ავტორი: გიორგი დოლიძე
ნარასიმჰა - კაცი-ლომი, ინდურ პანთეონში უზენაესი ღვთაების ვიშნუს ერთ-ერთი ავატარა, ღვთაებრივი რისხვის განსახიერება.
ილუსტრაციაზე ნარასიმჰა იხსნის ღვთისმოსავ უფლისწულ პრაჰლადას მისი მამის, ჰირანიაკაშიპუს უსამართლო რისხვისაგან და ტირან მეფეს ფატრავს.
როცა პრაჰლადა თავისი მამის, მეფე ჰირანიაკაშიპუს წინაშე დაიწყებს ქადაგებას და ხმამაღლა ადიდებს ვიშნუს, მეფე ბრაზდება შვილზე და პასუხობს, რომ თვითონ დგას ღმერთზე მაღლა, მაგრამ შვილი აგრძელებს ღმერთის განდიდებას, სიუჟეტი წარმოაჩენს მამის მიერ შვილის შეუბრალებელ დევნას მისი ღვთისმოსავობის გამო, რადგან უზენაეს ძალად არა მამას, არამედ ვიშნუს აცხადებს. ამ დროს გამოჩნდება უზენაესი ღვთაება განრისხებული ნარასიმჰას სახით და სჯის მეფეს - გადახსნის შუაზე.
ჰირანიაკაშიპუ არ არის უბრალოდ მეფე. ის არის ასურა, ინდურ პანთეონში ყველაზე დაბალი რანგის ღვთაება, და დაცემული არსება, ანტი-ღმერთი. და რადგან თავს უზენაეს ღვთაებაზე უფრო უპირატესად აცხადებს, უზომო ამპარტავნების გამო მას სწორედ ლომის სახის ღვთაება სჯის. აქ ცხადია ის პრობლემა და გადასაწყვეტი საკითხი, რომელიც უდგას ლომის ასტროლოგიურ ნიშანს. ჰირანიაკაშიპუ მეფეა, რომელსაც ცხოველთა სიმბოლოებში და ასტროლოგიურ ნიშნებში შეესაბამება ლომი. როგორც ყველა ნიშანს, ლომსაც აქვს თავისი ორგვარი გამოვლინება: დადებითი და უარყოფითი. ასურა და მეფე ჰირანიაკაშიპუ არის ლომის არქეტიპის ყველა უარყოფითი თვისების განსახიერება და ხორცშესხმა, რაც პირველ რიგში მომდინარეობს ამპარტავნებიდან. როცა დამუშავებული ტიპაჟია და თავს დადებითად გამოხატავს, ის კი არ ამპარტავნობს, არამედ იცის საკუთარი თავის ფასი და როცა გრძნობს რომ მოვლენების ცენტრშია, ის იმავე დროს გრძნობს უდიდეს პასუხისმგებლობას, რომ მამოძრავებელი ღერძის როლი სამართლიანად და პირნათლად შეასრულოს. ჰირანიაკაშიპუ ამის საპირისპირო ტიპაჟია, ის ფლობს ძალაუფლებას და იმავე დროს ბოროტად სარგებლობს მისით, რადგან მისთვის უცხოა პასუხისმგებლობა, არ ცნობს ზემდგომს, რომელიც მის ამპარტავნებას დააოკებს, დარწმუნებულია თავის დაუსჯელობაში. ამპარტავნების უმაღლესი გამოვლინება ინდურ სისტემაში ანალოგიურია დასავლური ეშმაკის, სატანასი, რომელიც შემოქმედის გამრუდებული სახეა. საინტერესოა, რომ ებრაულ ტრადიციაშიც, პეტრე მოციქულის პირველ წერილში ეშმაკი შედარებულია გაუმაძღარ ლომთან: "თქვენი მტერი ეშმაკი დაძრწის, როგორც მბრდღვინავი ლომი, და მსხვერპლს დაეძებს." ისიც აღსანიშნავია, რომ ის ერჩის საკუთარ შვილს, რაც ლომის უარყოფითი მხარის გამოხატულებად არის მიჩნეული, ლომის შესაბამისი მეხუთე სახლი კი შვილების პრობლემატიკას ეხება. მეხუთე სახლთან დაკავშირებით საინტერესო დამთხვევაზე მიუთითებს ელის ბეილი - ებრაულ რჯულში, მოსეს ათ მცნებაში რიგით მეხუთე მცნება აწესრიგებს მშობლისა და შვილის მორალურ ურთიერთდამოკიდებულებას: "პატივ-ეც მამასა შენსა და დედასა შენსა, რათა კეთილი გეყოს შენ და დღეგრძელ იყო ქვეყანასა ზედა", და თუ ამ ებრაულ პრინციპს გადავიტანთ ინდურ გაგებაში და გავითვალისწინებთ ინდურ სისტემაში კარმულ სწავლებას, მშობელსა და შვილს შორის დამოკიდებულება დიდ და გარდაუვალ შედეგებს წარმოშობს კარმულად... ამ დროს მას ეცხადება განრისხებული ნარასიმჰა - ღვთაება ადამიანის სხეულით და ლომის თავით, კაცი-ლომი, რომელიც გაანადგურებს ტირანს და იხსნის პრაჰლადას. ფაქტობრივად, ერთ ლომს ანადგურებს მეორე ლომი. მსგავსი სპობს მსგავსს. მაგრამ მათ შორის სხვაობა პრინციპულია: ლომისთავიანი ნარასიმჰა თავად არის უზენაესი "მე"-ს პრინციპის გამოვლინება, და ატარებს ყველა სათნოებას, რომელიც ნამდვილ მმართველს ახასიათებს. მიწიერი "ლომი", ანუ ტირანი მმართველი კი მისი კარიკატურული ანარეკლია, ისიც ფლობს ძალაუფლებას, ოღონდ მოჩვენებითს და ნარასიმჰას ყველა თვისების მრუდე და დამახინჯებული ანარეკლია. შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ნარასიმჰაც და ჰირანიაკაშიპუც ერთი თემატიკის, ერთი პრინციპის ორგვარი გამოხატულებაა: ერთი ნათელი და ამაღლებული, მეორე კი ბნელი და დაცემული. ორივე გამოვლინება არის ადამიანში, რომელიც ლომის არქეტიპს გრძნობს საკუთარ თავში, და რომელ მხარეს გააქტიურებს საკუთარ თავში, ეს მასზეა დამოკიდებული. მითი კი ალეგორიულად გადმოგვცემს ლომის პრინციპების ორგვარ გამოვლინებას და თუ როგორ შეიძლება გადამწყვეტ მომენტში აღდგეს ადამიანში "მე"-ს ნათელი გამოვლინება (ნარასიმჰა) მისივე ბნელი ორეულის (ჰირანიაკაშიპუ) წინააღმდეგ, რომელიც დესტრუქციულ იმპულსს აღვივებს ადამიანის გულში (ლომის შესაბამისი ორგანო).
