრამ თქვენ ფიქრობთ „მე უბედური ვარ, მაგრამ თუ ჩემს ამბიციებს შევისრულებ მაშინ უბედური აღარ ვიქნები.“ მაგრამ უფრო მეტი უნდა იფიქროთ. „მოიცა“- განაგრძობთ თქვენ „იქნებ უბედური იმიტომ ვარ, რომ ჩემი უფროსის ადგილას არ ვარ და თანაც ამაზე ფიქრს ვერ ვწყვეტ.“ ეს არ ნიშნავს, რომ თქვენ ასე მარტივად და ჯადოსნურად უნდა შეწყვიტოთ ამ თანამდებობაზე ფიქრი, შინაგან ხმას ყური დაუგდოთ და ყველაფერი შეცვალოთ. თქვენ არც გინდათ და არც შეგიძლიათ ასე ადვილად შეცვლა. უფრო ღრმად უნდა ჩახვიდეთ და იპოვოთ და შეცვალოთ ის, რამაც ეს სურვილი გააჩინა.

შესაძლოა ფიქრობდეთ: „არ ვიცი რა ვუყო ამ სულელურ ტანჯვას, არ შემიძლია ასე უცებ უარი ვთქვა ჩემს ამბიციებზე. ეს მე უმიზნოდ, მიმართულების გარეშე დამტოვებს. მაგრამ ჩემი გულმოდგინე შრომაც ამ ადგილის დასკავებლად ფუჭად იხარჯება“. შესაძლოა სხვა გამოსავალს მიმართოთ. სანამ ახალ, უფრო რთულ გეგმას გაშლით ჰკითხეთ მათ ვინც თქვენს მიზანს უკვე მიაღწია და თქვენთვის სასურველი სამსახური აქვს, ეს მოაშორებს თქვენს ცხოვრებას იმ ბოღმას და წყენას რაც მოცემულ მომენტში გაწვალებთ. თქვენ შესაძლოა იფიქროთ „მე ახალ გეგმას დავისახავ. მე ვცდი ყველაფერს რაც ჩემს ცხოვრებას გააუმჯობესებს, რაც არ უნდა იყოს ეს, მე ამას ახლავე დავიწყებ. თუ აღმოჩნდება, რომ ეს ჩემი ბოსის ადგილს სულაც არ მოითხოვს, მე მივიღებ ამ სიახლეს და სვლას განვაგრძობ“.

ახლა სულ სხვა ტრაექტორიაზე ხართ. იქამდე, ის რაც სწორი, სასურველი და მისწრაფების ღირსი ჩანდა ძალიან ვიწრო და კონკრეტული აღმოჩნდა. შენ იქ გაიყინე და კუთხეში მიმწყვდეული და უბედური აღმოჩნდი. ახლა შეგიძლია გზა განაგრძო. შენ აუცილებელი მსხვრპლი უკვე გაიღე და ახლა საშუალება მიეცი მთელ დანარჩენ სამყაროს, რომელსაც აქამდე თქვენი ამბიცია ფარავდა, თავი ეჩვენებინა. და იქ ნამდვილად ბევრი რამეა. როგორი იქნებოდა თქვენი ცხოვრება ის რომ უკეთესი ყოფილიყო? თავად ცხოვრება როგორია? რას ნიშნავს „უკეთესი“ ? შენ ეს არ იცი. ეს არცაა მნიშვნელოვანი რომ არ იცი, ახლა - ამწუთას, რადგან ნელა და თანდათანობით იწყებ უკეთესის გარჩევას, ერთხელაც კი მტკიცედ გადაწყვეტ რომ ეს გინდა. თქვენ აღმოაჩენთ რა იმალებოდა თქვენი წინა ხედვების მექანიზმის ცრურწმენებისა და ვარაუდებს მიღმა. თქვენ სწავლას დაიწყებთ.
თუმცა ეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში იმუშავებს თუ მართლა გინდათ ცხოვრების გაუმჯობესება. თქვენს შეუცნობელ პერცეპტუალურ სტრუქტურას ვერ მოატყუებთ. სულ ოდნავაც კი. ისინი იქით მიისწრაფიან საითაც მიუთითებთ. რეკონსტრუქციისთვის, შეჯამებისთვის, უკეთესი მიზნის დასახვისთვის აუცილებელია გაიაზროთ ყველაფერი თავიდან ბოლომდე. თქვენი ფსიქიკა უნდა გაწმინდოთ. ყველა უვარგისი „ნივთი“ მოაშოროთ. თანაც წინდახედულება უნდა გამოიჩინოთ, რადგან საკუთარი ცხოვრების გაუმჯობესება დიდი პასუხისმგებლობის აღებასაც გულისხმობს, ეს კი განსაკუთრებულ ზრუნვასა და ძალისხმევას მოითხოვს ვიდრე სულელური ტკივილით, ამპარტავნებით, ტყუილებით და წყენებით ცხოვრება.

რა მოხდება თუ სამყარო ზუსტად იმ შესაძლებლობებს გაგიხსნით, რომელიც თქვენს სურვილებს შეესაბამება? რა მოხდება თუ თქვენი გაუმჯობესების კონცეფციის ამაღლების, გაფართოებისა და სრულყოფასთან ერთად თქვენი სარგებელი და შესაძლებლობებიც გაიზრდება? ეს სულაც არ ნიშნავს რომ შეგიძლიათ გქონდეთ ყველაფერი რაც გინდათ მხოლოდ სურვილით, ან ყველაფერი ფარდობითია და რეალობა არ არსებობს. სამყარო აქაა თავისი სტრუქტურითა და საზღვრებით. თუ მასთან ერთად მოქმედებთ ის ან თანამშრომლობს თქვენთან ან გეწინააღმდეგებათ. მაგრამ შეგიძლიათ იცეკვოთ მასთან, თუ ცეკვაა თქვენი მიზანი, შეგიძლიათ წამყვანიც კი იყოთ, თუ ამის უნარი და გრაცია გაგაჩნიათ. ეს არც თეოლოგიაა და არც მისტიციზმი, ეს ემპირიული ცოდნაა. აქა არაფერია მაგიური გარდა ცნობიერების თანდასწრების მაგიისა. ჩვენ მხოლოდ ჩვენს მიზანს ვხედავთ, დანარჩენი სამყარო დამალულია. თუ მიზანს შევიცვლით, მაგალითად თუ განვაცხადებთ, რომ „მინდა უკეთესი ცხოვრება“, ჩვენი გონება ახალი ინფორმაციის წარდგენას დაიწყებს, სწორედ იმ დამალული სამყაროდან, ჩვენს მისწრაფებებში რომ დაგვეხმაროს. ხოლო ამის მერე ჩვენ ვიწყებთ მისწრაფებას რაღაც განსხვავებულისკენ უფრო ამაღლებულისკენ „ მე მინდა არა მხოლოდ ჩემი ცხოვრება გაუმჯობესდეს არამედ კიდევ რაიმე სხვაც“, ასე კი უფრო ამაღლებულ და სრულ რეალობაში შევაბიჯებთ.

ასეთ შემთხვევში რაზე ვახდენთ ფოკუსირებას? რას ვუყურებთ?

ამას ასე შეხედეთ - დავიწყოთ ჩვენთვის ნამდვილად სასურველ საგნებზე დაკვირვება. ესაა ადამიანის ბუნება. ჩვენ ვიზიარებთ შიმშილის, წყურვილის, მარტოობის, სექსუალური სურვილების, აგრესიის შიშისა და ტკივილის გამოცდილებას. ეს ყველაფერი ყოფიერების ელემენტებია - პირველყოფილი, აქსიომატური ელემენტები. მაგრამ ჩვენ შეგვიძლია ამ პირველყოფილი სურვილების სორტირება და ორგანიზება, რადგან სამყარო კომპლექსური და ჯიუტად რეალური ადგილია. ჩვენ ვერ მივიღებთ რაღაცას, მხოლოდ იმიტომ რომ ახლა ასე გვსურს - სხვა ყველა როგორც წესი ჩვეულ სურვილებთან ერთად, რადგან ჩვენი ეს სურვილები შეიძლება კონფლიქტში მოვიდეს ჩვენივე სხვა სურვილებთან და ასევე სხვა ადამიანებთან და სამყაროსთან. ამგვარად აუცილებელია ჩვენი სურვილების გაცნობირება, მათი ჩამოყალიბება და პრიორიტეტების განსაზღვრა, მათი გარკვეულ იერარქიაში მოქცევა. ეს მათ სიმყარეს სძენს. ასე ისინი ერთმანეთთან, სხვა ადამიანებთან და მთელ სამყაროსთან ურთიერთქმედებას შეძლებენ. ამგვარად ჩვენი სურვილები თავად შეძლებენ ამაღლებას. ასე მოერგებიან ფასეულობებეს და გახდებიან მორალურები. ჩვენი ფასულობები და მორალია ჩვენი სრულყოფილების ინდიკატორი.

მორალურობის ფილოსოფიური სწავლება - რა არის ცუდი და რა კარგი - არის ეთიკა. ეს სწავლება უფრო ხვეწს ჩვენს სურვილებს. თუმცა ეთიკაზე უფრო ძველი და უფრო ღრმა რელიგიაა. რელიგია განისაზღვრება არა უბრალოდ ცუდის და კარგის გარჩევით არამედ სიკეთით და ბოროტებით - როგორც სწორისა და არასწორის არქეტიპებით. რელიგიური კონცეპტები ეხება უკვე საბოლოო ფასეულობებს. ეს არაა მეცნიერების სფერო. ეს არაა ემპირიული გადმოცემის ზონა. ის ადამიანები, ვინც დაწერა და არედაქტირა ბიბლია, მეცნიერები არ იყვნენ. სურვილიც რომ ჰქონოდათ, ისინი ვერ იქნებოდნენ მეცნიერები. როცა ბიბლია ფორმირდებოდა მეცნიერებას ჯერ არ გააჩნდა ჩამოყალიბებული მეთოდები, მიდგომები და პრაქტიკა.

რელიგია შემოთავაზებულია სწორი ქცევის სანაცვლოდ. ესაა ის რასაც პლატონი ეძახის „კარგს“. რელიგიის ჭეშმარიტი მსახური არ ეცდება ზუსტად განსაზღვროს სამყაროს ობიექტური ბუნება . ის მიისწრაფვის იყოს „კარგი ადამიანი“. შესაძლოა „კარგი“ მისი განსაზღვრებით ნიშნავდეს „მორჩილს“, ბრმად მორჩილსაც კი. ამიტომაც ეწინააღმდეგება დასავლური ლიბერალური განმანათლებლობა რელიგიური ნორმებს, მორჩილება საკმარისი არ არის. მაგრამ ეს სულ ცოტა დასაწყისია (და ჩვენ ეს ხშირად გვავიწყდება) თქვენ ვერ დაისახავთ მიზანს თუ არა ხართ დისციპლინის და გარკვეული სწავლების მორჩილი. თქვენ ვერ გაიგებთ როგორ განსაზღვროთ მიზანი და მერე როგორ წახვიდეთ მისკენ, მაშინაც კი, თუ თქვენ რაღაც მანქანებით მაინც მიაღწევთ მას. ამ დროს ასკვნი „არ ღირს არაფრისკენ სწრაფვა“. ასე კი იკარგები.

ამიტომაც რელიგიაში აუცილებელი და სასურველია დოგმატური ელემენტი. რა სიკეთეა ფასეულობათა სისტემაში, რომელიც სტაბილურ სტრუქტურას ვერ უზრუნველყოფს? რა სიკეთეა ფასეულობათა სისტემაში, რომელიც უფრო უკეთესი წესრიგისკენ არ გვიბიძგებს? ან რა სიკეთე უნდა მოგიტანოთ იმან, რომ თქვენ არ შეგიძლიათ მიიღოთ ეს სტრუქტურა, ან მიიღოთ ეს წესები მაგრამ არა როგორც საბოლოო დანიშნულების ადგილია, არამედ სულ მცირე როგორც საწყისი წერტილი? ამის გარეშე თქვენ უბრალოდ გაზრდილი 2 წლის ბავშვი ხართ, ყოველგვარი შარმისა და პოტენციალის გარეშე. ეს არ ნიშნავს, რომ მორჩილება საკმარისია. მაგრამ მორჩილებისკენ მიდრეკილი ადამიანი, ვისაც შეუძლია დისციპლინის დაცვა, ეს კარგად დამუშავებული იარაღია. და ეს ცოტა არაა. რა თქმა უნდა დისციპლინის გარდა უნდა გააჩნდეს დოგმების მიღმა ხედვაც. იარაღს სჭირდება დანიშნულება. ამიტომაც ამბობს ქრისტე თომას სახარებაში „მამაჩემის სამეფო განფენილია დედამიწაზე, მაგრამ ადამიანები ვერ ხედავენ მას.“

ნიშნავს თუ არა ეს, რომ რასაც ვხედავთ, ჩვენი რელიგიური რწმენა განაპირობებს? დიახ! და რასაც ვერ ვხედავთ იმასაც. თქვენ შეიძლება შემეწინააღმდეგოთ და მითხრათ „მე ათეისტი ვარ“. არა, არ ხართ (და თუ გინდათ უკეთ გაიგოთ ეს გადაიკითხეთ დოსტოევსკის „დანაშაული და სასჯელი“, საუკეთესო რომანი რომელიც ოდესმე დაწერიალა, მისი მთავარი გმირი რასკოლნიკოვი გადაწყვეტს სერიოზულად მიუდგეს საკუთარ ათეიზმს, ჩაიდენს, მისი აზრით რაციონალურ და კეთილსასურველ მკვლელობას და ამისთვის საფასურის გადახდაც უწევს). თქვენ სულაც არ ხართ ათეისტები თქვენს ქმედებებში, სწორედ ამ ქმედებებში მჟღავნდება თქვენი სიღრმისეული რწმენა - ყველაზე დაფარული, თქვენს ბუნებაში ჩაშენებული თქვენს ცნობიერ ვარაუდებს, ჩამოყალიბებულ შეხედულებებსა და თვითშეცნობის ზედაპირის ქვეშ. თქვენს ქცევებზე დაკვირვებით შეგიძლიათ გამოიცნოთ, რისი გწამთ სინამდვილეში. იქამდე უბრალოდ არც იცით ეს. თქვენ ძალიან რთულად ხართ მოწყობილი იმისთვის რომ საკუთარ ბუნებას ჩაწვდეთ.

საჭიროა გულმოდგინე დაკვირვება, სწავლა, მსჯელობა და კომუნიკაცია სხვებთან იმისთვის, რომ უბრალოდ თქვენი რწმენის ზედაპირს ოდნავ შეეხოთ. თქვენი ყოველი ფასულობა, განვითარების წარმოუდგენლად ხანგრძლივი პერიოდის ნაყოფია, იქნება ეს პირადი, კულტურული თუ ბიოლოგიური. თქვენ არ გესმით როგორ გსურთ და შესაბამისად არც ის რას ხედავთ - ეს ყველაფერი უზარმაზარი, უძირო, ღრმა წარსულითაა განპირობებული. ჩვენ უბრალოდ არ გვესმის, რომ ყოველი ნეირონული სქემა, რომელის საშუალებითაც სამყაროს ვუყურებთ ფორმირებულია მილიონობით წლები ადამიანების ეთიკური მიზნებით, და მას განსაზღვრავს მილიონების ცხოვრება რომლებმაც უკვე იცხოვრეს დედამიწაზე ჩვენამდე.

ჩვენ არაფერი გვესმის. ჩვენ ისიც კი არ ვიცით, რომ ბრმები ვართ.

გარკვეული ცოდნა ჩვენი რწმენის შესახებ დოკუმენტირებულია. ჩვენ ვაკვირდებით ჩვენს თავს, როგორ ვმოქმედებთ, როგორ ვაზროვნებთ, მერე როგორ ვყვებით ჩვენი დაკვირვებების შესახებ ჩვენივე აღქმის ჭრილიდან და ეს გრძელდება ათობით, ასობით ათასი წლის განმავლობაში. ესაა ჩვენი ინდივიდუალური და კოლექტიური მცდელობები აღმოვაჩინოთ და შევქმანათ ის რისიც გვწამს. ჩვენი ცოდნის ნაწილს მოიცავს ჩვენივე კულტურის ფუნდამენტური სწავლებები, როგორიცაა დაო დე ძინის უძველესი ხელნაწერები, ზემოთ ნახსენები ვედები და ბიბლიური ამბები. ბიბლია, ავად თუ კარგად, დასავლური ცივილიზაციის ფუნდამენტური დოკუმენტია (დასავლური ფასეულობების, მორალის და კეთილისა და ბოროტის კონცეფციის შესახებ). ეს იმ პროცესების ნაყოფია, რომლებიც ძირითადად ჩვენი აღქმის მიღმა რჩება. ბიბლია ესაა ბიბლიოთეკა რომელიც უამრავი წიგნისგან შედგება, თითოეული მათგანი კი არაერთმა ადამიანმა დაწერა და დაარედაქტირა. ესაა ახალი, შერჩეული და თანმიმდევრული დოკუმენტი, რომელიც ერთდროულად არავის დაუწერია და ათასები წერდნენ წლების განმავლობაში. ბიბლია ამოიტყორცნა კაცობრიობის ღრმა კოლექტიური წარმოდგენებიდან, რომელიც თავის მხრივ წარმოუდგენელი ძალის, წარმოუდგენელი დროის განმავლობაში მუშაობის ნაყოფია. მისი გულმოდგინე და სერიოზული შესწავლა მოგვითხრობს იმაზე თუ რისი გვჯერა, როგორ ვმოქმედებთ და როგორ უნდა ვიმოქმედოთ, რისი სხვა მეთოდით დანახვა თითქმის შეუძლებელი იქნება.

ძველი აღთქმის ღმერთი და ახალი აღთქმის ღმერთი

ძველი აღთქმის ღმერთი უხეში, განმსჯელი, არაპროგნოზირებადი და სახიფათოა, განსაკუთრებით ზედაპირულად კითხვისას. ამისი ნამდვილობის ხარისხი სადაოდ გადაჭარბებულია ქრისტიანი ღვთისმეტყველების მიერ, რომელთაც განიზრახეს მკვეთრად გაემიჯნათ განსხვავება ბიბლიის ძველ და ახალ ნაწილებს შორის. თუმცა ასეთი შეთქმულება გარკვეული საფასური დაჯდა: თანამედროვე ადამიანები იაჰვესთან შეხებისას ფიქრობენ: “არასოდეს ვიწამებდი ასეთ ღმერთს“. მაგრამ ძველი აღთქმის ღმერთს დიდად არ ანაღვლებს თანამედროვე ადამიანები რას იფიქრებენ მასზე. უფრო მეტიც არც ძველი აღთქმის ადამიანების აზრებზე სწუხს. როცა მისმა ხალხმა გადაუხვია სწორ გზას - როცა ისინი არ მიჰყვნენ მის მცნებებს, დაარღვიეს მისი პირობა და კანონები - განსაცდელმაც არ დააყოვნა. თუ თქვენ არ ასრულებდით ძველი აღთქმის ღმერთის მოთხოვნებს რაც არ უნდა ყოფილიყო ეს და როგორც არ უნდა გეცადათ თავის არიდება - თქვენც, თქვენი შვილებიც და თქვენი შვილების შვილებიც დიდ განსაცდელს დაიტეხდით თავზე.

რეალისტებმა შექმნეს ან შეამჩნიეს ძველი აღთქმის ღმერთი. როცა უძველესი დასახლებების მცხოვრებლები იწყებდნენ გზიდან გადახვევას, ამას კარგი არაფერი მოსდევდა, მათ სხვა ხალხი იმონებდა და ეს გრძელდებოდა ათეულობით წლები, საუკუნეები, ხშირად მათ სრულ განადგურებამდე. ჭკვიანური იყო ეს? სამართლიანი? თუ ადვილი? ძველი აღთქმის ავტორები ძალიან ფრთხილად სვამდნენ ასეთ კითხვებს, თანაც მათ შესაძლებლობებიც არანაკლებ შეზღუდული ჰქონდათ. ამის მაგივრად ისინი ვარაუდობდნენ, რომ სამყაროს შემოქმედმა იცოდა რასაც აკეთებდა, რომ მთელი ძალაუფლება მას ეკუთვნოდა და მისი მითითებები მკაცრად უნდა დაცულიყო. ისინი ბრძნული იყო. შემოქმედი ხომ ბუნების ძალა გახლდათ. ნუთუ მშიერ ლომზე შეიძლება ვიმსჯელოთ გონიერია ის, სამართლიანი თუ მართალი? ეს ხომ ნონსენსია? ძველი აღთქმის ებრაელებმა და მათმა წინაპრებმაც იცოდნენ, რომ ღმერთთან ხუმრობა არ შეიძლება და ეშმაკმა დასწყევლოს მათ დასაბამი და რეალური სახე მისცეს ამ ბოროტ ღვთაებას. სულ ახლახანს გაიარა კაცობრიობამ ჰიტლერის, სტალინის და მაოს უზომო საშინელებებით დაღდასმული საუკუნე და ვხვდებით რომ ეს რეალურად შესაძლებელია.

ახალი აღთქმის ღმერთი ხშირად წარმოდგენილია როგორც სრულიად განსხვავებული ფიგურა. ის უფრო კეთილი ჯეპეტოა (პინოქიოს მამა) დახელოვნებული ოსტატი და კეთილი მამა. მას ჩვენთვის მხოლოდ საუკეთესო სურს. ის მოყვარული და მიმტევებელია. რა თქმა უნდა ისიც გვაგზავნის ჯოჯოხეთში თუ საკმარის ცოდვებს ვაგროვებთ. თუმცა ძირითადად ეს სიყვარულის ღმერთია. ეს უფრო ოპტიმისტურად, უფრო მისაღებად ჟღერს მაგრამ ნაკლებად სარწმუნოდ. ასეთ სამყაროში - დაღუპვის სათბურში - ვინ იყიდის ასეთ ისტორიას? კეთილი ღმერთი პოსტაუშვიცის სამყაროში? სწორედ ამიტომაც ნიცშე, ყველაზე პრინციპული კრიტიკოსი რომელსაც აქამდე ქრისტიანობა შეხვედრია, თვლიდა, რომ ახალი აღთქმის ღმერთი დასავლური ისტორიის ყველაზე საშინელი შეცდომაა.წიგნში „კეთილისა და ბოროტის მიღმა“ - ნიცშე წერდა:

ებრაულ ძველ აღთქმში, ღვთაებრივი სამართლიანობის წიგნში, არის ისეთი განსაკუთრებული სტილის ადამიანები, საგნები და სიტყვები, რომ ბერძნული და ინდური კულტურები ვერც კი შეედრება. კაცი დგას და შიშითა და მოწიწებით შესცქერის იმ კოლოსალურ ნაშთებს თუ როგორი იყო ადამიანი წარსულში და სევდიანად ფიქრობს უძველეს აზიაზე და მის პატარა, გამოყოფილ ნახევარკუნძულ ევროპაზე... თუ ახალ აღთქმას ძველ აღთქმასთან ერთად შევკრავთ ერთ წიგნად, როგორიც ბიბლიაა, როგორც „წიგნი წიგნში“, ეს შესაძლოა უდიდესი გაბედულება და უდიდესი ცოდვაც იყოს სულის წინაშე, რომელიც ევროპას აწევს სინდისზე.

ვინ, თუ არა ყველაზე გულუბრყვილოები ჩვენს შორის, ამტკიცებენ, რომ ამ საშინელ სამყაროს ასეთი კეთილი და გულმოწყალე არსება მართავს. მაგრამ ის რაც წარმოუდგენელია იმისთვის ვინც ვერ ხედავს შესაძლოა სრულიად ნათელი იყოს იმისთვის ვისაც თვალი აეხილა.

მოდით ახლა დავუბრუნდეთ სიტუაციას როცა თქვენს არჩევანს განსაზღვრავს რაღაცა წვრილმანი -როგორიც ზემოთ ნახსენები შურია ჩვენი ბოსის მიმართ. ამ შურის გამო სამყარო თქვენთვის ტანჯვის, იმედგაცრუების და ბოროტების სამყოფელია. ახლა წარმოიდგინეთ, რომ შეამჩნიეთ, გაიაზრეთ და გადახედეთ თქვენს უბედურებას. უფრო მეტიც თქვენ გადაწყვიტეთ ამაზე პასუხისმგებლობა აიღოთ, გააკონტროლოთ ის. ამ დროს თქვენ ცალ თვალს ახელთ და ხედავთ. თქვენ რაღაცა უფრო უკეთესს ითხოვთ. თქვენ მსხვერპლად მიგაქვთ თქვენი წვრილმანი ბუნება, ინანიებთ შურს და გულს ხსნით. წყვდიადში ჩაძირვის ნაცვლად თქვენს ცხოვრებაში სინათლის სხივს უშვებთ. იღებთ უკეთესი ცხოვრების და არა უკეთესი ოფისის გადაწყვეტილებას.

მაგრამ ამაზე არ უნდა გაჩერდეთ. თქვენ ხვდებით, რომ მცდარია უკეთეს ცხოვრებაზე ფიქრი თუ ის ვიღაცის ცხოვრებას აზარალებს. ამიტომ უფრო კრეატიულები უნდა გახდეთ, რადგან უფრო რთულ თამაშში ჩაბმა მოგიწევთ. თქვენ წყვეტთ ცხოვრების გაუმჯობესებას ისე, რომ ამან თავის მხრივ თქვენი ოჯახის წევრების ცხოვრებაც გააუმჯობესოს. ან თქვენი ოჯახის და თქვენი მეგობრების ცხოვრება, ან თქვენი ოჯახის, თქვენი მეგობრების და მათ გარშემო მყოფი უცნობების ცხოვრებაც. მტრებზე რაღას იტყვით? მათი ჩართვაც ხომ არ გინდათ? ჯანდაბა, თქვენ არც კი იცით ეს როგორ მოახერხოთ. თუმცა რამდენიმე ამბავი ამაზე წაკითხული გაქვთ. თქვენ იცით როგორ რიგდებიან მტრები. შესაბამისად, შეგიძლიათ იმით დაიწყოთ, რომ თქვენ მტრებსაც კი სიკეთე უსურვოთ, თუნდაც მხოლოდ პრინციპის გამო, გასაგებია, რომ ამგვარი განწყობის ოსტატობისგან ჯერ ძალიან შორს ხართ.
ასე თქვენი თვალთახედვის მიმართულებაც შეიცვლება. თქვენ დაინახავთ როგორ გზღუდავდათ წარსული ისე რომ ვერც კი აცნობიერებდით. თქვენს ცხოვრებაში ახალი შესაძლებლობები გამოჩნდება და მათ რეალიზაციაზე დაიწყებთ მუშაობას. თქვენი ცხოვრება გაუმჯობესდება. მერე უფრო მეტად დაფიქრდებით, „უკეთესი? ალბათ ეს ნიშნავს უკეთესს ჩემთვის, ჩემი ოჯახისთვის, ჩემი მეგობრებისთვის - ჩემი მტრებისთვისაც კი. მაგრამ ეს მხოლოდ ამას არ ნიშნავს. ეს ნიშნავს უკეთეს დღევანდელ დღეს რომელიც უკეთეს ხვალინდელს მოიტანს, უკეთეს შემდეგ კვირას, შემდეგ წელს, ათწლეულს და საუკუნესაც კი. უკეთეს ათასწლეულს დღევანდელთან შედარებით, უკეთეს მომავალს. მუდამ .“

გამოდის, რომ „უკეთესი“ ნიშნავს გააუმჯობესო ზოგადად არსებობა კაპიტალ “A“ და კაპიტალ“B“ დახმარებით. ამაზე ფიქრით, ამის გააზრებით თქვენ ძალიან რისკავთ. თქვენ წყვეტთ მოეპყრათ ძველი აღთქმის ბოროტ ღმერთს მთელი მისი საშინელების და ძლევამოსილების გათვალისწინებით, როგორც ახალი აღთქმის ღმერთს (მაშინაც კი როცა სრულიად იაზრებთ სიტუაციის აბსურდულობას). სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ თქვენ გადაწყვეტთ იმოქმედოთ ისე თითქოს არსებობა გამართლებულია მხოლოდ მისი სიკეთით თანაც მაშინ როცა სწორად იქცევი. ეს ისეთი გადაწყვეტილებაა, რომელიც ადგენს არსებობის რწმენას, საშუალებას გაძლევთ ნიჰილიზმი , წყენა და ამპარტავნება დაძლიოთ. ამის კეთება ჯობს. მაგრამ როგორ უნდა მოახერხოთ ყველაფერი ეს? წარმოიდგინეთ ისეთი სულელი რომ იყოთ, ისეთ რწმენას რომ მისდევდეთ რომელიც არსებობის სიძულვილს განსაზღვრავს, მთელი იმ ბოროტებით აქედან რომ მომდინარეობს. რწმენა არ ნიშნავს ბავშვურად გჯეროდეთ ჯადოქრობის. ეს უმეცრება და ნებაყოფლობითი სიბრმავეა. იმის მაგივრად, რომ გავაცნობიეროთ სიცოცხლის ტრაგიკული ირაციონალობა, რომელიც უნდა დაბალანსდეს მისივე საპირწონე ყოფიერების პირველადი სიკეთის აუცილებლობით. ესაა ერთდროულად ნება მიისწრაფვოდე მიუღწევლისკენ და თან ყველაფერს სწირავდე, სიცოცხლის ჩათვლით ამის მისაღწევად. თქვენ უნდა გახსოვდეთ, რომ ფაქტობრივად არაფერი გაქვთ უკეთესი. მაგრამ როგორ უნდა მოახერხოთ ყოველივე ეს? - დაუშვით, რომ სისულელე გეყოფათ ამის საცდელად.

თავიდან სცადეთ უბრალოდ არ იფიქროთ, - ან უფრო სწორედ ნაკლებად მკვეთრად მიუდგეთ და თქვენი რწმენა თქვენივე რაციონალობას დაუქვემდებაროთ. ეს სულაც არ ნიშნავს თავის მოსულელებას. ეს სრულიად საპირისპიროს ნიშნავს, ეს ნიშნავს, თავი ავარიდოთ გათვლებს, მანიპულაციებსა და ვერაგობას , აგრეთვე სხვების დამორჩილებას, მოვალეობისადმი თავის არიდებას, იგნორირებას და სასჯელს. ეს ნიშნავს, რომ უნდა გადადოთ თქვენი ძველი სტრატეგიები. ეს იმას ნიშნავს, რომ ყურადღება უნდა მიაქციოთ იმას რასაც აქამდე არ აქცევდთ ყურადღებას.

მიაქციეთ ყურადღება

ყურადღებაა გაამახვილეთ, თქვენს გარემოზე, თქვენს ფსიქიკაზე და ფსიქოლოგიაზე კონცენტრირდით. გამოყავით ის რაც გაწუხებთ, არ გაძლებთ საშუალებას წინ იაროთ, ის რაც უნდა გამოასწოროთ და რასაც გამოასწორებთ. ამას აღმოაჩენთ თქვენი თავისთვის სამი კითხვის დასმით: „ რა მაწუხებს მე?“ „შემიძლია ეს გამოვასწორო?“ და „მზად ვარ რეალურად რომ გამოვასწორო?“ თუ თქვენი პასუხი აღმოჩნდება „არა“, რომელიმე ან ყველა კითხვაზე, მაშინ სხვა გამოსავალს მიმართეთ. მიზანი უფრო გაამარტივეთ. მოძებნეთ ისეთი რამ რისი გამოსწორებაც შეგიძლიათ და გინდათ და რაც მთავარია, გამოასწორეთ ეს. დასაწყისისთვის ეს საკმარისი იქნება.

შესაძლოა თქვენს სამუშაო მაგიდაზე უამრავი ქაღალდი დაგროვდა, თქვენ სულ თავს არიდებთ მათ. არც კი უყურებთ როცა ოთახში შედიხართ. საშინელი რამეებია დახვავებული აქ, გადასახადების ფორმები, ანგარიშები და იმ ადამიანების წერილები, რომლებიც ისეთ რამეს გთხოვენ დარწმუნებულნი რომ არ ხართ ამის მიცემა შეგიძლიათ თუ არა. იქნებ გველმაც კი დაიდო ბუდე ამ ქაღალდების გროვაში. შეიძლება გიკბინოთ კიდეც, ან იქნებ აქ ჰიდრებია. ერთ თავს მოსჭრით და მის ადგილას შვიდი გაიზრდება. როგორ უნდა გაართვათ თავი ამ ყველაფერს?

ჰკითხეთ თქვენს თავს: „რა ვუყო ამ ქაღალდების გროვას? იქნებ ნაწილს მაინც ვუყურო? თუნდაც 20 წუთით?“ შესაძლოა პასუხი იყოს „არა“. მაგრამ თქვენ შეგიძლიათ 10 ან სულაც 5 წუთით დაკავდეთ ამით. დაიწყეთ და ცოტა ხანში შეამჩნევთ, რომ გროვა შემცირდება მხოლოდ იმიტომ, რომ უბრალოდ უყურებდით მათ. ამავე დროს შეამჩნევთ, რომ ის ნაწილებისგან შედგება. რა იქნება თუ საკუთარ თავს დააჯილდოვებთ, მაგალითად - ჭიქა ღვინით, დივანზე წამოწოლით და კითხვით, ან რაიმე სულელური ფილმის ყურებით? ან რა იქნება თუ თქვენს მეუღლეს სთხოვთ შეგაქოთ, მას მერე რაც გამოასწორებთ პრობლემას? შეგმატებთ ეს მოტივაციას? ადამიანები, ვის მადლიერებასაც მოელით, შესაძლოა არც ისე უნარიანები იყვნენ ამის გამოხატვაში, მაგრამ ამან არ უნდა დაგაბრკოლოთ. ყველა ადამიანს შეუძლია სწავლა, რაც არ უნდა უნიჭო გეჩვენებოდეთ დასაწყისში. ჰკითხეთ თქვენს თავს რა გჭირდებათ მოტივაციისთვის, რომ რეალურად დაიწყოთ მოქმედება და მერე ყურადღებით მოუსმინეთ პასუხს. ნუ იტყვით, რომ არაფრის გაკეთებაა არაა საჭირო საკუთარი თავის მოტივაციისთვის. რა იცით საკუთარ თავზე? ერთ მხრივ თქვენ ყველაზე რთული არსება ხართ სამყაროში და მეორე მხრივ საკუთარ მიკროტალღურ ღუმელზე საათის დაყენებაც კი არ გამოგდით. გადაჭარბებით ნუ შეაფასებთ თქვენს თვითშემეცნებას.

ნება მიეცით თქვენს ყოველდღიურ ამოცანებს გამოaვლინონ თავი. ჯობს ეს დილით გააკეთოთ, ჯერ კიდევ საწოლის კიდეზე ჩამომჯდარმა ანდა საღამოს სანამ დასაძინებლად ემზადებით. დაუსვით თქვენს თავს კითხვები. თუ კითხვებს თავაზიანად დასვამთ და პასუხს ყურადღებით მოუსმენთ მაშინ სამუშაო ვარიანტსაც მიიღებთ. მერე კი აკეთეთ ეს ყოველ დღე გარკვეული ხანი. მერე კი მთელი ცხოვრება გააგრძელეთ ამის კეთება. ძალიან მალე აღმოაჩენთ, რომ უკვე სხვა სიტუაციაში ხართ. ახლა უკვე დაგჩემდებათ შემდეგი კითხვის დასმა „რა უნდა გავაკეთო ან რა შეიძლება გავაკეთო რომ ცხოვრება უკეთესი გახდეს?“ ნუ უკარნახებთ თქვენს თავს რას ნიშნავს „უკეთესი“. შენ არ ხარ არც ტოტალიტარი და არც უტოპისტი, საკუთარი თავისთვისაც კი, რადგან უკვე მიიღე გაკვეთილი ნაცისტებისგან, საბჭოელებისგან და მაოისტებისაგან და შენი პირადი გამოცდილებიდანაც ნასწავლი გაქვს, რომ ტოტალიტარიზმი საშინელებაა. მაღალი მიზნები დაისახეთ, თქვენი მზერა ყოფიერების გაუმჯობესებისკენ მიმართეთ. გაათანაბრე შენს სულში უმაღლესი სიკეთე და სამართლიანობა. არსებობს თანდაყოლილი მისწრაფება შექმნისა და სილამაზის შეტანისა არსებობაში. არსებობს ბოროტებაც, რომელიც უნდა დაიძლიოს, ტანჯვა რომელიც უნდა გაიარო საკუთარი თავის გასაუმჯობესებლად.

ჩემი აზრით, სწორედ ესაა დასავლური კანონის უმაღლესი ეთიკა. უფრო მეტიც, ესაა ის რაც ქრისტეს მთაზე ქადაგების ნათელ სტრიქონებშია გადმოცემული, სადაც ფაქტიურად მთელი ახალი აღთქმის სიბრძნეა მოცემული. ესაა კაცობრიობის სულის მცდელობა შეცვალოს ეთიკის გაგება პირველადი, „შენ ბავშვი არა ხარ“ და ათი მცნების აუცილებელი ფორმიდან ჩამოყალიბებული ინდივიდის პოზიტიური, კარგად გადმოცემული ხედვით. ეს არა უბრალოდ თვით-კონტროლისა და საკუთარი თავი ფლობის გამოხატულება არამედ სამყაროს წესრიგის გაუმჯობესების ფუნდამენტური სურვილი. ეს არ ნიშნავს ცოდვის აღკვეთას, პირიქით სიკეთის გამრავლებაა. ქრისტეს ქადაგება მთაზე კარგად გადმოსცემს ადამიანის ბუნებას და ერთ დღეზე მორგებულ კაცობრიობის ნამდვილ მიზანს, როგორ უნდა იცხოვრო აწმყოში, მთელი არსებით მიჰყვეთ იმას რაც უშუალოდ თქვენს წინაა, მაგრამ ეს მხოლოდ მას მერე გააკეთეთ რაც თქვენს შინაგან, ნამდვილ სურვილებს გამოვლენის საშუალებას მისცემთ. მხოლოდ ასე შეგიძლიათ სამყაროს გაუმჯობესებაზე იზრუნოთ. გააკეთეთ ეს მხოლოდ მას შემდეგ რაც შესწირავთ იმას რასაც შესაწირად გამოარჩევთ, რადგან მხოლოდ ასე შეძლებთ უმაღლესი სიკეთის მიღწევათ.

დააკვირდით მინდვრის შროშნებს, როგორ იზრდებიან, ისინი არ შრომობენ და არ ზრუნავენ. და მე გეტყვით თქვენ, რომ თვით სოლომონი მთელი თავისი სიდიადით ვერ შეედრებოდა ვერც ერთ მათგანს. ამიტომაც, თუ ღმერთმა ასე შემოსა მინდვრის ბალახი, რომელიც დღეს იზრდება და ხვალ ცეცხლს მისცემენ, განა უფრო უკეთ არ შეგმოსავს შენ, შენ მცირდემორწმუნევ?“ ამიტომაც ნუ იფიქრებთ, ნუ იტყვით „რა ვჭამოთ?“ ან „რა დავლიოთ?“ ან „ რით შევიმოსოთ?“ (რადგან ყველაფერ ამას წარმართები ეძებენ) თქვენმა ზეციურმა მამამ ყოველთვის იცის რა გჭირდებათ თქვენ. პირველ რიგში ღვთის სასუფეველი და მისი სამართალი ეძებეთ, და ყველაფერი დანარჩენიც მოგეცემა შენ. ამიტომ ნუ იზრუნებ ხვალინდელ დღეზე, ხვალინდელი თავად იზრუნებს თავის თავზე. (ლუკა 12.22 -34)

განხორციელებაც არ დააყოვნებს. ყურადღებით იყავით იმის მაგივრად, რომ ტირანია ითამაშოთ. ილაპარაკეთ სიმართლე სიტყვებით მანიპულაციის ნაცვლად. შეთანხმდით, ტირანისა და მჩაგვრელის როლის ნაცვლად. ნუღა იქნებით შურიანი, რადგან დარწმუნებით უკვე აღარ იცით ვინაა თქვენზე უკეთ. აღარ ჩავარდებით ფრუსტრაციაში, რადგან უკვე იცით, რომ შედარებით მცირე მიზნებით უნდა დაიწყოთ და მომთმენები იყოთ. თქვენ აღმოაჩენთ ვინ ხართ, რა გინდათ და რისი გაკეთება შეგიძლიათ. მიხვდებით, რომ თქვენი პრობლემებიდან გამოსავალი თქვენს შესაძლებლობებზე ზუსტადაა მორგებული. ნაკლები ყურადღება მიაქციეთ სხვა ადამიანთა ქცევებს, რადგან უამრავი საქმე გაქვთ საკეთებელი.

იზრუნეთ ერთი დღისთვის, მაგრამ დიდი მიზნებისკენ ისწრაფეთ.

ახლა უკვე ზეცისკენ მიდიხართ. ეს იმედით გავსებთ. თუ კაცი იმ გემზეა რომელიც იძირება, მაშველ ნავში გადასვლა ძალიან აბედნიერებს. ვინ იცის რას მიაღწევს ის მომავალში. ბედნიერი მოგზაურობა შეიძლება წარმატებულ დაბრუნებზე უკეთესი იყოს...

ითხოვეთ და მოგეცემათ. ირეკდეთ და განგეღოთ. თუ იმას ითხოვთ რაც გსურთ და იმ კარზე დარეკავთ სადაც შესვლა გინდათ თქვენ მოგეცემათ ცხოვრების გაუმჯობესების შანსი, მცირე ან დიდი. ამ გაუმჯობესებასთან ერთად მცირე ცვლილება ყოფიერებაშიც შევა.

საკუთარი თავი შენივე გუშინდელ „მეს“ შეადარე და არა სხვის - დღევანდელს.

საერთო სამართალი - ესაა საერთო კანონი, რომელიც ინგლისმა დააწესა კონტინენტზე პირველი მოსახლეების გადმოსვლის დროს - 1607 წლის მაისში. მისი პირველი თავი ჯეიმსის მიერ გადაეცა ვირჯინიის კომპანიას 1606 წელს და ეს აწესებდა, რომ კოლონიის მაცხოვრებლებს შეეძლოთ ესარგებლათ და ესიამოვნათ ყველა უფლებით, პრივილეგიითა და თავისუფლებით … თუ ისინი დაიბადნენ და მუდმივად ცხოვრობენ ინგლისის სამფლობელოში... მაგნა კარტადან მოყოლებული საერთო კანონი იყო პიროვნების თავისუფლების ქვაკუთხედი. რომელიც მოგვიანებით უფლებათა კანონპროექტშია შეჯამებული, მისი პრინციპები შთააგონებდნენ ჩვენი სისტემისა და თავისუფლების განვითარებას, კანონთან შესაბამისობაში. რაც ჩვენი ყველაზე ძვირფასი და საამაყო მიღწევაა.


disciple

წესი V - ნუ გააკეთებინებთ თქვენს შვილებს ისეთ რაიმეს რაც თქვენს თვალში დაამცირებთ მათ

მთარგმნელი: ეკატერინე სამხარაძე

როგორც წესი ეს კარგი არაა

ცოტა ხნის წინ მე ვნახე სამიოდე წლის ბიჭი, რომელიც მშობლების უკან ძალიან ნელა მიჩანჩალებდა ხალხით სავსე აეროპორტში. ის ველურად ყვიროდა 5 წამიანი ინტერვალებით და რაც უფრო მნიშვნელოვანია, ამას ნებაყოფლობით აკეთებდა.

ის არ იყო ბოლო წერტილამდე მისული. როგორც მშობელს, შემეძლო ტონისთვის ამეწია. ის აღიზიანებდა თავის მშობლებს და ასობით სხვა ადამიანს და მათ ყურადღებას იქცევდა.

შესაძლოა რამე უნდოდა, მაგრამ არ იყო არანაირი საშუალება, ეს მიეღო და მის მშობლებს უნდა გაეფრთხილებინათ ამაზე.

თქვენ შეიძლება შენიშნოთ, რომ „სავარაუდოდ მისი მშობლები დაქანცულები იქნებოდნენ ხანგრძლივი მოგზაურობით“, მაგრამ პრობლემის მოგვარებაზე ორიენტირებული მიდგომის სულ რაღაც 30 წამი და უხერხულ ეპიზოდსაც ადვილად აიცილებდნენ თავიდან.

უფრო საზრიანი მშობლები, არ მისცემდნენ საშუალებას ხალხს ზიზღით შეეხედა მათი ზრუნვის ობიექტისთვის.

მინახავს წყვილი, რომლებსაც არ შეეძლოთ ეთქვათ „არა“ თავიანთი ორი წლის შვილისთვის, იძულებულნი იყვნენ ყოველთვის უკან მიჰყოლოდნენ მას სადაც არ უნდა წასულიყო, რადგან ის ისე ცუდად იქცეოდა , რომ შეუძლებელი იყო თუნდაც ერთი წამით მისი უმეთვალყურეოდ, თავისუფლად მიშვება.

მშობლების სურვილი - შვილისთვის მოქმედების თავისუფლება მიეცათ და არ ჩარეულიყვნენ მის იმპულსურ ქმედებებში, სრულიად საწინააღმდეგო ეფექტს იწვევდა: ისინი თრგუნავდნენ მას, იმის მაგივრად რომ მისთვის დამოუკიდებლად მოქმედება ეცალათ, ეს კი იმიტომ, რომ ვერ აძლევდნენ თავს უფლებას ესწავლებინათ ბავშვისთვის რას ნიშნავდა „არა“.

მას გონივრული შეზღუდვების საზღვრები არ ჰქონდა, რაც ბავშვს ავტონომიის მაქსიმუმს განუსაზღვრავდა.

ესაა კლასიკური მაგალითი იმისა, თუ როგორ იწვევს გადამეტებული ქაოსი გადამეტებულ წესრიგს (გარდაუვალი რევერსია).

ასევე მინახავს მშობლები, რომლებიც სტუმრებთან სადილის დროს, ნორმალურად საუბარს ვერ ახერხებდნენ, რადგან მათი ოთხი და ხუთი წლის შვილები დომინირებდნენ სოციალურ სცენაში და ყურადღებას იმით იქცევდნენ, რომ პურის ნაჭრებს გულს აცლიდნენ, თავის მცირეწლოვან ტირანიას ყველაზე ავრცელებდნენ - ამ დროს კი მშობლები შემცბარი აკვირდებოდნენ და ჩარევას ვერ ახერხებდნენ.

ერთხელ, როცა ჩემი ახლა უკვე მოზრდილი გოგონა ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, მას სხვა ბავშვმა თავში მეტალის სათამაშო მანქანა ჩაარტყა. დავაკვირდი, რომ იმავე ბავშვმა ერთი წლის მერე გამეტებით ჰკრა ხელი თავის უმცროს დას და შუშის ზედაპირიან ყავის მაგიდას მიახალა.

დედამისმა ის მაშინვე ხელში აიყვანა (მაგრამ ვაჟი და არა შეშინებული გოგონა) და მშვიდი ხმით სთხოვა ასე აღარ მოქცეულიყო, ამასთან ერთად თავზე ხელი ისე გადაუსვა, ამით მიახვედრა, რომ მისი ასეთი ქცევა მისაღები იყო.

დედა შორს იყო იდეისგან, სამყაროსთვის პატარა იმპერატორი გაეზარდა. ეს ბევრი დედის გაუცნობიერებელი მიზანია, იმათიც კი, რომლებიც ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის იდეას იცავენ.

ისინი ხმამაღლა გააპროტესტებენ ნებისმიერი მოზდილი მამაკაცის გაცემულ ბრძანებას, მაგრამ მაშინვე აფუსფუსდებიან, როცა საკუთარი შვილი არაქისის კარაქიან სენდვიჩს მოსთხოვს თავად კი ვიდეო თამაშისთვის თავის დანებება არ მოუნდება.

ბიჭის მომავალ პარტნიორებს ყველა მიზეზი ექნებათ, რომ დედამისი სძულდეთ.

ქალების პატივიცსემა? ეს სხვა ბიჭებისთვისაა, სხვა კაცებისთვის, მათი ძვირფასი შვილებისთვის არა.

რაღაც ამის მსგავსი ყოველთვის დევს მამაკაცთა უპირატესობის საფუძველში ისეთ ქვეყნებში როგორიცაა ინდოეთი, პაკისტანი და ჩინეთი, სადაც სელექციური აბორტები ფართოდაა გავრცელებული.

ვიკიპედია ასეთ პრაქტიკას „კულტურის ნორმებს“ მიაწერს, რომლის მიხედვით მამრობითი ნაყოფის უპირატესობა მდედრობითზე ნორმალურია(ვიკიპედიის ციტირებას იმიტომ მივმართე, რომ ის კოლექტიურად ივსება და რედაქტირდება და შესაბამისად კარგი ადგილია მსგავსი სიბრძნის მოსაძებნად).

თუმცა არ არსებობს მტკიცებულება, რომ ასეთი იდეები მკაცრად კულტურის ნაწილია. არსებობს ასეთი დამოკიდებულების თითქოსდა სარწმუნო ფსიქო-ბიოლოგიური ევოლუციის მიზეზები, რომლებიც დღევანდელი ეგალიტარული გადმოსახედიდან არც ისე ლამაზად გამოიყურებიან.

როგორც ამბობენ, თუ გარემოება გაიძულებს მთელი შენი ძალისხმევა ერთ საქმეში ჩადო, ევოლუციური ლოგიკის მკაცრი სტანდარტების მიხედვით, სადაც ამოსავალი წერტილი შენივე გენების გავრცელებაა, ჯობს ფსონი ბიჭზე დადო.

რატომ?

მაშ ასე, ჯანმრთელი რეპროდუქციის სისტემის მქონე გოგონას, შეუძლია გაჩუქოთ რვა ან ცხრა ბავშვი. ჰოლოკოსტს გადარჩენილი იტა შვარცი ამ მხრივ ნამდვილი ვარსკვლავი იყო, მას პირდაპირი შთამომავლობის სამი თაობა ჰყავდა და 2010 წლისათვის, როდესაც გარდაიცვალა, უკვე 2000-მდე ადამიანის წინაპარი იყო, მაგრამ ეს რიცხვიც კი, რეპროდუქტიულად ჯანმრთელი ბიჭისთვის ზღვაში წვეთია.

სექსი ბევრ მდედრობითი სქესის პარტნიორთან, მისი ბედნიერი ბილეთია შთამომავლობის გასამრავლებლად.

დადის ხმები, რომ მსახიობ უორენ ბიტს და ათლეტ უილთ ჩემბერლენს სარეცელი გაუყვიათ რამდენიმე ათას ქალთან (რაღაც მსგავსია ცნობილი როკ-ვარსკლავებზეც), თუმცა მათ ვერ მოგვცეს ამავე რაოდენობის ბავშვები.

თანამედროვეობა შობადობაზე გარკვეულ შეზღუდვას აწესებს, თუმცა წარსულში ასევე ცნობილმა ადამიანებმა შეძლეს ეს.

ცინის დინასტიის ფუძემდებელი გიოკანგა (დაახლოებით 1550 წელი), ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მილიონნახევარი ადამიანის წინაპარი გახდა. უი ნეილის შუასაუკუნვანმა დინასტიამ სამ მილიონზე მეტი შთამომავალი მოგვცა, უმთავრესად ჩრდილო-დასავლეთ ირლანდიასა და აშშ-ში, ხოლო აზიის დიდი ნაწილის დამპყრობელი ჩინგიზ ხანი ცენტრალური აზიის მოსახლეობის 8% წინაპარი გახდა - რაც შეადგენს მხოლოდ მამარობითი სქესის 16 000 000 შთამომავალს 34 თაობის განმავლობაში.

ასე რომ, სიღრმეში არსებობს გარკვეული ბიოლოგიური წინაპირობა რატომ იცილებენ მშობლები მდედრობით სქესის ნაყოფს, თუმცა მე არ ვამტკიცებ ამ მოსაზრებას რადგან არსებობს სხვებიც, უფრო მეტად კულტურაზე დამოკიდებული მიზეზები.

განსაკუთრებულმა მოპყრობამ ვაჟიშვილისადმი, მისი აღზრდის პროცესში შესაძლოა კარგი შედეგებიც გამოიღოს და მოგვცეს მიმზედველი, კარგად განვითარებული, საკუთარ თავში დარწმუნებული ადამიანი.

როგორც ფსიქოანალიზის მამა, ზიგმუნდ ფროიდი აღნიშნავს, ეს ხდება იმიტომ, რომ - „კაცს, რომელიც თავისი დედის უსიტყვო ფავორიტი იყო, მთელი ცხოვრება მიჰყვება დამპყრობლის შეგრძნება, მის წარმატებისადმი რწმენას კი ხშირად ნამდვილა მიჰყავს წარმატებასთან.“

მიზეზები საკმარისზე მეტია, თუმცა „დამპყრობლის შეგრძნებას,“ შეუძლია კაცი „ნამდვილ დამყრობლად „აქციოს.

ჩინგიზ ხანის გამორჩეული რეპროდუქტიული კვლავწარმოება, სხვებისთვისაც საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა, ვინც არ უნდა ყოფილიყვნენ ისინი (რამდენიმე მილიონი გარდაცვლილი ჩინელის, სპარსის, რუსის და უნგრელის ჩათვლით).
ბიჭის გათამამებამ შესაძლოა კარგად იმუშაოს ე.წ „ეგოისტური გენების“ თვალსაზრისით (ფავორიტი ბავშვის გენებს შეუძლიათ კვლავწარმოება განუსაზღვრელი რაოდენობის შთამომავლობაში), როგორც გამოჩენილი ბიოლოგი რიჩარდ დოვკინსი აღნიშნავს, მაგრამ ეს შეიძლება ბნელ და მტკივნეულ წარმოდგენად გადაიქცეს აქ და ახლა, შემდეგ კი რაღაც ნამდვილად სახიფათოდ გარდაიქმნას.

ეს ყველაფერი რა თქმა უნდა არ ნიშნავს, რომ ყველა დედა ვაჟს ამჯობინებს გოგონას (ან პირიქით- გოგონებია არიან ვაჟებზე უპირატესი, ან იმას, რომ მამები ხანდა ხან არ ანიჭებენ ვაჟებს უპირატესობას). სხვა ფაქტორები კი აშკარად დომინირებენ.

მაგალითად: გაუცნობირებელი სიძულვილი (ხან და ხან არც თუ გაუცნობიერებელი) განსაზღვრავს მშობლის დამოკიდებულებას შვილთან რა სქესისაც არ უნდა იყოს ის. მე მინახავს ოთხი წლის ბიჭი, რომელიც რეგულარულად შიმშილობდა. მისი ძიძა დაშავდა და ის მეზობლიდან მეზობელთან გადადიოდა, რათა დროებით ეზრუნათ მასზე. როდესაც დედამისმა ის ჩვენთან დატოვა, გაგვაფრთხილა, რომ ბიჭი მთელი დღე არაფერს ჭამდა. „ყველაფერი კარგადაა“ თქვა დედამისმა. ამ დროს კი არაფერიც არ იყო კარგად (თუ ეს ისედაც თვალსაჩინო არაა).

ეს ოთხი წლის ბიჭი სასოწარკვეთით ებღაუჭებოდა ჩემს ცოლს , როცა ის ნაზად, მიზანმინართულად და ფრთხილად ცდილობდა გამოეკვება ბიჭი სადილობისას. აჯილდოვებდა მას ყოველ „თანამშრომლობაზე“ და უკან არ იხევდა. ბიჭმა დახურული პირით დაიწყო, ასე იჯდა სასადილო მაგიდასთან ჩვენთან, ჩვენს ორ გოგონასთან და ორ მეზობლის ბავშვთან ერთად, რომლებსაც ჩვენ ვუვლიდით. ჩემმა ცოლმა პირთან კოვზი მიუტანა და მოთმინებით ელოდა, მაშინ როცა ბიჭი აქტიურად აქნევდა თავს უარის ნიშნად და ორი წლის არც ისე კარგად აღზრდილი ბავშვის ხერხებით ცდილობდა თავის არიდებას.

ჩემმა ცოლმა თავისი არ გაატანინა, ის თავზე უსვამდა ხელს როგორც კი ბიჭი პირს აივსებდა და ეუბნებოდა რა კარგი ბიჭი იყო ამის გამო. მან აფიქრებინა, რომ კარგი ბიჭი იყო. ის საყვარელი, გათამამებული ბავშვი იყო.

ათი, არც ისე მტკივნეული წუთის მერე მან მთელი სადილი მოათავა. ჩვენ ყველა დაკვირვებით ვუმზერდით. ეს იყო სიკვდილ სიცოცხლის დრამა.

„შეხედე“ - უთხრა ჩემმა ცოლმა და ჯამი ასწია „შენ სულ დაამთავრე“. იმ ბიჭს, რომელიც გაბრაზებული და გამწყრალი იდგა კუთხეში, როცა პირველად დავინახე, რომელსაც სხვა ბავშვებთან ურთიერთობა არ უნდოდა, რომელიც გამუდმებით სლუკუნებდა, არ მპასუხობდა როცა ვცდილობდი შემეღუტუნებინა ან მეგობრულად მიმერტყა, სწორედ ამ ბიჭს უცებ სახე ღიმილმა გაუნათა.

ამან ყველა გაგვახარა ვინც მაგიდასთან ვისხედით. ოცი წლის მერეც კი, როცა ამ დღეს ვიხსენებ ისევ ცრემლი მერევა. მერე ის მთელი დღე პატარა ლეკვივით უკან დასდევდა ჩემს ცოლს და ერთი წუთითაც არ სტოვებდა მას. როცა ის დაჯდებოდა, ბიჭი კალთაში უხტებოდა, ეხუტებოდა მას და ისევ იხსნებოდა სამყაროსთვის, ეძებდა იმ სიყვარულს, რასაც ადრე უარყოფდა.

მოგვიანებით, იმ დღეს, თუმცა ჩვეულებრივზე უფრო ადრე, დედამისიც გამოჩნდა. ის კიბეზე დაეშვა იმ ოთახში რომელშიც ყველა ვიყავით. „ო, სუპერ დედიკო!“ - წამოიძახა მან - როდესაც თავისი შვილი ჩემი ცოლის კალთაში მწოლარე დაინახა. მერე ის წავიდა, შავი, სასტიკი გულით და განწირული პატარა ბიჭით ხელში.

ის ფსიქოლოგი იყო. ამის დანახვა ცალი თვალითაც კი შეიძლებოდა, აღარ მიკვირს როცა ადამიანებს თვალდახუჭული ყოფნა უნდათ.

ყველას ეზიზღება არითმეტიკა

ჩემი კლინიკის კლიენტები ხშირად მოდიან ჩემთან მათი ყოველდღიური ოჯახური პრობლემების განსახილველად. ეს ბანალური პრობლემები ძალიან ეშმაკურია, სწორედ მათი ჩვეული და ადვილად ამოსაცნობი ბუნება აქცევს მათ ტრივიალურებად, მაგრამ ეს ტრივიალურობა მატყუარაა - ეს ისაა რაც ყოელდღე ხდება, რაც ჩვენს ცხოვრებას ქმნის და დროის ისევ და ისევ ამგვარად გატარება პრობლემებს საგანგაშო სიჩქარით ზრდის.

ერთმა მამამ მომიყვა იმ სიძნელეებზე, რასაც ყოველდღე აწყდებოდა როცა ვაჟს აძინებდა - რიტუალი როცა დაახლოებით ¾ საათიან ბრძოლას მიჰქონდა. აქ არითმეტიკას მივმართეთ - 45 წუთი დღეში, 7 დღე კვირაში და 300 წუთი გამოდის - 5 საათი კვირაში. 5 საათი ყოველ კვირაზე და თვეში 20 საათი გამოდის. 20 საათი თვეში თორმეტი თვის განმავლობაში 240 საათი წელიწადში. ეს არის თვე ნახევარი სტანდარტული 40 საათიანი სამუშაო კვირის პირობებში.

ჩემი კლიენტი, წელიწადში თვე-ნახევარს საკუთარ შვილთან უშედეგო და საცოდავ ბრძოლაში ატარებდა. იმის თქმა აღარაა საჭირო, როგორ ტანჯავდა ორივეს ეს ყველაფერი.

არ აქვს მნიშვნელობა, რამდენად კარგი განზრახვა გაქვთ, ან რამდენად რბილი და დამყოლი ხასიათი,თქვენ ვერ გექნებათ კარგი ურთიერთობა იმასთან, ვისაც წელიწადში თვე ნახევარი ებრძვით. წყენა აუცილებლად ჩამოყალიბდება. ასეც რომ არ იყოს, დრო რომელიც ასე არასასიამოვნო საქმიანობაში დახარჯეთ, შეგეძლოთ უფრო პროდუქტიულად გაგაეტარებინათ, ნაკლებად სტრესულ და გასართობ აქტიურობაში. როგორ უნდა გავიგოთ ასეთი სიტუაციები? ვინ ტყუის - მშობელი თუ ბავშვი? ბუნება თუ საზოგადოება? და რა მოხდება თუ რაიმეს გავაკეთებთ?

უგუნური ველური

როგორც ამბობენ, ყოველი ადამიანი გაცნობიერებულად თუ გაუცნობიერებლად, რომელიმე ფილოსოფიურ დებულებას მისდევს.

რწმენა იმისა, რომ ბავშვებს თავდაპირველად სუფთა სული აქვთ და ის მხოლოდ საზოგადოებისა და კულტურის გავლენით ზიანდება, დიდ წილად 18 საუკუნის ფრანგი ფილოსოფოსის ჟან ჟაკ რუსოს მიერ არის ნაკარნახევი.

რუსოს სწამდა, რომ ადამიანთა საზოგადოებას და კერძო საკუთრებას გამხრწნელი გავლენა ჰქონდა. ის წერდა, რომ არაფერია ისე მშვენიერი, როგორც ადამიანი ცივილიზაციამდელ მდგომარეობაში.

ამავე დროს კი აღნიშნავდა თავის, როგორც მამის უუნარობას, რომელმაც თავისი ხუთი შვილი მაშინდელი ობოლთა თავშესაფრების ფატალური ზრუნვისა და მოწყალებისთვის გაწირა.

თუმცაღა რუსოს აღწერილი იდეალი აბსტრაქტული, ნახევრად არქეტიპული და ნახევრად რელიგიურია და არაფერი აქვს საერთო სისხლისა და ხორცისგან შემდგარ რეალობასთან.

სრულყოფილი, მითოლოგიური, ღვთაებრივი ბავშვი გამუდმებით ცხოვრობს ჩვენს წარმოდგენებში. ესაა ახალგაზრდობის ენერგია, ახალშობილი გმირი, უსამართლოდ დაჩაგრული, უცოდველი სული და მეფის დაკარგული, კანონიერი შვილი.

ესაა მინიშნება უკვდავებაზე, რომელიც თან ახლავს ჩვენს ყველაზე ადრეულ გამოცდილებებს.

ესაა ადამი, სრულყოფილი ადამიანი, რომელიც ღმერთთან ერთად იყო სამოთხეში, სრულიად უცოდველი,სანამ იქიდან განდევნიდნენ, მაგრამ ადამიანები ბოროტებიც ისევე არიან როგორც კეთილები და სიბნელეც, რომელიც ჩვენს სულებში მუდმივად ბინადრობს, ჩვენივე ახალგაზრდობის უდიდეს ნაწილს წარმოდგენს.

ასაკთან ერთად ადამიანები უკეთესობისკენ იცვლებიან, უფრო კეთილსინდისიერები და ემოციურად სტაბილურები ხდებიან.

ბულინგი მთელი თავისი საშინელებით, სკოლის ეზოებში ავლენს თავს და ძალიან იშვიათად შეგხვდებათ მოზრდილთა საზოგადოებაში.

უილიამ გოლდინგის ბნელი და ანარქისტული ბუზთა ბატონი ამის კლასიკური მაგალითია.

გარდა ამისა, არსებობს უამრავი მტკიცებულება იმისა, რომ ადამიანთა ქცევის საშინელებები სულაც არაა ისტორიასა და საზოგადოებაზე მარტივად დამოკიდებული. ეს მტკივნეული აღმოჩენა სავარაუდოდ პრიმატოლოგ ჯეინ გუდოლს მიეწერება, რომელიც 1974 წლიდან მოყოლებული, შიპმანზეებს აკვირდებოდა და იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ მის საყვარელ პრიმატებს შეეძლოთ და მზადაც იყვნენ ერთმანეთი დაეხოცათ (თუ ადამიანებისთვის დამახასიათებელ ტერმინოლოგიას მივმართავთ).

ასეთი შოკისმომგვრელი თვისების გამოვლენისა და მათი უდიდესი ანთროპოლოგიური მნიშვნელობის გამო, ჯეინ გუდოლი თავისი დაკვირვების შედეგებს დიდხანს მალავდა და თვლიდა, რომ შიმპანზეების ქცევაზე მასთან ურთიერთობამ იქონია გავლენა. მას შემდეგაც კი, რაც მან თავისი მოხსენება გამოაქვეყნა, ბევრმა ადამიანმა უარი თქვა ასეთი თეორიის მიღებაზე, მაგრამ მალევე ცნობილი გახდა, რომ მისი დაკვირვებისას გამოვლენილი ქცევა იშვიათობას სულაც არ წარმოადგენდა.

მარტივად თუ ვიტყვით - შიმპანზეების ტომები ომობენ ერთმანეთთან, თანაც ამ დროს ძალიან სასტიკები არიან. ტიპიური ზრდასრული შიმპანზე, ორჯერ ძლიერია, ვიდრე შესაბამისი ასაკის ადამიანი, მიუხედავად სიმაღლეში სხვაობისა.

გუდოლმა თავის მოხსენებაში აღნიშნა, რომ შიმპანზეები მიდრეკილნი იყვნენ კბილით დაეგლიჯათ მყარი ფოლადის კაბელები. მათ ერთმანეთის კბილებით დაგლეჯაც თავისუფლად შეეძლოთ და რაც მთავარია ასეც იქცეოდნენ.

არც ადამიანთა საზოგადოება და არც მათი ტექნოლოგიური მიღწევები, ამაში დამნაშავე არაა.

“ხშირად როცა ღამე ვიღვიძებდი,“ წერს ის -„გონებაში საშინელი სურათი ამომიტივტივდებოდა - სატანა (შიმპანზე რომელსაც დიდი ხანი ვაკვირდებოდი) ხელს მაგრამ უჭერდა ყელში სნიფის და მისი დიდი ჭრილობიდან მომდინარე სისხლს სვამდა... ჯომეო დეს თეძოდან კანს აგლეჯდა, ფიგანი გამეტებით ურტყამდა და ურტყამდა დაცემული გოლიათის აკანკალებული სხეულს.“

მოზარდი შიმპანზეების პატარა დაჯგუფებები, ძირითადად მამრები - მათი ტერიტორიის საზღვრების გასწვრივ დაძრწიან.

თუ უეცრად უცხოებს წააწყდებიან (იმ შიმპანზესაც კი, რომელსაც ერთ დროს იცნობდნენ, მერე კი დატოვეს უკვე ძალიან გაზრდილი ჯგუფი) და თუ რიცხობრივად მათ აღემატებიან, ჯგუფურად ესხმიან თავს და დაუნდობლად გაუსწორდებიან.

შიმპანზეებს არც ისე განვითარებული სუპერ ეგო აქვთ და კარგი იქნება თუ არ დავივიწყებთ, რომ ადამიანის თვითკონტროლის უნარი შესაძლოა გადაჭარბებულად იყოს შეფასებული.

თუ ყურადღებით წავიკითხავთ წიგნს, ის ისევე საშინელია როგორც ირის ჩანგის „ნანკინის დაცემა“, სადაც აღწერილია ჩინური ქალაქის განადგურება შემოჭრილი იაპონელების მიერ. რაც ნაკლები გვეცოდინება 713-ე დანაყოფზე; საიდუმლო, იაპონურ დანაყოფზე რომელიც ბიოლოგიურ იარაღზე მუშაობდა, მით უფრო უკეთესია ჩვენთვის. თუ წაიკითხავთ, ეს უკვე თქვენი ნებაა, მე გაგაფრთხილეთ.

მონადირე-შემგროვებლები უფრო მეტად არიან მიდრეკილნი მკვლელობისკენ, ვიდრე მათი ქალაქში მცხოვრები, ინდუსტრიულად განვითარებული თანამედროვეები, მიუხედავად მათი ლოკალიზებული კულტურისა და ერთ კოლექტივად ცხოვრებისა.

ოჯახური მკვლელობების წლიური დონე თანამედროვე ბრიტანეთში დაახლოებით 1 შემთხვევაა 100 000 ადამიანზე, რაც ხუთჯერ მეტია ვიდრე ა.შ.შ-ში და დაახლოებით ცხრაჯერ მეტი ვიდრე ჰონდურასში, რომელსაც თანამედროვე ერებს შორის განვითრების ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი აქვს.

მტკიცებულებები გვაჩვენებენ, რომ ადამიანები უფრო და უფრო მშვიდობიანები გახდნენ და დროსთან ერთად პროგრესიც მოვიდა, ხოლო საზოგადოება გაფართოვდა და უფრო ორგანიზებული გახდა.

აფრიკელ ბუშმენებში, რომლებიც ელიზაბეთ მარშალ თომასმა 50-იან წლებში რომანტიკულად დაგვიხატა, როგორც „უწყინარი ხალხი“, მკვლელობების წლიური სტატისტიკა 40 ყოველ 100 000 ადამიანზე, რაც 30% -ით მეტს ნიშნავს. ესაა რთული სოციალური სტრუქტურების კარგი მაგალითი, რომლებიც ცდილობენ შეამცირონ და არ გაზარდონ ადამიანთა დამღუპველი მიდრეკილებები.

ყოველწლიური მკვლელობების დონე: 300 - ყოველ 100 000 ბრაზილიის იანომამიში, ეს ადგილი ცნობილია თავისი აგრესიით, მაგრამ არც ეს არაა ზღვარი, პაპუა ახალი გვინეის მაჩვენებელია 140-1000-მდე ყოველ 100 000 ადამიანზე. თუმცა რეკორდსმენი ამ მხრივ მაინც კალიფორნიის ადგილობრივი ხალხი - კატოა - 1450 - ყოველ 100 000-ზე მხოლოდ 1840 წელს.

რადგან ბავშვები, სხვა ადამიანების მსგავსად, მხოლოდ კარგები არ არიან, არ შეიძლება მათი თავის ნებაზე მიშვება, ისე რომ საზოგადოებასთან საერთოდ არ ჰქონდეს შეხება და ასე სრულყოფილებაში გაიფურჩქნოს.

ძაღლებიც კი საჭიროებენ სოციალიზაციას, რათა ისინი ჯოგის წევრები გახდენენ და ბავშვები მით უფრო, ისინი ხომ ძაღლებზე გაცილებით რთული არსებები არიან. ეს იმას ნიშნავს, რომ ბავშვები გაცილებით ადვილად შეიძლება სათანადო აღზრდის გზას ასცდნენ დისციპლინის გარეშე.

ეს ნიშნავს, რომ არასწორია ადამიანთა ძალადობრივი ტენდენციები მთლიანად საზოგადოების პათოლოგიურ სტრუქტურას მივაწეროთ. ეს არასწორი და მეტწილად ჩამორჩენილი შეხედულებაა.

სოციალიზაციის სასიცოცხლოდ აუცილებელი პროცესი, ბევრი ზიანის პრევენციას ეწევა და კარგ თვისებების განვითარებას უწყობს ხელს.

ბავშვები ინფორმირებული და ფორმირებული უნდა იყვნენ, წინააღმდეგ შემთხვევაში ისინი ვერ გაიზრდებიან. ეს ფაქტი მკვეთრად ჩანს მათ ქცევაში, ბავშვებს ერთნაირად სჭირდებათ თანატოლების და მოზრდილების ყურადღება, ეს მათ უფრო ეფექტურ და რთულ საზოგადოებრივ მოთამაშეებად აქცევს, რაც მათთვის სასიცოცხლოდ აუცილებელია.

ბავშვებს ძალიან დიდი ზიანი ადგებათ უყურადღებობით, ისინი მენტალური ან ფიზიკური შეურაცხყოფის მცხვერპლები ხდებიან. ეს ზიანი უფრო დაუდევრობითაა მიყენებული ვიდრე ზედმეტი მზრუნველობით, მაგრამ მაინც არანაკლებ სასტიკი და ხანგრძლივია. ბავშვებს ზიანს აყენებს ისიც, რომ მათი „სათნო“ უყურადღებო მშობლები ვერ ახერხებენ ისინი მოქნილები და დაკვირვებულები გახადონ, ამის მაგივრად მათ გაუცნობიერებელ და ჩამოუყალიბებელ მდგომარეობაში ტოვებენ.

ბავშვები ზიანდებიან მაშინაც, როცა პირი, რომელსაც მათზე ზრუნვა ევალება გაურბის კონფლიქტს და ვერ ახერხებს მიუთითოს მათ, ამით კი ფაქტიურად სწორი მიმართულების გარეშე ტოვებს.

მე ადვილად ამოვიცნობ ხოლმე ასეთ ბავშვებს ქუჩაში. ისინი ფერმკრთალი, უყურადღებო და გონებაგაფანტულები არიან. ისინი მოდუნებული და მძიმეები არიან, იმის მაგივრად რომ აქტიურები და ნიჭიერები იყვნენ, მუდმივი ლოდინის მახეში გამომწყვდეულები, წიგნის გაუჭრელ ფურცლებს გვანან.

ასეთ ბავშვებს თანატოლები ქრონიკულად აიგნორებენ, იმიტომ რომ მათთან თამაში სახალისო არაა. მოზრდილებიც ამჟღავნებენ ტენდენციას იგივე დამოკიდებულება გამოავლინონ მათ მიმართ (თუმცა კი უარყოფენ ამას).

ჩემი კარიერის ადრეულ პერიოდში, როცა საბავშო ბაღებში ვმუშაობდი, შედარებით უყურადღებოდ მიტოვებული ბავშვები მოდიოდნენ ჩემთან, თავიანთი მოუხერხებელი, ნახევრად ფორმირებული მანერებით.

არ ჰქონდათ დისტანციის სწორი შეგრძნება და არც თამაშის სურვილით გამოირჩეოდნენ. ისინი მოუხერხებლად დაეტყეპებოდნენ ჩემთან ძალიან ახლოს ან პირდაპირ ჩემს მუხლებზე, არ ჰქონდა მნიშვნელობა რას ვაკეთებდი - გააფთრებით ეძებდნენ მოზრდილის ყურადღებას, რაც მათი შემდგომი განვითარებისთვის აუცილებელია.

ძალიან რთული იყო გაღიზიანებისა და ზიზღის გარეშე რეაგირება ასეთი ბავშვების და მათი ზედმეტად გაგრძელებული ინფანტილიზმის მიმართ, რთული იყო უბრალოდ ხელი არ გეკრა მათთვის, მიუხედავად ამისა, მე მაინც ძალიან ვწუხდი მათ გამო და ძალიან კარგად მესმოდა მათი მდგომარეობა.

როგორი სასტიკიც არ უნდა იყოს, მაინც მინდა აღვნიშნო რატომ ამბობს საზოგადოება უარს ასეთ - ნაკლებად სოციალურ ბავშვებთან ურთიერთობაზე, ისინი შინაგანად გრძნობენ რამდენი დროისა და ყურადღების და სხვა რესურსის გაღება სჭირდება მსგავს ბავშვთან ურთიერთობას, რამხელა ყურადღების გაცემა (რაც თავის დროზე მშობლებს უნდა გაეკეთებინათ), ამიტომაც როცა მსგავს სიტუაციას აწყდებიან როგორც ბავშვები ისე მოზრდილები, ამჯობინებენ უფრო განვითარებულ ბავშვს მიაქციონ ყურადღება რომელთანაც დანახარჯი/მოგების დონე უხეშად რომ ვთქვათ გაცილებით ნაკლები იქნება.

მშობელი თუ მეგობარი

დაუდევრობა და ზრუნვის ნაკლებობა, იმ ცუდად სტრუქტურირებული და ზოგიერთ შემთხვევაში სულაც უგულებელყოფილი დისციპლინური მიდგომის ნაწილია, რომელსაც მშობლები წინასწარგანზრახულად და სრულიად გაცნობიერებული მოტივებით მიმართავენ, მაგრამ უფრო მეტად თანამედროვე მშობლებს ეშინიათ, რომ აღარ მოეწონებათ და უფრო მეტიც, თავიანთ შვილებს აღარ ეყვარებათ, თუ ისინი დასჯიან მათ რაიმე მიზეზის გამო. მათ პირველ რიგში მეგობრობა უნდათ თავიანთ შვილებთან და ამას პატივისცემასაც კი სწირავენ.

ეს კი კარგი არაა. ბავშვს ბევრი მეგობარი ეყოლება, მაგრამ მხოლოდ ორი მშობელი - თუ ასეა - იქნება მისთვის მეტი ვიდრე მეგობარი. მეგობარს ძალიან ცოტა უფლებამსილება აქვს რაიმე ასწალოს, ამავე დროს ყველა მშობელმა უნდა ისწავლოს მომანტალური სიბრაზის ანდა სულაც სიძულვილის მართვა, რომელითაც მას ბავშვი უპასუხებს როცა აღზრდის აუცილებელ მეთოდს მიმართავენ, რადგან ბავშვს არ შეუძლია მასზე ზრუნვის შორეულ პერსპექტივაში გათვლილი შედეგების დანახვა.

მშობლები არიან მათი არბიტრები საზოგადოებაში. ისინი ასწავლიან ბავშვებს როგორ მოიქცნენ, რათა საზოგადოების წევრებმა შეძლონ მათთან პროდუქტიული ურთიერთობა.
ესაა პასუხისმგებლობის აქტი ბავშვის დისციპლინისთვის. ეს არაა სიბრაზე მისი ცუდი საქციელის გამო, ანდა შურისძიება იმის გამო, რომ რაიმე დააშავა. ეს ხანგრძლივ დროზე გათვლილი განსჯისა და მზრუნველი სათნოების მოხერხებული კომბინაციაა.

საჭირო დისციპლინა საჭირო ძალისხმევასაც მოითხოვს - პრაქტიკულად ეს ძალისხმევის სინონიმია.

რთულია ზუსტად სათანადო ყურადღება მიაქციოთ ბავშვებს, რთულია განუსაზღვროთ რა არის სწორი და რა არა და რატომ.

რთულია სამართლიანი სტრატეგიისა და დისციპლინის ფორმირება და რაც მთავარია შეათანხმო ეს ყველაფერი იმ ადამიანებთან, ვინც უშუალოდ მონაწილეობს ბავშვის აღზრდაში.

ამ სირთულეებისა და პასუხისმგებლობების კომბინაციის გათვალისწინებით შესაძლოა ვიფიქროთ, რომ ნებისმიერი აკრძალვა ბავშვისთვის საზიანოა. ასეთი მიდგომა კი მოზრდილებს უფლებას აძლევს ადვილად გაექცეოდნენ თავიანთ მოვალეობას ბავშვისთვის აღზრდის და სოცილიზაციის აგენტები გახდნენ და ხელს უწყობს თავს დააჯერონ, რომ ასეთი დამოკიდებულება კარგია ბავშვისთვის.

ესაა თავის მოტყუების დამღუპველი აქტი. ესაა სიზარმაცის, სისასტიკის და დაუნდობლობის გამოვლინება. ჩვენი რაზიონალიზაციისკენ მისწრაფება ამით არ მთავრდება.

ჩვენ გვგონია, რომ წესები ხელს შეუშლიან იმას, რასაც სხვაგვარად ჩვენი შვილების უსაზღვრო შინაგან კრეატიულობას ვეძახით, მაშინაც კი, როცა სამეცნიერი ლიტერატურა ნათლად მიანიშნებს, რომ პირველ რიგში - კრეატიულობა ტრივიალურობის გარეშე ძალიან იშვიათია, მეორე კი - ის რომ მკაცრი შეზღუდვები უფრო ხელს უწყობენ, ვიდრე უშლიან შემოქმედითობის განვითარებას.

რწმენა გარკვეული წესებისა და სტუქტურის დამღუპველი გავლენის შესახებ, ხშირად ერწყმის იდეას, რომ ბავშვებს თავად შეუძლიათ აირჩიონ როდის ჭამონ და როდის დაიძინონ, თუ მათ სრულყოფილ ბუნებას უბრალოდ გამოვლენის საშუალებას მივცემთ. ესეც უსაფუძვლო მოსაზრებაა.

ბავშვებს თავისუფლად შეუძლით იოლად გავიდნენ ჰოთ დოგებით, ქათმის ჩხირებით ან ხილის ფანტელებით, რომელიც მათ ყურადღებას იქცევს და რაღაც ახლის გასინჯვის სურვილს აღუძრავს.

იმის მაგივრად, რომ მშვიდობიანად და ჭკვიანად წავიდნენ დასაძინებლად, ბავშვები გაუცნობიერებლად ებრძვიან ძილს სანამ ბოლოს დაღლილობა არ დაამარცხებთ. ისინი მშვენივრად ახერხებენ მოზრდილების პროვოცირებას, იყენებენ რა კონტროლიც მექანიზმსა და სოციალურ გარემოს, ზუსტად ისე როგორც პატარა შიმპანზეები აღიზიანებენ მოზრდილებს ჯგუფში. გაჯავრებისა და დაცინვის შედეგებზე დაკვირვება ბავშვებსაც და პატარა შიმპანზეებსაც საშუალებას აძლევს არასტრუქტურირებულ და მათთვის საშინელ თავისუფლებაში საზღვრებს მიაგნონ.

სწორედ ეს აღმოჩენილი საზღვრები განსაზღვრავენ შემდგომში მათ დაცულობას, მაშინაც კი, როცა ეს აღმოჩენა იმედგაცრუებას იწვევს.

ერთხელ, მახსოვს, როგორ წავიყვანე ჩემი გოგონა სათამაშო მოედანზე, როცა ის მხოლოდ ორი წლის იყო.

ის მაშინვე monkey bars-ზე აძვრა და ჰაერში გამოეკიდა, მისივე ასაკის ნამდვილი პატარა მონსტრი ზუსტად მის ზემოთ იმავე კიბეზე თამაშობდა.

ვუყურებდი როგორ უახლოვდებოდა ჩემს გოგონას. მერე მანაც შემომხედა. მან ნელა მაგრამ სრულიად შეგნებულად დააბიჯა ჩემს შვილს ხელზე თანაც ამას სულ უფრო ძლიერად და მტკივნეულად აკეთებდა და თან მე მიყურებდა. მან ზუსტად იცოდა რასაც აკეთებდა. “მკიდიხარ მამიკო“ - აი მთელი მისი ფილოსოფია.ის უკვე მისულიყო იმ დასკვნამდე, რომ მოზრდილები საზიზღრები არიან და თამამად შეუძლია მათთვის წინააღმდეგობის გაწევა (საწყენი მხოლოდ ის იყო, რომ ოდესღაც ისიც გაიზრდებოდა).

ეს იყო უიმედო მომავალი, რომელიც თავისივე მშობლებმა განუმზადეს. მისი დიდი მოლოდინის მიუხედვაად, რომ ავიყვანდი კიბიდან და 30 ფუტის სიმაღლიდან ძირს დავაგდებდი მე ეს არ ჩამიდენია, მე უბრალოდ მოვკიდე ხელი ჩემს გოგონას და სხვა ადგილას გადავინაცვლე. მაგრამ ვფიქრობ,რომ მისთვის ჩამოგდება უკეთესი იქნებოდა ეს რომ შემძლებოდა.

წარმოიდგინეთ ერთ წლამდე ბავშვი, რომელიც გამუდმებით ურტყამს დედას სახეში. რატომ აკეთებს ის ამას? სულელური შეკითხვაა, გულუბრყვილოა. პასუხი ნათელია: დედაზე დომინირებისთვის.

აკვირდება რამდენად გაუვა ასეთი საქციელი. ძალადობა დანაშაულია, ეს ადვილია. მშვიდობა კი რთულია - უნდა ისწალო, იშრომო, დაიმსახურო. (ადამიანები ხშირად უკუღმა სვამენ ფსიქოლოგიურ კითხვებს. აი მაგალითად - რატომ მიმართავს ხალხი ნარკოტიკებს? ეს სასწაული არაა. სასწაული ისაა რატომ არ მიმართავენ მათ. რატომ იტანჯება ხალხი სიბრაზისგან? ეს სასწაული არაა. როგორ ახერხებენ ადამიანები ყოველთვის მშვიდად იყონ, აი ესაა სასწაული. ჩვენ ადვილად მსხვრევადი და მოკვდავები ვართ.მილიონი რამ შეიძლება დაგვიშავდეს მილიონი გზით. ჩვენ ყოველ წუთს უნდა გვეშინოდეს რამე არ მოვიტეხოთ. მაგრამ არ გვეშინია. იგივეს თქმა შეიძლება დეპრესიაზე, სიზარმაცეზესა და დამნაშავეობაზე).

თუ მე შემიძლია გატკინო და დაგჩაგრო, მაშინ შემიძლია ვაკეთო რაც მინდა, როცა მინდა - მაშინაც კი როცა ჩემს გვერდით ხარ. შემიძლია გაწამო და ჩემი ცნობისმოყვარეობა დავიკმაყოფილო. შემიძლია სულ არ მოგაქციოთ ყურადღება და თქვენზე დომინირებაც შევძლო. შემიძლია თქვენი სათამაშო მოვიპარო. ბავშვები პირველები ურტყამენ რადგან აგრესია თანდაყოლილია, თუმცა ის ზოგ ინდივიდში მეტია - ზოგში ნაკლები, რადგან აგრესია აღვივებს სურვილს. სისულელეა თითქოს ასეთ ქცევას სწავლობენ.

გველს არავინ ასწავლის თავსადსხმას. ეს ყველაფერი მხეცის ბუნებაში დევს. ორი წლის ბავშვები, რომლებიც უკვე ლაპარაკობენ, სტატისტიკურად ყველაზე აგრესიული ხალხია.

ისინი ურტყამენ, კბენენ და სცემენ სხვებს, იპარავენ სხვების საკუთრებას. ისინი ამას აკეთებენ რათა გამოიკვლიონ გარემო, გამოთქვან თავიანთი აღშფოთება და თავიანთი იმპულსური სურვილები დაიკმაყოფილონ. რაც ყველაზე მთავარია, ისინი ამ დროს დასაშვებსა და დაუშვებელს შორის ნამდვიოლ ზღვარს პოულობენ.

აბა სხვა გვარად რა ქნან - თავი იმტვრიონ რა შეიძლება და რა არა? ჩვილები გვანან ბრმებს, რომლებიც ხელის ცეცებით კედელს ეძებენ. მათ ხელი უნდა გაიწოდონ და ისე იმოძრაონ რათა იპოვონ სადაა რეალური საზღვრები (და ამ ზღვრებს მერე ძალიან იშვიათად უახლოვდებიან).

ასეთი ქცევის შემდგომი კორექცია, ბავშვისადმი დასაშვებ აგრესიის ლიმიტს მოითხოვს. ასეთის არ არსებობა კი უბრალოდ ცნობისმოყვარეობას უძლიერებს - ის ხელს გირტყამთ, გკბენთ, გცემთ, ხოლო თუ აგრესიული და დომინანტურია, ეს ქცევა იქამდე გაგრძელდება ვიდრე ზღვარს არ მიადგება.

რამდენად მაგრად შეიძლება დავარტყა დედას? სანამ ის არ მიშლის. ამიტომაც ქცევის კორექტირება რაც მალე ხდება მით უკეთესია (თუ რა თქმა უნდა მშობლის სურვილი არაა რომ სცემონ).

ქცევის კორექცია იმასაც ასწავლის ბავშვს, რომ სხვებზე თავდასხმა ოპტიმალური სოციალური სტრატეგია არაა. ასეთი კორექციის გარეშე ვერც ერთი ბავში ვერ ახერხებს თავისი იმპულსების ორგანიზებას და რეგულირებას, რადგან ეს იმპულსები უკონფლიქტოდ თანაარსებობენ ბავშვის ფსიქიკასა და მის მოსაზღვრე გარე სამყაროში. გონებაა არაა მარტივად მოწყობილი.

ჩემი ვაჟი სისასტიკით გამოირჩეობა ბავშვობაში. როცა ჩემი გოგონა პატარა იყო, შემეძლო მხოლოდ მკაცრი მზერით გამეჩერებინა ის. ასეთმა ჩარევამ ვერანაირი გავლენა ვერ იქონია ჩემს ვაჟზე, მან კუთხეში მიიმწყვდია ჩემი ცოლი სადილობისას როცა ჯერ კიდევ 9 თვისა იყო. ის ებრძოდა დედას კოვზზე კონტროლისთვის.

„კარგი“- ვიფიქრეთ ჩვენ და აღარ გაგვიგრძელებია მისი კვება, თანაც პატარა აჯანყებულს ჯერ მხოლოდ 3-4 ლუკმა ჰქონდა ნაჭამი. ამის მერე მან თამაში დაიწყო. ის კოვზით ურევდა საჭმელს თავის თეფშში. ის ყრიდა საჭმელს მაგიდაზე და ძირს და აკვირდებოდა როგორ ვარდებოდა იატაკზე.

არაა პრობლემა - ეს მისი დაკვირვებებია, მაგრამ ის არასაკმარისად ჭამდა, და რადგან ნაკლებს ჭამდა ნაკლებიც ეძინა. ის ტიროდა და შუაღამისას აღვიძებდა მშობლებს. ისინი კი კალაპოტიდან ვარდებოდნენ და ნერვიულობდნენ. დედამისი ნერვიულობდა და მე აღარ მაკარებდა ბავშვთან. ყველაფერი ცუდისკენ მიდიოდა.

რამდენიმე დღის არეულობის შემდეგ, გადავწყვიტე კოვზი უკან დამებრუნებინა. ომისთვის ვემზადებოდი და ამიტომაც ამისთვის საკმარისი დრო გამოვყავი. მოთმინებით აღჭურვილ მოზრდილს შეუძლია ორი წლის ბავშვის დამარცხება. ძნელი დასაჯერებელია, მაგრამ ეს ასეა. როგორც ამბობენ : „სიბერეს და მუხანათობას ყოველთვის შეუძლია ახალგაზრდობისა და ნიჭის დამარცხება“. ეს ნაწილობრივ ასეცაა, რადგან როცა ორის ხარ, დრო მარადისობად გეჩვენება. ნახევარი საათი ჩემთვის, მთელი კვირა იყო ჩემი ვაჟისთვის.

ჩემი გამარჯვების მჯეროდა. ის ჯიუტი და საშინელი იყო, მაგრამ მე უარესი აღმოვჩნდი. მე მის პირისპირ დავჯექი - ჩემი თეფში ზუსტად მის წინ დავდგი. ეს ბრძოლა იყო, მეც ვიცოდი და მანაც. მან კოვზი აიღო. მე ის გამოვართვი და საჭმლით ავავსე. მერე კი შეგნებულად წავიღე კოვზი მისი პირისკენ. მან ისე შემომხედა, როგორც სათამაშო მოედნის პატარა მონსტრი მიყურებდა. ტუჩები მაგრად მოკუმა და კუთხეები ქვემოთ დასწია. მე დავდევდი კოვზით პირის გარშემო ის კი ჯიუტად იქნევდა თავს.

მაგრამ მე მეტ ბანქოს ვმალავდი სახელოში. თავისუფალი ხელი მკერდზე მივარტყო რომ გამეღიზიანებინა. ის არც კი განძრეულა. კიდევ და კიდევ ვცადე. მაგრად არა, მაგრამ ისე რომ თავს ვერ ამარიდებდა. ათჯერ ან მეტადაც კი რომ მივარტყი, როგორც იქნა პირი გააღო, რათა აღშფოთება გამოეთქვა. აი აქ შეცდა. მე მოხერხებულად ჩავუდე კოვზი პირში.

ის ძალიან ცდილობდა კოვზი ენით გადმოეგდო უკან, მაგრამ მე ვიცოდი ამას როგორ გავმკლავებოდი. საჩვენებელი თითი ტუჩებზე მივადე. ცოტა საჭმელი მაინც გადმოყარა, მაგრამ ნაწილი ჩაყლაპა. ერთი ქულა მამიკოს. თავზე ხელი გადავუსვი და ვუთხარი,რომ კარგი ბიჭი იყო. ასეც ვფიქრობდი.

როცა ადამიანი იმას აკეთებს რაც თქვენ გინდათ, უნდა შეაქოთ. გამარჯვება აქრობს წყენას. ერთ საათში ყველაფერი დასრულდა, აღშფოთებაც იყო, ცრემლებიც.

ჩემი ცოლი ოთახში ვეღარ გაჩერდა. მისთვის ეს ძალიან სტრესული იყო, მაგრამ ჩემმა ვაჟმა ბოლოს შეჭამა საჭმელი. მერე დაღლილი მიესვენა ჩემს მკერდზე. მერე კი ერთად ჩაგვეძინა. გაღვიძებისას ის იმაზე ბევრად უკეთესი იყო, ვიდრე დისციპლინას მივაჩვევდი.

ასეთ რამეს როგორც წესი ვაკვირდებოდი, როცა პირისპირ ვრჩებოდი ჩემს ვაჟთან და არა მარტო მასთან. ცოტა მოგვიანებით, დროებით კიდევ ერთ წყვილთან ერთად ბავშვების ძიძობა მოგვიწია. ყველა ბავშვი ერთად იყო ერთ სახლში. მერე ერთი წყვილი სასადილოდ თუ კინოში გავიდნენ და შვილები მეორე წყვილთან დატოვეს, ყველაზე უფროსი ბავშვი სამი წლის იყო. ერთ საღამოს ეს წყვილი ჩვენ შემოგვიერთდა. მე მათ ორი წლის ძლიერ, დიდ ბიჭს ჯერ არ ვიცნობდი.

„მას არ ეძინება“ - თქვა მამამისმა - „საწოლში რომ ჩააწვინე, ისევ წამოდგა და კიბეებზე ჩამოვდა ჩვენთან, ჩვენ ელმოს ვიდეოს ვურთავთ და ვუტოვებთ, რომ უყუროს.“

„მე არასოდეს ვაჯილდოვებ ბავშვს რომელიც შესაფერისად არ იქცევა, - ვფიქრობდი მე - მაგრამ ელმოს ვიდეოსაც არასოდეს ვაყურებინებ.“

ვერ ვიტანდი ამ საშინელ, მტირალა თოჯინას. ეს ჯიმ ჰენსონის მემკვიდრეობის სირცხვილი იყო. შესაბამისად ელმოთი დაჯილდოებასაც არ მივესალმებოდი. რა თქმა უნდა არაფერი მითქვამს. არასოდეს ელაპარაკოთ მშობლებს თავიანთ შვილებზე, სანამ არ დარწმუნდებით, რომ მზად არიან მოგისმინონ.

ორი საათის მერე ბავშვები დასაძინებლად გავუშვით, ხუთიდან ოთხი მორჩილად წავიდა, მეხუთე კი გაჯიუტდა. მე ის ბავშვის საწოლში ჩავაწვინე რომ არ გაპარულიყო. მაგრამ ღნავილი აქაც შეეძლო და ღნაოდა კიდეც.

ეს არ იყო ცუდი სტრტეგია მისი მხრიდან, მეც მაღიზიანებდა და სხვა ბავშვებსაც აღვიძებდა, მალე მათაც ღნავილი დაიწყეს. ერთი ქულა ბავშვების სასარგებლოდ. საძინებელში შევედი და ვუთხარი „დაწექი“. რა თქმა უნდა რეაქცია არ მოჰყოლია. „დაწექი“,- გავუმეორე - ან დაგაწვენ“.

ბავშვებთან რეციონალური მსჯელობა არაა ძალიან ეფექტური, განსაკუთრებით ასეთ დროს მაგრამ მე მაინც მჯეროდა სამართლიანი მოთხოვნის. რა თქმა უნდა არ დაწვა. და ისევ აღნავლდა მეტი ეფექტისთვის.

ბავშვები ხშირად ტირიან. შეშინებულ მშობლებს კი ჰგონიათ, რომ შვილებს რაღაცა სტკივათ ან მოიწყინეს. ეს კი ასე არაა, სიბრაზე ყველაზე ხშირი საბაბია ტირილისთვის. მტირალი ბავშვების მიმიკაზე ხანგრძლივმა დაკვირვებამ დამიდასტურა ეს.

სიბრაზის ტირილი და ტკივილის ან მოწყენის ტირილი სხვა და სხვა ნაირად გამოიყურება. ისინი არც ჟღერენ ერთნაირად, ყურადღებით დავაკვირდებით ამასაც გავარჩევთ. სიბრაზის ტირილი ხშირად უბრალოდ დომინაციის აქტია და მიდგომაც შესაფერისი უნდა იყოს. მე ის დავაწვინე. ისევ წამოდგა. ისევ დავაწვინე და ზურგზე ხელი დავადე. ის იბრძოდა, ძლიერად მაგრამ უშედეგოდ. ბოლოს და ბოლოს ის მხოლოდ ჩემი სიმაღლის მეათედი იყო. ერთი ხელითაც ავიყვანდი. ამგვარად ისევ დავაწვინე და მშვიდად დაველაპარაკე, ვუთხარი, რომ კარგი ბიჭია, ამან ის მოადუნა. მე მას საწოვარა მივეცი და ფრთხილად მივარტყი ზურგზე. დამშვიდაა, თვალები დახუჭა. ხელიც მოვაცილე.

ის სწრაფად წამოხტა ფეხზე. შთაბეჭდილების ქვეშ ვიყავი. ბავშვს ძლიერი სული ჰქონდა. ხელში ავიყვანე და ისევ დავაწვინე „დაწექი პატარა ურჩხულო“ - ვუთხარი მე და ნაზად მივარტყი ზურგზე. ზოგიერთ ბავშვს ეს აწყნარებს. დაიღალა და უკვე მზად იყო დამნებებოდა. თვალები დახუჭა, ფეხზე ავდექი და სწრაფად გავემართე კარისკენ. უკან მოვიხედე და უკანასკნელად შევავლე თვალი.ის ისევ ფეხზე იდგა. მე თითით ვანიშნე „დაწექი პატარა ურჩხულო!“ ის მოცელილივით დაეცა. კარი დავხურე. ჩვენ ერთმანეთიუკვე გვიყვარდა. არც მე და არც ჩემს ცოლს ხმაც არ გაგვიგია მთელი ღამე.

„როგორ იქცეოდა ბავშვი?“ - მკითხა მამამისმა როცა სახლში დაბრუნდა, ღამე ძალიან გვიან.

„კარგად“,- ვუპასუხე მე - „პარობლემები არ შეგვქმნია, ახლა სძინავს.“

„არ ამდგარა?“ - მკითხა მამამისმა.

„არა“ - ვუპასუხე - „ მთელი ღამე ეძინა“.

მამამისმა შემომხედა,უნდოდა გაეგო ეს როგორ მოხდა, მაგრამ არაფერი მკითხა და მეც არაფერი მითქვამს.

ნუ დაუყრით მარგალიტებს ღორებს როგორც ძველი სიბრძნე გვასწავლის. თქვენ ფიქრობთ, რომ უხეშად მოვიქეცი. თქვენ კი ასწავლით მას როგორ არ დაიძინოს და თან საშინელი მარიონეტით აჯილდოებთ? ესეც არანაკლებ უხეშია. თქვენ თქვენს შხამს ირჩევთ, მე - ჩემსას.

დისციპლინა და სასჯელი

თანამედროვე მშობლებს აშინებთ ისეთი სიტყვების თანხვედრა როგორიცაა - დისციპლინა და სასჯელი. მათ ამ დროს ჯარი, ციხე და ჯარისკაცის ბათინკები ახსენდებათ, თუმცა განსხვავება დისციპლინის მოყვარულსა და ტირანს, ანდა სასჯელსა და წამებას შორის, ძალიან დიდია.

დისციპლინას და სასჯელს ძალიან ფრთხილად უნდა მივუდგეთ. შიში ბუნებრივია, მაგრამ მაინც ორივე საჭიროა. მათ შესაძლოა მივმართოთ შეგნებულად ან შეუგნებლად, კარგად ან ცუდად, მაგრამ მათ გამოყენებას ვერ გავექცევით.

ვერ ვიტყვით, რომ ჯილდოთი არ შეიძლება დისციპლინის მიღწევა. მართლაც, ჯილდო კარგი საქციელისთვის ეფექტურია. ყველაზე ცნობილი ბიჰევიორისტი ფსიქოლოგი ბ.ფ სკინერი ასეთი მიდგომის მომხრე იყო. ამის ექსპერტი გახლდათ.

მან ასწავლა მტრედებს პინპონგის თამაში, აგრეთვე ნისკარტით ბურთის გამოგორება. მაგრამ ისინი მტრედები იყვნენ და ცუდადაც რომ ეთამაშათ საბოლოო ჯამში ეს მაინც კარგი იქნებოდა. სკინერმა ასევე გაწვრთნა თავისი ჩიტები რაკეთების გასაშვებად მეორე მსოფლიო ომისას, პროექტ მტრედისთვის (მოგვიანებით „ორკონი“). დიდი დრო გავიდა მას შემდეგ რაც მისი გამოგონება ელექტრო მოწყობილობამ შეცვალა.

სკინერი განსაკუთრებული ზრუნვით ეპყრობოდა საწვრთნელ ცხოველებს. ნებისმიერი ქმედება, რაც ოდნავ მაინც მიახლოვდებოდა სასურველს, მყისვე ჯილდობდებოდა - ზუსტად საჭირო რაოდენობით, ჯილდო არც ძალიან მცირე იყო და არც გადამეტებულად დიდი.

ასეთივე მიდგომა შეიძლება გამოვიყენოთ ბავშვებთანაც და ეს ძალიან კარგად მუშაობს. წარმოიდგინეთ, რომ გინდათ თქვენს პატარას სუფრის გაშლა ასწავლოთ. ეს ძალიან საჭირო უნარია. თქვენც უფრო მეტად მოგეწონებოდათ ის და მისი ღირსების გრძნობისთვისაც არ იქნებოდა ურიგო.

ამისთვის თქვენ მთელი მოცემული ქცევა შემადგენელ ნაწილებად უნდა დაშალოთ. სუფრის გაშლის პირველი ელემენტია თეფშების კარადიდან მაგიდამდე მიტანა. ესეც კი შესაძლოა ძალიან რთული იყოს, რადგან თქვენმა პატარამ სულ რამდენიმე თვეა რაც სიარული ისწავლა. ის ჯერ ისევ ბარბაცებს და ეცემა. ამიტომაც სწავლას იწყებთ იმით, რომ აჭერინებთ ხელში თეფშს მერე კი ისევ უკან გიბრუნებთ. თავზე ხელის გადასმა არ დაგავიწყდეთ. შეგიძლიათ ამ ყველაფერს თამაშის სახე მისცეთ. ხან მარცხენა ხელით მიაწოდეთ თეფში, ხან - მარჯვენით, გარშემო შემოიტარეთ. მერე კი რამდენიმე ნაბიჯი გადადგით, რომ ის მოვიდეს თქვენთან და ისე დაგიბრუნოთ თეფში. ითამაშეთ მასთან სანამ ამ თამაშის ვირტუოზი არ გახდება.

ამ მიდგომით შეგვიძლია ნებისმიერს ნებისმიერი რამ ვასწავლოთ. პირველ რიგში კონცენტრირდით იმაზე რა გსურთ. შემდეგ ქორივით დააკვირდით ადამიანებს თქვენს გარშემო. ბოლოს, როდესაც დაინახავთ რაიმეს იმის მსგავსს რაც თქვენ გინდათ, ქორივით დააცხრებით ამას და ჯილდოსაც მიიღებთ.

თქვენი გოგონა თინეიჯერობის ასაკში ძალიან გულჩათხრობილი გახდა, თქვენ კი გინდათ, რომ მან მეტი გესაუბროთ. თქვენი მიზანია - გოგონა უფრო კომუნიკაბელური გახდეს. ერთ დილით საუზმეზე მან თავის სკოლაზე ანეგდოტი მოგიყვათ. ეს ძალიან კარგი შემთხვევაა ყურადღების მისაქცევად. ჯილდოს დროა. შეწყვიტეთ შეტყობინებების წერა და მოუსმინეთ. თუ არ გინდათ, რომ ის ისევ გაჩუმდეს და აღარაფერს ყვებოდეს.

მშობლის ჩარევა შვილის ქცევის ფორმირებაში აუცილებელია, ეს ბავშვებისთვის უკეთესია. იგივე ეხება ქმრებს, ცოლებს, თანამშრომლებს და მშობლებს.

თუმცაღა სკინერი რეალისტი იყო. ის აღნიშნავდა, რომ ჯილდოს გამოყენება ძალიან ძნელი იყო - დამკვირვებელი მშვიდად ელოდა როდის მოიქცეოდა სამიზნე საჭიროებისამებრ, თანაც ეს საქციელი სპონტანური არ უნდა ყოფილიყო, მერე კი ეფექტი ძლიერდებოდა. ამას ბევრი დრო და ბევრი ლოდინი სჭირდებოდა, პრობლემაც სწორედ ეს იყო. ის ასევე აშიმშილებდა თავის ცხოველებს, ვიდრე ისინი თავისი წონის მეოთხედს არ დაკარგავდნენ, რათა საჭმლით დაჯილდოების ინტერესი გამოეწვია. მაგრამ მხოლოდ ესეც არაა ამ პოზიტიური მიდგომის ნაკლი.

პოზიტიურებთან ერთად ნეგატიური ემოციებიც გვეხმარება სწავლაში. ჩვენ უნდა ვისწავლოთ, რადგან სულელები ვართ და ადვილად მოწყვლადები. თანაც შეიძლება მოვკვდეთ. ეს კი კარგი არაა და ვერც კარგად გვაგრძნობინებს თავს. ეს რომ მოგვწონდეს მაშინ სიკვდილის ძიებაში ვიქნებოდით და ადვილად დავიხოცებოდით. ჩვენ არ გვიყვარს სიკვდილზე ფიქრი მაშინაც კი, თუ ეს უბრალოდ ოდესმე შესაძლებელია. ყოველთვის ასეა.

ამგავარად, ნეგატიური და უსიამოვნო ემოციები გვიცავენ. ჩვენ გვეშინია, გვრცხვენია, გვტკივა და გვეზიზღება და ვცდილობთ, ამ გრძნობებს თავი ავარიდოთ. ჩვენ მეტად ვართ მიდრეკილი ნეგატიური ემოციების განცდისკენ.

ფაქტია, რომ ერთი და იმავე ზომის დანაკარგი უფრო დაგვადარდიანებს ვიდრე ჯილდო გაგვახარებს. ტკივილი უფრო ძლიერია, ვიდრე სიამოვნება, შფოთვა უფრო ძლიერია ვიდრე იმედი.

ემოციები, პოზიტიური თუ ნეგატიური, ორი განსხვავებული ვარიანტის არსებობს. სიამოვნება გვამცნობს, რომ რაც ჩვენ გავაკეთეთ კარგი იყო, მაშინ როცა იმედი გვანიშნებს, რომ სიამოვნება ჯერ კიდევ გზაშია. ტკივილი ზიანს გვაყენებს, ამიტომაც აღარ ვიმეორებთ ქცევას, რომელსაც გვატკენს ან საზოგადოებისგან იზოლაციას გამოიწვევს (ტექნიკურად იზოლაციაც ტკივილის ფორმაა). შფოთვა გვაიძულებს საეჭვო ხალხსა და ადგილებს მოვერიდოთ.

ყველა ეს ემოცია ერთმანეთს აბალანსებს, ამიტომ ყველა საჭიროა, რათა გადავრჩეთ და განვვითარდეთ. ჩენს შვილებს ცუდ სამსახურს ვუწევთ, როცა არ ვიყენებთ ბუნებრივ თვისებებს, რომ რაიმე ვასწავლოთ, ნეგატიურ ემოციებსც კი, მაგრამ მათი გამოყენებისას ძალიან ფრთხილად უნდა ვიყოთ.

სკინერმა იცოდა, რომ მუქარამ და სასჯელმა შესაძლოა შეაჩეროს არასასურველი ქცევა, ჯილდო კი წაახალისებს სასურველს.

სამყაროში, რომელიც პარალიზებულია აზრით, ბავშვის ბუნებრივ სამყაროში ჩაურევლობის შესახებ, შესაძლოა ზემოხსენებული მეთოდების განხილვა გართულდეს. მაშინ, როცა ბავშვებს არც ექნებათ ბუნებრივი განვითარების ხანგრძლივი პერიოდი - სიმწიფის მიღწევამდე, თუ მათი საქციელის სწორი ფორმირება არ მოხდება. თითქოსდა დედის საშოდან გამოსულებს მაშინვე აქციებით ვაჭრობის დაწყება შეეძლოთ.

მათ შიშისა და ტკივილისგან ბოლომდე ვერ დაიცავთ. ისინი პატარები და ადვილად მოწყვლადები არიან, ბევრი არაფერი იციან სამყაროზე. მაშინაც კი, როცა ისეთ ბუნებრივ რამეს აკეთებენ, როგორიც სიარულის სწავლაა, ისინი სამყაროსგან დარტყმებს იღებენ, რომ აღარაფერი ვთქვათ იმედგაცრუებასა და უარყოფაზე, რომელსაც და-ძმასთან და არც ისე კეთილისმსურველ მოზრდილებთან პირველი ურთიერთობისას აწყდებიან.

ამის გათვალისწინებით, მთავარი მორალური საკითხია ის კი არაა, რომ მთლიანად დავიცვათ ისინი უბედურებისა და ცუდი შემთხვევებისაგან, რომ არასოდეს იგრძნონ ტკივილი და შიში, არამედ ის, რომ მათთის სასარგებლო თვისებების სწავლების მაქიმიზაცია მინიმალური დანაკარგებით შევძლოთ.

დისნეის ფილმში_ „მძინარე მზეთუნახავი“ მეფეს და დედოფალს გაუჩნდებათ დიდი ხნის ნანატრი ასული ავრორა. ისინი დიდ ნათლობას გეგმავენ მისი ხალხისთვის წარსადგენად. იწვევენ ყველას, ვინც პატის სცემს და უყვარს ავრორა, მაგრამ არ შეუძლიათ მალეფისენტას (ბოროტება) დაპატიჟება, მიწისქვეშეთის ანდა ბინების ნეგატიური მხარის დედოფლის. სიმბოლურად ეს ნიშნავს, რომ ორი მონარქი განსაკუთრებულად იცავს შვილს და ქმნის მის გარშემო ნეგატივისგან მთლიანად თავისუფალ სამყაროს.მაგრამ ეს ვერ იცავს მას. ეს ასუსტებს პრინცესას. მალეფისენტა ახერხებს ავრორასთან მისვლას მის 16 წლის დაბადების დღეზე და სასიკვდილოდ დაჭრის ძაფის სართავის ნემსით. მბრუნავი ბორბალი ბედის ბორბალია, ნემსის ჩხვლეტით წამოსული სისხლი ქალწულობის დაკარგვის სიმბოლოა, ნიშანი, რომ გოგონასგან ქალი დგება.

საბედნიეროდ, კეთილი ფერია (ბუნების პოზიტიური მხარე) ამცირებს გაუცნობიერებელ სასჯელს და წამლად სიყვარულის კოცნას იშველიებს. პანიკაში ჩავარდნილი მეფე და დედოფალი ანადგურებენ ყველა ბორბალს სამეფოში და გოგონას გასაზრდელად სამ კეთილ ფერიას აძლევენ. ფერიები აგრძელებენ მშობლების სტრატეგიას და არიდებენ პრინცესას ყველანაირ ნეგატივს, მაგრამ ამით მას გამოუცდელს, სუსტს და გულუბრყვილოს ტოვებენ. ერთ დღეს, ზუსტად 16 წლისა ავრორა ტყეში უფლისწულს ნახავს და მაშინვე შეუყვარდება. ნებისმიერი გონივრული მოსაზრების მიხედვით ეს ძალიან ცოტა დროა. შემდეგ ის მწარედ დასტირის ფაქტს, რომ ცოლად უნდა გაჰყვეს პრინც ფილიპს, რომელზეც ჯერ კიდევ ჩვილობაში იყო დანიშნული და მშობლებთან დაბრუნებისას დაქორწინდებიან კიდეც.

მისი ემოციური სამყარო ირყევა, სწორედ ამ დღეს გამოავლენს თავს მალეფისენტას წყევლა. სასახლეში იხსნება პორტალი, ჩნდება მბრუნავი ბორბალი, ავრორა ხელს იჭრის მასზე და უსულოდ ეცემა. ასე ხდება ის მძინარე მზეთუნახავი. ამ საქციელით (სიმბოლურად), ის ირჩევს არაცნობიერს, მოზრდილი ცხოვრების ნაცვლად. ხანდახან რაღაც მსგავსი ემართებათ ზედმეტად დაცულ ბავშვებს, რომელბიც გაუცნობიერებელ სიამოვნებას არჩევენ რეალურ ცხოვრების ტკივილთან პირველივე შეჯახებას, ან უფრო უარესი - ნამდვილ ბოროტებასთან, რომელიც მათ არც იციან და არც უნდათ რომ იცოდნენ. შესაბამისად თავსაც ვერ იცავენ მისგან.

მოდით ავიღოთ სამი წლის ბავშვის მაგალითი რომელსაც გაყოფა არ ასწავლეს. ის ამ ცუდ საქციელს მშობლების თანდასწრებით გაიმეორებს, მაგრამ მათ შვილის სიყვარული ჩარევის საშუალებას არ მისცემს. უფრო სწორად თუ ვიტყვით ისინი ყურადღებას არ მიაქცევენ, არ აღიარებენ რა ხდება და არ ასწავლიან, როგორ მოიქცეს სწორად. ეს კარგი არაა.

მოგვიანებით ისინი დაიჭერენ შვილს სრულიად დაუკავშირებელი მოვლენის გამო. მას ეტკინება, გაოცდება და ვერაფერსაც ვერ ისწავლის. უფრო უარესიც, მერე ეცდება შეიძინოს მეგობრები და არაფერი გამოუვა თავისი სოციალური ადაპტირებულობის ნაკლებობის გამო.

მისი ასაკის ბავშვებს, მისი თანამშრომლობის უუნარობა განიზიდავს. ისინი იჩხუბებენ მასთან, ხოლო სამეგობროდ ვინმე სხვას მოძებნიან. ამ ბავშვების მშობლები ნახავენ მის მოუქნელ და ცუდ საქციელს და აღარ მიიწვევენ მას თავიანთ შვილებთან სათამაშოდ. ის უარყოფილი და მარტოსული იქნება.

ეს მოზარდში დეპრესიას, შფოთვასა და წყენას გამოიწვევს. ეს კი მის ცხოვრებაში გადატრიალებას მოახდენს, რაც იგივეა, რომ გაუცნობიერებელ მდგომარეობაში დარჩენა ისურვოს.

მშობლები, რომლებიც უარს ამბობენ თავიანთი შვილების დისციპლინაზე პასუხისმგებლობა აიღონ, უბრალოდ გაურბიან კონფლიქტს, რომელიც ბავშვის სწორად აღზრდისას გარდაუვალია.

გაურბიან ცუდი ბიჭის სახელს, მაგრამ ამით შვილებს ვერც შიშისგან და ვერც ტკივილისგან ვერ იცავენ. უფრო პირიქით - გულგრილი და განსჯის მოყვარული სამყარო უფრო მეტ კონფლიქტსა და სასჯელს მოუვლენს, ვიდრე ამას ფხიზელი და გაცნობიერებული მშობელი გააკეთებდა.

თქვენ შეგიძლიათ თქვენვე მიაჩვიოთ თქვენი შვილები დისციპლინას, ან ეს გულგრილ და მკაცრ სამყაროს მიანდოთ. ამ უკანასკნელის არჩევის მოტივი სიყვარული სულაც არ იქნება.

შეგიძლიათ შემეკამათოთ, როგორც ამას თანამედროვე მშობლების უმეტესობა აკეთებს, თუ რატომ უნდა დაემორჩილონ შვილები მშობლების მოთხოვნებს.

ფაქტიურად კი ეს მსჯელობის ახალი, პოლიტკორექტული ვარიანტია, რომელიც „მოზრდილობის“ იდეას გამოხატავს, ცრურწმენისა და შევიწროვების ფორმის ისეთივე ანალოგია, როგორიცაა სექსიზმი ან რასიზმი.

მოზრდილის ავტორიტეტის საკითხს ფრთხილად უნდა მივუდგეთ. ეს თავად საკითხის გულდასმით შესწავლას მოითხოვს. საწინააღმდეგო აზრის მიმღებლობა უკვე ნახევარი გზაა ამ მიდგომის ვალიდურობის მისაღებად, თუმცა შეიძლება სახიფათო იყოს, თუ საკითხს არასწორად დავაყენებთ. მოდით ყველაფერში გავერკვეთ.
პირველ რიგში რატომ უნდა იყოს ბავშვი მორჩილი? ეს ადვილია. იმიტომ, რომ ყოველი ბავშვი უნდა უსმენდეს და ემორჩილებოდეს უფროსებს, რადგან ის დამოკიდებულია იმ ზრუნვაზე, რომელსაც მის მიმართ არც თუ სრულყოფილი ერთი ან რამდენიმე მოზრდილი იჩენს.

ამის გათვალისწინებით, ბავშვისთვის უკეთესია ისე მოქცევა, რომ ბუნებრივი მიჯაჭვულობა და კეთილგანწყობა გამოვიწვიოთ, შეიძლება რამე უკეთესიც კი.

ბავშვი იქცევა ისე, რომ ერთდროულად იპყრობს მოზრდილის ყურადღებას და მას თავისი არსებობისა და განვითარების გაუმჯობესებისკენ მიმართავს. ეს ძალიან მაღალი სტანდარტია, მაგრამ ბავშვის ინტერესებშია და ამიტომაც მას ყველა საფუძველი აქვს, რომ აქეთ მიისწაფვოდეს.

ყოველმა ბავშვმა უნდა ისწავლოს, სამოქალაქო საზოგადოებას მოხერხებულად როგორ მოერგოს. ეს არ ნიშნავს, გასრესილ იქნას უაზრო იდეოლოგიათა შეთავსებაში. ეს იმას ნიშნავს, რომ მშობლებმა სასურველი ქცევა, რომელიც ბავშვს ოჯახის გარეთაც მოუტანს წარმატებას, ჯილდოთი უნდა წაახალისონ. ამავე დროს მიმართონ მუქარას - რათა აღკვეთონ საქციელი რომელიც ბავშვს ტანჯვასა და უიღბლობას მოუტანს.

ასეთი შესაძლებლოების სპექტრი ძალიან ვიწროა, ამიტომაც ზომები სწრაფად უნდა მივიღოთ. თუ ბავშვს ოთხი წლისთვის არ ვასწავლით სწორად მოქცევას, მისთვის ყოველთვის ძნელი იქნება მეგობრების გაჩენა. ეს სამეცნიერო ლიტარატურაში ნათლადაა განმარტებული და მნიშვნელოვანია, რადგან 4 წლის შემდეგ თანატოლები სოციალიზაციის ძირითად წყაროს წარმოადგენენ. უარყოფილი ბავშვები ვეღარ ვითარდებიან, რადგან თანატოლებისგან მოცილებულნი არიან. ისინი უფრო და უფრო იძირებიან, სხვა ბავშვები კი განაგრძობენ განვითარებას.

ამგვარად, უმეგობრო ბავშვი მარტოსული, ასოციალური, დეპრესიული თინეიჯერი და მოზრდილი ხდება. ეს რა თქმა უნდა კარგი არ არის. გამუდმებით გვჭირდება შეხსენება, სწორად როგორ ვიფიქროთ და ვიმოქმედოთ. თუ ვმერყეობთ, ის ხალხი ვინც ჩვენზე ზრუნავს და ვუყვარვართ, ფრთხილად გვიბიძგებს და სწორ გზაზე დაგვაბრუნებს. ასე რომ, უკეთესია ასეთი ხალხი გარშემო ბევრი გვყავდეს.

ეს რა თქმა უნდა იმ შემთხვევებს არ ეხება, როცა მშობლების ნაკარნახევი ყოველთვის ახირებულია. ასეთი მიდგომა მხოლოდ უფუნქციო, ტოტალიტარულ სახელმწიფოშია გამართლებული, მაგრამ ცივილურ, ღია საზოგადოებაში გარკვეულ ფუნქციურ წესრიგზე უმრავლესობა თანხმდება, რომელიც საერთო კეთილდღეობისკენ, ან სულაც განსაკუთრებული ძალისხმევის გარეშე თანაცხოვრებისკენაა მიმართული.

ამ მინიმალური შეთანხმებით წარმოდგენილი წესებიც კი არაა დაუსაბუთებელი, ის ალტერნატივებს გვთავაზობს - თუ საზოგადოება ადეკვატურად არ წაახალისებს პროდუქტიულ, პრო-სოციალურ ქცევას, მხარს უჭერს რესურსების გადანაწილებას მიკერძოებული და უსამართლო გზით, უშვებს ქურდობას და ექსპლუატაციას, ასე უკონფლიქტოდ დიდხანს არსებობას ვერ გააგრძელებს.

თუ იერარქიები მნიშვნელოვანი და რთული გადაწყვეტილებების კომპეტენციის მაგივრად, მხოლოდ ძალაუფლებაზე იქნება დაფუძნებული, ესეც გარდაუვალ კრახამდე მიგვიყვანს. ეს ასეცაა, შიმპანზეების უფრო მარტივ იერარქიაში.

ცუდად სოციალიზებულ ბავშვს საშინელი ცხოვრება აქვს, ამიტომ უკეთესია მათი ოპტიმალური სოციალიზაცია.

რაღაცის მიღწევა დაჯილდოებით შეიძლება, მაგრამ ყველაფრის არა, ამიტომაც საკითხი არ დგას ისე - გამოვიყენოთ სასჯელი და მუქარა, თუ არა. საქმე იმაშია, ეს გააზრებულად და გონივრულად გავაკეთოთ.

მაშ როგორ მივაჩვიოთ ბავშვები დისციპლინას? ეს ძალიან რთული კითხვაა, რადგან ბავშვების ხასიათი ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავდება. ზოგი ბავშვი დამჯერია. მათ ძალიან უნდათ გასიამოვნონ, მაგრამ ეს მათ კონფლიქტურობისა და მიჯაჭვულობისკენ მიდრეკილებად აქცევს. სხვები უფრო სასტიკები და დამოუკიდებლები არიან. ამ ბავშვებს ყველაფრის თავის ნებაზე კეთება უნდათ, ყოველთვის როცა მოუნდებათ. ისინი რთული, შეუთავსებელი და ჯიუტები არიან.

ზოგ ბავშვს ძალიან სჭირდება დისციპლინა და წესები, და აკმაყოფილებთ ხისტი გარემოც კი. არიან ისეთებიც, რომელთა საქციელის განსაზღვრა ნაკლებად შესაძლებელია, ვერ/არ აკმაყოფილებენ მოთხოვნებს სულ მცირე აუცილებელ დონეზეც კი.

ზოგი ძალიან ნიჭიერი და შემოქმედებითია, სხვები კი ზედაპირული და კონსერვატიული. ეს ყველაზე მნიშვნელოვანი განსხვავებებია, რომელბზეც ბიოლოგიური ფაქტორები დიდ გავლენას ახდენს და მათ სოციალური მოდიფიკაციას ართულებს.

საბედნიეროდ, ამ უამრავი ცვლებადობის წინაშე - ჩვენ გაწონასწორებული ქველმოქმედები გამოვდივართ, რომლებიც სოციალურ კონტროლს სწორად იყენებენ.

ძალის აუცილებელი მინიმუმი

აი მარტივი საწყისი მოსაზრება - წესების მოქმედება აუცილებლობის საზღვრებს არ უნდა გასცდეს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ცუდი კანონები კარგ კანონებს განდევნიან.
ეს ოკამის სამართებლის (სამეცნიერო კონცეპტუალური გილიოტინა რომელიც ამტკიცებს, რომ მარტივი შესაძლო ჰიპოთეზა უპირატესია) ეთიკური, უფრო მეტიც იურიდიული ექვივალენტიც კია. ამგავარად არაა საჭირო ბავშვების და მათი აღმზრდელების ზედმეტი წესებით გადატვირთვა. ეს იმედგაცრუების გზაა.

აუცილებელია წესების შეზღუდვა და იმის დადგენა, თუ რა უნდა მოვიმოქმედოთ როცა რომელიმე მათგანი დაირღვევა. სასჯელის სიმკაცრის განმსაზღვრელი, ზოგადი კონტექსტიდან ამოვარდნილი წესის დადგენა რთულია. მიუხედავად ამისა, ინგლისურ სამოქალაქო კანონებში უკვე საჭირო ნორმებია გაწერილი, ეს კი დასავლური ცივილიზაციის დიდი მონაპოვარია. მათი ანალიზი გვეხმარება მეორეული სასარგებლო პრინციპები დავადგინოთ.

ინგლისური სამოქალაქო კანონები საშუალებას გაძლევთ კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში თქვენი უფლებები დაიცვათ. თუ ვინმე შემოიჭრება თქვენს სახლში, თქვენ კი დატენილი პისტოლეტი გაქვთ, თავის დაცვაც შეგიძლიათ მაგრამ ეს ეტაპობრივად უნდა გააკეთოთ. ხომ შეიძლება ეს უბრალოდ დაბნეული და მთვრალი მეზობელი იყოს? „ვესვრი“, - ფიქრობთ თქვენ. მაგრამ ეს არც ისე იოლია. ამის მაგივრად ამბობთ „სდექ! პისტოლეტი მაქვს.“ თუკი მან არც უკან დაიხია და არც პასუხს გცემთ მაშინ უფლება გაქვთ ჰაერში გაისროლოთ გამაფრთილებლად. თუ შემოჭრილი პირი ისევ თქვენსკენ მოდის მაშინ უკვე ფეხში უმიზნებთ.(ამ ყოველივეს იურიდიულ რჩევად ნუ მიიღებთ. ეს უბრალოდ მაგალითია).

ამ დროს მხოლოდ ერთ საუკეთესო პრინციპს შეგიძლიათ მიმართოთ - ესაა აუცილებელი ძალისხმევის მინიმიზაცია. აი ახლა უკვე დისციპლინის ორი აუცილებელი წესი გვაქვს. პირველი - წესების ლიმიტი და მეორე - ნებისმიერი წესის აღსრულებისთვის მინიმალურ ძალისხმევას მივმართავთ.

პირველ პრინციპთან დაკაშირებით, ალბათ უკვე გაგიჩნდათ მოსაზრება- „შევამციროთ წესები , მაგრამ კონკრეტულად რომელი?“ აი რამდენიმე შემოთავაზება.

არ დაკბინოთ, არ კრათ ხელი და არ სცემოთ არავინ, თუ ეს თავდაცვის აუცილებელი პირობა არ იქნება. არ აწამოთ და არ დასცინოთ ბავშვებს, თორემ ციხეს ვერ ასცდებით. მიირთვით ცივილიზებულად და ზრდილობიანად, რომ ადამიანებს მოუნდეთ თქვენი სადილზე დაპატიჟება. ისწავლეთ გაყოფა, რათა სხვა ბავშვებმა იმეგობრონ თქვენთან. ყურადღებით მოუსმინეთ უფროსებს როცა გელაპარაკებიან, მათ არ სძულხართ და უნდათ რაიმე გასწავლონ. დაიძინეთ მორჩილად და საჭირო დროს, ამით თქვენს მშობლებს პირადი ცხოვრების საშუალებას მისცემთ და მათაც აღარ შეაწუხებთ თქვენი არსებობა. გაუფრთილდით თქვენს ნივთებს, რათა იცოდეთ როგორ გაგიმართლათ მათი მფლობელი რომ გახდით. იმხიარულეთ როცა რამე სახალისო ხდება, მაშინ შემდეგ გასართობზეც აუცილებლად დაგპატიჟებენ. ისე მოიქეცით რომ გააბედნიეროთ ადამიანები თქვენს გარშემო, მაშინ ბევრ ადამიანს მოუნდება თქვენს გვერდით ყოფნა. ბავშვს, რომელიც ამ წესებს იცავს, კარი ყველგან ღია ექნება.

რაც შეეხება მეორე - ასევე აუცილებელ პრინციპს - თქვენ აქაც გაგიჩნდებათ კითხვა : „რა არის მაინც ეს ძალისხმევის მინიმუმი?“ ეს თანდათან, სულ მცირე ჩარევით დაწყებული მოსინჯვით უნდა დადგინდეს.

ზოგიერთი ბავშვი ქვის ლოდს გავს, სხვებისთვის კი სიტყვიერი მიმართვა სავსებით საკმარისია, ზოგს კი სულაც უბრალოდ თითების გატკაცუნებაც ჰყოფნის. ასეთ სტრატეგიას ზოგიერთ დაწესებულებაში პრაქტიკულად იყენებენ, მაგალითად რესტორანში.

ამის გამოყენება წყნარად, სწრაფად და ეფექტურად, ყოველგვარი გართულების გარეშეა შესაძლებელი.

რა არის ამის ალტერნატივა?

ბავშვი, რომელიც სიბრაზისგან ტირის და ყურადღების მიქცევას ცდილობს, ამით სახელს ვერ გაითქვამს. ბავშვი, რომელიც მაგიდიდან მაგიდასთან დარბის და ყველას აწუხებს მშობლებსაც არცხვენს და თავის თავსაც. ასეთი შედეგები ოპტიმალურისგან ძალიან შორსაა, რადგან ბავშვები საზოგადოებაში ყოველთვის ცუდად იქცევიან, ამით ცდილობენ დაადგინონ ამ ახალ ადგილას იგივე წესები მოქმედებს თუ არა რაც სახლში. ისინი ამაში სხვაგვარად ვერ ერკვევიან მაშინაც კი, როცა ჯერ სამი წლისთვისაც არ მიუღწევიათ.

როცა ჩვენი შვილები პატარები იყვნენ და რესტორანში მიგვყავდა, ყველა უღიმოდა მათ. ისინი კარგად და ზრდილობიანად იქცეოდნენ. მათ არ შეეძლოთ ასე დიდხანს გაძლება და ჩვენც არ ვრჩებოდით დიდხანს.

როცა დაახლოებით 45 წუთის მერე ისინი აწრიალდებოდნენ, ჩვენც ვხვდებოდით, რომ უკვე წასვლის დრო იყო. ეს იყო შეთანხმების ნაწილი. ჩვენს ახლოს მსხდომები ყოველთვის გვეუბნებოდნენ, რა სასიამოვნო იყო ბედნიერი ოჯახის ხილვა. თუმცა ჩვენ ყოველთვის ბედნიერები არ ვყოფილვართ და ჩვენი შვილებიც ყოველთვის კარგად არ იქცეოდნენ, თუმცა ძირითადად მაინც ყველაფერი რიგზე იყო და ჩვენს რა თქმა უნდა გვსიამოვნებდა , რომ ხალხს უხაროდა ჩვენთან ერთად ყოფნა.

ეს ძალიან კარგი იყო ასევე ჩვენი შვილებისთვისაც. საჭირო იყო ენახათ, რომ ადამიანებს მოსწონდათ. ეს აუმჯობესებდა მათ კარგ ქცევას, ეს ჯილდო იყო.

ხალხს ნამდვილად მოეწონებათ თქვენი შვილები, თუ მათ ამის შანსს მისცემთ. ეს იყო პირველი რაც გავიგე მას შემდეგ რაც ჩვენი უფროსი გოგონა მიქაელა დაიბადა; როცა ჩვენ მას თავისი პატარა ეტლით მონრეალის ფრანგულ, მუშათა უბანში მივასეინებდით - არც თუ დახვეწილი გარეგნობის, მთვრალი ლამბერ ჯეკის სტილის ადამიანები ჩერდებოდნენ და უღიმოდნენ მას. ისინი ხითხითებდნენ, იმანჭებოდნენ და სასაცილო გამომეტყველებას იღებდნენ.

როცა ვუყურებ როგორ რეაგირებენ ადამიანები ბავშვებზე, რწმენა ადამიანის ბუნებისადმი ისევ მიბრუნდება. ეს ყველაფერი მრავლდება, როცა თქვენი შვილი საზოგადოებაში კარგად იქცევა. ამისთვის კი საჭიროა თქვენი შვილების ფრთხილად და ეფექტურად დისციპლინირება - ამისთვის, კი ცოდნისთვის თავის არიდების მაგივრად, ზუსტად უნდა ერკვეოდეთ, რა არის ჯილდო და რა სასჯელი.

თქვენს გოგონასთან ან ვაჟთან ურთიერთობის ნაწილია, გავარკვიოთ, თუ როგორ რეაგირებს ის დისციპლინირებაზე და მერე ისე ჩავერიოთ, რომ ეს უფრო ეფექტური იყოს.

მარტივია კლიშეების გამეორება, როგორიცაა - „არანაირი გამართლება არ აქვს ფიზიკურ სასჯელს“, ან „ბავშვის ცემა მასაც ასწავლის როგორ სცემოს სხვები“.

მოდით პირველი დებულებიდან დავიწყოთ: ფიზიკურ სასჯელს გამართლება არ აქვს. პირველ რიგში უნდა აღვნიშნოთ რომ ფართოდ გავრელებული მოსაზრება, რომ ზოგიერთი გადაცდომა, განსაკუთრებით ისინი, რომლებიც ქურდობას და თავდასხმებს ეხება აუცილებლად დასჯადი უნდა იყოს.

მეორეს მხრივ, კი მრავალი სასჯელი თავის არსში, თვისი ფსიქოლოგიური ფორმით თითქმის ფიზიკურს უტოლდება.

თავისუფლების აღკვეთა ზუსტად ფიზიკურის მსგავს ტკივილს გვაყენებს. იგივე ეხება სოციალურ იზოლაციას. ეს ნეირობიოლოგიიდან ვიცით. სამივე მათგანზე ტვინის ერთი და იგივე ნაწილები რეაგირებს და ყველა მათგანი იკურნება ერთი და იმავე კლასის წამლებით_ ოპიატებით.

ციხე ნამდვილად ფიზიკური სასჯელია, განსაკუთრებით თუ მარტო ხართ დაპატიმრებული, მაშინაც კი თუ ძალადობას არ აქვს ადგილი. ისიც უნდა აღვნიშნოთ, რომ ზოგიერთი სამართლებრივი გადაცდომა მყისიერად და ეფექტურად უნდა აღიკვეთოს, რათა რაიმე უფრო უარესში არ გადაიზარდოს.

რა არის შესაფერისი სასჯელი მისთვის ვინც გამუდმებით ყოფს ჩანგალს ელექტრო ჩამრთველში? ან ვინც სიცილით გარბის სუპერმარკეტის გადავსებული მანქანების სადგომიდან? პასუხი მარტივია. ყველაზე უკეთესი ხერხი ისაა რაც ამ ყველაფერს ყველაზე სწრაფად აღკვეთს, რადგან ალტერნატივა შესაძლოა ფატალური იყოს.

ეს სრულიად ნათელია პარკინგის და ელ. ჩამრთველის შემთხვევაშიც, მაგრამ იგივე ხდება სოციალური სფეროშიც, რასაც მეოთხე პუნქტამდე მივყავართ - ფიზიკური სასჯელის გამართლება.

ცემა ცუდი საქციელისთვის (ან მსგავსი რასაც ეფექტურად მიმართავენ ბავშვობაში), ბავშვის ასაკის მატებასთან ერთად უფრო სასტიკი და სრულიად უპროპორციო ხდება განსაკუთრებით იმ ბავშვებისთვის, რომლებმაც 4 წლამდე სოციალიზაცია ვერ შეძლეს.

მათ „დასჯას“ ახალგაზრდობასა და სიყმაწვილეში უკვე საზოგადოება აგრძელებს. ყველაზე ხშირად, მშვიდი 4 წლის ბავშვები სწორედ ისინი არიან, რომლებიც 2 წლამდე განსაკუთრებულ აგრესიას ამჟღავნებდნენ.

სტატისტიკურად მათ თანატოლებზე მეტად იყვნენ მიდრეკილები ცემისკენ, კბენისკენ და სათამაშოებს წართმევისკენ. ასეთებია ბიჭების დაახლოებით 5% და უფრო ნაკლები გოგონები. თუ დაუფიქრებლად, შელოცვასავით გავიმეორებთ „არ აქვს გამართლება ფიზიკურ სასჯელს“, ეს იგივეა, რაც ხელი შეუწყოთ მოსაზრებას თითქოს მოზარდები რაღაცა ჯადოსნურად იზრდებიან ანგელოზი-ბავშვებისგან. თქვენ არაფერ კარგს არ უკეთებთ თქვენს შვილებს როდესაც ყურადღებას არ აქცევთ მის ცუდ საქციელს, (განსაკუთრებით თუ ამას აგრესიაც ერთვის).

ფიზიკური სასჯელის მომხრე რომ არ გეგონოთ, გეტყვით რომ სიტყვა „არა,“ შეიძლება ეფექტურად გამოვიყენოთ იმ პირის მიმართ, რომელიც სასჯელით გვემუქრება.

ქალი თავისუფლად ეტყვის არას ნარცის მამაკაცს, რადგან მას ხელს უწყობს კანონი, სოციალური ნორმები და სახელმწიფო იცავს.

მშობელსაც თავისუფლად შეუძლია უთხრას არა ბავშვს, რომელიც მესამე ნაჭერ ნაცხვარს მოითხოვს, რადგან ის უფრო ძლიერი და უფრო ჭკვიანია ვიდრე ბავშვი (ამ ყველაფერს კი ზურგს სწორედ სახელმწიფო და კანონები უმაგრებს).

ეს საბოლოო ჯამში მაინც ნიშნავს, რომ „თუ ამის კეთებას გააგრძელებ, მაშინ ის დაგემართება რასაც არ ისურვებ.“ ან უფრო უარესიც, ეს ნიშნავს კიდევ ერთ უაზრო მოსაზრებას, უმეცარი მშობლების მოგონილს. ან უფრო უარესსაც: „ყველა მოზრდილი სუსტი და მოუხერხებელია.“ განსაკუთრებით ცუდი გაკვეთილი კი ისაა, რომ ყოველი ბავშვი უნდა გაიზარდოს, და რასაც ტკივილის გარეშე ისწავლის მშობლის ქცევის მოდელიდან აიღებს. რას აკეთებს ბავშვი როცა უგულებელყოფს მოზრდილს და უპატივცემულობას იჩენს მათ მიმართ? რატომ უნდა გაიზარდოს საერთოდ?

ეს პიტერ პენის ამბავია. ის ხომ ფიქრობდა, რომ ყველა მოზრდილი კაპიტანი კაუჭას განსახიერებაა - ასეთივე დესპოტი და სიკვდილის შიშით დატანჯული (მშიერი ნიანგი მუცელში საათით). ძალადობას ერთადერთ შემთხვევაში არ აქვს გამართლება - როცა ცივილური ადამიანი, მას მეორე ცივილური ადამიანის მიმართ იყენებს.

არსებობს მოსაზრება, რომ თუ ბავშვს დაარტყამთ, ეს მასაც ასწავლის სხვას დაარტყას. პირველ რიგში - არა, ესაა შეცდომა და ძალიან მარტივი მიდგომაა.

დავიწყოთ იმით, რომ „დარტყმა“ ზედმეტად გამარტივებული სიტყვაა ეფექტური მშობლის დისციპლინის აქტის გადმოსაცემად. თუ „დარტყმა“ ზუსტად გადმოსცემდა ფიზიკური ძალის დიაპაზონს, მაშინ სხვაობა წვიმის წვეთებსა და ატომური ბომბების დაცემას შორის არ იქნებოდა. საზომს აქვს მნიშვნელობა, თუ საკითხს ბრმად არ მივუდგებით.

ყოველმა ბავშვმა იცის სხვაობა ავი ძაღლის ნაკბენსა და შინაურის ცუგას თამაშისას უნებურად გაკრულ კბილს შორის. შესაბამისად, როცა დარტყმაზე ვლაპარაკობთ, გვერდს ვერ ავუვლით თუ ვის, რატომ და რა სიძლიერით ურტყამენ.

დროსაც, როგორც კონტექსტის შემადგენელს, ასევე დიდი მნიშვნელობა აქვს. თუ თქვენი ორი წლის შვილს შუბლზე უბრალოდ წკიპურტს მიარტყამთ იმის საპასუხოთ, რომ მან თავისზე უმცროსს თავში ხის სათამაშო ჩაარტყა, ეს უბრალოდ გათანაბრება იქნება - ბავშვს კი სხვისი დარტყმის სურვილს შეუმცირებს. ეს თითქოს კარგ შედეგს გავს.

რა თქმა უნდა ის არ ჩათვლის, რომ დას მაგალითად დედის ხელით უნდა დაარტყას. ის ხომ სულელი არ არის, ის უბრალოდ ეჭვიანი, იმპულსური და არც ისე რთულად გასაგებია.

მაშ სხვანაირად როგორ უნდა დაიცვათ მისი უმცროსი და? თუ თქვენი აღზრდა არაეფექტურია, ბავშვი გაიტანჯება. შეიძლება წლების მანძილზეც კი. ბულინგი კი გაგარძელდება იმიტომ, რომ თქვენ ვერაფერი მოიმოქმედეთ მის შესაჩერებლად.

თქვენ, მშვიდობის დასამყარებლად აუცილებელ კონფლიქტს გაექეცით. თქვენ ამაზე თვალი დახუჭეთ. მოგვიანებით კი როცა უმცროსი შვილი ამას შეგახსენებთ, თქვენ უპასუხებთ „მე ეს არც კი ვიცოდი“. თქვენ კი უბრალოდ ამის ცოდნა არ გინდოდათ, ამიტომაც არ იცოდით.

თქვენ მოიხსენით დისციპლინისთვის აუცილებელი პასუხისმგებლობა და ეს თქვენი მოწყალების გამოვლინებებით გაამართლეთ. ყოველ ნამცხვრის სახლში ცხოვრობს კუდიანი რომელიც ბავშვებს ჭამს, ჰოდა როდის გვანებებს თავს ეს ყველაფერი? მაშინ როცა გადავწყვეტთ რას ვაპირებთ - ეფექტურად დისციპლინირებას თუ ამაზე უარის თქმას (საერთოდ არ მივიღოთ გადაწყვეტილება და სრულიად უარი ვთქვათ დისციპლინაზე, მაშინ ბუნება და საზოგადოება სასტიკად დასჯიან ბავშვის ნებისმიერ საქციელს, რომელიც თავის დროზე არ გამოსწორდა).

ამიტომ ქვემოთ რამდენიმე პრაქტიკულ რჩევას მოვიყვან: ტაიმ აუტი, შესაძლოა დასჯის ძალიან ეფექტური ფორმა იყოს, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ ბავშვს მაშინვე წავახალისებთ, როცა თავის საქციელს გამოასწორებს.

გაბრაზებული ბავშვი დასვით მარტო სანამ არ დამშვიდდება. მერე უკვე შეუძლია ნორმალურ ცხოვრებას დაუბრუნდეს. ბავშვისთვის კი ეს უფრო სასარგებლოა ვიდრე სიბრაზე.

წესი - „შეგიძლია დაბრუნდე ჩვენთან როგორც კი კარგად მოიქცევი,“ კარგ სამსახურს უწევს ბავშვსაც, მშობელსაც და საზოგადოებასაც. ამით ისევ აღადგენთ მასზე კონტროლს და მის სიყვარულს მიუხედავად ცუდი საქციელისა, ისევ ისე გააგრძელებთ.

თუ ამის მერე ისევ ბრაზობთ, შესაძლოა თქვენმა შვილმა ბოლომდე არ მოინანია, ანდა თქვენ გაქვთ მიდრეკილება უკმაყოფილებისკენ.

თუ თქვენი შვილი ნამდვილი ონავარია და სიცილით გაურბის სასჯელს, ფიზიკური შეკავების დამატება ტაიმ აუტის რეიმისთვის ურიგო არ იქნება. ბავშვი ფრთხილად მაგრამ მტკიცედ დაიჭირეთ მხრებით, სანამ სხმარტალს არ შეწყვეტს და ყურადღებას არ მოგაქცევთ.თუ არც ამან იმუშავა, მაშინ ბავშვი მუხლზე გადაიწვინეთ ; ბავშვისთვის, რომელიც ცდილობს დასაშვები საზღვრები უფრო გააფართოოს, უკანალზე მორტყმამ პასუხისმგებელი მოზრდილისგან აუცილებელ სერიოზულობაზე უნდა მიანიშნოს.

არსებობს სიტუაციები, სადაც ესეც კი არასაკმარისია. ბავშვები ძალიან ჯიუტი, მოუსვენარი და სასტიკებიც კი არიან, მათი საქციელი მიუტევებლად შეურაცხმყოფელია, ხოლო თუ თქვენ ამის საწინააღმდეგო ხერხს არ მიმართავთა, მაშინ პასუხისმგებლობიანი მშობელი არ ყოფილხართ.

ამით ე.წ ბინძურ საქმეს, სხვას უტოვებთ გასაკეთებლად, ვინც ამას გაცილებით ბინძურად გააკეთებს.

პრინციპების შეჯამება

დისციპლინის პრინციპები:

1. წესების ლიმიტი.

2. მინიმალური ძალის გამოყენება.

ამაში მონაწილეობას ორივე მშობელი უნდა იღებდეს. ბავშვის აღზრდა დამღლელია და ბევრ ენერგიასაც მოითხოვს, ამიტომაც ერთი მშობელი ადვილად უშვებს შეცდომებს. უძილობა, შიმშილი, კამათი, ნაბახუსევი, ცუდი დღე სამსახურში - თითოეულ მათგანს შეუძლია დაუფიქრებელი ნაბიჯი გადაგადგმევინოთ, კომბინაციაში კი უფრო უარეს შედეგსაც იძლევა.

საჭიროა ყოველთვის იყოს გვერდით ვინმე, ვინც თვალს გადევნებთ და სწორ დროს ჩაერევა. ეს მტირალა ბავშვისა და გაღიზიანებული მშობლის კონფლიქტის ალბათობას შეამცირებს, რამაც წინააღმდეგ შემთხვევაში შეიძლება სავალალო შედეგებამდე მიგვიყვანოს.

მშობლები წყვილად უნდა ცხოვრობდნენ, რომ ახალშობილის მამამ იზრუნოს დედაზე, რათა ის არ გადაიღალოს და სასოწარკვეთისგან რამე არ ჩაიდინოს, როცა ბავშვის კოლიკების მოსმენა მოუწევს ღამის 11-დან დილის 5 საათამდე, მთელი თვის განმავლობაში.

ისე ნუ გაიგებთ, თითქოს მარტოხელა დედების საწინააღმდეგო რაიმე მქონდეს, ბევრი მათგანი ძალიან ძლიერია და თითქმის შეუძლებელს აკეთებს, მათი ნაწილი იძულებული იყო სასტიკ მოპყრობას გაჰქცეოდა, თუმცა ეს არც იმას ნიშნავს, რომ ყოველი ოჯახური ფორმა ერთნაირად სიცოცხლისუნარიანია.

მეოთხე პრინციპი: ფსიქოლოგიური

მშობლებმა უნდა გააცნობიერონ თავიანთი უნარები, თუ რამდენად სასტიკები, შურისმაძიებლები, ამპარტავნები, ნაწყენები, ავები და მატყუარები არიან. ძალიან ცოტა ადამიანი იღებს შეგნებულ გადაწყვეტილებას, შეასრულოს ის საშინლად რთული მოვალეობა რასაც დედობა და მამობა ჰქვია, ცუდი აღზრდის მაგალითებს კი ყოველდღე ვაწყდებით.

ეს იმიტომ, რომ ადამიანების სიავეს, ისევე როგორც სიკეთეს საზღვარი არ აქვს, მაგრამ ისინი შეგენებულად თვალს ხუჭავენ ამაზე. ადამიანები აგრესიულები და ეგოისტებიც ისევე არიან როგორც კეთილები და მზრუნველები.

სადაც არ არიან მოზრდილი ადამიანები, იქ არც იერარქიაა, მტაცებელ ცხოველსაც კი შეუძლია მოთმინებით აიტანოს პირმშოს ჭირვეულობა, მაგრამ შურისძიება არ დააყოვნებს.

ყველაზე კარგი და მომთმენი მშობლებიც კი, როცა თავიანთი შვილის საზოგადოებრივ ადგილას, მაგ: სუპერმარკეტში ისტერიკას ვერ უმკლავდებიან, ათი წუთის მერე ისინი ბავშვს გულგრილად შეხედავენ, როცა ეს უკანასკნელი მათთვის თავისი რაიმე მიღწევის საჩვენებლად მიირბენს.

მოუსვენრობა, დაუმორჩილებლობა და დომინაციის სურვილი საკმარისია, რომ ყველაზე თავგანწირული მშობელიც კი ნაწყენი დარჩეს. ამას კი ნამდვილი სასჯელი მოჰყვება. წყენა შურისძიების სურვილს ბადებს. სიყვარულის გამომჟღავნების წილი შემცირდება და ამას რაციონალური ახსნაც მოეძებნება.

ამით ბავშვის განვითარებისთვის საჭირო პირობები შემცირდება. შედეგი კი ის იქნება, რომ ბავშვი ნელ ნელა თავს აგარიდებთ. ეს კი ტოტალური ოჯახური ომის მხოლოდ დასაწყისია, იატაკქვეშ რომ მიმდინარეობს - სიყვარულისა და მოჩვენებით სტაბილურობის ფასადს მიღმა.

უკეთესია თუ გატკეპნილ გზას თავს ავარიდებთ. მშობელი, რომელსაც სერიოზულად აქვს შეგნებული თავისი მოთმინების ლიმიტი და უნარი, თუ რამდენად ცუდ საქციელს შეუძლია მისი პროვოცირება, თავისუფლად შეძლებს სწორი დიცსიპლინის სტრატეგია დაგეგმოს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ თვალს გონიერი პარტნიორი ადევნებს.

ასე საქმე არასოდეს მივა ნამდვილ სიძულვილამდე. ფრთხილად იყავით, გარშემო ბევრი ტოქსიკური ოჯახია. მათ არანაირი წესები არ აქვთ და არც შეზღუდვებს აწესებენ. ისინი მოულოდნელად და უმიზეზოდ ესხმიან თავს.

ბავშვები ცხოვრობენ ქაოსში და ისრისებიან თუ სუსტები არიან, ხოლო უხეში და მეამბოხე - უშედეგოდ იბრძოლებს. ეს კარგი არაა, ამან შეიძლება მკვლელობამდეც კი მიგვიყვანოს.

მეხუთე და ზოგადი პრინციპი

მშობლები ვალდებულნი არიან მოიქცნენ როგორც დანარჩენი სამყაროს უფლებამოსილები - მოწყალე უფლებამოსილები, მზრუნველები, მაგრამ უფლებამოსილები - სხვა არაფერი.

ეს ვალდებულება ცვლის ყოველგვარ პასუხისმგებლობას შვილების ბედნიერება და შემოქმედებითობის უნარი უზრუნველყონ, თვითშეფასება აუმაღლონ.

მშობლების განსაკუთრებული მოვალეობაა შვილები საზოგადებისთვის სასურველ წევრებად აღზარდონ. ეს ბავშვებს თვითდამკვიდრებასა და დაცულობის შეგრძნებას მისცემს. ეს იმაზე უკეთესიცაა ვიდრე მათში ინდივილუარული იდენტობის წახალისება. ამ წმინდა გრაალზე გამოკიდება მხოლოდ მაშინ შეიძლება, თუ სოციალრი სტაბილურობის უმაღლესი დონე მიიღწევა.

კარგი შვილი და პასუხისმგებელი მშობელი

სწორად სოციალიზებული სამი წლის ბავშვი, ზრდილობიანი და მიმზიდველია. მას ხელს არ ჰკრავენ. ის სხვა ბავშვების ინტერესს და მოზრდილების სიმპატიებს იწვევს. ის ცხოვრობს სამყაროში, სადაც ბავშვები სიამოვნებით ხვდებიან მას და იბრძვიან მისი ყურადღებისთვის, სადაც მოზრდილებს უხარიათ მისი ნახვა და მოჩვენებითი ღიმილით არ გაურბიან. მას საზოგადოებას წარუდგენს ხალხი, რომლებსაც სიამოვნებს ამის გაკეთება. ეს კეთდება უფრო მეტად მისი შესაძლო ინდივიდუალობით ვიდრე მშიშარა მშობლის მიერ რომელიც გაურბის დისციპლინასა და კოლფლიქტებს.

თქვენი ბავშვებთან დაკავშირებული სიმპატიები და ანტიპატიები პარტნიორთან ერთად განიხილეთ, ან თუ ამას ვერ ახერხებთ, მეგობართან მაინც. ამ სიმპატიების და ანტიპატიების არსებობისნუ შეგეშინდებათ. თქვენ შეგიძლიათ სასურველი არასასურველისგან გამიჯნოთ, ხორბალი - ღვარძლისგან. გააცნობიეროთ სხვაობა ავსა და კარგ შორის. ამით თქვენს პოზიციას ნათელს მოჰფენთ, გააცნობიერებთ თქვენს წვრილმან, ამპარტავან და ადვილად გაღიზიანებად ბუნებას - ამით ერთ ნაბიჯს გადადგამთ და თქვენს შვილს სწორად ქცევას ასწავლით.

თქვენ მათ აღზრდაზე პასუხისმგებლობას აიღებთ. თქვენ აიღებთ პასუხისმგებლობას იმ შეცდომებზე, რომლებიც აღზრდისას გარდაუვალია. ბოდიშს მოიხდით, როცა რამე შეგეშლებათ და ისწავლით როგორ გააკეთოთ უკეთესად.

ბოლოს და ბოლოს, თქვენ ხომ გიყვართ თქვენი შვილები. თუ მათი ქცევა არ მოგწონთ, წარმოიდგინეთ რას იფიქრებენ ამაზე სხვები, ვინც მათზე გაცილებით ნაკლებს ზრუნავს ვიდრე თქვენ. ისინი მას შეგნებულად თუ შეუგნებლად, მკაცრად დასჯიან.

ნუ დაუშვებთ ამას. უკეთესია თუ თქვენს პატარა ურჩხულს ასწავლით, რა არის სასურველი და რა არა, და ისინის ოჯახის გარეთ გარემოს მშვიდი მცხოვრებლები გახდებიან.

ბავშვი, რომელიც ყურადღებით გისმენთ ჭირვეულობის ნაცვლად, შეუძლია თამაში - ღნავილის ნაცვლად, სასაცილოა და არა გამაღიზიანებელი, სანდოა - მეგობრებს შეიძენს ყველაგან და ყოველთვის. ის მასწავლელებსაც მოეწონებათ და მშობლებსაც. თუ ის ზრდილობიანად მოექცევა უფროსებს, ისინიც ღიმილით და ზრდილობიანად მიიღებენ მას.

ასე ბავშვი წარმატებას მიაღწევს, როგორი ცივი, მტრული და უპატიებელიც არ უნდა იყოს სამყარო მის გარშემო.

თვალსაჩინო წესები დაიცავენ ბავშვებსაც და მშვიდ, რაციონალურ მშობელსაც. დისციპლინის თვალსაჩინო პრინციპები სასჯელს და ჯილდოს დააბალანსებენ, ისე რომ სოციალური განვითარება და ფსიქოლოგიური სიმწიფე თანაბრად წახალისდება.

მტკიცე წესები და დისციპლინა ეხმარება ბავშვს, ოჯახს და საზოგადოებას დაადგინოს, განსზღვროს და გააფართოვოს წესრიგი, რომელიც ჩვენ დანაშაულებრივი სამყაროს ქაოსისგან დაგვიცავს. არ არსებობს იმაზე დიდი ჯილდო, ვიდრე სამართლიან და მამაც მშობელს შეუძლია შვილს მისცეს.

თქვენს შვილებს ისეთს ნურაფერს გააკეთებინებთ, რაც თქვენს თვალში დაამცირებს მათ.

 

 

 


წესი VI - მოიყვანეთ თქვენი სახლი სრულ წესრიგში, სანამ სამყაროს გააკრიტიკებთ

მთარგმნელი: ნინა ფხაკაძე

რელიგიური პრობლემა

არაგონივრულია, რელიგიურ პიროვნებად აღვწეროთ ახალგაზრდა მამაკაცი, რომელმაც 2012 წელს, კონექტიკუტის შტატში, ნიუთაუნში, სენდი ჰუკის დაწყებით სკოლაში 20 ბავშვსა და 6 თანამშრომელს ესროლა. ზუსტად იგივე ითქმის კოლორადოს თეატრისა და კოლომბინას საშუალო სკოლის მკვლელებზე. თუმცა ამ სისხლისმღვრელ ინდივიდებს ჰქონდათ პრობლემა რეალობასთან დაკავშირებით და ეს პრობლემა რელიგიურ სიღრმეში არსებობდა. როგორც კოლუმბინას დუეტის ერთ-ერთმა წევრმა დაწერა:

ადამიანთა რასა, მათთვის ბრძოლის კი არა, მხოლოდ დახოცვის ღირსია. დაუბრუნეთ დედამიწა ცხოველებს. ისინი მას უეჭველად ჩვენზე მეტად იმსახურებენ. სხვას აღარფერს აქვს აზრი.

ადამიანები, რომლებიც ამგვარად ფიქრობენ, გარყვნილების ფონზე, საკუთარ არსებობას უსამართლოდ და შეუსაბამოდ მიიჩნევე , ხოლო ადამიანთა არსებობას - უღირსობად. ისინი თავს რეალობის უმაღლეს მსაჯულად ინიშნავენ და ესეც არ მიაჩნიათ საკმარისად. ისინი უსასრულოდ კრიტიკულნი არიან. ღრმად ცინიკური მწერალი განაგრძობს:

თუ თქვენს ისტორიას გაიხსენებთ, ნაცისტებმა ებრაელთა პრობლემის „საბოლოო გადაჭრა“ მოიფიქრეს... დაეხოცათ ყველა მათგანი. იმ შემთხვევაში, თუ აქამდე ვერ ჩაწვდით, მე ვამბობ „დახოცეთ კაცობრიობა“. არავინ უნდა გადარჩეს.

ასეთი ინდივიდებისათვის გამოცდილებათა სამყარო არაადეკვატური და ბოროტია - ასე რომ, ჯოჯოხეთისაკენ ყველაფერთან ერთად!

205551.p

რა ხდება, როდესაც ვიღაც ამგვარ ფიქრამდე მიდის? დიდებული გერმანული პიესა ფაუსტი, ტრაგედია, დაწერილი იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთეს მიერ, ამ საჩოთირო საკითხს ეხება. პიესის მთავარი მოქმედი გმირი, მეცნიერი სახელად ფაუსტი, მიჰყიდის თავის უკვდავ სულს ეშმაკს, მეფისტოფელს. სამაგიეროდ ის იღებს ყველაფერს, რასაც დედამიწაზე ცხოვრების განმავლობაში მოისურვებს. გოეთეს პიესაში მეფისტოფელი არის ყოფიერების სამარადისო მტერი. მას აქვს ცენტრალური, განსაზღვრული კრედო:

მე ვარ სული, რომელიც უარყოფს!
და სამართლიანად, ყველაფერი რაც კი არსებობს
საბოლოოდ იმსახურებს განადგურებას.
სჯობდა არც არაფერი დაწყებულიყო!
მაშ, ყველაფერი რასაც კი ცოდვას,
განადგურებას, მოკლედ, ბოროტს უწოდებთ -
ჩემი ჭეშმარიტი ელემენტია.

გოეთე ამ ზიზღით სავსე გრძნობას იმდენად მნიშვნელოვნად თვლიდა - აი, შურისმაძიებელი ადამიანის დესტრუქციულობის ცენტრალურ გასაღები - რომ მან მეფისტოფელს ეს სიტყვები მეორედ, გარკვეულწილად განსხვავებული ფრაზით ათქმევინა პიესის მეორე ნაწილში, რომელიც მრავალი წლის შემდეგ დაწერა.

ადამიანები ხშირად ფიქრობენ მეფისტოფელის მგავსად, თუმცა იშვიათად იქცევიან თავიანთი ფიქრების შესაბამისად, ისე ულმობლად, როგორც სკოლების, კოლეჯებისა და თეატრის მასობრივი მკვლელობის ჩამდენნი. ნებისმიერ დროს, როდესაც უსამართლობას განვიცდით, რეალურს ან წარმოდგენილს; როდესაც კი უცაბედად ვეჯახებით ტრაგედიას, ან სხვების მაქინაციების მსხვერპლნი ვხდებით; ნებისმიერ დროს, როდესაც გამოვცდით საკუთარი თვალნათლივი დესპოტიზმის შეზღუდულობების საშინელებასა და ტკივილს - ცდუნება იმისა, რომ კითხვის ქვეშ დააყენო ყოფიერება და შემდეგ დაწყევლო ის, ვერაგულად ამოემართება უკუნიდან. რატომ უნდა იტანჯებოდნენ ასე სასტიკად უმანკო ადამიანები? მაინც რა სისხლიანი და საშინელი პლანეტაა ეს?

ცხოვრება ნამდვილად ძალიან რთულია. ყველა გეგმიურადაა განწირული ტკივილისა და განადგურებისათვის. ზოგჯერ ტანჯვა ცხადი შედეგია პიროვნული დანაშაულისა, როგორიცაა თვითნებური სიბრმავე, გადაწყვეტილების მიუღებლობა თუ ღვარძლიანობა. ასეთ შემთხვევებში, როდესაც ეს ყველაფერი საკუთარი თავისკენაა მიმართული, შესაძლოა სამართლიანადაც კი ჩანდეს. თქვენ შეიძლება ამტკიცოთ, რომ ადამიანები იღებენ იმას, რასაც იმსახურებენ. ეს ცივი კომფორტია, იმ შემთხვევაშიც კი, როცა სიმართლეა. ზოგჯერ, თუ ისინი, ვინც იტანჯებიან, შეიცვლიან ჩვევას, მათი ცხოვრება ნაკლებად ტრაგიკული ხდება, თუმცა ადამიანის კონტროლი შეზღუდულია. მგრძნობელობა სასოწარკვეთილების, ავადმყოფობის, ასაკის მატებისა და სიკვდილის მიმართ უნივერსალურია. საბოლოო ანალიზით, ჩვენ არ ვართ ჩვენივე წარმავლობის არქიტექტორნი. მაშინ, ვისი ბრალია ყოველივე?

ადამიანები, რომლებიც ძალიან ავად არიან (ან უარესი, ვისაც შვილი ჰყავთ ავად), უცილობლად აღმოაჩენენ ამ შეკითხვებს საკუთარ თავში, მნიშვნელობა არ აქვს არიან თუ არა ისინი რელიგიურნი. იგივე ეხება მას, ვინც ტიტანური ბიუროკრატიის ხელშია ჩავარდნილი, ვინც გადასახადთა აუდიტით იტანჯება ან ებრძვის გაუთავებელ სასამართლო თუ განქორწინების პროცესებს. და ეს არ არის ერთადერთი აშკარა ტანჯვა მათთვის, ვინც იტანჯება ვიღაცის ან რაღაცის დადანაშაულების სურვილით, თავიანთი გაუსაძლისი ცხოვრებისეული მდგომარეობის გამო. მაგალითად, თავისი სახელმოხვეჭილობის, გავლენისა და კრეატიული ძლიერების მწვერვალზე, თავად ლევ ტოლსტოიმ დაიწყო ადამიანური ყოფიერების კითხვის ქვეშ დაყენება. ის შემდეგნაირად ფიქრობდა:

ჩემი მდგომარეობა საშინელი იყო. ვიცოდი, რომ ვერაფერს ვიპოვიდი რაციონალური ცოდნის გზაზე, გარდა სიცოცხლის უარყოფისა; და რწმენაში ვერაფერს ვიპოვიდი, გარდა მიზეზის უარყოფისა და ეს უკანასკნელი იმაზე შეუძლებელიც კი იყო, ვიდრე სიცოცხლის უარყოფა. რაციონალური ცოდნის მიხედვით, ცხადი ხდება, რომ სიცოცხლე ბოროტია და ადამიანებმა უწყიან ეს. ისინი არ არიან იძულებულნი იცხოვრონ, თუმცა მაინც ცხოვრობდნენ და ცხოვრობენ, ისევე, როგორც თავად მე, მიუხედავად იმისა, რომ დიდი ხანია ვიცი, ცხოვრება უკეთური და უაზროა.

რამდენადაც არ ეცადა, ტოლსტოიმ მხოლოდ ოთხი გამოსავალი იპოვა ამგვარი ფიქრებისაგან თავდასაღწევად. ერთი იყო დაბრუნება პრობლემის ბავშვურად დაიგნორებისაკენ. მეორე იყო სიამოვნების მიღებაზე ანგარიშგაუწევლად აყოლა. მესამე იყო „მიყოლა ცხოვრებისადმი, რომელიც ბოროტი და უაზროა, იმის წინასწარ ცოდნით, რომ მისგან არაფერს უნდა ელოდო.“ მან მოახდინა სისუსტისაგან გათავისუფლების ამ კონკრეტული ფორმის იდენტიფიცირება: „ამ კატეგორიის ადამიანებმა იციან, რომ სიკვდილი სიცოცხლეზე უკეთესია, მაგრამ მათ არ გააჩნიათ ძალა იმოქმედონ რაციონალურად და სწრაფად დაუსვან წერტილი ილუზიას თვითმკვლელობით...“

მხოლოდ მეოთხე და საბოლოო მოდელშია „სიძლიერე და ენერგია. ის მოიცავს სიცოცხლის განადგურებას, მას შემდეგ, რაც მოხდება ცხოვრების უკეთურობისა და უაზრობის გაცნობიერება.“ ტოლსტოი შეუპოვრად გაჰყვა საკუთარ ფიქრებს:

მხოლოდ უჩვეულოდ ძლიერი და თანმიმდევრული ლოგიკის ადამიანები იქცევიან ამგვარად. აცნობიერებენ რა, ამ ხუმრობის სისულელეს, რომელიც ჩვენ დაგვცინის და ხედავენ, რომ სიკვდილის მადლი უფრო დიდია, ვიდრე ამგვარი სიცოცხლისა და რომ უმჯობესია არ არსებობა, ისინი მოქმედებენ და ასრულებენ ამ სულელურ ხუმრობას; და ისინი ნებისმიერ მეთოდს იყენებენ ამის გასაკეთებლად: ბაწარი ყელზე, წყალი, ჩანგალი გულში, მატარებელი.

ტოლსტოი არ იყო საკმარისად პესიმისტური. ხუმრობის სისულელე, რომელიც ჩვენზეა მომართული, მარტოოდენ სუიციდის მოტივირებას არ ახდენს. ის აღძრავს მკვლელობას - მასიურ მკვლელობას, რომელსაც ხშირად თვითმკვლელობაც ერთვის თან. ეს უფრო შორსწასული, ეფექტური ეგზისტენციალური პროტესტია. 2016 წლის ივნისისათვის, რამდენად დაუჯერებლადაც უნდა ჩანდეს, ათასი მასიური მკვლელობა იყო მომხდარი (როგორც დადგინდა, თითოეულ შემთხვევაში, მკვლელების გამოკლებით, ოთხ ან მეტ ადამიანს ესროლეს) შეერთებულ შტატებში ათას ორას სამოცი დღის განმავლობაში. სამ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, ყოველი ექვსი შემთხვევიდან ხუთი ამგვარი იყო. ყველა ამბობს, „ვერ ვხვდებით.“ როგორ შეგვიძლია კვლავ ასეთი განცხადების გაკეთება? ტოლსტოი უფრო მეტს ხვდებოდა საუკუნის წინ. ასევე ესმოდათ კაენისა და აბელის ბიბლიური ისტორიის ავტორებს ოცი საუკუნის წინ. ისინი მკვლელობას აღწერდნენ, როგორც პოსტ-სამოთხისეული ისტორიის პირველ ქმედებას: და არა როგორც უბრალოდ მკვლელობას, არამედ, როგორც ძმის სისხლის დაღვრას - მკვლელობას არა უბრალოდ ვინმე უცოდველის, არამედ კარგისა და იდიალურის, ჩადენილს გაცნობიერებულად, სამყაროს შემქმნელის ჯიბრზე. ამჟამინდელი მკვლელები, თავიანთი სიტყვებით, იმავეს გვეუბნებიან. ვინ გაბედავს თქმას, რომ ეს არ არის მატლი ვაშლის შუაგულში? მაგრამ ჩვენ არ მოვისმენთ, რადგან სიმართლე მტკივნეულია. ასეთი ღრმადინტელექტუალი რუსი ავტორისთვისაც კი, გამოსავალი არ არსებობს. როგორ შეიძლება დანარჩენები გავუმკლავდეთ ამას, როცა ტოლსტოის სტატუსის მქონე პიროვნება აღიარებს მარცხს? წლების განმავლობაში, ის თავს უმალავდა საკუთარ იარაღებს და არ დადიოდა თოკით ხელში, რათა თავი არ ჩამოეხრჩო.

როგორ შეიძლება გამოღვიძებულმა ადამიანმა აირიდოს გულისწყრომა სამყაროსადმი?

შურისძიება ან ტრანსფორმაცია

შესაძლოა რელიგიურმა ადამიანმა სასოწარკვეთილად მოიღეროს მუშტი აშკარა უსამართლობისა და ღმერთის სიბრმავის წინაშე. თავად ქრისტეც კი მიტოვებულად გრძნობდა თავს ჯვარცმამდე, ან ეს ამბავი გრძელდება ასე. მეტად აგნოსტიკი ან ათეისტი ინდივიდი, შესაძლოა, ბედისწერას ადანაშაულებდეს, ან ღვარძლიანად ფიქრობდეს შანსის სისასტიკეზე. სხვამ, შეიძლება, თავი გაინადგუროს საკუთარი ტანჯვისა და მდგომარეობის გაუარესების საფუძველში არსებული არასრულფასოვნებების ძიებაში. ეს ყველაფერი თემის სახესხვაობებს წარმოადგენს. ამოცანის სახელი იცვლება, თუმცა საფუძვლად არსებული ფსიქოლოგია უცვლელი რჩება. რატომ? რატომაა ამდენი ტანჯვა და ულმობლობა?

კარგი, იქნებ ეს მართლა ღმერთის ნამოქმედარია - ან მისი სიბრმავის ბრალი, უმიზნო ბედისწერა, თუ ამგვარ ფიქრს ხართ მიჩვეულნი. და აქ ყველა მიზეზია, იმისათვის, რომ ამგვარად იფიქროთ. მაგრამ იქნებ თავად აკეთებთ ამას? მასიურ მკვლელებს სჯერათ, რომ ტანჯვა თანმდევი არსებობისა, გამართლებას უძებნის განაჩენსა და შურისძიებას, როგორც ეს კოლომბინას ბიჭებმა ასე ცხადად აჩვენეს:

Bez imeni 1 125

უფრო მალე მოვკვდები, ვიდრე ვუღალატებ საკუთარ ფიქრებს. სანამ ამ უღირს ადგილს დავტოვებ, მოვკლავ ყველას, ნებისმიერი რამისთვის, განსაკუთრებით თუ ცხოვრებისათვის შეუსაბამოდ ჩავთვლი. თუ წარსულში გამაღიზიანეთ, მოკვდებით, როცა გნახავთ. უნდა შეგეძლოთ გააცოფოთ სხვები და საბოლოოდ მოუღოთ ბოლო მათ, მაგრამ არა მე. არ ვივიწყებ ადამიანებს, ვინც არასწორად მომეპყრო.

მეოცე საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე შურისმაძიებელ მკვლელს, კარლ პანზრამს სასტიკად მოექცნენ, ის გააუპატიურეს და გასცეს, მინესოტას დაწესებულებაში, რომელიც პასუხისმგებელი იყო მის „რეაბილიტაციაზე“, როცა ის ახალგაზრდა სამართალდამრღვევი იყო. ის დაწესებულებიდან გამოვიდა უსაზღვროდ განრისხებული, როგორც ყაჩაღი, განზრახ ცეცხლის წამკიდებელი, მოძალადე და სერიული მკვლელი. ის ცნობიერად და თანმიმდევრულად მიისწრაფოდა განადგურებისაკენ, მის მიერ დამწვარი საკუთრების ფულად ღირებულებასაც კი თვალ-ყურს ადევნებდა. მან დაიწყო იმ ადამიანების სიძულვილით, ვინც მას ტკივილი მიაყენა. მისი აღშფოთება იზრდებოდა მანამ, სანამ სიძულვილმა მთელი კაცობრიობა არ მოიცვა და აქაც არ გაჩერდა. მისი დამანგრევლობა მნიშვნელოვნად მიისწრაფოდა თავად ღმერთისაკენ. არ არსებობს ამის სხვა სიტყვებით გამოხატვის საშუალება. პანზრამი კლავდა და აუპატიურებდა, რათა გამოეხატა გულისწყრომა ყოფიერების მიმართ. ის ისე იქცეოდა, თითქოს ვიღაც სხვა იყო პასუხისმგებელი. იგივე ხდება კაენისა და აბელის ისტორიაში. კაენის მსხვერპლშეწირვები უარყოფილია. ის ტანჯვაში ცხოვრობს. ის უხმობს ღმერთს და გამოცდას უწყობს მის მიერ შექმნილ ყოფიერებას. ღმერთი უარყოფს მის მიმართვას. ის ეუბნება კაენს, რომ მისი გასაჭირი საკუთარი თავითვეა გამოწვეული. განრისხებული კაენი კლავს აბელს, ღმერთის რჩეულს (და სინამდვილეში, კაენის სათაყვანებელ ადამიანს). კაენი, რა თქმა უნდა, ეჭვიანობს მის წარმატებულ ძმაზე, მაგრამ ის აბელს უმთავრესად ღმერთის ჯიბრზე ანადგურებს. ეს ყველაზე სწორი ვერსიაა იმისა, თუ რა ხდება, როდესაც ადამიანის შურისძიება უკიდურეს საზღვრებს აღწევს.

პანზრამის საპასუხო ქმედება იდეალურად იყო გასაგები. მისი ბიოგრაფიის დეტალები ამჟღავნებს, რომ იგი ტოლსტოის მსგავს ძლიერ და ლოგიკურად თანმიმდევრულ ადამიანთა ტიპს მიეკუთვნება. ის იყო ძლიერი, თანმიმდევრული, უშიშარი დამნაშავე. ის იყო ერთგული საკუთარი მრწამსისა. როგორ შეეძლო მის მსგავს ადამიანს მიეტევებინა და დაევიწყებინა ის, რაც თავს გადახდა? ადამიანებს ნამდვილად საშინელი რაღაცები ემართებათ. არ არის გასაკვირი, რომ შურისძიებისაკენ მიილტვიან. ასეთ მდგომარეობაში შურისძიება მორალურ საჭიროებას წარმოადგენს. როგორ განვასხვავოთ ის სამართლიანობის მოთხოვნისაგან? საშინელი სისასტიკის გადატანის შემდეგ, ხომ არ არის მიტევება უბრალოდ სიმხდალე ან ნებისყოფის ნაკლებობა? ასეთი შეკითხვები მაწამებდა. მაგრამ ადამიანები საშინელი წარსულის გადატანის შემდეგ აკეთებენ სიკეთეს და არა ბოროტებას, მიუხედავად იმისა, რომ ამგვარი დაგვირგვინება ზეჰუმანურად შეიძლება ჟღერდეს.

შევხვედრილვარ ადამიანებს, ვინც ამის გაკეთება მოახერხა. ვიცი ერთი მამაკაცი, უდიდესი მხატვარი, ისეთი „სკოლიდან“წარმოჩინდა, როგორსაც პანზრამი აღწერს - მაგრამ ეს კაცი ამგვარ სიტუაციაში ჩავარდა უმანკო ხუთი წლის ასაკის, საავადმყოფოში დიდი ხნის განმავლობაში ყოფნიდან გამოსვლისთანავე, სადაც ის წითელათი, ყბაყურათი და ჩუტყვავილათი ერთდროულად იტანჯებოდა. სკოლის ენაზე საუბრის უუნარო, ოჯახიდან განზრახ მოშორებული, ძალადობის მსხვერპლი, ნაშიმშილები და სხვადასხვაგვარად ნაწამები, გარეთ გამოვიდა, როგორც განრისხებული, გატეხილი ახალგაზრდა. ის ძალიან ვნებდა თავს ნარკოტიკების, ალკოჰოლისა და თვითგანადგურების სხვა ქმედებებით. მას სძაგდა ყველა - ღმერთი, საკუთარი თავი და ბრმა ბედისწერა. მაგრამ მან წერტილი დაუსვა ამ ყველაფერს. შეწყვიტა სმა. შეწყვიტა სიძულვილი (თუმცა ის, ზოგჯერ ჯერ კიდევ იჩენს-ხოლმე თავს უცაბედად). მან გააცოცხლა თავისი მშობლიური, ტრადიციული მხატვრული კულტურა და გამოწვრთნა ახალგაზრდა მოსწავლე, რომ მის კვალს გაჰყოლოდა. მან შექმნა ორმოცდაათი ფუტის სიმაღლის ტოტემთა სვეტი, შემცველი თავისი ცხოვრებისეული მოვლენებისა და ორმოცი ფუტის სიგრძის კანოე, ერთადერთი მორისაგან, რომელიც დღესდღეობით იშვიათ ნაკეთობას წარმოადგენს. მან შეკრიბა ოჯახის წევრები და გამართა ფოთლაჩი (ჩრ. ამერიკელ ინდიელთა დღესასწაული - მთარგმნ. შენიშვნა) თექსვმეტსაათიანი ცეკვითა და ასობით თანამონაწილით, რათა გამოეხატა თავისი დარდი და მშვიდობა დაემყარებინა წარსულთან. მან გადაწყვიტა ყოფილიყო კარგი ადამიანი და შემდეგ ამგვარი ცხოვრებისათვის საჭირო, წარმოუდგენელი ქმედებები ჩაიდინა.

მყავდა ერთი კლიენტი, რომელსაც კარგი მშობლები არ ჰყავდა. დედამისი მაშინ გარდაიცვალა, როცა გოგონა ძალიან ახალგაზრდა იყო. მისი აღმზრდელი ბებია იყო ანჩხლი, ღვარძლიანი და გარეგნულად ზედმეტად მზრუნველი ქალი. ის სასტიკად ეპყრობოდა შვილიშვილს და სჯიდა მას თავისი ღირსებების, კრეატიულობის, სენსიტიურობის, საზრიანობის გამო და არ შეეძლო შეწინააღმდეგებოდა აღშფოთების გამოხატვას თავისი შვილიშვილის უდავოდ მძიმე ცხოვრებაზე. გოგონას უკეთესი ურთიერთობა ჰქონდა მამასთან, თუმცა ის ძლიერ ნარკოდამოკიდებული იყო და მაშინ გარდაიცვალა, როცა შვილი უვლიდა. ჩემს კლიენტს შვილი ჰყავდა, რომელსაც არ აგრძნობინებდა ამ ყველაფერს. მისი შვილი სანდო, დამოუკიდებელი, მშრომელი და ჭკვიანი გაიზარდა. ნაცვლად იმისა, რომ გაედიდებინა კუთვნილი გასაჭირი და სხვაზეც გაევრცელებინა ის, ჩემმა კლიენტმა მოახდინა ამ ყველაფრის იზოლირება. მან უკუაგდო წინაპართა ცოდვები. ასეთი რამ შესაძლებელია.

ტანჯვა, ფსიქიკური, ფიზიკური, თუ ინტელექტუალური, არ საჭიროებს ნიჰილიზმს (ეს არის ღირებულების, მნიშვნელობისა და სასურველობის უარყოფა). ამგვარი ტანჯვა ყოველთვის მთელი რიგი განმარტებების საშუალებას გვაძლევს.

ეს სიტყვები ნიცშემ დაწერა. ის გულისხმობდა შემდეგს: ადამიანებს, რომლებმაც ბოროტება გადაიტანეს, შესაძლოა ჰქონდეთ მისი გახანგრძლივების სურვილი, რათა სხვებსაც გაუნაწილონ ის. თუმცა, ცუდი გამოცდილებიდან კარგის სწავლაც შესაძლებელია. ჩაგრულმა ბიჭმა, შეიძლება თავის მწამებელს მიბაძოს, თუმცა მას ასევე შეუძლია ისწავლოს საკუთარი ჩაგვრიდან გამომდინარე, რომ არასწორია უხეშად მოეპყრო ადამიანებს და მათი ცხოვრება უბედური გახადო. ვიღაცას, დედისაგან ნატანჯს, შეუძლია ისწავლოს საკუთარი საშინელი გამოცდილებისგან, თუ რაოდენ მნიშვნელოვანია იყო კარგი მშობელი. ბევრი, ალბათ უმეტესობაც კი იმ მოზარდებისა, ვინც ბავშვებზე ძალადობს, თავად იყვნენ ჩაგრულნი ბავშვობაში. თუმცა, მათი უმეტესობა, ვისზეც ბავშვობაში ძალადობდნენ, არ ძალადობენ საკუთარ შვილებზე. ეს დამტკიცებული ფაქტია, რომელიც მარტივად, არითმეტიკულად შეიძლება თვალსაჩინო გავხადოთ ამგვარად: თუ ერთი მშობელი ძალადობდა სამ ბავშვზე და ამ ბავშვებიდან თითოეულს სამი შვილი ჰყავს, და ა.შ. მაშინ პირველ თაობაში სამი მოძალადე უნდა იყოს, მეორეში - ცხრა, მესამეში - ოცდაშვიდი, მეოთხეში - ოთხმოცდაერთი და ა.შ. ექსპონენციურად. ოცი თაობის შემდეგ ოც მილიარდზე მეტი ბავშვი იქნებოდა ჩაგვრის მსხვერპლი: იმაზე მეტი ადამიანი, ვიდრე დღესდღეობითაა პლანეტაზე. მაგრამ პირიქით, ჩაგვრა ქრება თაობებში. ადამიანები ზღუდავენ მის გვარცელებას. ეს არის დასტური იმისა, რომ ადამიანის გულში სიკეთე ნამდვილად დომინირებს ბოროტებაზე.

შურისგების მძაფრი სურვილი, თუნდაც სამართლიანი, კეტავს სხვა პროდუქტიული ფიქრებისაკენ მიმავალ გზას. თუ რატომ, ამერიკელ/ინგლისელმა პოეტმა ტ.ს. ელიოტმა ახსნა, მის პიესაში The Cocktail Party. მისი ერთ-ერთი ქალი პერსონაჟი არ იღებს სიამოვნებას ამისგან. ის ფსიქიატრთან უბედურების ძლიერ განცდაზე საუბრობს. ის ამბობს, რომ იმედოვნებს, რომ ეს ტანჯვა თავისი ბრალია. ფსიქიატრი განცვიფრებულია, ეკითხება თუ რატომ ფიქრობს ასე. მას ამაზე ხანგრძლივად და ინტენსიურად აქვს ნაფიქრი, ის ამბობს, რომ მივიდა შემდეგ დასკვნამდე: თუ ეს მისი ბრალია, მაშინ შეეძლება რამე მოუხერხოს. თუ ეს ღმერთის ბრალია და მიუხედვად ამისა, თავად რეალობა მაინც მანკიერია, რაც ქალის გასაჭირით მტკიცდება, მაშინ ის განწირულია. ქალს არ შეეძლო თავად რეალობის სტრუქტურის შეცვა, მაგრამ ალბათ შეეძლო შეეცვალა პირადი ცხოვრება.

Aleksandr Solzhenitsyin

ალექსანდრ სოლჟენიცინს ყოველგვარი მიზეზი ჰქონდა იმისათვის, რომ კითხვის ქვეშ დაეყენებინა არსებობის სტრუქტურა, როცა ის საშინელი მეოცე საუკუნის შუა წლებში, საბჭოთა შრომა-გასწორების ბანაკში გამოკეტეს. ის ჯარისკაცად მსახურობდა რუსეთის ცუდად მომზადებულ წინა რიგებში, ნაცისტების შემოსევის მიუხედავად. ის დააკავა, სცემა და ციხეში ჩასვა საკუთარმა ხალხმა. შემდეგ ამ ყველაფერს ავთვისებიანი სიმსივნეც დაემატა. შესაძლებელი იყო, რომ გულისწყრომითა და ბოღმით სავსე გამხდარიყო. მისი ცხოვრება გააუბედურა ისტორიის ორივე ყველაზე საშინელმა ტირანმა, ჰიტლერმა და სტალინმა. სოლჟენიცინი საშინელ პირობებში ცხოვრობდა. მისი ძვირფასი დროის უდიდესი ნაწილი მოპარეს და ფუჭად გააფლანგვინეს. ის მომსწრე გახდა თავისი ნაცნობებისა და მეგობრების უაზრო და დამაკნინებელი ტანჯვისა და სიკვდილისა. შემდეგ უკიდურესად მძიმე დაავადება შეეყარა. სოლჟენიცინს ჰქონდა მიზეზი ღმერთი ეწყევლა. თუმცა დროც არ ეყოფოდა ამისთვის.

მაგრამ უდიდესი მწერალი, სიმართლის შეუდრეკლად დამცველი, არ რთავდა ნებას საკუთარ გონებას, შურისძიებისა და განადგურებისაკენ წასულიყო. ამის მაგივრად თვალებს ფართოდ ახელდა. მისი უამრავი სირთულის განმავლობაში, სოლჟენიცინი წააწყდა ადამიანებს, რომლებიც შიშის მომგვრელ გარემოებებში თავიანთ თავს სულგრძელად ეპყრობოდნენ. ის ღრმად აკვირდებოდა მათ ქცევებს, შემდეგ კი საკუთარ თავს ყველაზე რთულ კითხვებს უსვამდა: ეწირებოდა თავად, თავისივე ცხოვრებისეულ კატასტროფას? და თუ ასეა, როგორ? მას ახსოვდა ახალგაზრდობის წლებში კომუნისტური პარტიისადმი თავისი ეჭვქვეშ დაუყენებელი მხარდაჭერა. მან ხელახლა გადახედა მთელ თავის ცხოვრებას. ამისათვის ბანაკებში საკმაოდ დიდი დრო ჰქონდა. როგორ გამორჩა ნიშნები წარსულში? რამდენჯერ მოიქცა საკუთარი სინდისის წინააღმდეგ, იმ ქმედებების ჩადენით, რაც იცოდა რომ არასწორი იყო? რამდენჯერ მოატყუა და უღალატა საკუთარ თავს? არსებობდა რაიმე გზა, რომ მისი წარსულის ცოდვები გამოსწორებულიყო, გამოსყიდულიყო საბჭოთა კავშირის ჭუჭყიან გულაგში? (გულაგი - Гла́вное управле́ние лагере́й и мест заключе́ния - შრომით-გამოსასწორებელი ბანაკებისა და კოლონიების მთავარი სამმართველო. მთარგმნ. შენიშვნა)

სოლჟენიცინმა გულდასმით შეისწავლა თავისი ცხოვრების დეტალები, საცერში გაატარა ყოველივე. მან თავს მეორე შეკითხვა დაუსვა, შემდეგ მესამე. შემიძლია შევაჩერო ამგვარი შეცდომების დაშვება ახლა? შემიძლია გამოვასწორო ჩემს წარსულში დაშვებული შეცდომები ახლა? მან ისწავლა ყურება და მოსმენა. მან იპოვა ადამიანები, რომლებითაც აღფრთოვანდა, რომლებიც პატიოსანნი იყვნენ, მიუხედავად ყველაფრისა. მან ნაწილ-ნაწილ დაშალა საკუთარი თავი, ყველაფერ უსარგებლოსა და საზიანოს სიკვდილის ნება მისცა და აღიდგინა თავი. შემდეგ მან დაწერა The Gulag Archipelago, ისტორია საბჭოთა საპატიმრო ბანაკის სისტემისა. ეს ძლიერი, საშინელი წიგნია, დაწერილი შეულამაზებელი სიმართლის დაუძლეველი მორალური ძალით. მისი მეტისმეტი აღშფოთება გამოსჭვიოდა ასობით გვერდზე. აკრძალული სსრკ-ში , დასავლეთში ფარულად შეიტანეს 1970-იან წლებში და იქიდან მთელ მსოფლიოში გავრცელდა. სოლჟენიცინის ნაწერმა სრულიად და საბოლოოდ დაანგრია კომუნიზმის ინტელექტუალური სარწმუნოობა, როგორც იდეოლოგიის ან კავშირის. მან ძირში მოჭრა ხე, რომლის ღვარძლიანი ნაყოფიც ასე უვარგისად კვებავდა მას - და რომლის დარგვის მოწმე და მხარდამჭერიც თავად იყო.

ერთი კაცის გადაწყვეტილებამ, ბედისწერის წყევლის ნაცვლად, შეეცვალა საკუთარი ცხოვრება, სრულიად შეძრა კომუნისტური ტირანიის მთელი პათოლოგიური სისტემა. ის მთლიანად დაიშალა არც თუ ისე ბევრი წლის შემდეგ და სოლჟენიცინის სიმამაცეს ამაში არც თუ უმნიშვნელო წვლილი მიუძღვის. ის ერთადერთი ადამიანი არ იყო, ვინც ამგვარი სასწაული ჩაიდინა. გონებაში ამოტივტივდა ვაცლავ ჰაველი, დევნილი მწერალი, ვინც მოგვიანებით, სასწაულებრივად ჯერ ჩეხოსლოვაკიის, ხოლო შემდეგ ჩეხეთის ახალი რესპუბლიკის პრეზიდენტი გახდა. ასევე მახსენდება მაჰათმა განდი.

ყველაფერი ინგრევა

ადამიანები მტკიცედ ამბობენ უარს რეალობის განსჯაზე, ყოფიერების გაკრიტიკებასა და ღმერთის დადანაშაულებაზე. საინტერესოა ძველი აღთქმის ებრაელების ამ მოსაზრებასთან მიმართებაში განხილვა. მათი მძიმე ყოფა თანმიმდევრულ მოდელს მიჰყვებოდა. ადამისა და ევას, კაენისა და აბელის, ნოესა და ბაბილონის გოდოლის ისტორიები ნამდვილად უძველესია. მათი სათავე დროის მისტერიებში ჩაიკარგა. მხოლოდ წარღვნის ამბის შემდეგ იწყება ნამდვილად ისტორიის მსგავსი რამ, როგორადაც ჩვენ ისტორია გვესმის. ის იწყება აბრაამისაგან. მისი შთამომავლები ხდებიან ებრაელი ხალხი ძველი აღთქმისა, ასევე ცნობილის, როგორც ებრაული ბიბლია. მათ შეთანხმებას მიაღწიეს იაჰვესთან, ღმერთთან და დაიწყეს თავიანთი კარგად ცნობილი ისტორიული თავგადასავლები.

დიდებული კაცის ლიდერობის საშუალებით, ებრაელებმა თავიანთი თავის ჯერ საზოგადოებად, ხოლო შემდეგ იმპერიად ჩამოყალიბება მოახდინეს. იღბლის ზრდასთან ერთად, წარმატება ზრდის მათ სიამაყესა და ამპარტავნებას. იზრდება გარყვნილება. სულ უფრო მეტად თავხედური მდგომარეობა, მართული ძალის მიერ, ივიწყებს თავის ვალდებულებას ქვრივებისა და ობლების მიმართ და შორდება ღმერთთან მიღწეულ, უძველეს შეთანხმებას. გამოჩნდება წინასწარმეტყველი. ის მოურიდებლად აძაგებს ავტორიტალურ მეფეს და ურწმუნო ქვეყანას თავიანთი შეცდომებისათვის, სანამ ღმერთი, ბრმა გამბედაობის გამოხატულება, ეტყოდეთ მათ მოსალოდნელ საშინელ სამსჯავროზე. მისი სიტყვები სრულიად არ „დაუიგნორებიათ“, ძალიან გვიან მიაქციეს ყურადღება. ღმერთი მოულოდნელ დარტყმას აყენებს თავის ურჩ ხალხს, სწირავს მათ ბრძოლაში უბადრუკად დასამარცხებლად და თაობების განმავლობაში მონობისათვის. ებრაელები ბოლოსდაბოლოს ინანიებენ ცოდვებს, ღვთის სიტყვისაგან გადახვევაში უიღბლობას ადანაშაულებენ. დაჟინებით უმტკიცებენ საკუთარ თავს, რომ უკეთესად შეეძლოთ მოქცევა. ისინი ხელახლა აშენებენ სახელმწიფოს და წრეც ხელახლა იწყება.

ეს არის ცხოვრება. ჩვენ ვაგებთ სტრუქტურებს, რათა ვიცხოვროთ მათში. ჩვენ ვქმნით ოჯახებს, მდგომარეობებსა და ქვეყნებს. ჩვენ ვახდენთ პრინციპების აბსტრაგირებას, რაც დაფუძნებული და ფორმულირებულია რწმენის სისტემაზე. თავიდან ვცხოვრობთ ამ სტრუქტურებსა და რწმენებში, როგორც ადამი და ევა - სამოთხეში, მაგრამ წარმატება თვითკმაყოფილს გვხდის. ჩვენ ვივიწყებთ ყურადღების მიქცევას. ვიღებთ იმას, რაც თავისთავად გვაქვს. ვააქტიურებთ ბრმა თვალს. ვეღარ ვამჩნევთ, რომ გარემოებები იცვლება, ან გარყვნილება ფესვებს იდგამს. და ყველაფერი ინგრევა. ეს ღმერთის დანაშაულია თუ რეალობა? თუ იმიტომ ინგრევა ყველაფერი, რომ საკმარისი ყურადღება არ მივაქციეთ?

როდესაც ნიუ ორლეანს ქარიშხალი დაატყდა თავს და ქალაქი ტალღებში ჩაიძირა, ეს ბუნებრივი კატასტროფა იყო? ჰოლანდიელებმა თავიანთი ჯებირები ათიათასი წლის განმავლობაში ყველაზე ცუდი შტორმისათვის მოამზადეს. ნიუ ორლეანს რომ მათი მაგალითისათვის მიებაძა, ტრაგედია არ დატრიალდებოდა. ეს არ არის ის შემთხვევა, რომელიც არავინ იცის. 1965 წლის წყალდიდობის აქტის მიხედვით ოფიციალურად დადგინდა ჯებირის აგების გაუმჯობესების მეთოდები, რომელიც პონჩარტინის ტბას აკავებდა. სისტემა უნდა დასრულებულიყო 1978 წელს. ორმოცი წლის შემდეგ, სამუშაოს მხოლოდ 60 პროცენტი იყო შესრულებული. ქალაქი გაანადგურა ნებაყოფლობითმა სიბრმავემ და კორუფციამ.

ქარიშხალი ღმერთის ქმედებაა. მაგრამ ცუდად მომზადება, როდესაც მზადების საჭიროება კარგადაა ცნობილი, არის ცოდვა. ეს არის წარუმატებლობა. და ცოდვის საზღაური სიკვდილია (რომაელთა 6:23). უძველესი ებრაელები ყოველთვის ადანაშაულებდნენ თავს, როდესაც მოვლენები ცუდად ვითარდებოდა. ისინი ისე იქცეოდნენ, თითქოს ღმერთის ღვთიურობა - რეალობის ღვთიურობა - იყო აქსიომატური და თავიანთ შეცდომებზე თავადვე იღებდნენ პასუხისმგებლობას. ეს დაუჯერებელი პასუხისმგებლობაა. თუმცა არსებობს ალტერნატივა, რეალობის, როგორც არადამაკმაყოფილებლის განსჯა, თავად ყოფიერების გაკრიტიკება და ბრაზსა და შურისძიებაში ჩაფლობა.

თუ იტანჯებით, კარგი, ეს ნორმალურია. ადამიანები შეზღუდულნი, ცხოვრება კი ტრაგიკულია. თუ თქვენი ტანჯვა გაუსაძლისია, და მაინც, თქვენ იწყებთ გარყვნას, რაღაცაზე უნდა დაფიქრდეთ.

დაალაგეთ თქვენი ცხოვრება

დაფიქრდით თქვენს გარემოებებზე. დაიწყეთ მცირედით. სრულად გამოიყენეთ შემოთავაზებული შესაძლებლობები. ბეჯითად მუშაობთ თქვენი კარიერისათვის, ან თქვენი პროფესიისათვის, თუ საშუალებას აძლევთ ბოღმასა და აღშფოთებას უკან დაგხიოთ და დაგამარცხოთ? მშვიდობა გაქვთ დამყარებული თქვენს ძმასთან? თქვენს მეუღლესა და შვილებს ღირსეულად და პატივისცემით ეპყრობით? გაქვთ ჩვევები, რომლებიც თქვენს საერთო მდგომარეობასა და ჯანმრთელობას ანადგურებენ? ნამდვილად იღებთ საკუთარ თავზე პასუხისმგებლობას? ნათქვამი გაქვთ თქვენი მეგობრებისა და ოჯახის წევრებისათვის ის, რისი თქმაც საჭირო იყო? არსებობს ისეთი რამეები, რაც შეგეძლოთ გაგეკეთებინათ, იცით, რომ უნდა გაგეკეთებინათ და ეს თქვენ გარშემო არსებულ სიტუაციას გააუმჯობესებდა?
მოწესრიგებული გაქვთ საკუთარი ცხოვრება?

თუ პასუხი არის არა, აი რა უნდა სცადოთ: დაიწყეთ იმ ქმედებების შეწყვეტა, რომელიც არასწორაც მიგაჩნიათ. დაიწყეთ დღეს. არ გაფლანგოთ დრო იმის კითხვაში, თუ საიდან იცით, რომ რასაც აკეთებთ არასწორია, თუ ამაში დარწმუნებული ხართ. შეუფერებელმა კითხვებმა შეიძლება დაგაბნიოთ, ვერც ცოდნა მოგცეთ და ქმედებაზეც უარი გათქმევინოთ. თქვენ შეგიძლიათ იცოდეთ, რომ რაღაც სწორია ან მცდარი, მიზეზის ცოდნის გარეშეც. მთელ თქვენს ცხოვრებას შეუძლია გითხრათ რაღაც, რასაც ვერც ახსნით და ვერც სახელს დაარქმევთ. თითოეული ადამიანი მეტისმეტად რთულია იმისათვის, რომ სრული ცოდნა ჰქონდეს საკუთარ თავზე და ჩვენ ყველას გვაქვს სიბრძნე, რომელსაც ვერ ვიგებთ.

can

ასე, უბრალოდ გაჩერდით, როდესაც იგრძნობთ, თუნდაც ბუნდოვნად, რომ უმჯობესია გაჩერდეთ. შეწყვიტეთ კონკრეტული, საზიზღარი ქმედება. შეწყვიტეთ ისეთი რაღაცების თქმა, რომელიც გასუსტებთ და გარცხვენთ. მხოლოდ ის თქვით, რაც გაძლიერებთ. მხოლოდ ისეთი რაღაცები აკათეთ, რომლებზეც პატივისცემით შეგიძლიათ ისაუბროთ.

შეგიძლიათ განსჯის საკუთარი სტანდარტები გამოიყენოთ. ხელმძღვანელობისთვის შეგიძლიათ საკუთარ თავს დაეყრდნოთ. არ უნდა დარჩეთ გარკვეული გარეგანი, თვითნებული ქცევის კოდის მიმდევარი (თუმცა, არ უნდა გამოგრჩეთ თქვენი კულტურის სახელმძღვანელო პრინციპები. ცხოვრება ხანმოკლეა, ამიტომ არ გაქვთ დრო, რომ ყველაფერი თავად გამოარკვიოთ. წარსულის სიბრძნე რთულადაა მოპოვებული და თქვენს გარდაცვლილ წინაპრებს ექნებოდათ რაღაც გამოსადეგი სათქმელი თქვენთვის).

ნუ დაადანაშაულებთ კაპიტალიზმს, რადიკალურ მემარცხენეობას ან თქვენი მტრების გადამეტებულ უსამართლობას. ნუ მოახდენთ მდგომარეობის რეორგანიზებას მანამ, სანამ პირად გამოცდილებას არ მოაწესრიგებთ. იქონიეთ თავმდაბლობა. თუ არ შეგიძლიათ მშვიდობა დაამყაროთ თქვენს კარ-მიდამოზე, როგორ ბედავთ ქალაქის მართვას? მიეცით საშუალება თქვენს სულს წინ გაგიძღვეთ. დააკვირდით რა ხდება დღეებისა და კვირების განმავლობაში. როცა სამსახურში იქნებით, დაიწყებთ იმის საუბარს, რასაც რეალურად ფიქრობთ. დაიწყებთ იმის თქმას თქვენი ცოლის, ქმრის, შვილებისა თუ მშობლებისათვის, რაც ნამდვილად გსურთ და გჭირდებათ. როდესაც იცით, რომ რაღაც გაუკეთებელი დაგრჩათ, გააკეთებთ რამეს უმოქმედობის გამოსასწორებლად. თქვენი ტვინი დასუფთავებას დაიწყებს, როგორც კი მის ტყუილებით ავსებას შეწყვეტთ. თქვენი ცხოვრებისეული გამოცდილება წინ წაიწევს, როგორც კი შეწყვეტთ არაავთენტური ქმედებებით მის დამახინჯებას. შემდეგ დაიწყებთ ახალი, მეტად დახვეწილი მოვლენების აღმოჩენას, რომლებსაც არასწორად აკეთებთ. შეწყვიტეთ მათი კეთებაც. თვეებისა და წლების განმავლობაში განხორციელებული გულმოდგინე ძალისხმევის შემდეგ, თქვენი მეუღლე უბრალო და ნაკლებად რთული გახდება. თქვენი განსჯა გაუმჯობესდება. თქვენ გაათავისუფლებთ თქვენს ჩახლართულ წარსულს. გახდებით უფრო ძლიერი და ნაკლებად გესლიანი, უფრო დამაჯერებლად შეაბიჯებთ მომავალში. შეწყვეტთ თქვენი ცხოვრების უსარგებლოდ გართულებას. შემდეგ დარჩებით ცხოვრების გარდაუვლად ასატან ტრაგედიებთან, მაგრამ ისინი აღარ იქნება გაღრმავებული ბოღმითა და სიცრუით.

ალბათ აღმოაჩენთ, რომ თქვენი ნაკლებად-გარყვნილი სული იმაზე ძლიერია, ვიდრე ოდესმე ყოფილა და ახლა მზადაა ზიდოს ეს დარჩენილი, აუცილებელი, მინიმალური, თავდაუღწეველი ტრაგედიები. იქნებ ისიც კი ისწავლოთ, რომ პირისპირ შეეჩეხოთ მათ ისე, რომ ისინი დარჩნენ ტრაგიკულნი, უბრალოდ ტრაგიკულნი, ნაცვლად იმისა, რომ პირდაპირ ჯოჯოხეთურობაში გადაიზარდონ. იქნებ, თქვენი შფოთვა, უიმედობა, უკმაყოფილება და ბრაზი, თუნდაც მკვლელობისაკენ მიდრეკილი, შემცირდეს. ალბათ თქვენი შეურყვნელი სული ამგვარ ყოფას ჩათვლის, როგორც კარგ, აღსანიშნავ მოვლენას, თქვენი დაუცველობის წინაშეც კი. იქნებ უდიდესი ძალა იგრძნოთ მშვიდობის დასამყარებლად და ყოველივე საუკეთესოსათვის.

შემდეგ, შესაძლოა, დაინახოთ, რომ ყველა რომ ამგვარად მოქცეოდა საკუთარ ცხოვრებას, სამყარო შეწყვეტდა ბოროტების სავანედ ყოფნას. ამის შემდეგ, მცდელობის გაგრძელებით, იქნებ ეს ადგილი აღარ ყოფილიყო ასეთი ტრაგიკული. ვინ იცის, როგორი იქნებოდა ყოფიერება, ყველა რომ საუკეთესოსაკენ ვისწრაფოდეთ? ვინ იცის, როგორ სამარადისო სამოთხეებს შექმნიდნენ ჩვენი სულები, სიმართლის მიერ განწმენდილს, ზეცისაკენ მისწრაფებულს, სწორედ აქ, დაცემულ დედამიწაზე?
მოაწესრიგეთ იდეალურად თქვენი სახლი, სანამ სამყაროს გააკრიტიკებთ.


 gustave dore etching adam eve 1 88d96a7ce4007186ae2d1aed6341edd7

წესი VII - მისდიე იმას, რაც მნიშვნელოვანია, და არა იმას, რაც ხელსაყრელია

მთარგმნელი: ნინა ფხაკაძე

გაეცალეთ, სანამ გვიანი არ არის

ცხოვრება მტაჯველია. ეს ცხადია. არ არსებობს უფრო საფუძვლიანი, შესაბამისი სიმართლე. არსებითად, სწორედ ამას ეუბნება ღმერთი ადამსა და ევას, სანამ მათ სამოთხიდან გააძევებს.

უთხრა ქალს: დიდად გაგიმრავლებ ტანჯვას ფეხმძიმობისას და დიდი ტკივილით შობ შვილებს. ქმრისკენ გექნება სწრაფვა, ის კი იბატონებს შენზე.

უთხრა ადამს: რადგან ისმინე შენი ცოლის ხმა და ჭამე ხის ნაყოფი, რომელზეც გითხარი, რომ არ გეჭამა, წყეულიმც იყოს მიწა შენ გამო! ტანჯვით ჭამდე მის ნაყოფს მთელი შენი სიცოცხლე. ეკალსა და ძეძვს აღმოგიცენებ და მინდვრის ბალახს შეჭამ. პიროფლიანი შეჭამ პურს, სანამ მიწას დაუბრუნდები, რომლისგანაც ხარ აღებული, რადგან მტვერი ხარ და მტვრადვე იქცევი. (დაბადება 3:16-19)

რისი მოხერხება შეიძლება ამისათვის სამყაროში?

ყველაზე ადვილი, თვალნათლივი და ყველაზე პირდაპირი პასუხი? მისდიოთ სიამოვნებას. მიჰყვეთ თქვენს ინსტინქტებს. იცხოვროთ მოცემული მომენტისათვის. აკეთოთ, რაც ხელსაყრელია. მოიტყუოთ, ითაღლითოთ, მოიპაროთ, აცდუნოთ, იმანიპულიროთ - მაგრამ არ გაებათ. ამ უკიდურესად უაზრო სამყაროში სხვა რა შეიძლება გაკეთდეს? და ეს არანაირად არ არის ახალი იდეა. ცხოვრებისეული რეალობა ტრაგედიაა და ტანჯვა, რომელიც მისი ნაწილია, და დიდი ხანია გამოიყენება უშუალოდ ეგოისტური სიამოვნებისაკენ სწრაფვის გასამართლებლად.

ხანმოკლეა და მწუხარე ჩვენი ცხოვრება, ვერ გადაურჩება სიკვდილს ადამიანი და ჯოჯოხეთისაგან დამხსნელიც არავინ ეგულება.

რადგან შემთხვევით დავიბადეთ და ამის შემდგომაც ვიქნებით, როგორც არყოფილნი, რადგან სამშვინველი ჩვენს ნესტოებში კვამლია მხოლოდ, აზრი კი - ჩვენი გულის ფეთქვის ნაპერწკალი.

როცა ჩაქრება, მტვრად იქცევა ჩვენი სხეული და მსუბუქ ქროლვასავით სამშვინველიც გაიფანტება. მალე დავიწყებულ იქნება ჩვენი სახელი, არავინ გაიხსენებს ჩვენს ნამოქმედარს და ჩაივლის ჩვენი ცხოვრება ღრუბლის კვალივით და განქარდება, როგორც ნისლი, მზის სხივებისგან დარბეული და მისი სიმხურვალით დამძიმებული.

რადგან წარმავალი აჩრდილია ჩვენი ჟამი, არ იქნება მობრუნება ჩვენი აღსასრულისგან, რადგან ბეჭედდასმულია იგი და არც არავინ ბრუნდება უკან.

ამიტომაც, არსებული სიკეთით დავტკბეთ და ვიჩქაროთ შექმნილით სარგებლობა, ისევე, როგორც სიჭაბუკით.

აღვივსოთ ძვირადღირებული ღვინით და ნელსაცხებელით და გვერდს ნუ ჩაგვივლის ჩვენ გაზაფხულის ყვავილი.

დავიდგათ გვირგვინი ვარდის კოკრებისა, ვიდრე დაჭკნებოდეს.

ნურცერთი ჩვენგანი ნუ მოაკლდება სიტკბოებას, ყველგან დავტოვოთ კვალი ჩვენი სიხარულისა, რადგან ესაა წილი ჩვენი და ხვედრი ჩვენი.

დავჩაგროთ მართალი ღატაკი, ნურც ქვრივებს შევიწყალებთ და ნურც მოხუცის ხანდაზმული ჭაღარისა შეგვრცხვება.

ჩვენი ძალა სამართლიანობის კანონად იქცეს, რადგან უძლური არაფრის მაქნისია.

(სიბრძნის წიგნი 2:1-11, შესწორებული სტანდარტული ვერსია)

ხელსაყრელობის სიამოვნება ხანმოკლეა, თუმცა, მიუხედავად ამისა, სასიამოვნოა და ეს ის არის, რისი დაგროვებაც ყოფიერების შიშისა და ტკივილის წინააღმდეგ შეიძლება. ყველა თავისთვის ცდილობს გაქცევით თავის გადარჩენას, მათგან რიგით ბოლოს კი ეშმაკი ებატონება, როგორც ძველი ანდაზა ამბობს. უბრალოდ, რატომ არ მიიღებთ ყველაფერს, რისი მიღებაც შეგიძლიათ, როგორც კი შესაძლებლობა გამოჩნდება? რატომ არ გადაწყვეტთ ამგვარად ცხოვრებას?

თუ არსებობს უფრო მძლავრი და მომხიბლავი ალტერნატივა?

ჩვენი წინაპრები იფიქრებდნენ ძალიან დახვეწილ პასუხებს ამგვარ კითხვებზე, მაგრამ ჩვენ ჯერ კიდევ ვერ ვიგებთ მათ კარგად. ეს იმიტომ ხდება, რომ ისინი უმეტეს წილად ჯერ კიდევ არ არის აშკარად გამოხატული, ძირითადად რიტუალსა და მითში ვლინდებიან და ჯერ კიდევ არასრულადაა ფორმულირებული. ჩვენ ვასრულებთ და წარმოვაჩენთ მათ ისტორიებში, მაგრამ ჯერ საკმარისად ბრძენნი არ ვართ, რომ მკაფიოდ მოვახდინოთ მათი ფორმულირება. ჩვენ ჯერ კიდევ შიმპანზეები ვართ დასში ან მგლები ხროვაში. ვიცით როგორ უნდა მოვიქცეთ. ვიცით, ვინ ვინაა და რატომ. ეს ცხოვრებისეული გამოცდილებით ვისწავლეთ. ჩვენი ცოდნა სხვებთან ურთიერთქმედების შედეგად ჩამოყალიბდა. ჩვენ წესად შემოვიღეთ მოსაწყენი რუტინები და ქცევის მოდელები, თუმცა რეალურად არც კი გვესმის მათი და არ ვიცით საიდან წარმოიქმნენ. ისინი განვითარდნენ დროის უდიდესი მონაკვეთის განმავლობაში. არავინ ახდენდა მათ მკაფიოდ ფორმულირებას (ყოველი შემთხვევისათვის, წარსულის უბნელეს პერიოდებში მაინც), მიუხედავად იმისა, რომ ყოველთვის ვეუბნებით ერთმანეთს, თუ როგორ უნდა მოვიქცეთ. ერთ დღეს, არც თუ ისე დიდი ხნის წინ, ჩვენ გავიღვიძეთ. ჩვენ უკვე ჩავდიოდით ამგვარ ქმედებებს, თუმცა დავიწყეთ იმის შემჩნევა, რომ მათ ვაკეთებთ. დავიწყეთ სხეულების გამოყენება, როგორც მექანიზმების, რათა მათი პირადი ქმედებები წარმოგვედგინა. დავიწყეთ იმიტირება და დრამატიზირება. გამოვიგონეთ რიტუალი. დავიწყეთ საკუთარი ცხოვრებისეული გამოცდილებების თამაში. შემდეგ დავიწყეთ ისტორიების მოყოლა. მოვახდინეთ საკუთარი დრამის მონაცემების ამ ისტორიებში კოდირება. ამგვარად, ინფორმაცია, რომელიც თავიდან მხოლოდ ჩვენს ქცევაში იყო აღბეჭდილი, წარმოჩინდა ჩვენს ისტორიებში. თუმცა არც გვესმოდა და ჯერ კიდევ არ გვესმის, თუ რას ნიშნავს ყოველივე ეს.

სამოთხის ბიბლიური ნარატივი და ცოდვით დაცემა, ერთ-ერთია ამგვარი ისტორიებიდან, შექმნილი ჩვენი საკუთარი კოლექტიური წარმოდგენიდან, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში უმჯობესდებოდა. ის გვაწოდებს ყოფიერების ბუნების საფუძვლიან ანგარიშს და გვიჩვენებს გზას კონცეპტუალიზაციისა და ქმედების სტილისაკენ, რომელიც მჭიდროდაა დაკავშირებული ამ ბუნებასთან. ედემის ბაღში, თვითცნობიერების პირველ გამონათებამდე, ასე მოგვითხრობს ეს ისტორია, ადამიანები უცოდველნი იყვნენ. ჩვენი პირველყოფილი წინაპრები, ადამი და ევა, ღმერთთან ერთად სეირნობდნენ. შემდეგ, გველისგან ცდუნებულმა პირველმა წყვილმა, იგემა ნაყოფი ხისა ბოროტისა და კეთილისა. მათ აღმოაჩინეს სიკვდილი, დაუცველობა და ზურგი აქციეს ღმერთს. კაცობრიობა განიდევნა სამოთხიდან და დაიწყო რთული, მოკვდავი არსებობა. მსხვერპლშეწირვის იდეა ჩნდება მალევე, კაენისა და აბელის სიუჟეტში და ვითარდება აბრაამის ამბებსა და ებრაელთა ეგვიპტიდან გამოდევნის ამბებში: დიდი ფიქრისა და ბრძოლის შემდეგ, კაცობრიობა სწავლობს, რომ შესაძლებელია ღმერთის კეთილგანწყობის მოპოვება და მისი რისხვის აცილება სათანადო მსხვერპლის სანაცვლოდ და მაშასადამე, ეს შეიძლება გახდეს სისხლიანი მკვლელობის ჩადენის მიზეზი მათ მიერ, ვისაც არ სურს, ან არ შეუძლია მსხვ