ოშოს წიგნიდან - "ძენის ათი ხარი"
მთარგმნელი: მამუკა გურული
ჩვენ ვიწყებთ იშვიათ მოგზაურობას. „ძენის ათი ხარი“ - ესაა უნიკალური რამ ადამიანური ცნობიერების განვითარების ისტორიაში. ჭეშმარიტების გადმოცემა მრავალი საშუალებით უცდიათ, და ყოველთვის აღმოჩნდებოდა ხოლმე, რომ რაც არ უნდა იღონოთ, მისი გადმოცემა შეუძლებელია. როგორც არ უნდა გამოხატოთ, იგი მაინც გისხლტებათ, მოუხელთებელია. იგი უბრალოდ არ ექვემდებარება ახსნებს. სიტყვები, რომლებსაც იყენებთ, ვერ იტევენ მას. და როგორც კი ახერხებდით მის გამოხატვას, ცარიელი ხელებით რჩებოდით, თითქოს მთავარი ჯერ კიდევ სათქმელია, ხოლო რაც ითქვა, არსებითი არ იყო.
„ძენის ათი ხარი“ - ესაა მცდელობა, ერთადერთი ძალისხმევით გამოითქვას გამოუთქმელი. ამრიგად, ჯერ ამ ათი ხარის ისტორიაზე მოგიყვებით.
თავიდან მხოლოდ რვა ნახატი იყო, და არა ათი; და ისინი დაოსებმა შექმნეს, და არა ბუდისტებმა. მათ წარმოშობაზე ჩვენთვის არაფერია ცნობილი. არავინ იცის, საიდან დაიწყო ისინი, ვინ დახატა პირველი ხარები. ცნობილია მხოლოდ, რომ მეთორმეტე საუკუნეში ჩინელმა ძენის ოსტატმა, კაკუანმა, ხელახლა დახატა ისინი, და არა მხოლოდ დახატა, არამედ კიდევ ორი ნახატი დაამატა და რვის ნაცვლად ათი გახადა. დაოსური ნახატები რვაზე მთავრდებოდა: მერვე სიცარიელეს განასახიერებს, ფორმების სრულ არარსებობას. მაგრამ კაკუანმა კიდევ ორი ნახატი დაამატა. ამაში მდგომარეობს ძენის მთელი წვლილი რელიგიურ ცნობიერებაში.
როცა ადამიანი შინაგან გზას ადგება, იგი მიდის ამქვეყნიურიდან, უარს ამბობს ყველაფერზე, რაც გზას უღობავს, განაგდებს ყველაფერს არაარსებითს, რათა შეძლოს წინსვლა და არსებითის დანახვა. ცდილობს, რომ რაც შეიძლება მეტი უსარგებლო ტვირთი მოიშოროს, გზა შეიმსუბუქოს, რადგან ეს გზა სიმაღლეებისკენ მიდის, უდიდესი სიმაღლეებისკენ - ადამიანის შესაძლებლობების მწვერვალისკენ. ადამიანი უარს ამბობს ამქვეყნიურზე; და არა მხოლოდ ამქვეყნიურზე - იგი უარს ამბობს გონებაზე, რადგან სწორედ გონებამ წარმოშვა მთელი სამყარო. სურვილების სამყარო, ფლობის სამყარო, რომელიც გარე გამოვლინებად იქცა. შინაგანს წარმოადგენს თავად გონება: სურვილებით სავსე, ავხორცი, ეჭვიანი, შემჯიბრებელი, ფიქრებით სავსე გონება - იგია ყველაფრის წყარო.
ადამიანი უარს ამბობს გარეგანზე, ადამიანი უარს ამბობს შინაგანზე. იგი თითქმის ცარიელი ხდება - სწორედ ამისკენ მივყავართ ყველა მედიტაციას. ადამიანი სრულიად ცარიელი ხდება - მაგრამ ესაა დასასრული? დაოსური ნახატები სრული სიცარიელით სრულდება. კაკუანმა კი თქვა, რომ ეს ყველაფერი არაა - ადამიანი ბრუნდება სამყაროში, იგი კვლავ ბრუნდება ბაზარში. მხოლოდ ამ შემთხვევაში იკვრება წრე. რა თქმა უნდა, იგი სრულიად ახალ ადამიანად ბრუნდება. იგი უკვე აღარასოდეს დაუბრუნდება ძველს; ძველი სამუდამოდ წავიდა. ადამიანი სრულიად განახლებული, აღმდგარი, ხელახლა დაბადებული მოდის. როცა წავიდა, საერთოდ სხვანაირი იყო, ეს ადამიანი კი სრულიად ახალი და უბიწოა. ადამიანი უნდა დაბრუნდეს ქვეყანაში. იგი კვლავ ქვეყანაში ცხოვრობს, მაგრამ აქ აღარაა. იგი კვლავ სრულიად ჩვეულებრივი ხდება - შეშას ჩეხავს, ჭიდან წყალი დააქვს, დადის, ზის, ძინავს - იგი სრულიად ჩვეულებრივ ადამიანად იქცევა. მაგრამ მისი ღრმა შინაგანი სიცარიელე აუვსებელი რჩება. იგი ამქვეყნად ცხოვრობს, მაგრამ ქვეყანა უკვე ვეღარ აღწევს მის გონებაში, ვერ ავსებს მის შინაგან სივრცეს. იგი ლოტოსივით ცხოვრობს, ისე, რომ სიბინძურე ვეღარ ეხება.
ეს ორი ახალი ნახატი მაძიებელს ამქვეყნად აბრუნებს. კაკუანმა რაღაც აღუწერელად მშვენიერი გააკეთა. ადამიანი ბაზარში ბრუნდება, და არა მხოლოდ ეს: ის მოდის ხელში ღვინის ბოთლით, მთვრალი - ღმერთით დამთვრალი - რათა დაეხმაროს სხვებს, რომ ასევე დათვრნენ, რადგან იქ ბევრი მწყურვალია, ბევრია ისეთი, ვინც ნახევარ გზაზე გაჩერდა, ბევრია ისეთი, ვინც ღრმა სიბნელეშია. ადამიანი ამქვეყნად თანაგრძნობის გამო ბრუნდება. იგი სხვა მოგზაურებს ეხმარება. თვითონ მიაღწია, და ახლა სხვებს ეხმარება. გასხივოსნდა, და სხვებსაც ეხმარება იგივე მიზნის მიღწევაში, რადგან ყველა იგივეს ეძებს ცხოვრებაში.
დაოსური რვა ხარი შესანიშნავია, მაგრამ ისინი არ არიან საკმარისნი. მშვენიერნი არიან, მაგრამ რაღაც აკლიათ. სიცარიელე სრულყოფილია, მინდა გავიმეორო, სრულყოფილია, მაგრამ მაინც, არის რაღაც უფრო მეტი, რისი მიღწევაც შეიძლება. სიცარიელე სრულყოფილია, მაგრამ ამ სიტყვით უარყოფითი მნიშვნელობით. თქვენ განდეგილი გახდით - ეს რაღაც უარყოფითია - მაგრამ თქვენ ჯერ კიდევ არ შეგიყვარებიათ. აქ დადებითია საჭირო. უბედურება წავიდა, ტანჯვა გაქრა, მაგრამ თქვენ მაინც არ ხართ ექსტატური. სიჩუმეს მიაღწიეთ, სიჩუმე მშვენიერია, მაგრამ თქვენი სიჩუმე ჯერ კიდევ არაა ყველაფერი, ეს ჯერ კიდევ არაა ნაკადი, ეს ჯერ კიდევ არაა თქვენი შინაგანი არსების ნეტარი ცეკვა.
აქ კაკუანი დაოსიზმის და ბუდიზმის საზღვრებს გასცდა - რადგან როგორც ერთ, ასევე მეორე სკოლაში ყველაფერი სიცარიელით მთავრდება, თითქოს გზა ამით მთავრდებოდეს. თქვენ ევერესტზე ახვედით: გრილი, შეკრული, მშვიდი.
მაშ, რა აზრი აქვს ახლა ბაზარში დაბრუნებას? მაგრამ თუ თქვენმა მედიტაციამ თანაგრძნობა არ მოგიტანათ, მაშინ თქვენს მედიტაციაში ჯერ კიდევ იმალება ეგო, თქვენი მედიტაცია ჯერ კიდევ თქვენი მე-ს ძალისხმევაა.
თუ არ ტირით, თუ სხვების თანაგრძნობის გამო ცრემლები არ გეღვრებათ თვალებიდან, თუ არ გსურთ ქვეყანაში დაბრუნება მათ დასახმარებლად, ვინც გაჩერდა, მაშინ თქვენი მედიტაცია ჯერ კიდევ არაა რელიგიური. შესაძლოა, იგი დაგეხმარათ, შესაძლოა, თავს ძალიან კარგად გრძნობთ, მაგრამ თუ ჯერ კიდევ არ იქცა თანაგრძნობად, თუ ჯერ კიდევ არ მიგიყვანათ ნაკადამდე, მაშინ თქვენმა ხემ ზრდა შეწყვიტა, იგი ჯერ არ მისულა ყვავილობამდე. ხე მწვანეა, ჯანმრთელია, შესანიშნავად გამოიყურება, მაგრამ ყვავილების გარეშე არასრულფასოვანია. ხე ყვავილების გარეშე შეიძლება სრულყოფილი იყოს, მაგრამ არსებობს კიდევ უფრო დიდი სრულყოფილება, რომელსაც მან შეუძლია მიაღწიოს. ხე უნდა აყვავილდეს, მან თავისი არომატი ქარებს უნდა აჩუქოს, რათა მათ სამყაროს ყველა მხარეს წაიღონ ეს სურნელება.
კაკუანმა მაძიებელი უკან, ქვეყანაში დააბრუნა. ბუნებრივია, რომ ახლა ადამიანი სულ სხვაა, და ქვეყანაც აღარაა იგივე. იგი მოვიდა ქვეყანაში, მაგრამ თავის მედიტაციაში დარჩა; ახლა ეს სამყარო ვეღარ დაარღვევს მის შინაგან სიმშვიდეს. თუ სამყარო ხელს გიშლით, მაშინ თქვენი მედიტაცია ჯერ კიდევ არაა დასრულებული. თუკი რაღაც მაინც გიშლით ხელს, მაშინ თქვენი მედიტაცია - საკუთარ თავზე ძალადობაა - საკუთარ თავს დუმილს აიძულებთ, თავს აკონტროლებთ, თქვენი მედიტაცია ჯერ კიდევ არაა სპონტანური, იგი ჯერ კიდევ არ გამხდარა ბუნებრივი პროცესი; ის კი არ გემართებათ, თქვენ ქმნით მას. სწორედ აქედანაა ქვეყანაში დაბრუნების შიში.
ჰიმალაებში შეგიძლიათ ბევრი სანიასინი ნახოთ, რომლებიც იქ მერვე ხარზე გაიჭედნენ - ისინი ცარიელნი არიიან, მდუმარენი არიან, მათზე ცუდს ვერაფერს იტყვი. ყველაზე დიდი, რაც შეიძლება თქვა, ისაა, რომ ყველაფერი რიგზე აქვთ. მაგრამ ვერ უწოდებთ მათ აყვავებულებს, ვერ იტყვით, რომ მათ არომატს ქარი ავრცელებს.
მათი სინათლე ჯერ კიდევ მხოლოდ თავად მათთვის ანთია. არის ამაში რაღაც მახინჯი. შესაძლოა, მაშინვე ვერ დაინახოთ ეს, მაგრამ თუ ყურადღებით დააკვირდებით, დაინახავთ, რომ ეს საკუთარი თავის სიყვარულია. თავიდან თავმოყვარეობა სწორი იყო, სხვანაირად ვერ გაიზრდებოდით, მაგრამ ბოლოს, როცა მედიტაცია თავის დამასრულებელ ეტაპს, თავის კრეშჩენდოს აღწევს, ეგო უნდა გაქრეს, თავმოყვარეობა უნდა გაქრეს. თქვენ ერთიანი უნდა გახდეთ მთელთან.
და არა მხოლოდ ეს - კაკუანმა თქვა, რომ ადამიანი ღვინის ბოთლით მოდის. ამას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს - ადამიანი ღმერთით დამთვრალი მოდის. იგი არა მხოლოდ მშვიდია, არამედ ცეკვავს, მღერის, ქმნის. უბრალოდ არ მიდის და არ იმალება გამოქვაბულში, არამედ იმდენად ახლა უკვე იმდენად თავისუფალია, რომ არ სჭირდება სადმე დამალვა - თავისუფლება მის შინაგან თვისებად იქცა. ახლა ქვეყანა მისი ახალი საქმიანობა გახდა. წრე შეიკრა: ამ ქვეყნიდან გასული, ამქვეყნად დაბრუნდა; ბაზრიდან დაწყებულმა, ბაზრით დაასრულა. ბუნებრივია, იგი უკვე სხვა ადამიანია, რადგან იგი ყველაფერს გონებით აღარ უყურებს, და ბაზარი მისთვის ისეთივე მშვენიერი გახდა, როგორც ჰიმალაები. უკვე აღარაა სხვაობა. ხალხს კი მართლაც წყურია. იგი ეხმარება მათ, და გზას აჩვენებს.
